WSPÓŁCZESNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH. Edward Pierzgalski, Jan Tyszka

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WSPÓŁCZESNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH. Edward Pierzgalski, Jan Tyszka"

Transkrypt

1 WSPÓŁCZESNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH Edward Pierzgalski, Jan Tyszka VIII Szkoła Zimowa 1

2 ZAKRES PREZENTACJI 1. Wprowadzenie 2. Dokumenty prawne związane z gospodarką wodną w lasach 3. Interakcje las-woda 4. Dawne, współczesne i przyszłe funkcje infrastruktury wodnej w lasach 5. Wnioski 2

3 WPROWADZENIE 3

4 INFRASTRUKTURA WODNA W LASACH 1. Obiekty powierzchniowe Naturalne (jeziora, oczka wodne, mokradła) Sztuczne (zbiorniki wodne) 2. Obiekty liniowe Naturalne (cieki wodne) Sztuczne (rowy i kanały) 3. Budowle wodne: piętrzące (jazy, zastawki, progi, stopnie, bystrotoki), pomiarowe, ujęcia wód, pompownie, komunikacyjne (przepusty, mosty). 4

5 DOKUMENTY PRAWNE ZWIĄZANE Z GOSPODARKĄ WODNĄ W LASACH 5

6 RODZAJE DOKUMENTÓW Dyrektywy Unii Europejskiej Ustawy krajowe Dokumenty branżowe 6

7 DYREKTYWY UNII EUROPEJSKIEJ Ramowa Dyrektywa Wodna Dyrektywa Powodziowa Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Natura 2000) Dyrektywa SEA (Strategic Environmental Assessment) 7

8 Seminarium: Zarządzanie gospodarką wodną wodną w lasach w lasach Jaszowiec Jakuszyce, CELE DYREKTYW UE Osiągnięcie dobrego stanu stan wód pod względem jakościowym i ilościowym w celu: - zapewnienia zaopatrzenia w wodę, - zmniejszenia skutków powodzi i suszy, - poprawy i ochrony środowiska naturalnego.

9 DOKUMENTY KRAJOWE Ustawy Prawo wodne (1922, 1962, 1974, 2001, 2015, 2016?) Prawo budowlane Prawo ochrony środowiska Ustawa o ochronie przyrody Dokumenty branżowe Ustawa o lasach Zasady hodowli lasu Instrukcja urządzania lasu Zarządzenie nr 11 oraz 11A Dyrektora DGLP Wytyczne nawadniania szkółek leśnych 9

10 INTERAKCJE LAS -WODA 10

11 INTERAKCJE LAS-WODA Las Woda Siedliskowy typ lasu Rozwój drzewostanów (zasoby drewna, wiązanie CO 2 ) Bioróżnorodność Fauna leśnaco 2 Odporność ekosystemu leśnego na zakłócenia Adaptacja lasu do zmian klimatycznych Retencja wody (zwiększenie zasobów wodnych) Wezbrania (ochrona przed powodzią) Niżówki (ochrona przed suszą) Spływ powierzchniowy (ochrona przed erozją wodną) Jakość wody 11

12 WARUNKI WODNE A ZAMIERANIE LASU 12

13 Opad P [mm] VIII Szkoła Zimowa ZMIENNOŚĆ OPADÓW (KOMPLEKS LEŚNY NA ROZTOCZU)

14 URZĄDZENIA MELIORACYJNE BEZ KONSERWACJI 14

15 ZAMIERANIE LASU Objawy: wysoki stan wód gruntowych, gradacje owadów, wiatrołomy. Przyczyny: opady większe od normalnych, utrudniony odpływ wskutek złego stanu sieci melioracyjnej. Skutki: drzewostany obumarłe (128 ha), drzewostany osłabione (3000 ha). 15

16 CIĘCIA SANITARNE W DRZEWOSTANACH BESKIDU ŚLĄSKIEGO I ŻYWIECKIEGO Cięcia sanitarne [tys. m 3 ] sucha wiosna 2007 bezśnieżna zima 2006/2007 suchy lipiec 2006 huragan r. suchy rok 2003 Rok (Źródło: Magdalena Janek) 16

17 WYLESIENIA W ZLEWNI POTOKU BYSTRA (BESKID ŚLĄSKI) 17

18 STRATY WSKUTEK POWODZI I SUSZY Straty powodziowe: 1997 r. 200 mln zł, 2006 r. 90 mln zł, 2009 r. 65 mln zł, 2010 r. 130 mln zł. Straty wskutek susz: od kilkunastu mln zł rocznie do np. 50 mln zł w 2006 r. Straty bezpośrednie nie uwzględniają wielu innych następstw powodzi i susz. 18

19 WPŁYW LASU NA PARAMETRY HYDROLOGICZNE 19

20 WPŁYW LESISTOŚCI NA WIELKOŚĆ ODPŁYWÓW MAKSYMALNYCH W ZLEWNIACH NIZINNYCH 20 20

21 UŻYTKOWANIE A NIŻÓWKI (małe zlewnie nizinne dorzecza Wisły w okresie lat suchych ) Odpływ [mm] rolnicze leśne-siedliska świeże leśne-siedliska wilgotne 21

22 WYLESIENIE A ODPŁYW (CZERNIAWKA - 4%, CIEKOŃ - 41 %) Odpływ l/(sek.km 2 ) XI XII I II III IV V VI VII VIII IX X miesiące Czerniaw ka Ciekoń 22

23 FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ Przeszłość Współczesność Przyszłość 23

24 PRZESZŁOŚĆ 24

25 DAWNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH 1. Udostępnianie komunikacyjne terenu Odwodnienia dróg 2. Regulacje stosunków wodnych Odwodnienia Odpływ regulowany Nawodnienia i ochrona przed przymrozkami 3. Zwiększanie powierzchni leśnej kosztem mokradeł 25

26 DAWNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH c.d. 4. Ochrona przed erozją wodną Fitomelioracje Zabezpieczenia techniczne 5. Gospodarka wodno-ściekowa 26

27 MELIORACJE SZCZEGÓŁOWE NA GRUNTACH ROLNYCH I LEŚNYCH [tys. ha] 27

28 WSPÓŁCZESNOŚĆ 28

29 OBECNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH 1. Udostępnianie komunikacyjne terenu Infrastruktura komunikacyjna Odwodnienia dróg Opóźniacze odpływu 2. Regulacje stosunków wodnych Odwodnienia Odpływ regulowany Nawodnienia i ochrona przed przymrozkami 3. Zwiększanie powierzchni leśnej kosztem mokradeł 29

30 OBECNE FUNKCJE INFRASTRUKTURY WODNEJ W LASACH c.d. 4. Ochrona przed erozją wodną Fitomelioracje Zabezpieczenia techniczne 5. Gospodarka wodno-ściekowa 6. Uwzględnianie uwarunkowań ekologicznych (OOŚ) 7. Zwiększanie zasobów wodnych (przedsięwzięcia retencyjne susze i powodzie) 8. Ochrona klimatu (zwiększanie wiązania węgla, zmniejszanie emisji węgla i innych gazów cieplarnianych) 30

31 ZWIĘKSZANIE ZASOBÓW WODNYCH 31

32 PRZEDSIĘWZIĘCIA WODNE W LASACH W OKRESIE Zwiększanie możliwości retencyjnych ekosystemów leśnych oraz przeciwdziałanie suszy i powodzi w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych Przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach górskich wskutek spływu wód opadowych. Utrzymanie potoków górskich i związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie Źródło: CKPŚ,

33 Główne metody zwiększenia zdolności retencyjnych w leśnych zlewniach rzecznych LASY NIZINNE I GÓRSKIE Retencja ekosystemu leśnego intercepcja ściółka gleba Zbiorniki wodne rekonstrukcja zbiorników istniejących nowe zbiorniki korytowe nowe zbiorniki poza korytem cieku Renaturyzacja mokradeł zablokowanie odwodnienia urządzenia piętrzące doprowadzenie wody 33

34 Spowalnianie odpływu LASY NIZINNE Zbiorniki wodne 34

35 Renaturyzacja mokradeł 35 35

36 LASY GÓRSKIE Ochrona stoków za pomocą fitomelioracji Ochrona przed erozją wodną Zagospodarowanie szlaków zrywkowych Naprawa szlaków turystycznych Ochrona skarp oraz dna cieków i potoków górskich 36

37 Cieki i potoki górskie Modernizacja budowli wodnych (przepławki) Przywrócenie drożności biologicznych korytarzy w ciekach i potokach górskich Usunięcie budowli wodnych Zamiana progów na bystrza Zamiana przepustów rurowych na łukowe Zamiana przepustów rurowych na mosty lub brody 37

38 LASY GÓRSKIE 38

39 LASY GÓRSKIE 39

40 OCHRONA KLIMATU 40

41 WARUNKI WODNE A OCHRONA KLIMATU 1. Wiązanie węgla w drewnie 2. Wiązanie węgla w glebach (proces torfotwórczy) 3. Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych z gleb 41

42 WARUNKI WODNE A PRZYROSTY RADIALNE DRZEW Na zwiększenie wiązania CO 2 w lasach wpływa zwiększona produkcja drewna wskutek kształtowania odpowiednich warunków wodnych. 42

43 WPŁYW RÓŻNICY MIĘDZY OPADEM I ODPŁYWEM W OKRESIE WGETACYJNYM NA ZASOBY DRZEWOSTANÓW Z (m 3 /ha) P L - H L (mm) opad periods mniejszy with precipitation od średniego higher than zannual wielolecia average periods with precipitation lower than annual average opad większy od średniego z wielolecia 43

44 Przyrosty [mm] VIII Szkoła Zimowa WPŁYW POŁOŻENIA ZW.W.GR. NA PRZYROST RADIALNY SOSNY W SIEDLISKACH HYDROGENICZNYCH 2,5 2 1,5 1 0, h [cm] 44

45 Przyrosty [mm] VIII Szkoła Zimowa WPŁYW AMPLITUDY ZW.W.GR. NA PRZYROST RADIALNY SOSNY 3 2,5 2 1,5 1 0, h śrmax -h śr [cm] So-siedlisko Bb So-siedlisko wilgotne 45

46 WARUNKI WODNE A EMISJA GAZÓW CIEPLARNIANYCH Z GLEB ORGANICZNYCH Emisja gazów cieplarnianych może być ograniczona przez właściwą regulację uwilgotnienia gleb, zwłaszcza organicznych. Skala problemu: torfowiska i gleby organiczne pokrywają 3-4 % powierzchni Ziemi, lecz zawierają 30 % węgla znajdującego się w glebach na świecie. Szacuje się, że w Polsce z powierzchni mokradeł (0,8 mln ha bez mokradeł śródleśnych) roczna emisja CO 2 wynosi 14 mln ton (10 miejsce w Europe). 46

47 EMISJA GAZÓW CIEPLARNIANYCH Z GLEB ORGANICZNYCH Emisja CO 2 zależy od głębokości położenia zw. w. gr., temperatury i użytkowania. Waha się od 9 do 90 t ha -1 rok -1. Także emisja innych gazów cieplarnianych (CH 4,N 2 0,) zależy znacząco od poziomu wody gruntowej, przy czym niektóre zależności są przeciwstawne. Emisje CO2, CH4 Położenie zw.w.gr. CO 2 CH 4 47

48 WPŁYW POŁOŻENIA ZW. W. GR. NA WIELKOŚĆ EMISJI METANU Poziom w gr. [cm p.p.t.] Emisja CH 4 [mg m -2 h -1 ] Całkowita emisja CH 4 w sezonie wegetacyjnym [kg ha -1 ] 0 10, , , ,9 141 Źródło J. Turbiak,

49 PRZYSZŁOŚĆ 49

50 PROGNOZA ZMIAN WARUNKÓW WODNYCH 50

51 WNIOSKI 1. Funkcje infrastruktury wodnej w lasach ulegały w ich historii zmianom. Niezmiennie ciągle jest ważna funkcja produkcyjna. Natomiast zahamowane zostały przedsięwzięcia mające na celu zagospodarowanie mokradeł - przede wszystkim wskutek zrównoważonej polityki środowiskowej i konieczności ochrony obszarów cennych pod względem przyrodniczym. 51

52 WNIOSKI cd. 2. Współczesne wyzwania gospodarki leśnej są związane nie tylko z produkcją drewna, ale także z ochroną środowiska, zmianami klimatu oraz z hydrologicznymi zjawiskami ekstremalnymi. Wskazują one na konieczność kontynuacji przedsięwzięć retencyjnych i modernizacji istniejących systemów i urządzeń melioracyjnych. Przedsięwzięcia te wpisują się w ramy wprowadzanych programów rozwojowych w leśnictwie i można je zakwalifikować jako działania dodatkowe zwiększające pochłanianie CO 2. 52

53 WNIOSKI c.d. 3. Zrealizowanie w ostatnich latach dużych projektów inwestycyjnych dotyczących infrastruktury wodnej w lasach oraz planowanej dalszej ich kontynuacji niezbędne jest m.in.: wykonanie w nadleśnictwach planów gospodarowania wodą (w ujęciu zlewniowym) obejmujących m.in. inwentaryzację infrastruktury wodnej, studium hydrologiczne oraz zakres i harmonogram eksploatacji i konserwacji istniejących urządzeń wodnych, a także planowany zakres dalszych przedsięwzięć w tym zakresie, prowadzenie monitoringu hydrologicznego umożliwiającego identyfikację zmian warunków wodnych. 53

54 W prezentacji wykorzystano wyniki badań prowadzonych w IBL, w których współautorami byli: Andrzej Boczoń, Arkadiusz Bruchwald, Andrzej Ciepielowski, Janusz Czerepko, Elżbieta Dmyterko, Marcin Fortuński, Ewa Fronczak, Magdalena Janek, Krystyna Kucharska, Kamil Mańk, Stanisław Niemtur, Andrzej Stolarek, Michał Stolarczyk, Teresa Wawrzoniak, Bożena Wiślińska, Michał Wróbel i inni. 54

55 Dziękuję za uwagę 55

SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH

SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH Polski Komitet GLOBALNEGO PARTNERSTWA DLA WODY Walne Zgromadzenie 29 marzec 2011 r. SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH Edward Pierzgalski Katedra Kształtowania Środowiska SGGW PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z WODĄ NA OBSZARACH WIEJSKICH

ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z WODĄ NA OBSZARACH WIEJSKICH Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Konferencja naukowo-techniczna p.n.: Uwarunkowania przebiegu zjawisk hydrologiczno-meteorologicznych na obszarach wiejskich Falenty, 1-2.12.2010 r. ZAGROŻENIA ZWIĄZANE

Bardziej szczegółowo

Regulacja stosunków wodnych przez lasy w Polsce; założenia i realizacja programu małej retencji w lasach

Regulacja stosunków wodnych przez lasy w Polsce; założenia i realizacja programu małej retencji w lasach POLFOREX Lasy jako dobro publiczne. Oszacowanie społecznych i środowiskowych korzyści z lasów w Polsce w celu poprawy efektywności ich zarządzania Regulacja stosunków wodnych przez lasy w Polsce; założenia

Bardziej szczegółowo

Program Mikroretencji

Program Mikroretencji Program Mikroretencji 1 Klimatyczny Bilans Wodny - 2015; okres 1.VI-31.VIII. 2 Dawne mapy pokazują nam dobitnie jak wiele obiektów mikroretencji utraciliśmy na przestrzeni ostatnich lat. Na zdjęciu mapa

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA INFRASTRUKTURY WODNEJ I OCENA JEJ STANU TECHNICZNEGO

INWENTARYZACJA INFRASTRUKTURY WODNEJ I OCENA JEJ STANU TECHNICZNEGO INWENTARYZACJA INFRASTRUKTURY WODNEJ I OCENA JEJ STANU TECHNICZNEGO mgr inż. Bańkowski Janusz mgr inż. Bloch Łukasz Temat badawczy: Metodyczne podstawy opracowania i wdrażania planu gospodarowania zasobami

Bardziej szczegółowo

Analiza możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury urządzeń wodno-melioracyjnych na obszarze Nadleśnictwa Taczanów na potrzeby małej retencji

Analiza możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury urządzeń wodno-melioracyjnych na obszarze Nadleśnictwa Taczanów na potrzeby małej retencji Analiza możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury urządzeń wodno-melioracyjnych na obszarze Nadleśnictwa Taczanów na potrzeby małej retencji dr hab. Tomasz Kałuża Katedra Inżynierii Wodnej i

Bardziej szczegółowo

WIELKI PROJEKT MAŁEJ RETENCJI W LASACH PAŃSTWOWYCH

WIELKI PROJEKT MAŁEJ RETENCJI W LASACH PAŃSTWOWYCH WIELKI PROJEKT MAŁEJ RETENCJI W LASACH PAŃSTWOWYCH Łukasz Przybyłek, Marek Goździk Abstrakt Artykuł przedstawia cele, zakres oraz założenia realizacji dwóch kompleksowych projektów małej retencji w ekosystemach

Bardziej szczegółowo

NOWE SPOJRZENIE NA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI

NOWE SPOJRZENIE NA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI Konferencja Naukowa Instytut Technologiczno Przyrodniczy dla nauki, praktyki i doradztwa NOWE SPOJRZENIE NA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI I ROZWÓJ J MAŁEJ RETENCJI Waldemar Mioduszewski Zakład

Bardziej szczegółowo

MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI

MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno-Przyrodniczy 1 października 2015 r. ZAKRES WYSTĄPIENIA 1. Wprowadzenie nowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Jak poprawić zatrzymanie wody na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego zalecenia i wnioski

Jak poprawić zatrzymanie wody na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego zalecenia i wnioski Jak poprawić zatrzymanie wody na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego zalecenia i wnioski Biuro Projektów Środowiskowych Pomorskie Towarzystwo Hydrologiczno-Przyrodnicze mgr inż. Michał Przybylski

Bardziej szczegółowo

GOSPODAROWANIE WODĄ W OBSZARACH WIEJSKICH W ŚWIETLE WSPÓŁCZESNYCH UWARUNKOWAŃ

GOSPODAROWANIE WODĄ W OBSZARACH WIEJSKICH W ŚWIETLE WSPÓŁCZESNYCH UWARUNKOWAŃ SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA KATEDRA KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA GOSPODAROWANIE WODĄ W OBSZARACH WIEJSKICH W ŚWIETLE WSPÓŁCZESNYCH UWARUNKOWAŃ

Bardziej szczegółowo

Retencja wodna i jej znaczenie. cz. II

Retencja wodna i jej znaczenie. cz. II Retencja wodna i jej znaczenie cz. II Spis treści: 1. Cele lekcji 2. Podstawowe formy retencji 3. Pozytywne skutki retencjonowania wody 4. Ćwiczenia do materiału 5. Informacje zwrotne do ćwiczeń 7. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA IV RPO WO ZAPOBIEGANIE ZAGROŻENIOM KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA IV RPO WO ZAPOBIEGANIE ZAGROŻENIOM KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA IV RPO WO 2014-2020 ZAPOBIEGANIE ZAGROŻENIOM KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Oś priorytetowa Działanie IV Zapobieganie zagrożeniom 4.1 Mała retencja 1. LP Nazwa kryterium Źródło informacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA MIEJSKA SZCZYTNO

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA MIEJSKA SZCZYTNO PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA MIEJSKA SZCZYTNO 2016 1 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ogólna charakterystyka gminy... 3 2.1. Położenie,

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA OCHRONY PRZYRODY WOBEC ZMIAN KLIMATU - kierunki działań

ADMINISTRACJA OCHRONY PRZYRODY WOBEC ZMIAN KLIMATU - kierunki działań ADMINISTRACJA OCHRONY PRZYRODY WOBEC ZMIAN KLIMATU - kierunki działań Prof. dr hab. Andrzej Mizgajski Seminarium w MŚ, Warszawa, 25.11.2010 r. Cel referatu Wprowadzenie do dyskusji na temat działań (prawnych,

Bardziej szczegółowo

Nowe prawo wodne oraz jego wpływ na gospodarkę wodami opadowymi i roztopowymi Mariusz Gajda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Środowiska

Nowe prawo wodne oraz jego wpływ na gospodarkę wodami opadowymi i roztopowymi Mariusz Gajda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Środowiska Nowe prawo wodne oraz jego wpływ na gospodarkę wodami opadowymi i roztopowymi Mariusz Gajda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Środowiska Gdańsk, 27 marca 2017 r. Wody opadowe charakterystyka problemu Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Prawne i ekonomiczne aspekty planu gospodarowania wodami w lasach

Prawne i ekonomiczne aspekty planu gospodarowania wodami w lasach Prawne i ekonomiczne aspekty planu gospodarowania wodami w lasach Sękocin Stary, 27 kwietnia 2017 r. Ryszard Majewicz - mgr inż. melioracji wodnych St. Specjalista ds. gospodarki wodnej Wydziału Realizacji

Bardziej szczegółowo

Specyfika produkcji leśnej

Specyfika produkcji leśnej Michał Orzechowski Zakład Urządzania Lasu KULGiEL SGGW michal.orzechowski@wl.sggw.pl tel 22 59 38202 bud 34 pok 1/77 Wykład 1 Program: Czym jest las? Współczesne znaczenie i zadania Cechy specyficzne produkcji

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla Podlasia Zielonej Krainy

Wyzwania dla Podlasia Zielonej Krainy Wyzwania dla Podlasia Zielonej Krainy Przemysław Nawrocki Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ 1 Województwo

Bardziej szczegółowo

OCENA EKONOMICZNA RETENCYJNYCH WŁAŚCIWOŚCI LASU

OCENA EKONOMICZNA RETENCYJNYCH WŁAŚCIWOŚCI LASU JAN TYSZKA Instytut Badawczy Leśnictwa OCENA EKONOMICZNA RETENCYJNYCH WŁAŚCIWOŚCI LASU Tematyka wystąpienia: - wartość pozaprodukcyjnych funkcji lasu związanych z zasobami wodnymi - naturalne właściwości

Bardziej szczegółowo

Propozycja działań naprawczych zwiększających potencjał ekologiczny Zbiornika Sulejowskiego

Propozycja działań naprawczych zwiększających potencjał ekologiczny Zbiornika Sulejowskiego Propozycja działań naprawczych zwiększających potencjał ekologiczny Zbiornika Sulejowskiego Dr Aleksandra Ziemińska-Stolarska Politechnika Łódzka Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Smardzewice,

Bardziej szczegółowo

MAŁA RETENCJA W LASACH PAŃSTWOWYCH DOBRE PRAKTYKI W PROJEKTACH WSPÓŁWINASOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

MAŁA RETENCJA W LASACH PAŃSTWOWYCH DOBRE PRAKTYKI W PROJEKTACH WSPÓŁWINASOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ MAŁA RETENCJA W LASACH PAŃSTWOWYCH DOBRE PRAKTYKI W PROJEKTACH WSPÓŁWINASOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Warszawa, 20.01.2017 r. www.ckps.lasy.gov.pl POIiŚ 2007-2013 POIiŚ na lata 2007-2013, Działanie 3.1:

Bardziej szczegółowo

LEŚNICTWO W OBLICZU GLOBALNYCH ZMIAN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO

LEŚNICTWO W OBLICZU GLOBALNYCH ZMIAN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO LEŚNICTWO W OBLICZU GLOBALNYCH ZMIAN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO Prof. Jan Szyszko Minister Środowiska Sękocin Stary, 14 marca 2017 Plan prezentacji Zrównoważona gospodarka leśna Wylesianie problem globalny

Bardziej szczegółowo

OPIS ZADANIA. (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) zastawka wzmocniona zastawka drewniano- kamienna

OPIS ZADANIA. (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) zastawka wzmocniona zastawka drewniano- kamienna Załącznik nr 8 do SIWZ OPIS ZADANIA (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) Nr i nazwa nadleśnictwa Kody obiektów oraz typy obiektów 10-34 Różańsko Nr zadania 10-34-04 10-34-04-1- zastawka wzmocniona

Bardziej szczegółowo

Na p Na ocząt ą e t k

Na p Na ocząt ą e t k Program Ochrony Jezior Polski Północnej prezentacja nowego programu Krzysztof Mączkowski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Na początek Woda jest jednym z komponentów

Bardziej szczegółowo

Lasy Państwowe partnerem dla Aglomeracji Opolskiej. Opole 28.03.2014 r.

Lasy Państwowe partnerem dla Aglomeracji Opolskiej. Opole 28.03.2014 r. Lasy Państwowe partnerem dla Aglomeracji Opolskiej Opole 28.03.2014 r. Cele prezentacji 1. Znaczenie lasów dla prawidłowego gospodarowania wodami 2. Możliwości minimalizowania zagrożeń od powodzi oraz

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Wybrane zagadnienia i metody ochrony zasobów wodnych w Polsce. Informacja. Nr 9

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Wybrane zagadnienia i metody ochrony zasobów wodnych w Polsce. Informacja. Nr 9 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Wybrane zagadnienia i metody ochrony zasobów wodnych w Polsce Grudzień 1991 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 9 - 1 - Rozwój przemysłu, intensyfikacja rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia w zakresie polityki ochrony środowiska w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego

Wybrane zagadnienia w zakresie polityki ochrony środowiska w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego Wybrane zagadnienia w zakresie polityki ochrony środowiska w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 Wałbrzych, 14.09.2016r. Wytyczne w zakresie dokumentowania postępowania

Bardziej szczegółowo

Klęski żywiołowe i katastrofy związane z wodą

Klęski żywiołowe i katastrofy związane z wodą Prof. dr hab. Jan Żelazo Klęski żywiołowe i katastrofy związane z wodą Krajowe Konsultacje Wodne Warszawa, 11 kwietnia, 2014r Klęski żywiołowe i katastrofy związane z wodą Zagrożenia związane z klęskami

Bardziej szczegółowo

Zbiornik Goczałkowicki doświadczenia w zarządzaniu

Zbiornik Goczałkowicki doświadczenia w zarządzaniu Zbiornik Goczałkowicki doświadczenia w zarządzaniu Andrzej Siudy, Kierownik Zbiornika Zaporowego w Goczałkowicach Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów SA w Katowicach Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Wodochronne funkcje lasów Dr Marek Kot Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN

Wodochronne funkcje lasów Dr Marek Kot Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN Wodochronne funkcje lasów Dr Marek Kot Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN Konferencja Lasy Tatr i Podtatrza przeszłość i teraźniejszość Zakopane, 12 kwietnia 2012 Las i jego funkcje Funkcje lasu Biotyczne,

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH NA 2018 ROK Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH NA 2018 ROK Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH NA 2018 ROK Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie 1. em strategicznym WFOŚiGW w Olsztynie jest poprawa stanu środowiska i zrównoważone

Bardziej szczegółowo

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy www.itp.edu.pl Aktualne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA ROZOGI

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA ROZOGI PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA ROZOGI 2016 1 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ogólna charakterystyka gminy... 3 2.1. Położenie, wybrane

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska egzamin magisterski

Inżynieria Środowiska egzamin magisterski Inżynieria Środowiska egzamin magisterski Pytania specjalizacyjne: Studia stacjonarne Specjalizacja: Inżynieria wodna 1. Podstawowe metody uwzględniania procesów źródłowych w przenoszeniu masy. 2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody a melioracje

Ochrona przyrody a melioracje Ochrona przyrody a melioracje Wiesław Dembek Gospodarowanie zasobami wodnymi w rolnictwie 27 X 2011 www.sp162krakow.republika.pl Paradygmaty ochrony przyrody Czym się zajmuje ochrona przyrody? gatunkami,

Bardziej szczegółowo

Metodyka przygotowania Programu Bezpieczeństwa Powodziowego w Regionie Wodnym Wisły Środkowej

Metodyka przygotowania Programu Bezpieczeństwa Powodziowego w Regionie Wodnym Wisły Środkowej Metodyka przygotowania Programu Bezpieczeństwa Powodziowego w Regionie Wodnym Wisły Środkowej prof. dr hab. inż. Jan Żelazo Analiza wielokryterialna możliwości realizacji obiektów małej retencji w Regionie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru.

UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru. UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz

Bardziej szczegółowo

CYKL ŻYCIA PROJEKTU przygotuj i zrealizuj na przykładzie projektów koordynowanych przez CKPŚ. Warszawa 30.05.2012 r. www.lasy.gov.

CYKL ŻYCIA PROJEKTU przygotuj i zrealizuj na przykładzie projektów koordynowanych przez CKPŚ. Warszawa 30.05.2012 r. www.lasy.gov. CYKL ŻYCIA PROJEKTU przygotuj i zrealizuj na przykładzie projektów koordynowanych przez CKPŚ Warszawa 30.05.2012 r. www.lasy.gov.pl Plan prezentacji Część I kim jesteśmy Część II trochę teorii czym jest

Bardziej szczegółowo

ROLA LASÓW W POLITYCE ENERGETYCZNEJ

ROLA LASÓW W POLITYCE ENERGETYCZNEJ Krzysztof Adamowicz Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Wydział Leśny, Katedra Ekonomiki Leśnictwa Piotr Szczypa Uniwersytet Szczeciński, Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Katedra Rachunkowości i

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały nr 56/2017, Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Lublinie z dnia 10 lipca 2017 r.

Załącznik do uchwały nr 56/2017, Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Lublinie z dnia 10 lipca 2017 r. Załącznik do uchwały nr 56/2017, Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Lublinie z dnia 10 lipca 2017 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie przewidzianych

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

Najlepsze polskie projekty Adaptacja do zmian klimatu RadomKlima, Miasto Radom

Najlepsze polskie projekty Adaptacja do zmian klimatu RadomKlima, Miasto Radom Z a i n w e s t u j m y r a z e m w ś r o d o w i s k o Najlepsze polskie projekty Adaptacja do zmian klimatu RadomKlima, Miasto Radom Witold Retke Wydział ds. Programu LIFE Logika tworzenia projektu LIFE

Bardziej szczegółowo

Adaptacja do zmian klimatu w Regionalnych Programach Operacyjnych

Adaptacja do zmian klimatu w Regionalnych Programach Operacyjnych Adaptacja do zmian klimatu w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Marta Majka Wiśniewska Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia małej retencji w leśnictwie i rybactwie w działalności RZGW Gliwice. Franciszek Pistelok

Zagadnienia małej retencji w leśnictwie i rybactwie w działalności RZGW Gliwice. Franciszek Pistelok Zagadnienia małej retencji w leśnictwie i rybactwie w działalności RZGW Gliwice Franciszek Pistelok Definicja małej retencji Mała retencja wodna to zatrzymanie, przy zastosowaniu rozmaitych zabiegów, jak

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ANTROPOPRESJI NA PRZEBIEG ZMIAN HYDROMORFOLOGICZNYCH W RZEKACH I POTOKACH GÓRSKICH

WPŁYW ANTROPOPRESJI NA PRZEBIEG ZMIAN HYDROMORFOLOGICZNYCH W RZEKACH I POTOKACH GÓRSKICH XXXIII OGÓLNOPOLSKA SZKOŁA HYDRAULIKI Problemy przyrodnicze i ich wpływ na hydraulikę koryt otwartych 26-29 maj 2014 r., Zakopane WPŁYW ANTROPOPRESJI NA PRZEBIEG ZMIAN HYDROMORFOLOGICZNYCH W RZEKACH I

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja a wycena funkcji lasu

Waloryzacja a wycena funkcji lasu Waloryzacja a wycena funkcji lasu Gołojuch Piotr, Adamowicz Krzysztof, Glura Jakub, Jaszczak Roman Katedra Urządzania Lasu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomiki Leśnictwa, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KLIMATU A OPRACOWANIA PLANISTYCZNE

ZMIANY KLIMATU A OPRACOWANIA PLANISTYCZNE KLIMATYCZNE FORUM METROPOLITALNE GDAŃSK 27-28.02.2017 R. ZMIANY KLIMATU A OPRACOWANIA PLANISTYCZNE EDYTA DAMSZEL TUREK : DYREKTOR BIURA ROZWOJU GDAŃSKA Plan wystąpienia 1. Podstawowe kierunki działań wobec

Bardziej szczegółowo

Adaptacja do zmian klimatu w pilotażowych gminach Dolnego Śląska jak identyfikować problemy i formułować rekomendacje do działań gmin

Adaptacja do zmian klimatu w pilotażowych gminach Dolnego Śląska jak identyfikować problemy i formułować rekomendacje do działań gmin Adaptacja do zmian klimatu w pilotażowych gminach Dolnego Śląska jak identyfikować problemy i formułować rekomendacje do działań gmin dr Sylwia Horska-Schwarz r.pr. Hubert Schwarz Projekt Wzmocnienie udziału

Bardziej szczegółowo

Przedmiot działalności PZMiUW w Rzeszowie określony został w 2 Statutu Podkarpackiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie.

Przedmiot działalności PZMiUW w Rzeszowie określony został w 2 Statutu Podkarpackiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie. PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI I KOMPETENCJE Przedmiot działalności PZMiUW w Rzeszowie określony został w 2 Statutu Podkarpackiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie. Podstawowymi kierunkami działalności

Bardziej szczegółowo

Sz. P. Andrzej Matysiak Dyrektor Generalny Lasów Państwowych Wawelska 52/ Warszawa

Sz. P. Andrzej Matysiak Dyrektor Generalny Lasów Państwowych Wawelska 52/ Warszawa Świebodzin, Warszawa, Bielsko-Biała, Poznań, 30 lipca 2007 r. Sz. P. Andrzej Matysiak Dyrektor Generalny Lasów Państwowych Wawelska 52/54 00-922 Warszawa Szanowny Panie Dyrektorze, Jak wiadomo, Lasy Państwowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT OLSZTYŃSKI GMINA GIETRZWAŁD

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT OLSZTYŃSKI GMINA GIETRZWAŁD PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT OLSZTYŃSKI GMINA GIETRZWAŁD 2016 1 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ogólna charakterystyka gminy... 3 2.1. Położenie, wybrane

Bardziej szczegółowo

Prewencja powodziowa w ramach planów w zagospodarowania przestrzennego z punktu widzenia Województwa Lubuskiego. Poczdam, dnia r.

Prewencja powodziowa w ramach planów w zagospodarowania przestrzennego z punktu widzenia Województwa Lubuskiego. Poczdam, dnia r. Prewencja powodziowa w ramach planów w zagospodarowania przestrzennego z punktu widzenia Województwa Lubuskiego Poczdam, dnia 08.06.2011 r. Główne akty prawne DYREKTYWA POWODZIOWA DYREKTYWA 2007/60/WE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO - UŻYTKOWY

PROGRAM FUNKCJONALNO - UŻYTKOWY Nadleśnictwo Bogdaniec Zamawiający: Skarb Państwa PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo Bogdaniec 66-450 Bogdaniec ul. Leśna 17 tel. (95) 7284350 fax. 7284353 e-mail: bogdaniec@szczecin.lasy.gov.pl Załącznik

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE PROGRAMY OPERACYJNE W KONTEKŚCIE AKTUALNYCH PROBLEMÓW OCHRONY PRZYRODY W POLSCE

REGIONALNE PROGRAMY OPERACYJNE W KONTEKŚCIE AKTUALNYCH PROBLEMÓW OCHRONY PRZYRODY W POLSCE REGIONALNE PROGRAMY OPERACYJNE 2014-2020 W KONTEKŚCIE AKTUALNYCH PROBLEMÓW OCHRONY PRZYRODY W POLSCE Przemysław Nawrocki Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA

WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA (2004-2015) Łaziska 2004 Autorzy opracowania: dr Witold Wołoszyn mgr Tomasz Furtak Ważniejsze skróty użyte w tekście ARiMR - Agencja Restrukturyzacji

Bardziej szczegółowo

Suche zbiorniki przeciwpowodziowe. Michał Szydłowski, prof.pg Kierownik Katedry Hydrotechniki Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska PG

Suche zbiorniki przeciwpowodziowe. Michał Szydłowski, prof.pg Kierownik Katedry Hydrotechniki Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska PG Michał Szydłowski, prof.pg Kierownik Katedry Hydrotechniki Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska PG Trzy integralne strategie ograniczania skutków powodzi Trzymać wodę z daleka od ludzi Trzymać ludzi

Bardziej szczegółowo

Plan Urządzenia Lasu

Plan Urządzenia Lasu - podstawa prawna opracowania oraz cel i znaczenie PUL Ustroń Jaszowiec 24-25 marca 2010r. Tematy: 1. Ogólnie o Planie Urządzenia Lasu, 2. Podstawa prawna opracowania, 3. Cel i znaczenie PUL Plan Urządzenia

Bardziej szczegółowo

Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej. Działania dla społeczności i samorządów

Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej. Działania dla społeczności i samorządów Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej Działania dla społeczności i samorządów Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej Klimat się

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY MELIORACYJNE NAWODNIENIA ODWODNIENIA PLANOWANIE - EKSPLOATACJA

SYSTEMY MELIORACYJNE NAWODNIENIA ODWODNIENIA PLANOWANIE - EKSPLOATACJA SYSTEMY MELIORACYJNE NAWODNIENIA ODWODNIENIA PLANOWANIE - EKSPLOATACJA Waldemar Mioduszewski Zakład Zasobów Wodnych Instytut Technologiczno-Przyrodniczy PRAWO WODNE WŁASNOŚĆ WÓD 4) marszałek województwa,

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Historia: PROW Zalesianie gruntów w rolnych oraz gruntów w innych niż rolne.

Historia: PROW Zalesianie gruntów w rolnych oraz gruntów w innych niż rolne. Historia: Zalesianie gruntów w rolnych oraz gruntów innych niż rolne. Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych Wykonała: Iwona

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZED POWODZIĄ. - kilka uwag. Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno- Przyrodniczy Zakład Zasobów Wodnych

OCHRONA PRZED POWODZIĄ. - kilka uwag. Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno- Przyrodniczy Zakład Zasobów Wodnych OCHRONA PRZED POWODZIĄ - kilka uwag Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno- Przyrodniczy Zakład Zasobów Wodnych KATAKLIZMY ZWIĄZANE Z WODĄ Powodzie Fale sztormowe Cyklony Osuwiska, lawiny błotne

Bardziej szczegółowo

Projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy etap II

Projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy etap II Projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy etap II Praca została wykonana na zlecenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu w ramach umowy nr S/1/7140/DZ/2012/2013 z dnia 17.01.2013

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016 Zagadnienia z Ekologii Lasu 2015/2016 Spis ważniejszych zagadnień w ramach przedmiotu (rozszerzonego) EKOLOGIA LASU 1. EKOLOGIA OGÓLNA (wybrane zagadnienia) - Podstawowe pojęcia (ich znaczenie i wzajemne

Bardziej szczegółowo

Hydrologiczne podstawy gospodarowania wodą w środowisku przyrodniczym Dariusz Woronko

Hydrologiczne podstawy gospodarowania wodą w środowisku przyrodniczym Dariusz Woronko Hydrologiczne podstawy gospodarowania wodą w środowisku przyrodniczym Dariusz Woronko dworonko@uw.edu.pl ZAKŁAD HYDROLOGII http://www.wgsr.uw.edu.pl/hydrologia Pracownicy dr hab. Artur Magnuszewski, prof.

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Projekt Zintegrowana Strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni finansowany ze środków funduszy norweskich, w ramach programu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT EŁK GMINA PROSTKI

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT EŁK GMINA PROSTKI PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT EŁK GMINA PROSTKI 2016 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ogólna charakterystyka gminy... 3 2.1 Położenie, wybrane dane o

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

charakterystyka uzyskiwanych kosztów i korzyści przyrodniczych i/lub społeczno-gospodarczych

charakterystyka uzyskiwanych kosztów i korzyści przyrodniczych i/lub społeczno-gospodarczych Tab. 3. Katalog alernatyw funkcjonalnych Zał. nr 3 identyfikacja sposobów użytkowania wód identyfikacja alternatyw funkcjonalnych przyczyny niemożliwości osiągnięcia DSE w zakresie hydromorfologii (istniejące

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZGODNOŚCI PROJEKTU Z POLITYKĄ OCHRONY ŚRODOWISKA

ANALIZA ZGODNOŚCI PROJEKTU Z POLITYKĄ OCHRONY ŚRODOWISKA ANALIZA ZGODNOŚCI PROJEKTU Z POLITYKĄ OCHRONY ŚRODOWISKA 1. Czy w ramach projektu realizowane jest przedsięwzięcie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego

Bardziej szczegółowo

Lista pytań ogólnych na egzamin inżynierski

Lista pytań ogólnych na egzamin inżynierski Lista pytań ogólnych na egzamin inżynierski numer Pytanie 1 Trzy podstawowe rodzaje przestrzeni, podstawowe cechy przestrzeni 2 Funkcje zagospodarowania przestrzeni i zależność między nimi 3 Przestrzenne

Bardziej szczegółowo

MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI

MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI PRAWNE I SPOŁECZNO- GOSPODARCZE UWARUNKOWANIA OCHRONY PRZYRODY NA OBSZARACH NATURA 2000 Zdzisław Cichocki, Małgorzata Hajto, Agnieszka Kuśmierz FORMY PRAWNEJ

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA PO IiŚ 2014-2020 stan prac Joanna Miniewicz WFOŚiGW w Gdańsku Fundusze polityki spójności 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko 27 513,90 Inteligentny Rozwój 8 614,10 Wiedza,

Bardziej szczegółowo

Ocena oddziaływania na środowisko -zmiany w ocenie oddziaływania na środowisko -obowiązujące od 1 stycznia 2017 r.

Ocena oddziaływania na środowisko -zmiany w ocenie oddziaływania na środowisko -obowiązujące od 1 stycznia 2017 r. Ocena oddziaływania na środowisko -zmiany w ocenie oddziaływania na środowisko -obowiązujące od 1 stycznia 2017 r. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego Spis

Bardziej szczegółowo

KONSERWACJA ROWU MELIORACJI SZCZEGÓŁOWYCH R 1 W OBRĘBIE 3, MIASTO KOSTRZYN NAD ODRĄ. Zleceniodawca: Urząd Miasta Kostrzyn Nad Odrą

KONSERWACJA ROWU MELIORACJI SZCZEGÓŁOWYCH R 1 W OBRĘBIE 3, MIASTO KOSTRZYN NAD ODRĄ. Zleceniodawca: Urząd Miasta Kostrzyn Nad Odrą KONSERWACJA ROWU MELIORACJI SZCZEGÓŁOWYCH R 1 W OBRĘBIE 3, MIASTO KOSTRZYN NAD ODRĄ Zleceniodawca: Urząd Miasta Kostrzyn Nad Odrą Opracował: mgr inż. Dawid Michałowski Gorzów Wlkp. wrzesień 2011 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura Otwarty krajobraz kulturowy Zespół: Andrzej Mizgajski, Iwona Zwierzchowska, Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura Otwarty krajobraz kulturowy Zespół: Andrzej Mizgajski, Iwona Zwierzchowska, Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Otwarty krajobraz kulturowy Zespół: Andrzej Mizgajski, Iwona Zwierzchowska, Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana

Bardziej szczegółowo

Obszary specjalnej ochrony ptaków 16 (ok. 572,5 tys. ha) Łącznie: 58 (ok. 654 tys. ha, 27% pow. województwa)

Obszary specjalnej ochrony ptaków 16 (ok. 572,5 tys. ha) Łącznie: 58 (ok. 654 tys. ha, 27% pow. województwa) Obszary Grupa o ds. znaczeniu Ocen Oddziaływania dla Wspólnoty na 42 (ok. 256,5 tys. Środowisko ha) Łącznie: 58 (ok. 654 tys. ha, 27% pow. Podsumowanie prac w 2015 roku Warszawa, 2 grudnia 2015 r. Agata

Bardziej szczegółowo

Plan referatu. województwa śląskiego

Plan referatu. województwa śląskiego Działania ania zwiększaj kszające retencję wodną w zlewni dr inż. Ewa Owczarek-Nowak Wydział Terenów Wiejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego Plan referatu 1. Co to jest retencja wody i

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu i kwestia adaptacji

Zmiany klimatu i kwestia adaptacji Zmiany klimatu i kwestia adaptacji Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 (SPA 2020) Szymon Tumielewicz Zastępca Dyrektora

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH. Urszula Michajłow

OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH. Urszula Michajłow OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH Urszula Michajłow Łagów, 24-26 września 2007 1 Podstawowe przyczyny istotnie wpływające na zagroŝenie dla świata zwierząt to:

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

DAŃSKI E. sp. z o.o. MELI ORACJE

DAŃSKI E. sp. z o.o. MELI ORACJE DAŃSKI E sp. z o.o. MELI ORACJE OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA MIASTA GDAŃSKA Andrzej Chudziak Obszar Żuław Gdańskich z lewej koniec XIII w; z prawej stan obecny Powodzie o katastrofalnych skutkach dla Gdańska

Bardziej szczegółowo

działanie 3.1 Retencjonowanie wody i zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Projekty z zakresu małej retencji

działanie 3.1 Retencjonowanie wody i zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Projekty z zakresu małej retencji III OŚ PRIORYTETOWA ZARZĄDZANIE ZASOBAMI I PRZECIWDZIAŁANIE ZAGROśENIOM ŚRODOWISKA działanie 3.1 Retencjonowanie wody i zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Projekty z zakresu małej retencji

Bardziej szczegółowo

Racjonalna gospodarka wodami opadowymi i powierzchniowymi na terenie miasta Podkowa Leśna

Racjonalna gospodarka wodami opadowymi i powierzchniowymi na terenie miasta Podkowa Leśna Racjonalna gospodarka wodami opadowymi i powierzchniowymi na terenie miasta Podkowa Leśna uwzględniająca zlewnie rzek i cieków przepływających przez Trójmiasto Ogrodów i część gminy Nadarzyn Artur Tusiński

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO W PROJEKTACH RPO WP

PROCEDURA OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO W PROJEKTACH RPO WP PROCEDURA OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO W PROJEKTACH RPO WP 2014 2020 Gdańsk, 12 stycznia 2017 r. Regionalny Program Operacyjny Rodzaje projektów ocenianych w ramach konkursów RPO WP 2014-2020 PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Leszek ŁABĘDZKI, Bogdan BĄK, Ewa KANECKA-GESZKE, Karolina SMARZYNSKA, Tymoteusz BOLEWSKI

Leszek ŁABĘDZKI, Bogdan BĄK, Ewa KANECKA-GESZKE, Karolina SMARZYNSKA, Tymoteusz BOLEWSKI MONITOROWANIE I PROGNOZOWANIE DEFICYTÓW I NADMIARÓW WODY W ROLNICTWIE W POLSCE Z WYKORZYSTANIEM WSKAŹNIKÓW STANDARYZOWANEGO OPADU SPI I WILGOTNOŚCI GLEBY SMI Leszek ŁABĘDZKI, Bogdan BĄK, Ewa KANECKA-GESZKE,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/279/15 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 29 grudnia 2015 r.

Uchwała Nr XIX/279/15 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 29 grudnia 2015 r. Uchwała Nr XIX/279/15 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia raportu z realizacji Programu małej retencji dla województwa świętokrzyskiego za lata 2013-2014.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT NIDZICKI GMINA KOZŁOWO

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT NIDZICKI GMINA KOZŁOWO PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT NIDZICKI GMINA KOZŁOWO 2016 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ogólna charakterystyka gminy... 3 2.1. Położenie, wybrane

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 1 Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 2007-2013 Wspólna Polityka Rolna I filar Płatności bezpośrednie Płatności rynkowe Europejski Fundusz Gwarancji

Bardziej szczegółowo

Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu.

Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu. Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu. Zadania grupy: 1.Analiza wpływu zmian klimatycznych na bilans wodny zlewni i wielkość

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Retencja gleb Zwierciadło wody w glebie

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Retencja gleb Zwierciadło wody w glebie FIZYKA I CHEMIA GLEB Retencja gleb Zwierciadło wody w glebie Retencja, mała retencja, pojęcie Retencja: szeroki zakres działań technicznych i nietechnicznych powodujących poprawę jakościową i ilościową

Bardziej szczegółowo

Stawiamy na jakość. System zarządzania jakością prac w BULiGL spełnia standardy normy ISO 9001 oraz ISO 14001

Stawiamy na jakość. System zarządzania jakością prac w BULiGL spełnia standardy normy ISO 9001 oraz ISO 14001 Koncepcja renaturyzacji (przebudowy) drzewostanów sosnowych na terenach poddanych wieloletniej immisji ścieków ziemniaczanych w Nadleśnictwie Iława Janusz Porowski BULiGL Oddział w Białystoku Stawiamy

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Rozwój obszarów wiejskich w Bawarii kompetencje. Dr inż. Barbara Prus Prof. dr hab. inż. Krzysztof Gawroński

Wstęp. Rozwój obszarów wiejskich w Bawarii kompetencje. Dr inż. Barbara Prus Prof. dr hab. inż. Krzysztof Gawroński Rola planowania przestrzennego w zabezpieczeniu wymagań ochrony środowiska, gospodarowania wodami oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych na przykładzie kompleksowego postępowania Środkowy bieg rzeki Rezat

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo