Kryzys demograficzny RP: potrzeba skutecznej polityki rodzinnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kryzys demograficzny RP: potrzeba skutecznej polityki rodzinnej"

Transkrypt

1 Agnieszka Maria Popko dr Dominik Smyrgała Kryzys demograficzny RP: potrzeba skutecznej polityki rodzinnej Ekspertyza IJ nr 1 (1)/2011 Warszawa, lipiec 2011

2 Zamiast wstępu Z szacunków ONZ wynika, że problemy starzenia się społeczeństwa i niskiego wskaźnika rozrodczości będą stanowiły w przyszłości poważny problem. W związku z tym znaczenia nabiera polityka utrzymywania wielkości populacji na odpowiednim poziomie lub też obliczona na jej wzrost. Według wydawnictwa Narodów Zjednoczonych World Population Policies, w 2009 roku główne problemy demograficzne, na jakie wskazały państwa świata, to walka z HIV i ADIS. Na trzecim miejscu pojawił się problem wielkości populacji w wieku produkcyjnym, aż 62% państw uznawało to zjawisko jako ważny problem. Natomiast na siódmym miejscu w tym samym badaniu zostało wskazane zjawisko starzenia się społeczeństwa (55% państw) 1. W grupie krajów rozwiniętych, za główne zostały uznane: zjawisko starzenia się społeczeństwa (79%), niska rozrodczość (77%) oraz wielkość populacji w wieku produkcyjnym (59%). W 2009 roku 22% państw na świecie wskazało, iż ich stopa wzrostu populacji jest za mała, 43% stwierdziło że jest satysfakcjonująca, a 35% uznało iż jest za wysoka (tabela nr 1). W krajach rozwiniętych utrzymujące się niskie tempo wzrostu ludności wywoływało rosnące obawy o konsekwencje takiego stanu rzeczy, czyli zmniejszającej się wielkości populacji w wieku produkcyjnym oraz starzenia się społeczeństwa. W 2009 roku 47% państw z tej grupy sądziło, iż ich przyrost naturalny jest za niski, podczas gdy w 1986 roku było to jedynie 18%. Natomiast procent państw rozwiniętych, których polityka jest skierowana jest na podwyższenie stopy przyrostu naturalnego wzrosła z 24% w 1986 do 45% w 2009 roku. W Europie w 2009 roku aż 48% państw skierowało swoje działania na wsparcie stopy wzrostu populacji, podczas gdy w 1986 roku było ich zaledwie 28%, przy czym liczba państw w Europie w tym czasie wzrosła z 31 do 48. Ważne jest również to, iż żadne z państw rozwiniętych nie wskazało, że jego stopa wzrostu populacji była zbyt wysoka. W Europie w 2009 roku aż 50% rządów uznało swoją stopę wzrostu ludności za zbyt niską, natomiast żadne z państw nie stwierdziło, ażeby stopa ta była za wysoka. Wniosek z tej ankiety jest taki, iż państwa zaczynają zauważać problemy demograficzne związane ze zbyt niskim poziomem przyrostu naturalnego, co w szczególności dotyczy grupy krajów rozwiniętych. Problem ten, jak pokaże niniejsza ekspertyza, dotyczy także Polski i to w stopniu znacznie większym, niż wskazywałaby na to poświęcania zagadnieniu uwaga. 1 World Population Policies 2009, United Nations Department of Economic and Social Affairs 2

3 Zmiany we współczesnej polityce demograficznej W wyniku spowolnienia tempa przyrostu naturalnego, nastąpiła zmiana nastawienia oraz polityki w wielu państwach. W latach , 35 państw miało stopę wzrostu naturalnego na poziomie 3% i więcej oraz 71 krajów posiadało tą stopę na poziomie 2-3%. Odpowiednio w były to 17 i 42 państwa, przy wzroście liczby ze 147 to 196 państw. W takim przypadku nie do uniknięcia staje się zjawisko starzenia społeczeństwa. Wiele rozwiniętych krajów przyznało, że ich struktura społeczeństwa jeszcze nigdy nie miała takiego wysokiego odsetka ludzi w wieku powyżej 60 roku życia 2. Prognoza mówi, iż w 2050 roku na każde dziecko będą przypadały dwie osoby starsze. W 2009 roku więcej niż połowa państw uważała, że starzenie się społeczeństwa jest ich głównym problemem (tabela nr 2). Wśród rozwiniętych państw aż 79% identyfikowało ten problem jako najważniejszy. W krajach rozwijających się 46% państw miało podobne podejście do zjawiska starzenia się społeczeństwa. Co interesujące, w rejonie Ameryki Łacińskiej i Karaibów, jednym z głównych obszarów rozwijających się, problem starzenia się społeczeństwa jest bardzo zaawansowany, aż 70% państw tego regionu uważa to zjawisko za główny problem. W krajach europejskich starzenie się społeczeństwa jest identyfikowane jako poważny problem przez 81% państw. Innym ważnym zjawiskiem jest wielkość populacji aktywnej zawodowo. 62% krajów świata identyfikuje to zagadnienie jako ważny problem (tabel a nr 2). Warto zaznaczyć, iż różne kraje mają różne podejście do tego problemu. Dla państw rozwiniętych problemem jest stosunkowo mała wielkość populacji aktywnej zawodowo i jej powolny wzrost. Inaczej na ten problem patrzą kraje rozwijające się, ponieważ wielkość populacji w wieku produkcyjnym w tych krajach jest duża i szybko rośnie zasób siły roboczej, co powoduje problem z zapewnieniem wystarczającej liczby miejsc pracy. W większości krajów, które zidentyfikowały problem ze starzeniem się społeczeństwa oraz problem ze zrównoważeniem programu emerytalnego wprowadzono szereg działań takich jak: podnoszenie wieku emerytalnego, eliminacje zachęt do wcześniejszej emerytury, redukcję zasiłków i zachęty dla kobiety do powrotu na rynek pracy. Dodatkowo, w krajach o niskim poziomie płodności wprowadzono elementy polityki prorodzinnej, by wspierać rodziców w łączeniu pracy zawodowej z rolą rodzica. 2 W 2009 roku 22% społeczeństwa w krajach rozwiniętych była powyżej 60 roku życia 3

4 Od 1975 roku globalna płodność zmniejszyła się od 4,3 dziecka na kobietę do 2,7 dziecka na kobietę w 2010 roku. Poziom dzietności nie rozkłada się jednak równomiernie. W krajach rozwiniętych od pewnego czasu rozrodczość jest poniżej poziomu zastępowalności pokoleń i wynosi średnio 1,6 dziecka na kobietę ( ). W 2009 roku 47 krajów spośród krajów świata uważały poziom rozrodczości za zbyt niski, 43 kraje posiadało politykę mającą na celu zwiększenie poziomu rozrodczości (tabela nr 4 i 5). Rządy podejmowały działanie wspierające politykę prorodzinną, czyli zasiłki od dziecka, dodatki rodzinne, urlop macierzyński i rodzicielski, dodatki do opieki nad dzieckiem, ulgi podatkowe, dodatki mieszkaniowe dla rodzin z dziećmi, elastyczne godziny pracy oraz kampanie promujące dzielenie się obowiązkami opieki nad dzieckiem oraz domowymi pomiędzy małżonkami. Mimo to w wielu państwach ciężko stwierdzić efektywność tych środków oraz ich wpływ na poziom rozrodczości. W 2009 roku 22% państw podjęło działania w celu podniesienia poziomu płodności, natomiast 38% państw świata prowadziło politykę obniżającą poziom płodności. 26% rządów państw nie miało zamiaru interweniować w poziom płodności. Warto zwrócić uwagę na takie kraje europejskie jak Wielka Brytania, Luksemburg, Bruksela, Dania, Szwecja, Norwegia i Islandia, które w 1976 oraz 2009 roku stwierdziły, iż ich poziom płodności jest satysfakcjonujący. Globalne perspektywy 3 maja 2011 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych wydała raport 2010 Revision of World Population prospects ukazujący prognozę zmiany populacji na świecie do 2100 roku. Obecnie na ziemi żyje około 7 mld ludności. Według średniej prognozy ONZ, do połowy stulecia populacja wzrośnie do 9,3 mld, a na początku przyszłego stulecia prawdopodobnie osiągnie liczbę 10,1 mld. W tak długoterminowej prognozie otrzymane wyniki do 2050 roku są bardziej prawdopodobne niż te dla 2100 roku, ponieważ ludzie którzy w 2050 roku będą mieli 40 lat już się urodzili. Należy zaznaczyć, iż największy przyrost ludności będzie pochodził z krajów o tzw. wysokiej płodności, czyli 39 afrykańskich krajów, 9 azjatyckich, 6 krajów Oceanii i 4 krajów Ameryki Łacińskiej 3. Obecny poziom płodności różni się wyraźnie pomiędzy krajami. Na dziś, 42% światowej populacji żyje w krajach o niskiej rozrodczości, czyli w krajach w których kobiety nie posiadają wystarczającej liczby dzieci by zapewnić, że średnio jedna kobieta zostanie Revision of World Population Prospects, United Nations Department of Economic and Social Affairs 4

5 w przyszłości zastąpiona przez córkę, która przeżyje do wieku prokreacyjnego. Kolejne 40% żyje w krajach o średnim poziomie płodności, gdzie kobieta posiada średnio od 1 do 1,5 córki, a 18% populacji żyje w krajach, w których kobiety rodzą średnio 1,5 córki i więcej. Wg szacunków ONZ, kraje o małej i średniej płodności osiągną najwyższą liczbę populacji na długo przed 2100 roku, odpowiednio 3,1 mld w 2030 roku i 3,8 mld w 2065 roku. Oznacza to, że w drugiej połowie stulecia, ich populacja oraz jej udział w globalnym zaludnieniu będzie gwałtownie spadał. Natomiast dla krajów charakteryzujących się wysoką płodnością, liczba populacji będzie stale rosnąć przez cały czas. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż populacja w krajach o małej i średniej płodności będzie spadać w tempie 0,3% rocznie, podczas gdy populacja w krajach o wysokiej płodności będzie rosnąć w tempie 0,5% rocznie. Musi to w konsekwencji doprowadzić do napięć związanych z migracją i zmianami na rynkach pracy państw o małej płodności, a więc co do zasady wyżej rozwiniętych. W krajach o wysokiej płodności w latach każda kobieta rodziła średnio 4,3 dziecka, liczba ta spadnie wg szacunków do 2,8 w latach i osiągnie poziom 2,1 w latach Dla krajów o tzw. średniej płodności w latach przypadało 2,6 dziecka na kobietę. Prognozuje się iż liczba ta początkowo spadnie do 2060 do 1,8, następnie nieznacznie wzrośnie w okresie do poziomu 1,9. W krajach o niskiej płodności, w latach , kobieta posiadała średnio 1,6 dziecka. Prognozuje się wzrost tej liczby w latach i do poziomu, odpowiednio 1,8 oraz 2. Pod koniec stulecia średnią długość życia prognozuje się na 81 lat. W grupie krajów o wysokiej płodności średnia długość życia wyniesie ok. 77 lat, w grupie krajów o średniej płodności 81 lat, a w krajach o niskiej płodności wyniesie 86 lat. Wydłużanie się długości życia oraz zmniejszająca płodność doprowadzą do szybszego starzenia się społeczeństwa i zmniejszenia populacji w wieku produkcyjnym. A co z przyszłością Polski? Zgodnie ze średnią prognozą ONZ, w Polsce wielkość populacji będzie rosła do ok tys. do 2020 roku, następnie będzie spadać, by 2050 roku osiągnąć liczbę tys., a w 2100 roku spaść do zaledwie tys. (tabela nr 6). Przestrogą dla RP powinna być prognoza niska, w której utrzymująca się niska stopa rozrodczości spowoduje spadek liczby ludności naszego kraju w 2050 roku do tys., a w 2100 roku do tys. Średni wiek Polaka wyniósł w 2010 roku 38 lat. Dzięki rozwojowi medycyny i coraz lepszej opiece 5

6 zdrowotnej, zjawisko wzrostu długości trwania życia będzie nadal obserwowalne. Szacuje się, iż w 2050 roku średni wiek Polaków będzie wynosił około 47,4 lata. Stopa wzrostu ludności w latach była ujemna, później w okresie nastąpił lekki wzrost (średnio 0,058% rocznie), ponieważ rodziły się dzieci osób pochodzących z poprzednich wyżów demograficznych. W prognozie dla Polski dodatnią stopę wzrostu ludności będzie można zaobserwować w latach , tj. 0,042%. Później natomiast przewidywalne tempo wzrostu ludności będzie ujemne (tabela nr 7). Co to oznacza dla kraju? Jeżeli prognoza się sprawdzi, to już w 2050 roku nasze temp wzrostu ludności będzie wynosiło -0,377%, co oznaczać będzie, że w 2050 roku ubędzie 0,377% społeczeństwa w stosunku do roku poprzedniego. Spadek populacji przyniesie radykalne zmiany sytuacji społecznej, włącznie z możliwym jego znacznym zubożeniem. Stanie się tak dlatego, że struktura wiekowa społeczeństwa negatywnie odbije się na potencjale gospodarczym państwa. Strukturę społeczeństwa można w uproszczeniu podzielić na 3 grupy: poniżej 20 roku życia, od 20 do 64 roku życia oraz 65 lat i więcej. W 2010 roku 63% populacji Polski należało do grupy pomiędzy 20 a 64 rokiem życia, można przyjąć, że osoby należące do tego przedziału są aktywne zawodowo. W takim przypadku 63% populacji pracuje na utrzymanie całego społeczeństwa. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż jest to pewne uproszenie i założenie bardzo optymistyczne, ponieważ nie bierzemy pod uwagę osób bezrobotnych w klasycznym tego słowa znaczeniu, czyli osób należących do grupy aktywnej zawodowo, ale nie posiadających stałego zatrudnienia. W grupie poniżej 20 roku życia w 2010 roku było 21% populacji Polski, a do osób w wieku 65 lat i więcej należało 19% społeczeństwa (tabela nr 8). Niepokojąca jest prognoza, według której w 2050 roku podział populacji Polski pomiędzy 3 wyżej wymienione grupy będzie wynosił odpowiednio 18%, 49% i 33%. Niespełna połowa społeczeństwa będzie aktywna zawodowo, czyli zakładając w praktyce niemożliwe pełne zatrudnienie, mniej niż połowa ludności będzie pracowała na utrzymanie całego społeczeństwa. Natomiast zmniejszy się populacja ludzi poniżej 20 roku życia, czyli potencjalnych przyszłych pracowników. W 2020 roku z rynku pracy odejdzie ok. 608 tys. pracowników z rocznika Na ich miejsce wejdzie na rynek pracy rocznik 2005, obecne 6-latki, których jest ok. 362 tys. Liczba ta jest o 41% mniejsza, co oznacza, że na rynku pracy zabraknie ok. 246 tys. pracowników by zastąpić grupę osób odchodzącą na emeryturę. Kolejną miarą jaka wskazuje na proces starzenia się społeczeństwa polskiego jest współczynnik zależności. Jest to suma populacji należącej do przedziału poniżej 20 roku 6

7 życia i powyżej 64 roku życia w stosunku do 100 osób z populacji aktywnej zawodowo (20-64 lata). W 2010 roku współczynnik ten wyniósł 53,7, czyli na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada 53,7 osoby nieaktywnych zawodowo, które są na ich utrzymaniu. W 2015 roku współczynnik ten wyniesie 54,7, w 2050 roku na 100 w wieku produkcyjnym przypadać będzie ok. 85,6 osób niepracujących. Natomiast w 2060 roku, według szacunków, sytuacja będzie już zupełnie krytyczna: na każde 100 osób aktywnych zawodowo będzie przypadało 103,5 osób nieaktywnych zawodowo (tabela nr 6). Oznacza to, iż każda osoba pracująca będzie utrzymywać więcej niż 1 osobę niepracującą, i to znowu przy niemożliwym do spełnienia warunku pełnego zatrudnienia. Tymczasem w rzeczywistości w Polsce zaledwie ok. 55% procent populacji aktywnej zawodowo pracuje, co oznacza, że współczynnik zależności tak naprawdę już zbliża się do 100, a w przypadku braku niezbędnych reform, doprowadzi do głębokiego kryzysu znacznie wcześniej, niż wspominane wyżej lata Co zrobić? Poza niezbędnymi reformami prowadzącymi do zwiększenia aktywności zawodowej Polaków, absolutnie niezbędne jest wsparcie polskich rodzin tak, aby rodziło się w nich jak najwięcej dzieci. Koszt utrzymania pierwszego dziecka do 20 roku życia w Polsce szacuje się na ok. 160 tys. zł, dwójki na 280 tys. zł, nie wliczając kosztów dalszego kształcenia 4. W takim przypadku przyszli rodzice stają przed wyborem: czy zdecydować się na dziecko, co jest jednoznaczne z obniżeniem ich dochodu do dyspozycji, czy nie posiadać dziecka, a swój dochód przeznaczyć na bieżącą konsumpcję. Przyszli rodzice zarabiający średnie wynagrodzenie w wysokości 3466,33 zł 5, oprócz tzw. becikowego, mogą jedynie skorzystać z ulgi na dziecko, która wynosi 1112,04 zł i można ją odliczyć od kwoty podatku, ale jedynie do jego wysokości. Jednorazowy dodatek w formie becikowego nie wpływa wystarczająco na decyzje o posiadaniu dziecka. Bardziej efektywne są ulgi podatkowe, gdyż postrzegane są przez konsumentów jako stały wzrost dochodu do dyspozycji, który mogą rozdysponować na wydatki związane z utrzymaniem dziecka. Dodatkowo, należałoby obniżyć koszty utrzymania dziecka m.in. poprzez zmniejszenie podatku VAT na artykuły dziecięce. Obniżając koszty wychowania dzieci, umożliwia się rodzicom zakup potrzebnych towarów bez ponoszenia kosztów transferu środków. 4 Ile kosztuje wychowanie dzieci w Polsce?, egospodarka.pl 5 Dane GUS za I kwartał 2011 roku 7

8 Niskie podatki motywują ludzi do pracy pozwalając im uzyskać większy dochód do dyspozycji, a jednocześnie zmniejszają liczbę osób korzystających z transferów socjalnych. Taki stan rzeczy jest bardziej efektywny, ponieważ pozwala obywatelom na decydowanie o własnym dochodzie. Przekonanie rodziców, iż są w stanie sami zarobić na utrzymanie dziecka, jest dużo lepszym argumentem przy podejmowaniu decyzji o jego posiadaniu, niż perspektywa otrzymania jednorazowego becikowego czy innych transferów socjalnych. Dlaczego liczba ludności jest ważna dla wzrostu gospodarczego? Utrzymująca się od pewnego okresu sytuacja, w której występuje zbyt niska stopa rozrodczości, za małe tempo wzrostu populacji oraz mała dzietność, w dłuższej perspektywie czasowej doprowadzą do niepokojących i niekorzystnych zjawisk, tj. starzenia się społeczeństwa, niedoboru zasobu siły roboczej oraz problemu zastępowalności pokoleń, a w konsekwencji do zmniejszenia się populacji naszego kraju. To najprawdopodobniej spowolni wzrost gospodarczego, ponieważ innowacje i wzrost wydajności będą musiały dokonywać się szybciej, niż spadek zaludnienia. Tempo wzrostu populacji jest bardzo ważne ponieważ zasób siły roboczej jest jednym z czynników wpływającym na poziom PKB. Obrazuje to neoklasyczny modelu wzrostu gospodarczego R. Solowa. Pokazuje on, że w dłuższym okresie na ścieżce zrównoważonego wzrostu ilość kapitału per capita jest stała, a zatem ilość kapitału w gospodarce oraz wzrost gospodarczy zależą wprost od wzrostu liczby ludności. 8

9 Załącznik Tabela nr 1. Stosunek państw do ich stopy wzrostu ludności w latach (liczba krajów) Rok Za niska Satysfakcjonująca Za wysoka Tabela nr 2. Problemy demograficzne dostrzegane przez państwa w 2009 roku (liczba krajów) Problem demograficzny Bardzo ważny Ważny Nieistotny Starzenie się społeczeństwa Liczba ludności w wieku produkcyjnym Tabela nr 3. Rodzaj polityki prowadzonej w stosunku do stopy wzrostu ludności w latach (liczba krajów) Rok Podnieść Utrzymać Obniżyć Nie interweniować

10 Tabela nr 4. Pogląd państw na poziom płodności w latach (liczba krajów) Rok Za niski Satysfakcjonujący Za wysoki Tabela nr 5. Rodzaj polityki prowadzonej w stosunku do poziomu płodności w latach (liczba krajów) Rok Podnieść Utrzymać Obniżyć Nie interweniować

11 Tabela nr 6. Dane demograficzne dla Polski za okres Wskaźnik zależności dla Rok Liczba ludności (w tys.) Średni wiek Polaka Polski ,8 79, ,1 81, ,7 85, ,5 90, ,2 84, ,6 77, ,5 72, ,8 71, ,3 74, ,9 73, ,3 67, ,6 59, ,0 53,7 prognoza ,4 54, ,1 62, ,9 71, ,9 74, ,6 73, ,8 74, ,2 79, ,4 88, ,7 98, ,6 103, ,7 101, ,6 95, ,2 91, ,3 91, ,5 94, ,3 97, ,5 98, ,7 97,1 11

12 Tabela nr 7. Stopa wzrostu ludności Polski w latach (w %) Rok Stopa wzrostu ludności , , , , , , , , , , , ,058 prognoza , , , , , , , , , , , , , , , , , ,118 12

13 Tabela nr 8. Struktura populacji Polski według przedziałów wiekowych w latach (w %) Rok % 56% 5% % 55% 6% % 54% 6% % 53% 7% % 54% 8% % 56% 10% % 58% 10% % 58% 9% % 56% 12% % 57% 13% % 58% 14% % 61% 15% % 63% 16% prognoza % 62% 18% % 59% 21% % 56% 24% % 55% 25% % 54% 27% % 53% 29% % 52% 31% % 49% 33% % 47% 35% % 45% 36% % 45% 36% % 46% 36% % 47% 35% % 47% 34% % 47% 33% % 46% 33% % 46% 34% % 46% 34% Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych Organizacji Narodów Zjednoczonych 13

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

(b) Oblicz zmianę zasobu kapitału, jeżeli na początku okresu zasób kapitału wynosi kolejno: 4, 9 oraz 25.

(b) Oblicz zmianę zasobu kapitału, jeżeli na początku okresu zasób kapitału wynosi kolejno: 4, 9 oraz 25. Zadanie 1 W pewnej gospodarce funkcja produkcji może być opisana jako Y = AK 1/2 N 1/2, przy czym A oznacza poziom produktywności, K zasób kapitału, a N liczbę zatrudnionych. Stopa oszczędności s wynosi

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Przeciętna długość życia w wybranych krajach UE w 2011 roku

Tabela 1. Przeciętna długość życia w wybranych krajach UE w 2011 roku Starzenie się społeczeństw materiały ZAŁĄCZNIK NR 1 Zadania Zadanie nr 1 Tabela 1. Przeciętna długość życia w wybranych krajach UE w 2011 roku Kraj Mężczyźni Kobiety Średnia długość życia Bułgaria 70,7

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport Money.pl: Ile państwo daje dzieciom? Agnieszka Zawadzka, Money.pl

Raport Money.pl: Ile państwo daje dzieciom? Agnieszka Zawadzka, Money.pl Raport Money.pl: Ile państwo daje dzieciom? Agnieszka Zawadzka, Money.pl W ubiegłym roku na jedno dziecko przypadło z budŝetu 5,5 tysiąca złotych. Z analizy Money.pl wynika, Ŝe w tym roku kwota ta wzrośnie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej.

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej. 1 Wyzwania rozwojowe Solidarność pokoleń Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej Paweł Kaczmarczyk 2009 2030 od transformacji do modernizacji 3 Trzeba zapytać: 1. Jakie są nasze aspiracje

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 Przyszłość demograficzna Polski a migracje GŁÓWNE TEZY W świetle prognoz ONZ i Komisji Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

lunamarina - Fotolia.com

lunamarina - Fotolia.com 6 lunamarina - Fotolia.com Populacja dzieci w Polsce Zmiany demograficzne związane z długością życia, zmniejszaniem się liczby ludności w wieku produkcyjnym i spadkiem liczby urodzeń, dotyczą Polski i

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna perspektywa polska. Dr Łukasz Hardt Uniwersytet Warszawski. Wyzwania dla rodziny XXI w. Warszawa, 3/4/2013

Polityka rodzinna perspektywa polska. Dr Łukasz Hardt Uniwersytet Warszawski. Wyzwania dla rodziny XXI w. Warszawa, 3/4/2013 Polityka rodzinna perspektywa polska Dr Łukasz Hardt Uniwersytet Warszawski Wyzwania dla rodziny XXI w. Warszawa, 3/4/2013 Plan prezentacji Dlaczego ekonomiści interesują się rodziną? Zmiany demograficzne

Bardziej szczegółowo

Aneta Ptak-Chmielewska STAN STRUKTURA I DYNAMIKA LUDNOŚCI POLSKI WEDŁUG PROGNOZY GUS ZA LATA 2003-2030 ORAZ PROGNOZY ONZ ZA LATA 2000-2050

Aneta Ptak-Chmielewska STAN STRUKTURA I DYNAMIKA LUDNOŚCI POLSKI WEDŁUG PROGNOZY GUS ZA LATA 2003-2030 ORAZ PROGNOZY ONZ ZA LATA 2000-2050 Sekcja Analiz Demograficznych Komitet Nauk Demograficznych PAN 9/2004 Al. Niepodległości 164 02-554 Warszawa tel/fax: 646-61-38 e-mail: ewaf@sgh.waw.pl ISSN 1642-0101 Aneta Ptak-Chmielewska STAN STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Ryzyka i wyzwania wynikające z sytuacji demograficznej Polski

Ryzyka i wyzwania wynikające z sytuacji demograficznej Polski PREZENTACJA może być powielana i rozpowszechnia bez zgody autora z koniecznością podania źródła w przypadku cytowań i innych form wykorzystania materiału. Ryzyka i wyzwania wynikające z sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa W modelu tym rozważamy optymalny wybór konsumenta dotyczący konsumpcji w okresie obecnym i w przyszłości. Zakładając, że nasz dochód w okresie bieżącym i przyszłym

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r.

Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r. UZASADNIENIE Celem strategicznym Programu jest wsparcie seniorów poprzez dofinansowanie działań jednostek samorządu w rozwoju na ich terenie sieci Dziennych Domów Senior-WIGOR, ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Starzenie się społeczeństwa w liczbach prognozy demograficzne dla Polski i regionu

Starzenie się społeczeństwa w liczbach prognozy demograficzne dla Polski i regionu Marcin Marosz Starzenie się społeczeństwa w liczbach prognozy demograficzne dla Polski i regionu Problem starzenia się społeczeństwa jest jednym z najczęściej omawianych w ostatnich czasach zagrożeń cywilizacyjnych

Bardziej szczegółowo

1. POLITYKA SENIORALNA

1. POLITYKA SENIORALNA 1. POLITYKA SENIORALNA 1.1. REALIZACJA REGIONALNEJ POLITYKI PUBLICZNEJ Działania dotyczące polityki senioralnej zostały ujęte w Strategii Wojewódzkiej w zakresie Polityki Społecznej dla Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur Bruksela, dnia 16 lutego 2012 r. Sprawozdanie nr 10/2012 Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur KE zachęca do wydłużenia pracy i wyrównania

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MARZEC 2010 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Rynek ERP. dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/

Rynek ERP. dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/ Rynek ERP dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/ Rynek ERP na świecie (2013) Światowy rynek systemów ERP szacowany jest obecnie na ok. 25,4 miliarda dolarów (dane za rok 2013) wobec

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

prognoz demograficznych

prognoz demograficznych Niniejszą informację opracowano na podstawie prognozy ludności faktycznej do 2035 r. dla powiatów oraz miast na prawach powiatu opublikowanej przez Główny Urząd Statystyczny w lipcu 2011 r. Prognoza powiatowa

Bardziej szczegółowo

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r.

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Monitor Rynku Pracy Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Struktura raportu: Metodologia i opis próby badania Wyniki badania: rotacje na rynku pracy obawa o utratę pracy i przekonanie o możliwości

Bardziej szczegółowo

Informacja o wysokości i strukturze minimum socjalnego średniorocznie w 2004 r. (Streszczenie)

Informacja o wysokości i strukturze minimum socjalnego średniorocznie w 2004 r. (Streszczenie) INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES Zakład Polityki Społecznej Warszawa, dnia 15 marca 2005 r. Piotr Kurowski Zakład Polityki Społecznej IPiSS Informacja o wysokości

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2012 BS/67/2012 POLITYKA PAŃSTWA WOBEC RODZINY

Warszawa, maj 2012 BS/67/2012 POLITYKA PAŃSTWA WOBEC RODZINY Warszawa, maj 2012 BS/67/2012 POLITYKA PAŃSTWA WOBEC RODZINY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym o czym warto pamiętać pracując z seniorami w bibliotece Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, zainicjowanego przez

Bardziej szczegółowo

Przyszłość demograficzna a zdrowie

Przyszłość demograficzna a zdrowie Prof. Janusz Szymborski BRPO Dr Grażyna Marciniak GUS Przyszłość demograficzna a zdrowie (materiał prasowy na konferencję naukową: Społeczno-ekonomiczne następstwa rozwoju procesów demograficznych do 2035

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Barometr Edenred-IPSOS 2014 Dobre samopoczucie i motywacja pracowników w Europie

Barometr Edenred-IPSOS 2014 Dobre samopoczucie i motywacja pracowników w Europie Barometr Edenred-IPSOS 2014 Dobre samopoczucie i motywacja pracowników w Europie Świadczenia pozapłacowe Jak poradzić sobie z różnymi potrzebami zatrudnionych? Edenred Organization na świecie Ponad 50

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Od 1990 roku polskie szkolnictwo wyższe było w okresie stałego i dynamicznego wzrostu. W ciągu 15 lat liczba studentów osiągnęła rekordowy poziom 1,9

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA

BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA Krzywa Phillipsa dowodzi, że wyższej stopie inflacji towarzyszy niższa stopa bezrobocia i odwrotnie. Sugeruje to, że możemy wybrać niższe bezrobocie

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa, tel. +48 22 529 06 00,fax +48 22 529 06 02 wuw.mpips.gov.pl; www.niepeinosprawni.gov.pl;

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus.

Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus. Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 17 Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus. Część I. Osoby z grupy 50 plus na rynkach pracy państw członkowskich. Proces starzenia się społeczeństw nie

Bardziej szczegółowo

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Dagmara Walada Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Plan prezentacji 1. Pojęcie bezrobocia 2. Stopa Bezrobocia i bezrobotni 3. Przyczyny bezrobocia 4. Bezrobocie w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Polska Szerokopasmowa Raport Cisco: Czterokrotny wzrost ruchu w Internecie w ciągu czterech lat

Polska Szerokopasmowa Raport Cisco: Czterokrotny wzrost ruchu w Internecie w ciągu czterech lat Raport Cisco: Czterokrotny wzrost ruchu w Internecie w ciągu czterech lat Strona 1/5 Autorzy dorocznego raportu Cisco VNI Forecast szacują, że liczba urządzeń i połączeń internetowych ulegnie w latach

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

Dr Stanisław Kluza 1. Inwestycja państwa w kapitał ludzki 2. Diagnoza

Dr Stanisław Kluza 1. Inwestycja państwa w kapitał ludzki 2. Diagnoza Dr Stanisław Kluza 1 Inwestycja państwa w kapitał ludzki 2 Diagnoza Brak zastępowalności pokoleń w połączeniu z procesem starzenia się społeczeństwa w istotny sposób wpłynie na sytuację makroekonomiczną

Bardziej szczegółowo

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy?

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych 20 maja 2010 r., Rawa Mazowiecka Rynek pracy wyzwania na przyszłość Starzenie się ludności

Bardziej szczegółowo

Poland a true special economic zone

Poland a true special economic zone Poland a true special economic zone Raport EY Paweł Tynel 25 listopada 2013 r. Dlaczego powstał raport Poland a true special economic zone Zebranie w jednym dokumencie ważnych informacji dla inwestorów

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już UZASADNIENIE Polityka rodzinna jest jednym z fundamentów polityki społecznej prowadzonej przez państwo. Musi ona odpowiadać na współczesne wyzwania wynikające z przemian społecznych i demograficznych,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Emerytury w skrócie: Polityka publiczna w krajach OECD Wydanie 2005

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Emerytury w skrócie: Polityka publiczna w krajach OECD Wydanie 2005 Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Polish Emerytury w skrócie: Polityka publiczna w krajach OECD Wydanie 2005 Podsumowanie w języku polskim W ciągu ostatnich

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Pfizer Inc. (PFE) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Pfizer Inc. to firma farmaceutyczna o światowym zasięgu, prowadząca prace badawcze w celu opracowania nowych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014 + Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 21-214 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, sierpień 215 r. [mld MB] Poniższe zestawienia powstały w oparciu

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Dr Gabriela Grotkowska Plan wykładu 2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) Tożsamość

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CBOS Vilmorus Ltd. CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 -

Bardziej szczegółowo