SYSTEMY I ICH RODZAJE. MODELE SYSTEMÓW ZDROWOTNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEMY I ICH RODZAJE. MODELE SYSTEMÓW ZDROWOTNYCH"

Transkrypt

1 SYSTEMY I ICH RODZAJE. MODELE SYSTEMÓW ZDROWOTNYCH

2 Systemy i ich rodzaje Podstawowe pojecia i definicje; - system zdrowotny, - system finansowy - system zdrowotny jako układ bloków i strumieni Modele systemów zdrowotnych: - podstawowe modele systemów zdrowotnych - ewolucja systemów zdrowotnych - kierunki reform systemów zdrowotnych Literatura: J. Suchecka, (2010), Ekonomia zdrowia i opieki zdrowotnej, Wolters Kluwer, Warszawa, s J. Suchecka (red.), (2011), Finansowanie ochrony zdrowia.wybrane zagadnienia, Wolters kluwer, Warszawa, s

3 SYSTEMY EKONOMICZNE System ekonomiczny to taki układ stosunków i organizacji, który: 1) kształtuje prawa i regulacje rządzące działalnością gospodarczą, 2) determinuje prawa własności czynników produkcji, 3) rozdziela uprawnienia do podejmowania decyzji w zakresie produkcji i konsumpcji, 4) determinuje bodźce motywujące różne podmioty gospodarcze, 5) rozstrzyga kwestie: co, jak i dla kogo ma być produkowane.

4 Rodzaje systemów ekonomicznych Podstawowym kryterium podziału jest podział uprawnień do podejmowania decyzji. Wyróżniamy systemy: zdecentralizowane: uprawnienia do podejmowania decyzji gospodarczych należą wyłącznie do poszczególnych konsumentów i producentów; scentralizowany: uprawnienia do podejmowania decyzji należą wyłącznie do centralnej biurokracji państwowej.

5 RACJONALNOŚĆ GOSPODAROWANIA KRYTERIA WYBORU RACJONALNOŚĆ GOSPODAROWANIA Jest to dokonywanie najbardziej korzystnych (optymalnych) wyborów przy podejmowaniu decyzji w zakresie: celów społecznych i gospodarczych, środków i metod (sposobów) realizacji tych celów. KRYTERIA WYBORU Zasada racjonalnego gospodarowania (zasad gospodarności) jako: zasada największego efektu przy danym nakładzie środków; zasada najmniejszego nakładu środków do osiągnięcia danego efektu. Ekonomiczna efektywność gospodarowania to ta, w której stosunek: efektów do nakładów jest najwyższy lub nakładów do efektów jest najniższy.

6 RACHUNEK EKONOMICZNY jest to porównanie uzyskiwanych z danej działalności gospodarczej efektów z ponoszonymi na tę działalność nakładami (kosztami) w celu wyboru najlepszych wariantów decyzji. Stosowanie rachunku ekonomicznego wymaga spełnienia trzech warunków: efekty działalności gospodarczej i ponoszone na nią nakłady muszą być mierzalne, efekty i nakłady muszą być wyrażone w takich samych jednostkach miary, dysponowania możliwie jednoznacznym kryterium wyboru.

7 PRAWA EKONOMICZNE są to wykryte i opisane ogólne prawidłowości rządzące procesami gospodarczymi Prawa ekonomiczne: mają charakter prawidłowości typu statystycznego, działają obiektywnie (są realną cechą procesu gospodarowania, ich działanie nie zależy od świadomości i woli ludzi).

8 POJĘCIE WŁASNOŚCI Własność w sensie ekonomicznym jest stosunkiem miedzy ludźmi, który powstaje w związku z faktycznym i nie zawsze odzwierciedlonym w przepisach prawa korzystaniem przez ludzi z wyników działalności gospodarczej oraz zarządzaniem czynnikami produkcji, Własność w sensie prawnym jest to pewien stosunek między osobą a rzeczą, który polega na wyłączności posiadania, użytkowania i rozporządzania rzeczą. Przedmiotem własności są rzeczy (obiekty), a podmiotem własności osoby. Stosunki własnościowe w sensie ekonomicznym istnieją w dużej mierze niezależnie od istnienia i obowiązywania prawa własności.

9 ANALIZY EKONOMICZNE W OCHRONIE ZDROWIA Ochrona zdrowia to wszelkie zorganizowane działania prowadzone przy wykorzystaniu zasobów finansowych, materiałowych oraz norm prawnych mające zapewnić społeczeństwu dobry stan zdrowia. Instytucje oraz ich organizacje funkcjonujące w sferze ochrony zdrowia: uczestniczą w tworzeniu produktu narodowego, generują zapotrzebowanie na materiały, środki lecznicze, aparaturę oraz wyspecjalizowany personel medyczny, zaspokajają potrzeby społeczne mające w pewnej części formę popytu rynkowego.

10 Zakres działania mechanizmów rynkowych zależy: od systemu organizacyjnego ochrony zdrowia, od roli państwa w zaspokajaniu potrzeb zdrowotnych społeczeństwa.

11 Podstawowe definicje systemów zdrowotnych W analizach ekonomicznych pojęcie system zdrowotny stosowany jest dla określenia: * ochrony zdrowia, * opieki medycznej, * opieki zdrowotnej, * sektora zdrowia.

12 Definicje systemu zdrowotnego 1. Definicje ogólne. System zdrowotny to wyodrębniona całość złożona z wielu różnorodnych elementów, które powiązane są różnorodnymi więziami i który realizuje cel związany ze zdrowiem [Włodarczyk C., S. Paździoch, 2001, s. 15]. System zdrowotny to całość działań, których podstawowym celem jest promowanie, poprawa i zachowanie dobrego stanu zdrowia członków populacji.

13 Definicje systemu zdrowotnego 2. Definicja systemu zdrowia według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) określa: istotę systemu, wielość współdziałających instytucji realizujących określone cele, wewnętrzną spójność systemu. Według tej definicji system zdrowotny jest definiowany jako spójna całość, której liczne powiązane między sobą części, wspólnie oddziałując wpływają pozytywnie na stan zdrowia ludności.

14 System opieki zdrowotnej System opieki zdrowotnej to zorganizowany i skoordynowany zespół działań, którego celem jest realizacja świadczeń i usług profilaktyczno-leczniczych i rehabilitacyjnych, mających na celu zabezpieczenie i poprawę stanu zdrowia jednostki i zbiorowości. System opieki zdrowotnej jest to koncepcyjnie wyodrębniona całość, której części wspólnie przyczyniają się do powodzenia całości, a powodzenie to jest rozumiane jako realizacja misji polityki zdrowotnej.

15 System ochrony zdrowia System ochrony zdrowia składa się z elementów opieki zdrowotnej, mających wpływ ma realizację polityki zdrowotnej: służba zdrowia (świadczeniodawcy), instytucje administrujące i finansujące służbę zdrowia (beneficjenci), tradycyjne działania zdrowia publicznego.

16 Schemat ochrony zdrowia w Polsce Rysunek 1. System ochrony zdrowia w Polsce Źródło: M.Winter, Restrukturyzacja finansowa, organizacyjna i własnościowa zakładów opieki zdrowotnej, Problemy zarządzania 4/2004 (6), Wydział UW, s. 47.

17 Podstawowy cel współczesnego systemu ochrony zdrowia Podstawowy cel współczesnego systemu ochrony zdrowia: zapewnienie mikro- i makroekonomicznej efektywności wykorzystania zasobów poprzez zapewnienie długookresowej stabilności finansowej systemu. Stabilność finansowa oznacza finansowanie usług medycznych zgodnie z zasadami racjonalnego gospodarowania. Racjonalne gospodarowanie w ochronie zdrowia oznacza alternatywnie; finansowanie świadczeń medycznych gwarantujących dany stan zdrowia przy minimalnych kosztach, finansowanie świadczeń medycznych gwarantujący maksymalny stan zdrowia ludności przy danych kosztach.

18 Racjonalne gospodarowanie Efektywność systemu Stosowanie określeń dany i maksymalny stan zdrowia uzależnione jest od: rozwoju ekonomiczno-społecznego kraju, przyjętych kierunków działań rządu wynikających z założeń polityki społecznej, przyjętych przez rząd założeń polityki zdrowotnej. sytuacji demograficznej kraju. Efektywność systemu zależy od: intensywności i metod tworzenia wspólnych funduszy oraz sposobu gromadzenia wpłat za udzielone świadczenia.

19 Definicje systemu finansowego 1. System finansowy jest mechanizmem współtworzenia i przepływu siły nabywczej między nie finansowymi podmiotami gospodarczymi, w skład którego wchodzą instrumenty finansowe, instytucje finansowe, zasady określające sposób ich funkcjonowania. 2. System finansowy to zespół powiązanych ze sobą logicznie form organizacyjnych, aktów prawnych, instytucji finansowych i innych elementów umożliwiających podmiotom nawiązanie stosunków finansowych zarówno w sektorze realnym jak i finansowym. Elementami tego systemu są: instytucje finansowe, akty prawne, formy organizacyjne gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych tzw. fundusze.

20 System finansowy zdrowia System finansowy zdrowia to wyodrębniona, spójna całość, na którą składają się instytucje o różnych formach organizacyjnych, akty normatywne będące podstawą ich tworzenia i funkcjonowania, jak również umożliwiające nawiązanie pomiędzy nimi różnego rodzaju relacji na płaszczyźnie finansowej, której zadaniem jest realizacja celów zdrowotnych. Elementami systemu są: instytucje nadzoru urząd nadzoru nad ubezpieczeniami zdrowotnymi, Ministerstwo Zdrowia, akty prawne różnej rangi konstytucja, ustawy, uchwały, akty wykonawcze, formy organizacyjne gromadzenia i wydatkowania środków finansowych ochrony zdrowia (fundusze ochrony zdrowia), jednostki ochrony zdrowia, firmy farmaceutyczne, hurtownie leków, producenci i dostawcy sprzętu medycznego oraz inne podmioty gospodarcze współdziałające w sektorze zdrowia.

21 System ochrony zdrowia jako układ bloków i strumieni

22 PODAŻ USŁUG MEDYCZNYCH PODAŻ USŁUG MEDYCZNYCH tworzą następujące składowe: lekarze ogólni i specjaliści, medyczny personel pomocniczy, farmaceuci oraz instytucje (szpitale traktowane jako specyficzne podmioty gospodarcze, placówki sektora prywatnego i państwowego;

23 FINANSE posiadają w swojej strukturze trzy zasadnicze grupy źródeł finansowania świadczeń medycznych: rządowe (państwo, region, publiczne kasy na wypadek choroby), ubezpieczeniowe (towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, ubezpieczenia prywatne), stowarzyszenia oraz dotacje państwowe;

24 POPYT NA ŚWIADCZENIA MEDYCZNE POPYT NA ŚWIADCZENIA MEDYCZNE tworzony przez: ludność i jej strukturę demograficzną, status ekonomiczny jednostek lub subpopulacji, przedsiębiorstwa, wykonujących wolne zawody, pracujących, itd. W zależności od zakresu analiz składowe te mogą występować w różnych kombinacjach. Pomiędzy poszczególnymi elementami trzech zasadniczych bloków występują strumienie, ogólnie sklasyfikowane jako strumienie: finansowe, personalne, informacyjne.

25 Strumienie finansowe Do strumieni finansowych można zaliczyć przepływy środków pieniężnych pochodzących ze: składek, odszkodowań ubezpieczeniowych, podatkowych, zwrotów poniesionych kosztów, składek towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, subwencji, wynagrodzeń za pracę, honorariów, kapitacji, opłat bezpośrednich oraz budżetu globalnego.

26 Strumienie personalne Strumienie personalne mogą odnosić się do strony podażowej lub struktury finansowej. Przy określaniu tych powiązań brany jest pod uwagę głównie sposób uczestnictwa pacjentów w procesie wymiany. Chodzi tutaj o obligatoryjny lub wolny wybór lekarza i świadczeń, a także o możliwości ich wyboru z przedłożonej listy lekarzy i usług medycznych.

27 Strumienie informacyjne strumienie informacyjne obejmują elementy: ustalenia nomenklaturowe, ustalenia stawek oraz zakresu działalności służb medycznych (negocjacje), wszelką działalność związaną z reklamą, informacje o stanie zdrowia jednostek i populacji oraz informacje z zakresu epidemiologii.

28 System planowany, system liberalny, system ubezpieczeń W systemie planowanym: występuje tylko sektor publiczny świadczeń zdrowotnych finansowany z podatków od przedsiębiorstw i ludności, środki pieniężne są gromadzone i wydatkowane przez budżet państwa. W systemie liberalnym: funkcjonuje wyłącznie sektor prywatnych usług zdrowotnych finansowany bezpośrednio przez ludność oraz prywatne ubezpieczenia zdrowotne. W tym systemie pojawia się nowa strona finansowania świadczeń prywatne ubezpieczenia zdrowotne. Rola państwa jest tu ograniczona do określania uregulowań prawnych. W klasycznych propozycjach dotyczących finansowania opieki zdrowotnej główne miejsce zajmują ubezpieczenia na wypadek choroby, często utożsamiane z ubezpieczeniami zdrowotnymi. Obecnie celem tych ubezpieczeń jest pokrycie niespodziewanych i wysokich kosztów leczenia. Szybki rozwój ubezpieczeń na wypadek choroby obserwuje się zarówno w systemie rynkowym, jak i w systemie państwowym.

29 Współczesne systemy organizacji opieki zdrowotnej Cechą charakterystyczną współczesnych systemów organizacji opieki zdrowotnej jest występowanie pośrednika pomiędzy pacjentem a lekarzem. Rolę tę najczęściej pełnią towarzystwa ubezpieczeniowe prywatne i państwowe, budżet centralny oraz budżety lokalne. Oznacza to, że sektor zdrowia może być finansowany jednocześnie, choć w różnym stopniu: ze składek na ubezpieczenia powszechne płacone przez pracownika i pracodawcę, podatków ogólnych oraz składek na ubezpieczenia dobrowolne.

30 Sposoby gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych na ochronę zdrowia Sposoby gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych na ochronę zdrowia różnią się ukształtowaniem instytucjonalnym, rozmiarem ingerencji państwa w proces korzystania przez ludność z usług medycznych oraz zakresem redystrybucji dochodów.

31 Ujęcie modelowe sektora zdrowia Klasyfikacja tradycyjnych systemów zdrowotnych uwzględnia cztery podstawowe podsystemy i związane z nimi cztery modele: 1) system niemiecki model Bismarcka, 2) system brytyjski model Beveridge a, 3) system amerykański model rynkowy, 4) system rosyjski model Siemaszki.

32 Model Bismarcka Model niemiecki funkcjonuje od 1883 roku z wieloma modyfikacjami, z których najbardziej znane w Niemczech są dwie reformy ukierunkowane na obniżenie kosztów funkcjonowania systemu: reforma Bluma z 1989 r. i reforma Seehofera z 1993 r. Założenie: system obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (chorobowych). Podstawy: dążenie zabezpieczenia ludności przed niezawinionymi skutkami nie dających się przewidzieć zdarzeń losowych, które mogłyby przyczynić się do utraty dochodów i zagrażać materialnemu bytowi części społeczeństwa.

33 Model Bismarcka Cechy Pacjent ma prawo swobodnego wyboru świadczeniodawcy spośród, tych którzy podpisali stosowne umowy. Obowiązuje zasada równoważenia przychodów instytucji ubezpieczeniowych pochodzących ze składek z wydatkami na świadczenia dla ubezpieczonych. Fundusze statutowe, mające osobowość prawną znajdują się pod kontrolą nie państwowych instytucji samorządowych. Budżet globalny jest mechanizmem finansowania szpitali. Lekarze rodzinni wynagradzani są zgodnie z ustalonymi warunkami kontraktu lub otrzymują honorarium za udzielone świadczenia. Koszty leczenia mogą być pokrywane w pełni lub częściowo (leki). Nadzór nad systemem sprawuje państwo tworząc precyzyjne ramy prawne dla jego funkcjonowania.

34 Model Bismarcka Cechy (c.d.) Świadczenia zdrowotne finansowane są przez obowiązkowe składki płacone przez pracodawców i pracowników. System ten obowiązuje pracowników najemnych, których dochody nie przekraczają ustalonej ustawowo granicy i brak pracy jest zagrożeniem egzystencji. Osoby uzyskujące dochody na wysokim poziomie mogą przystępować do systemu obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych na zasadzie dobrowolności lub zawierać umowy z ubezpieczycielami prywatnymi. Istnieją wspólnoty ubezpieczeniowe obejmujące swym zasięgiem grupy ludzi posiadających cechy determinujące określone grupy ryzyka. Funkcjonują kasy i zakłady ubezpieczeniowe tworzone według kryterium branżowego, zawodowego czy terytorialnego, posiadające szeroko zakrojoną autonomię. Jednym z podstawowych uprawnień instytucji gromadzących i wydatkujących fundusze jest zawieranie umów z wytwórcami usług medycznych (lekarze i szpitale) na udzielanie świadczeń ubezpieczonym należącym do danej kasy.

35 Model Beveridge a jest modelem narodowej służby zdrowia, który funkcjonuje od 1948 roku. Podstawą tego systemu była znacznie wcześniej wprowadzona ustawa o ubezpieczeniu społecznym z 1911roku. Autorem tej ustawy był Lloyd George. Podstawowe zasady funkcjonowania tego systemu: zagwarantowanie bezpieczeństwa zdrowotnego wszystkim obywatelom; powszechny i szeroki zakres bezpłatnych usług zdrowotnych niezależnie od statusu materialnego obywateli; równość dostępu do usług zdrowotnych; finansowanie ochrony zdrowia ze środków publicznych, w przeważającej części z podatków, a ich wysokość ustalana jest corocznie przez parlament i uzależniona jest od różnych dochodów budżetu państwa; lekarze rodzinni jako niezależne podmioty sektora zdrowia posiadają uprawnienia do zawierania kontraktów; decyzje o finansowaniu świadczeń zdrowotnych mają charakter centralistyczny; państwo jest monopolistą w systemie zdrowotnym i zatrudniając pracowników na umowę o pracę stwarza silne podporządkowanie służbowe; akty prawne określają zasady funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.

36 Modelu scentralizowanej ochrony zdrowia - model Siemaszki Model scentralizowanej opieki zdrowotnej obowiązywał w krajach o ustroju socjalistycznym. Oparty był na koncepcji narodowej służby zdrowia. Ogólne zasady modelu: finansowanie z podatków za pośrednictwem budżetu centralnego; kontrola przez instytucje rządowe i jednolitość organizacyjna całego systemu podporządkowana centralnemu sterowaniu; zatrudnianie personelu medycznego na posadach państwowych; pełny zakres całkowicie bezpłatnych świadczeń, z wyjątkiem niektórych leków dostępnych w opiece ambulatoryjnej; nastawienie na działania profilaktyczne w stosunku do całej ludności; udział ludności w działaniach na rzecz zdrowia i jego ochrony; sektor zdrowia traktowany jest jako nieprodukcyjny dział gospodarki narodowej; brak sektora usług prywatnych.

37 Cechy modelu rynkowego Model rezydualny charakterystyczny jest dla gospodarki amerykańskiej. Główne zasady tego systemu: brak odpowiedzialności państwa za umożliwienie społeczeństwu dostępu do opieki zdrowotnej; wyraźne rozgraniczenie zdrowia publicznego od zdrowia jednostki; podejmowanie przez jednostki ponoszące ryzyko zdrowotne decyzji o przeznaczeniu dochodów na bieżące lub przyszłe uprawnienia do korzystania ze świadczeń zdrowotnych; dominujące finansowanie ochrony zdrowia przez sektor prywatny, który traktowany jest na równi z pozostałymi sektorami gospodarki narodowej; finansowanie usług medycznych oparte jest na ubezpieczeniach prywatnych; finansowanie świadczeń ze środków publicznych możliwe jest tylko dla osób bardzo biednych, starszych oraz matek i dzieci znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej.

38 Systemy ochrony zdrowia i finansowania świadczeń w wybranych krajach Unii Europejskiej Systemy ochrony zdrowia i finansowanie świadczeń w krajach Unii Europejskiej System ochrony zdrowia - finansowanie System Bismarcka System Beveridge a Refundacja opłat Świadczenia rzeczowe Centralny Lokalny Belgia, Francja, Luksemburg Austria, Niemcy, Holandia Grecja, Hiszpania, Irlandia, Portugalia Dania, Finlandia, Szwecja Źródło: J. Niżnik, 2004, s. 98

pod redakcją Jadwigi Sucheckiej ABC a Wolters Kluwer business

pod redakcją Jadwigi Sucheckiej ABC a Wolters Kluwer business pod redakcją Jadwigi Sucheckiej ABC a Wolters Kluwer business Warszawa 2011 Wykaz skrótów 11 Wprowadzenie 13 Rozdział 1. Transformacja współczesnych systemów zdrowotnych w wybranych krajach 23 1. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA. Różne definicje pojęcia - zdrowie

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA. Różne definicje pojęcia - zdrowie SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA Różne definicje pojęcia - zdrowie Definicja wg Hipokratesa ojca medycyny europejskiej: Zdrowie dobre samopoczucie, choroba złe samopoczucie, zależą od równowagi między tym, co nas

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

I. Zasady systemu ochrony zdrowia

I. Zasady systemu ochrony zdrowia REKOMENDACJE KONFERENCJI BIAŁEGO SZCZYTU" z dnia 19 marca 2008 r. I. Zasady systemu ochrony zdrowia 1. Pacjent znajduje się w centrum systemu ochrony zdrowia; bezpieczeństwo pacjenta jest podstawowym priorytetem

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego 2. Funkcje i zasady budżetu jednostki samorządu terytorialnego 3.

1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego 2. Funkcje i zasady budżetu jednostki samorządu terytorialnego 3. 1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego 2. Funkcje i zasady budżetu jednostki samorządu terytorialnego 3. Rodzaje budżetów samorządowych Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

Popyt i podaż w ochronie zdrowia. Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ)

Popyt i podaż w ochronie zdrowia. Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ) Popyt i podaż w ochronie zdrowia Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ) Ochrona zdrowia i ekonomia (zdrowia): -Analiza ekonomiczna w ochronie zdrowia -Ocena ekonomiczna w ochronie zdrowia Ochrona zdrowia i gospodarka

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne Uniwersytet Szczeciński 6 maja 2015 r. Problemy ekonomiczne Ekonomia w domu Przemysław Pluskota EKONOMIA jest jedną z dziedzin nauk społecznych zajmującą się badaniem prawidłowości i działaniem mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Podłoże i cele Częściowe odciążenie systemu publicznego przesunięcie części popytu na świadczenia na sektor

Bardziej szczegółowo

Rozdział drugi poświęcony był dyskusji na temat organizacji systemu ochrony zdrowia w II ( ). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w

Rozdział drugi poświęcony był dyskusji na temat organizacji systemu ochrony zdrowia w II ( ). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Streszczenie W pierwszym rozdziale dysertacji zaprezentowano definicję zdrowia i zdrowia publicznego. Zdrowie jest jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka. Jest pojęciem wieloznacznym nieobjętym

Bardziej szczegółowo

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r.

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r. Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli Warszawa, 21 lutego 2011 r. Udział ubezpieczeń w gospodarce Składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych oraz

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym

Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym systemowe ramy dla funkcjonowania dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Plan Prezentacji 1) : czy konieczna jest ustawowa regulacja dodatkowych ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

mgr DOROTA GRAŻYNA GNIEWOSZ Trutnov, 9 listopada 2016 r. CZ /0.0/0.0/15_005/000051

mgr DOROTA GRAŻYNA GNIEWOSZ Trutnov, 9 listopada 2016 r. CZ /0.0/0.0/15_005/000051 mgr DOROTA GRAŻYNA GNIEWOSZ Trutnov, 9 listopada 2016 r. to zespół osób i instytucji mający za zadanie zapewnić opiekę zdrowotną ludności. Polski system opieki zdrowotnej oparty jest na modelu ubezpieczeniowym,

Bardziej szczegółowo

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i abonamentów medycznych w Polsce Propozycje Ministerstwa Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Julia Jarnicka. aplikant radcowski PIERÓG & Partnerzy

Julia Jarnicka. aplikant radcowski PIERÓG & Partnerzy NGO JAKO ZAMAWIAJĄCY Julia Jarnicka aplikant radcowski PIERÓG & Partnerzy Mimo że organizacje pozarządowe nie zostały ujęte w pzp jako podmioty zobowiązane do stosowania ustawy, to jednak w pewnych sytuacjach

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Maciej Żukowski Konferencja O ubezpieczeniu w polityce społecznej z okazji Jubileuszu Profesora Tadeusza Szumlicza SGH, Warszawa, 22.01.2015 r. Plan Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia,

Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia, Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia, kształtowanie poczucia odpowiedzialności za siebie i innych,

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna)

Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna) Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna) KUKE KUKE jest specjalistą w ubezpieczaniu należności eksportowych realizowanych na warunkach kredytowych do blisko 200 krajów świata. Polski

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

dr Marek Jędrzejczak Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Warszawa 2015

dr Marek Jędrzejczak Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Warszawa 2015 dr Marek Jędrzejczak Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Warszawa 2015 31 500 polskich farmaceutów 14 300 aptek i punktów aptecznych Konieczność wprowadzenia Regionalnej Mapy Usług Farmaceutycznych

Bardziej szczegółowo

Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania. Pojęcie finansów. Definiowanie pojęcia finansów publicznych i prywatnych

Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania. Pojęcie finansów. Definiowanie pojęcia finansów publicznych i prywatnych Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 2TE1, 2TE2 LP Temat Zakres treści 1 Lekcja organizacyjna Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania 1 Pojęcie finansów Definiowanie pojęcia finansów

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia:

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia: (2003/034228) UCHWAŁA NR 178/XI/2003 RADY MIASTA RYBNIKA z dnia 10 września 2003 r. w sprawie: przyjęcia Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku. Działając na podstawie : - art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h),

Bardziej szczegółowo

Zadania czy paragrafy?

Zadania czy paragrafy? Zadania czy paragrafy? Wpływ sposobu planowania i rozliczania wydatków na sposób patrzenia na oświatę by Antoni Jeżowski, 2012 Budżet tradycyjny a budżet w układzie zadaniowym W tradycyjnym układzie klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego Warunki zaliczenia Egzamin pisemny: 22 stycznia 2012 r. Godz. 11.05-12.40 w Sali RA3. UBEZPIECZENIA Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Katedra Makroekonomii pokój A 109, tel. (17) 866 11 34 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych.

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Prawo finansowe FINANSE Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Metoda podziału Produktu Krajowego Brutto za

Bardziej szczegółowo

Co to jest ubezpieczenie???

Co to jest ubezpieczenie??? SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Co to jest ubezpieczenie??? INSTYTUT BADAŃ i ANALIZ FINANSOWYCH pokój RA 50, tel. (17) 866 15 29 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl 2 Słownik języka

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Stanisława Golinowska Ewa Kocot Agnieszka Sowa długoterminowej: Finanse Kadry medyczne i socjalne Finansowanie Outline 1.

Bardziej szczegółowo

Budżet zadaniowy w placówkach oświatowych

Budżet zadaniowy w placówkach oświatowych OPUBLIKOWANO: 29 LISTOPADA 2016 Budżet zadaniowy w placówkach oświatowych Opracował: Marcin Majchrzak, radca prawny, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Podstawa prawna: Ustawa z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA MEDYCZNE podstawowe informacje

UBEZPIECZENIA MEDYCZNE podstawowe informacje UBEZPIECZENIA MEDYCZNE podstawowe informacje marzec 2013 Przedmiot ubezpieczenia: Działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, promocji zdrowia lub realizacji zadań dydaktycznych i

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia, które leżą u podstaw nauki finansów: - finanse; - pieniądz; - aktywo; - kapitał; - przepływ pieniężny.

Podstawowe pojęcia, które leżą u podstaw nauki finansów: - finanse; - pieniądz; - aktywo; - kapitał; - przepływ pieniężny. Podstawowe pojęcia, które leżą u podstaw nauki finansów: - finanse; - pieniądz; - aktywo; - kapitał; - przepływ pieniężny. Finanse (finance) jest to ogół zjawisk związanych z działalnością człowieka, w

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka 1 SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Współczesne społeczeństwo jest społeczeństwem organizacji formalnych, czyli dużymi grupami wtórnymi utworzonymi z myślą o

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH

ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ZASADA JEDNOŚCI BUDŻETOWEJ w znaczeniu formalnym wymóg zawarcia budżetu w jednym dokumencie prawnym. Posiada charakter normatywny. Jest przestrzegana

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 2011 r. o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zmianie niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 2011 r. o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zmianie niektórych innych ustaw 1) USTAWA z dnia 2011 r. o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zmianie niektórych innych ustaw 1) Art. 1. Ustawa określa zasady zawierania i wykonywania umów dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego oraz

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz...

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz... Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse Spis treœci Wstêp..................................................... 13 1. Pojêcie i funkcje finansów....................................... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRAWA PRACY. mgr Małgorzata Grześków

PODSTAWY PRAWA PRACY. mgr Małgorzata Grześków PODSTAWY PRAWA PRACY mgr Małgorzata Grześków Pojęcie prawa pracy Pojęcie prawa pracy - odrębna gałąź prawa, wyróżniania ze względu na kryterium: przedmiotowe metody regulacji (w tym zakresie prawo pracy

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia innych państw w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych

Doświadczenia innych państw w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych Doświadczenia innych państw w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych dr Małgorzata Więcko-Tułowiecka Główny Specjalista w Wydziale Prawnym Biura Rzecznika Ubezpieczonych Warszawa 15 maja 2013

Bardziej szczegółowo

dr n.farm. Marek Jędrzejczak Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Warszawa 2015

dr n.farm. Marek Jędrzejczak Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Warszawa 2015 dr n.farm. Marek Jędrzejczak Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Warszawa 2015 31 500 polskich farmaceutów 15 000 aptek i punktów aptecznych 2 mln pacjentów codziennie w polskich aptekach Uprzedzając

Bardziej szczegółowo

Mierniki w ochronie zdrowia

Mierniki w ochronie zdrowia Mierniki w ochronie zdrowia doc. dr Zofia Skrzypczak Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie w podmiotach leczniczych w dobie przekształceń własnościowych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji Ocena ogólna : Ustawa była częścią istotnego pakietu zmian obok ustawy refundacyjnej i planowanej ustawy

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ PIERWSZY. FINANSE PUBLICZNE i BUDŻET

DZIAŁ PIERWSZY. FINANSE PUBLICZNE i BUDŻET DZIAŁ PIERWSZY. FINANSE PUBLICZNE i BUDŻET Część I. Finanse publiczne Rozdział 1. Pojęcie Normatywną definicję pojęcia finanse publiczne zawiera ustawa z 27.8.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Podmioty administracji publicznej

Podmioty administracji publicznej Podmioty administracji publicznej Podmiotowe ujęcie administracji Administracja publiczna w ujęciu podmiotowym to ogół jednostek organizacyjnych wykonujących funkcje administracji. PODMIOTY ADMINISTRACJI

Bardziej szczegółowo

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, zgodnie z art. 11 u.o.n.d.f.p., jest:

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, zgodnie z art. 11 u.o.n.d.f.p., jest: Nie można utożsamiać upoważnienia do takich wydatków z powierzeniem wykonywania dyspozycji środkami pieniężnymi, które jest prerogatywą głównego księgowego jsfp. Spośród kilkudziesięciu czynów określonych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Informacje organizacyjne. Warunki zaliczenia. Program wykładów. Egzamin pisemny: pytania zamknięte lub otwarte. Kontakt: Konsultacje:

FINANSE. Informacje organizacyjne. Warunki zaliczenia. Program wykładów. Egzamin pisemny: pytania zamknięte lub otwarte. Kontakt: Konsultacje: Informacje organizacyjne FINANSE Kontakt: email: bogumila.brycz@pwr.wroc.pl tel. 071 320 29 27 dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Konsultacje: środa 13.00-15.00 czwartek 11.00-13.00

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Page 1 of 7 Dz.U.2010.226.1479 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie gospodarki finansowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i wojewódzkich funduszy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 16 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 16 listopada 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 226 15653 Poz. 1479 1479 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie gospodarki finansowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i wojewódzkich

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA

WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA Nazwa modułu Ubezpieczenia Nazwa modułu w języku angielskim Insurance Kod modułu Kody nie zostały jeszcze przypisane Kierunek studiów Kierunek prawno-ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia

Bardziej szczegółowo

Typologie porządków emerytalnych. Ocena stosowanych kryteriów grupowania

Typologie porządków emerytalnych. Ocena stosowanych kryteriów grupowania Typologie porządków emerytalnych. Ocena stosowanych kryteriów grupowania Filip Chybalski Katedra Zarządzania Politechnika Łódzka Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych

Bardziej szczegółowo

16 lat rynku wewnętrznego w Polsce produkcja usług czy zdrowia?

16 lat rynku wewnętrznego w Polsce produkcja usług czy zdrowia? 16 lat rynku wewnętrznego w Polsce produkcja usług czy zdrowia? Marek Balicki Inauguracyjne posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju Bezpieczeństwo zdrowotne Polaków diagnoza sytuacji Warszawa, 16 października

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana regulacja wprowadza zmiany w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.) w rozdziale 4 działu II,

Bardziej szczegółowo

Polska a Europa - w drodze do nowoczesnych standardów

Polska a Europa - w drodze do nowoczesnych standardów Polska a Europa - w drodze do nowoczesnych standardów Programy profilaktyczne, a rzeczywistość Finansowanie szczepień ze środków publicznych Joanna Zabielska-Cieciuch Wśród 27 krajów Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r.

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Plan konferencji Dlaczego zabieramy

Bardziej szczegółowo

Otwarte Ubezpieczenie na Życie z Opcją Funduszy SUPER GRUPA

Otwarte Ubezpieczenie na Życie z Opcją Funduszy SUPER GRUPA Otwarte Ubezpieczenie na Życie z Opcją Funduszy 1. Dla kogo jest ta polisa grupowa? 2. Co to jest program? 3. Korzyści dla Ubezpieczonego 4. Cechy Programu 5. Składki i suma ubezpieczenia tel 58 775 04

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ROCZNEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY GMINY KRYNKI

PROJEKT ROCZNEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY GMINY KRYNKI Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 68/2015 Burmistrza Krynek z dnia 1 września 2015 r. PROJEKT ROCZNEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY GMINY KRYNKI z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art.3

Bardziej szczegółowo

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie?

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Bolesław Meluch Związek Banków Polskich Warunki powstawania projektów mieszkalnictwa senioralnego: Potrzebna

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji. Izabela Banaś Magdalena Zając

Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji. Izabela Banaś Magdalena Zając Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji Izabela Banaś Magdalena Zając Koordynowana opieka zdrowotna (KOZ) z angielskiego ManagedHealth Care plan KOZ ( program KOZ )-konkretna organizacja,

Bardziej szczegółowo

Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST

Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST Podstawy prawne finansów lokalnych Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST Dr Izabella Ewa Cech Materiały wewnętrzne PWSZ Głogów Wstęp - zakres wykładu - Pojęcie i kształt systemu finansowoprawnego

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. MK_48 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu

SYLABUS. MK_48 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu Rzeszów, 1 październik 014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Finanse publiczne Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_48 Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr ZSK/PZS1/PG/2014 klasy 2ZSK l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii Spis treści Od autorów....................................... 13 Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii..............

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (redystrybucja dochodów) Aspekt redystrybucyjny redystrybucja horyzontalna redystrybucja wertykalna Aspekt redystrybucyjny redystrybucja

Bardziej szczegółowo

III Kongres FZZ zakończony

III Kongres FZZ zakończony III Kongres FZZ zakończony Wręczenie medali dla zasłużonych działaczy Forum Związków Zawodowych i uroczyste wyprowadzenie sztandarów organizacji związkowych zakończyły obrady III Kongresu FZZ. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Prywatne ubezpieczenia zdrowotne w Europie. Doświadczenia i wyzwania dla placówek medycznych

Prywatne ubezpieczenia zdrowotne w Europie. Doświadczenia i wyzwania dla placówek medycznych Prywatne ubezpieczenia zdrowotne w Europie Doświadczenia i wyzwania dla placówek medycznych Założenia budżetu państwa Budżet oparty jest na założeniach makroekonomicznych zakładających w 2013 r. m.in.

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY

STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY Statut Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krościenku Wyżnym został przyjęty na podstawie Uchwały Nr XV/110/2000 Rady Gminy Krościenko Wyżne z dnia 4 października 2000 r. oraz Uchwały Nr XXIII/167/2002

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy kierunku ZARZĄDZANIE, I 0 licencjat Wiedza o zarządzaniu 1. Przegląd funkcji kierowniczych. 2. Teorie motywacyjne i przywódcze. 3. Współczesne koncepcje zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

filozofia sektora publicznego

filozofia sektora publicznego filozofia sektora publicznego czyli kilka luźnych myśli na temat zakresu i funkcji zarządzania w sektorze publicznym mgr inż. Tomasz Szulc Plan prezentacji po co ta cała dyskusja? jak zdefiniować sektor

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość budżetu, jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych

Rachunkowość budżetu, jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych Anna Zysnarska Rachunkowość budżetu, jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych stan prawny na dzień 1 marca 2014 r. wydanie III ODDK Spó³ka z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ Sp.k. Gdañsk

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 22 lutego 2016 r. Poz UCHWAŁA NR XVII/80/2016 RADY GMINY SADOWNE. z dnia 28 stycznia 2016 r.

Warszawa, dnia 22 lutego 2016 r. Poz UCHWAŁA NR XVII/80/2016 RADY GMINY SADOWNE. z dnia 28 stycznia 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 22 lutego 2016 r. Poz. 1686 UCHWAŁA NR XVII/80/2016 RADY GMINY SADOWNE z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie określenia rodzaju świadczeń oraz

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Terminy konsultacji: E-mail: magdalena.knapinska@ue.poznan.pl Inne przedmioty: Makroekonomia (wykłady i

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 1152/2014 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 stycznia 2014 r.

Zarządzenie Nr 1152/2014 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 stycznia 2014 r. Zarządzenie Nr 1152/2014 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie zmiany zarządzenia nr 1099/2010 z dnia 11 maja 2010 roku w sprawie określenia sposobu prowadzenia kontroli zarządczej

Bardziej szczegółowo

Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: prof. dr hab. Stanisława Golinowska prof. dr hab. Jan Sobiech Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Pozostałe przychody i koszty w planie finansowym jednostki. Wpisany przez Dorota Skrzypska

Pozostałe przychody i koszty w planie finansowym jednostki. Wpisany przez Dorota Skrzypska Czy w planie finansowym samorządowego zakładu budżetowego należy ujmować pozostałe przychody i koszty operacyjne" oraz pozostałe przychody i koszty finansowe"? Czy w planie finansowym samorządowego zakładu

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIE WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW W OBLICZU KRYZYSU

NARZĘDZIE WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW W OBLICZU KRYZYSU FUNDUSZE STRUKTURALNE UE JAKO NARZĘDZIE WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW W OBLICZU KRYZYSU dr Joanna Kuczewska Katedra Ekonomiki Integracji Europejskiej Wydział Ekonomiczny Uniwersytet Gdański Eklektyczna definicja

Bardziej szczegółowo

Gminy niestety nie mogą, choć jest to w ich interesie i mają możliwości finansowe, partycypować w kosztach budowy i remontów dróg krajowych.

Gminy niestety nie mogą, choć jest to w ich interesie i mają możliwości finansowe, partycypować w kosztach budowy i remontów dróg krajowych. Gminy niestety nie mogą, choć jest to w ich interesie i mają możliwości finansowe, partycypować w kosztach budowy i remontów dróg krajowych. Znaczna liczba samorządów gminnych w całym kraju, zdając sobie

Bardziej szczegółowo