W poszukiwaniu granicy urynkowienia usług medycznych w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W poszukiwaniu granicy urynkowienia usług medycznych w Polsce"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 862 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2011 Studia Doktoranckie Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych W poszukiwaniu granicy urynkowienia usług medycznych w Polsce 1. Wprowadzenie System ochrony zdrowia w Polsce wywołuje kontrowersje nie tylko w debatach naukowych, środowisku medycznym, ale także co najważniejsze wśród zwykłych obywateli, gdyż znaczna większość świadczeniobiorców nie jest zadowolona z obecnej sytuacji w tym sektorze. W związku z tym pojawiają się koncepcje pełnego urynkowienia usług medycznych. Zwolennicy takiego rozwiązania wykazują korzyści, sceptycy wysuwają argumenty odnoszące się do społecznej sprawiedliwości i zagrożeń polegających na ograniczaniu dostępu do usług medycznych. Problem jest złożony i trudny do natychmiastowego rozwiązania. Całkowite urynkowienie sektora medycznego w Polsce nie jest możliwe. Dobro o charakterze społecznym, jakim jest usługa medyczna, ze względów fizycznych mogłoby być dobrem prywatnym, ale ze względu na jego rolę w życiu człowieka w pewnym zakresie musi być dostępne dla każdego obywatela i finansowane z funduszy publicznych. Głównym powodem tworzenia i dystrybucji dóbr społecznych jest umożliwienie dostępu do nich osobom, których dochody indywidualne mogłyby okazać się zbyt niskie, gdyby usługi zdrowotne były wytwarzane na zasadach rynkowych. Istnienie dóbr społecznych w sektorze ochrony zdrowia nie wyklucza jednak funkcjonowania alternatywnego, konkurencyjnego sektora prywatnego, który może świadczyć usługi na zasadach komercyjnych. Zgodnie z definicją Z. Fedorowicza, przyjmuje się, że dobra o charakterze społecznym, to dobra publiczne, takie jak towary i usługi świadczone przez państwo i inne związki publicznoprawne na zasadach powszechnej dostępności (dla wszystkich osób), przy odpłatności niemającej charakteru jed-

2 84 nakowej ceny, lecz zróżnicowanych świadczeń podatkowych i niepodatkowych 1. W świetle tak przedstawionego problemu celem artykułu jest wykazanie, że całkowite urynkowienie sytemu ochrony zdrowia jest rozwiązaniem nie do przyjęcia. 2. Historyczne ujęcie zmian w systemie służby zdrowia w Polsce Proces zmierzający do urynkowienia sytemu ochrony zdrowia rozpoczął się w Polce na początku lat 90. wprowadzeniem w życie ustawy dającej podstawy decentralizacji systemu opieki zdrowotnej. W 1990 r. uchwalone zostały ustawy o samorządzie gminnym oraz o podziale kompetencji pomiędzy organy administracji rządowej i samorządowej. Rozwiązanie to na początku traktowano jako decentralizację systemu medycznego. Bezpośrednim wynikiem wprowadzenia w życie tych ustaw stało się odzyskanie samorządności przez podstawowe jednostki terytorialne gminy. Konsekwencją rozpoczęcia podjętych działań decentralizujących system opieki zdrowotnej, stało się wydanie w latach 1993 i 1995 przepisów wykonawczych, na mocy których gminy przejęły jednostki lecznictwa podstawowego, czyli przychodnie rejonowe, ośrodki zdrowia oraz zespoły opieki zdrowotnej, z wyłączeniem specjalistycznych publicznych zakładów opieki zdrowotnej 2. Następnym etapem zmian w organizacji opieki zdrowotnej w Polsce było przyjęcie w 1998 r. pakietu ustaw dotyczących reformy administracji państwa i nowego podziału terytorialnego. Z dniem 1 stycznia 1999 r., w myśl ustawy z 13 października, właścicielem większości zakładów opieki zdrowotnej zostały jednostki samorządu terytorialnego. Wyłączono tu m.in. szpitale kliniczne oraz tzw. szpitale resortowe. Ponadto na mocy ustawy uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego wobec jednostek opieki zdrowotnej zostały rozdzielone następująco: lecznictwo otwarte przekazano gminom, szpitale pierwszego poziomu referencyjnego powiatom, a szpitale drugiego poziomu referencyjnego (specjalistyczne) województwom 3. Biorąc pod uwagę drugą płaszczyznę zmian w systemie opieki zdrowotnej w Polsce, a mianowicie urynkowienie sektora usług medycznych, należy zauważyć, że podstawą tych działań stała się ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdro- 1 Z. Fedorowicz, Podstawy teorii finansów, Poltext, Warszawa 1991, s Ustawa z 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin, Dz.U. nr 129, poz. 600, Ustawa z 22 grudnia 1995 r. o zmianie ustawy o finansowaniu gmin, Dz.U. nr 154, poz T. Ostrowski, L. Wdowiak, Patient s Quality Assessment of Ambulatory Obstetric and Gynecological Service, rocznik AM, vol. 50, Białystok 2005, s ; Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw; Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

3 W poszukiwaniu granicy urynkowienia wotnej, później wielokrotnie nowelizowana 4. Zniosła ona monopol państwowy na prowadzenie zakładów opieki zdrowotnej. W myśl tej ustawy zakłady opieki zdrowotnej mogły być zakładane nie tylko przez administrację rządową i samorządową, ale również przez krajowe i zagraniczne osoby fizyczne i prawne, jak np.: fundacje, kościoły, stowarzyszenia, czy spółki. W ten oto sposób stworzono podział między zakładami opieki zdrowotnej na publiczne oraz niepubliczne. Dla zakładów publicznych, organem założycielskim był organ administracji rządowej lub samorządowej. Finansowanie działalności zakładów publicznych oparte było aż do 1998 r. na środkach budżetu państwa. Podmioty niepubliczne stworzyły podwaliny dla prywatnego sektora opieki zdrowotnej. Ustawa ta wprowadziła również możliwość powstawania, oprócz jednostki budżetowej i zakładu budżetowego, ośrodka publicznego jako samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (tzw. ZOZ). Podkreślić jednak należy, że do końca 1996 r. proces usamodzielniania się był zrealizowany jedynie przez kilka publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Dopiero w 1997 r. nabrał tempa, głównie za sprawą kolejnych ustaw: przepisów normatywnych z 1997 r. nowelizujących ustawę z 1991 r. oraz przepisów zawartych w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z 1997 r., wymuszających na ZOZ dokonania takich przekształceń. Należy tutaj zaznaczyć, że podmioty systemu opieki zdrowotnej podczas procesu komercjalizacji podlegały przepisom ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Zdecydowanie największe znaczenie w urynkowieniu sektora usług medycznych miała ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, wprowadzona w życie 1 stycznia 1999 r. 5 Ustawa ta nie tylko przyspieszyła proces usamodzielniania się zakładów opieki zdrowotnej, ale przede wszystkim dogłębnie zmieniła system finansowania opieki zdrowotnej, który to system do końca 1999 r. finansowany był z budżetu państwa 6. W świetle tej ustawy opieka zdrowotna ubezpieczonych od stycznia 1999 r. finansowana jest z różnych źródeł, w tym ze składek na ubezpieczenie zdrowotne składających się na fundusz ubezpieczeń zdrowotnych, którego dysponentem do 1 kwietnia 2003 r. były kasy chorych. Miejsce kas chorych zastąpił Narodowy Fundusz Zdrowia w 2003 r. wraz z 16 oddziałami wojewódzkimi, które przejęły zadania wojewódzkich kas chorych, w tym m.in. kontraktowanie usług medycznych. Okazało się, że ustawa ta jest jednak niezgodna z konstytucją. Znowelizowana i wprowadzona w życie 27 sierpnia 2004 r. tylko w nieznacznym stopniu zmieniła funkcjonowanie istniejącego systemu. 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, Dz.U. nr 14, poz. 89, z późn. zm. 5 Ustawa z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, Dz.U nr 28, poz z późn. zm. 6 Ibidem.

4 86 3. Analiza funkcjonowania sytemu ochrony zdrowia w Polsce Analizując dotychczasowe funkcjonowanie systemu ochrony zdrowotnej po wprowadzeniu reform systemowych, można bez wątpliwości stwierdzić, że kolejne, nie do końca zaplanowane zmiany, wprowadziły chaos w realizacji podstawowego zadania opieki zdrowotnej w Polsce, a mianowicie zapewnienia bezpłatnego dostępu do usług medycznych społeczeństwu. Zaistniałe dysfunkcje systemu pogłębiane są ponadto brakiem wystarczającej ilości środków finansowych w systemie lub też jak podkreśla wielu specjalistów nieefektywna alokacja. Taka sytuacja powoduje, że podmioty działające na rynku usług medycznych koncentrują się głównie na finansowych aspektach swojej działalności, równocześnie nie podejmując na przykład działań związanych ze zmianą systemów zarządzania zasobami ludzkimi czy wprowadzania controllingu dla poprawy ich funkcjonowania. Funkcjonowanie polskiego systemu medycznego napotyka wiele problemów. Z raportu Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Finansów opublikowanego w formie informacji rządu o stanie polskiej służby zdrowia wynika, że największymi trudnościami są (http://kprm.gov.pl/ pdf): brak równowagi finansowej, zadłużenie publicznych zakładów opieki zdrowotnej, zły stan techniczny infrastruktury zakładów opieki zdrowotnej, niedostateczne finansowanie ochrony zdrowia ze środków Unii Europejskiej, niskie wynagrodzenia personelu medycznego, utrudniona dostępność lekarzy specjalistów, korupcja. Poprawa sytuacji w polskim systemie opieki zdrowotnej miała nastąpić dzięki realizacji w latach takich działań, jak (http://kprm.gov.pl/ pdf): stworzenie koszyka gwarantowanych świadczeń zdrowotnych, usprawnienie sytemu publicznych ubezpieczeń zdrowotnych, utworzenie sytemu informacji o ochronie zdrowia, włączenie funduszu chorobowego administrowanego obecnie przez ZUS do sytemu ubezpieczeń zdrowotnych, opracowanie ustawy o ustroju ochrony zdrowia, wprowadzenie podwyżek płac dla pracowników służby zdrowia. Na realizację wymienionych działań przeznaczono z budżetu państwa w 2007 r. 45,9 mld zł (4,5%PKB), w 2008 r. 50,1 mld zł (4,7% PKB) oraz w 2009 r. 54,9 mld zł, czyli 4,9% PKB. Weryfikacja tych danych z rzeczywistym stanem rzeczy nie jest możliwa z powodu braku publikacji statystycznych za 2008 r.

5 W poszukiwaniu granicy urynkowienia Charakterystyka systemów finansowania sektora ochrony zdrowia W świetle funkcjonujących w innych krajach UE systemów finansowania sytemu ochrony zdrowia, generalnie można wyróżnić dwa systemy: pierwszy, oparty na systemie podatkowym tzw. system Beveridge a oraz drugi, oparty na ubezpieczeniach zdrowotnych tzw. system Bismarcka, który nawiązuje do tradycji funkcjonowania kas chorych. Systemy te w długim okresie ich funkcjonowania uległy wielu modyfikacjom, niemniej jednak stanowią nadal punkt odniesienia dla charakterystyki systemów ochrony zdrowia w poszczególnych krajach. Aktualnie w Europie systemy ochrony zdrowia oparte na modelu Bismarcka występują w Niemczech, Austrii, Belgii, Francji, Holandii i Szwajcarii, natomiast system Beveridge a funkcjonuje w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Hiszpanii i Portugalii. W celu zobrazowania różnic w funkcjonowaniu tych systemów zaprezentowane zostaną systemy ochrony zdrowia w Belgii oraz Wielkiej Brytanii. System ochrony zdrowia w Belgii oparty jest na systemie Bismarcka. Prawo w tym zakresie reguluje ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i zasiłkach chorobowych z 14 lipca 1997 r. (http://biurose.sejm.gov.pl/teksty_pdf_04/i-1033.pdf, ). Opiekę zdrowotną zapewnia się wszystkim pracownikom, emerytom, rencistom, bezrobotnym, inwalidom upośledzonym, studentom, duchownym, byłym urzędnikom kolonialnym oraz dzieciom pozostającym na utrzymaniu wymienionych wyżej osób. Obowiązkowe ubezpieczenie obejmuje prawie całą ludność, z wyjątkiem 15% populacji, która posiada ubezpieczenie tzw. większego ryzyka, są to osoby pracujące na własny rachunek. Warunkiem objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jest opłacanie minimalnych składek ubezpieczeniowych (http://biurose.sejm.gov.pl/teksty_pdf_04/i pdf, ). Standardowa składka wynosi 38% wynagrodzenia, z czego 13% obciąża bezpośrednio zatrudnionego, a 25% pracodawcę. Wysokość składki na wypadek choroby i inwalidztwa wynosi 6,35% 2,55% obciąża pracownika, natomiast 3,80% pracodawcę. Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne jest identyczna we wszystkich kasach chorych w kraju. Każdy na prawo do wyboru jednej z kilkunastu publicznych ubezpieczalni. Wszystkie kasy są kontrolowane przez centralną instytucję Krajowy Zakład Ubezpieczeń na Wypadek Choroby i Inwalidztwa (INAMI), która sprawuje nadzór na funduszami chorobowymi i towarzystwami ubezpieczeń wzajemnych. Pacjent ma prawo wyboru lekarza, a ubezpieczalnia refunduje koszt wizyty, jednak chory zobowiązany jest do pokrycia części kosztu bezpośrednio z własnego portfela, zazwyczaj jest 1/4 kosztu wizyty, dopiero wówczas na podstawie faktury można uzyskać zwrot od ubezpieczalni. Pacjenci którzy chcą uniknąć angażowania własnych środków, mogą wykupić dodatkowe ubezpieczenie prywatne. Prywatne polisy posiada w Belgii około 30% ludności (http://biurose.

6 88 sejm.gov.pl/teksty_pdf_04/i-1033.pdf, ), co jest w porównaniu z innymi krajami odsetkiem wysokim 7. W ramach ubezpieczeń prywatnych zawierane są kontrakty indywidualne lub grupowe. Systemy te refundują koszty choroby, które nie są finansowane przez publiczne fundusze chorobowe, np. koszty transportu, czy czasowej niezdolności do pracy lub renty inwalidzkiej. System ubezpieczeń obowiązkowych oferuje pewne typy ubezpieczeń uzupełniających, co powoduje, że sektor prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych na ograniczone możliwości i spełnia rolę uzupełniającą wobec systemu publicznego. Ponadto zauważyć należy, że państwo zwiększa wydatki na ochronę zdrowia, obecnie Belgia przeznacza 10,1% PKB na ochronę zdrowia (http://www.rynekzdrowia.pl/ubezpieczenia-zdrowotne/ Jak-to-robia-Belgowie,121,4.html, ). Drugim z prezentowanych systemów jest system ochrony zdrowia w Wielkiej Brytanii. Jest on oparty jest na tzw. systemie Beveridge a wprowadzonym jako powszechnie obowiązujący w 1948 r. pod nazwą Narodowej Służby Zdrowia NHS, celem jego powołania było stworzenie zorganizowanej opieki zdrowotnej dla całej populacji (http://www.dh.gov.uk/&prev=.html, ). Podstawową zasadą funkcjonowania brytyjskiego systemu ochrony zdrowia jest zasada powszechnej dostępności i pełnego zakresu medycznie uzasadnionych świadczeń, bez związku z sytuacją finansową i społeczną pacjenta. Od 1997 r. wszyscy obywatele brytyjscy objęci są powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. System finansowany jest ze środków publicznych, tj. podatków i składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, płaconych przez pracowników i pracodawców 8. NHS finansowany jest w 95% z systemu podatkowego i w 5% z innych opłat na podstawie budżetu ustalonego przez ministra i zatwierdzonego przez parlament. Zasadnicze korekty w funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia dotyczyły spraw organizacyjnych, realokacji zasobów oraz zakresu i wysokości dopłat wnoszonych za świadczenia przez pacjentów. Wycofano się więc z pierwotnego zamiaru bezpłatności wszystkich świadczeń. Obecnie system brytyjskiej opieki zdrowotnej zdominowany jest przez sektor publiczny NHS, który jest uzupełniany przez tzw. sektor niezależny (tj. prywatny i działania systemów ubezpieczeniowych o charakterze religijnodobroczynnym). Zadaniem NHS jest zapewnienie zdrowia fizycznego i psychicznego całej populacji poprzez organizację świadczeń prewencyjnych, rozpoznanie i leczenie schorzeń. Funkcjonowanie tego systemu napotyka jednak wiele problemów związanych z ograniczonością zasobów finansowych i kadrowych. W dobie starzenia się społeczeństw w Wielkiej Brytanii pojawił się problem znaczącego niedostatku mocy wytwórczych w ochronie zdrowia 9. Dzięki zmianom 7 Np. w Wielkiej Brytanii niecałe 13%, we Francji i Niemczech około 20% populacji. 8 G. Jasiński, Dobrowolne ubezpieczenia w Unii Europejskiej, Służba Zdrowia 2003, nr 10, s A. Kozierkiewicz, Szanse na eksport usług medycznych, Służba Zdrowia 2003, nr 29 32, s. 13.

7 W poszukiwaniu granicy urynkowienia w zarządzaniu państwową służbą zdrowia jej deficyt łączny, wynoszący w latach 2005 i ,3 mld funtów szterlingów, zmalał w latach 2006 i 2007 do 900 mln funtów szterlingów, obecnie zaś oczekuje się nawet nadwyżki. Próby częściowego tylko urynkowienia usług medycznych, reformy tzw. rynku wewnętrznego, na razie jedynie pogłębiły kryzys. Rząd brytyjski jednakże chce kontynuować strategię udzielenia pacjentowi większego wyboru i szerszej konkurencji wewnątrz NHS (http://alfaomega.webnode.com/news/raport%20dip%20o%20za%c5%82o- %C5%BCeniach%20reformy%20ubezpiecze%C5%84%20zdrowotnych%20i%20 organizacji%20s%c5%82u%c5%bcby%20zdrowia/, 28 kwietnia 2009). Funkcjonowanie systemów ochrony zdrowia w krajach Europy Zachodniej napotyka podobne problemy, jak funkcjonujący na podobnych zasadach system Polski, który stanowi hybrydę stworzoną z połączenia wielosystemowego. Niektóre elementy zaczerpnięto z systemu Beveridge a co oznacza, że część środków na finansowanie sytemu ochrony zdrowia pochodzi z budżetu, a część wnoszona jest przez świadczeniobiorców w postaci dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego lub w postaci opłat wnoszonych bezpośrednio. Ponadto tworzony jest koszyk świadczeń gwarantowanych, który będzie finansowany z budżetu państwa. Prace nad rządowym projektem koszyka świadczeń gwarantowanych zostały odsunięte na wrzesień 2009 r. w związku z koniecznością wprowadzenia zmian do projektu ustawy zaproponowanego przez Komisję Zdrowia 10. Koszyk świadczeń gwarantowanych został wprowadzony tylko przez jeden kraj, a mianowicie Izrael, w 1995 r. w ustawie o narodowym ubezpieczeniach zdrowotnych 11. W ustawie tej wymieniono wszystkie usługi objęte tym świadczeniem. Są one finansowane z budżetu państwa, a wysokość nakładów na świadczenia gwarantowane obliczana jest co roku na podstawie kosztów koszyka. Państwo gwarantuje pokrycie ewentualnej różnicy, jaka może się pojawić między zaplanowanymi nakładami a rzeczywistymi wydatkami. System ten obecnie nie jest stabilny, powstaje nierównowaga między wydatkami a dochodami, a co za tym idzie deficyt w sektorze medycznym, a ponadto pojawiają się naciski społeczne na włączenie kolejnych usług do pakietu podstawowego 12. To rozwiązanie również ma znaleźć się w realizowanej reformie sytemu medycznego w Polsce. 10 D. Sikora, Koszyk świadczeń zdrowotnych dopiero we wrześniu, Gazeta Prawna z 2 lutego D. Chinitz et al., A Israeli, Israel s Basic Basket of Health Services: The Importance of Being Explicitly Implicit [in:] The Global Challenge of Health Care Ratining, eds A. Coulter, C. Ram, Open University Press, Buckingham 2000, s J. Niżnik, Metody finansowania świadczeń zdrowotnych w Polsce na tle doświadczeń wybranych krajów [w:] Nauki finansowe wobec współczesnych problemów gospodarki Polskiej, red. S. Owsiak, Akademia Ekonomiczna, Kraków 2004, s. 461.

8 90 Kolejny problemem, jaki pojawia się w związku z urynkowieniem systemu ochrony zdrowia, jest zależność między dochodami prywatnymi a użytecznością dobra publicznego. Zależność tę można przedstawić w następujący sposób: w wypadku osób o niskich dochodach użyteczność dobra społecznego jest wysoka. Wynika to z faktu, że dla obywatela o niskich dochodach często jedyną szansą korzystania z pewnych usług jest ich bezpłatność. Jednak wraz ze wzrostem dochodów jednostki użyteczność ta maleje, gdyż w takim wypadku możliwa jest zamiana dóbr społecznych na dobra prywatne, które zazwyczaj charakteryzują się wyższym standardem. Wprowadzenie różnych form ubezpieczeń zdrowotnych umożliwi poprawę standardów świadczonych usług medycznych oraz poziomu ochrony zdrowia w ogóle. Wprowadzenie zasady odpłatności może sprzyjać nieuzasadnionemu ograniczeniu nieuzasadnionego korzystania z darmowych świadczeń medycznych. 5. Pakiety medyczne nową szansą dla pacjentów Nowym kierunkiem poszukiwań w zakresie finansowania ochrony zdrowia są abonamenty medyczne. Rynek usług medycznych w tym zakresie rozwija się bardzo prężnie. Jedną ze stron umowy o abonament medyczny jest świadczeniodawca, czyli podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, drugą natomiast pracodawca. Pracodawca z własnych środków może wykupić abonament medyczny dla swoich pracowników. Zakres świadczeń zależy od ustaleń dokonanych przez strony i związany jest z wysokością ponoszonej przez pracodawcę opłaty. Pracodawca ponosi koszty, jednakże zyski wydają się znacznie większe. Abonamenty medyczne mogą stanowić istotny element zarządzania, zwłaszcza zasobami ludzkimi w organizacji, szczególnie z powodu ich motywacyjnego charakteru oddziaływania na pracowników. Mogą one bowiem stanowić element pozafinansowego składnika wynagrodzeń, oczywiście pakiety poszczególnych abonamentów medycznych mogą się różnić ze względu na hierarchiczność struktury organizacyjnej. Abonamenty medyczne są rozpowszechnione na poziomie gospodarstw domowych. Z raportu Diagnoza społeczna 2007 wynika, że prawie połowa polskich gospodarstw domowych korzysta z prywatnej opieki zdrowotnej opłacanej bezpośrednio lub poprzez system abonamentów. Dlaczego tak się dzieje? Najczęściej deklarowane odpowiedzi respondentów prezentuje rys. 1. Z cytowanego raportu ponadto wynika, że 20% badanych Polaków jest zainteresowanych wykupieniem dodatkowej polisy zdrowotnej. Statystyczny Polak przeznacza na prywatne leczenie około zł rocznie. Finansowanie opieki zdrowotnej z własnych środków deklaruje 45% gospodarstw domowych, a 5% korzystało ze świadczeń medycznych dzięki pakietom kupowanym przez pracodawców. Dla porównania w 2001 r. na prywatną opiekę medyczną decydowało się zaledwie 24%

9 W poszukiwaniu granicy urynkowienia Dlaczego Polacy korzystają z prywatnej służby zdrowia? Niski standard usług w sektorze publicznym (nie tylko medycyny) Wyższe dochody Zła ocena pracy publicznych placówek medycznych Zbyt długi okres oczekiwania na wykonanie zabiegu Organizacje w ramach wynagrodzenia oferują abonamenty Rys. 1. Jak leczą się Polacy Źródło: opracowanie własne na podstawie raportu Diagnoza społeczna 2007, red. J. Czapiński, T. Panek, Rada Monitoringu Społecznego, % NFZ środki prywatne abonamenty Rys. 2. Odsetek gospodarstw domowych korzystających z placówek opieki zdrowotnej według źródła ich finansowania Źródło: jak do rys. 1. polskich rodzin 13. Jednocześnie ponad 90% osób korzysta wciąż z opieki lekarskiej finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, co może być wynikiem braku alternatywy, ponieważ wciąż część świadczeń zdrowotnych jest wykonywanych 13 Rocznik Statystyczny Rzeczpospolitej Polskiej, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa

10 92 tylko przez publiczne placówki medyczne. Gospodarstwa domowe, które do tej pory korzystały z prywatnej opieki medycznej, robiły to w ramach pakietu wykupionego przez pracodawcę; stanowią one 5% ogółu. Zestawienie danych w postaci wykresu prezentuje rys. 2. W Polsce wartość rynku prywatnych usług zdrowotnych szacuje się na mld zł, a przychody niepublicznych firm medycznych rosną o 20 30% rocznie. Oznacza to, że w ciągu roku statystyczny Polak przeznacza na prywatne leczenie około zł. Z raportu Diagnoza społeczna 2007 wynika, że aż 51% ogółu badanych rodzin nie wykupiłoby żadnej polisy zdrowotnej. To jest o 8% więcej niż dwa lata wcześniej, natomiast 31% twierdzi, że nie stać ich na taki wydatek (w 2005 r. uważało tak 44%). Zainteresowanie dodatkowymi ubezpieczeniami można zauważyć jedynie wtedy, gdy cena polisy nie przekracza 100 zł miesięcznie. Przy takim założeniu 15% gospodarstw domowych zdecydowałoby się na jej wykupienie. Dwa lata temu gotowych na to było 17%. Nieco inne wyniki uzyskano z badania Opieka medyczna Polaków 14. Na podstawie tego badania stwierdzono, że z płatnej służby zdrowia w ciągu ostatnich 12 miesięcy skorzystało 30% Polaków. Ich łączne wydatki na leczenie prywatne przekroczyły 3 mld zł. Te szacunki nie obejmują kwot, które przeznaczają pracodawcy na leczenie pracowników. Dla przykładu firma Lux-Med szacuje, że przedsiębiorstwa kupują swoim pracownikom abonamenty nawet za 1,3 1,4 mld zł rocznie. Według raportu opracowanego w 2006 r. przez firmę doradztwa personalnego Sedlak & Sedlak prywatną opiekę zdrowotną zarządzającym średniego szczebla oferuje ponad jedna trzecia spółek w Polsce. Wraz z popularnością prywatnej służby zdrowia rośnie jej standard. W połowie lat 90., kiedy pojawiły się pierwsze sieci medyczne, w ramach abonamentu można było liczyć tylko na podstawową diagnostykę i opiekę lekarzy kilku specjalności. Obecnie mieści się to w ofercie najtańszych abonamentów kosztujących kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Opłaty za pakiety dla VIP wahają się od około 100 zł (np. Medycyna Rodzinna) do ponad 1000 zł (Medicover). 6. Podsumowanie Całkowite urynkowienie sytemu ochrony zdrowia ma największą szansę w społeczeństwie, w którym istnieje poczucie bezpieczeństwa, tzn. nie są zagrożone podstawowe materialne warunki godnego życia. Sytuacja taka jest jednak niemożliwa do osiągnięcia, ponieważ pewna liczba ludzi, z różnych przyczyn, napotyka barierę dochodową przy dostępie do skomercjalizowanych usług medycznych. Ze względu na znaczenie usług medycznych dla zdrowia i życia człowieka konieczna jest aktywność państwa, co wiąże się z angażowaniem środków publicznych. 14 Badanie przeprowadzone przez SMG/KRC na zlecenie PZU Życie, 2008.

11 W poszukiwaniu granicy urynkowienia Aktywność państwa w zakresie dostępu obywateli do usług medycznych jest oczywista w społeczeństwach demokratycznych. Postawy roszczeniowe pacjentów wobec państwa utrudniają rozwiązanie problemów ochrony zdrowia. Pełne urynkowienie dóbr publicznych wydaje się niemożliwe również z powodu teorii alokacji zasobów 15. Alokacja zasobów w celu wytworzenia w zakresie dóbr o charakterze publicznym nie opiera się na kryterium zysku, jak to się dzieje w sektorze prywatnym, lecz na kryterium zaspokajania potrzeb ogólnych (zbiorowych). Praktyczne funkcjonowanie mechanizmu alokacji zasobów polega na opodatkowaniu sektora prywatnego na rzecz sektora publicznego. W celu urynkowienia sektora medycznego należałoby zatem znieść wszystkie formy podatkowe przeznaczone na utrzymanie sektora medycznego. Taka sytuacja doprowadziłaby w rezultacie do napięć społecznych wynikających z niemożliwości zapewnienia sobie i swoim rodzinom opieki zdrowotnej. Zawsze bowiem istnieje w społeczeństwie taka jego część, która z różnych powodów nie jest w stanie płacić za usługi medyczne i taki obowiązek przejmuje państwo. W 2008 r. wzrost gospodarczy w Polsce wyniósł 4,9% (http://www.stat.gov. pl/cps/rde/xbcr/gus/publ_oz_informacja_o_syt_spol-gosp_kraju_02m-2009.pdf, 22 kwietnia 2009)., a poziom bezrobocia 8,8% jednak w porównaniu z innymi krajami UE poziom dochodów, jaki osiągają polskie gospodarstwa domowe, jest relatywnie niski, co z kolei nie stwarza dobrych warunków do rozwoju prywatnych ubezpieczeń jako konkurencyjnych wobec obecnych składek powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Rozwiązanie korzystne mogą stanowić abonamenty medyczne, które są elementem systemu wynagradzania pracowników. Jednak nie należy zapominać, że koszty związane z ich utrzymaniem spoczywają na pracodawcy. Korzystnym rozwiązaniem dla pracodawców mogłyby być preferencje podatkowe. Urynkowienie sektora usług medycznych oznaczałoby zmniejszenie partycypacji osób o wysokich dochodach w finansowaniu sektora zdrowia. Powstaje pytanie, czy rozwiązanie takie jest słuszne ze względu na idee solidaryzmu społecznego, tak oczywistego w wypadku ochrony zdrowia. Prywatne ubezpieczenia mogą stanowić uzupełnienie finansowania sektora medycznego, jak ma to miejsce w innych krajach (Belgia, Austria). Niemniej jednak rozwiązanie takie wymusza stworzenie koszyka gwarantowanych usług medycznych i ich standardu. Konieczne wydaje się ponadto przeprowadzenie pogłębionej analizy możliwości dochodowych społeczeństwa związanych z wydatkami na opiekę zdrowotną, nawet jeśli miałyby być niewielkie z punktu widzenia potencjalnego świadczeniobiorcy. Rząd jednak, respektując prawa każdego obywatela do ochrony zdrowia, powinien kierować się możliwościami finansowymi państwa, a także faktem, że poprzez 15 B. Pietrzak, Z. Polański, System finansowy w Polsce, PWN, Warszawa 2001, s. 256.

12 94 system finansowania ochrony zdrowia dokonuje się kosztownej redystrybucji dochodów w przekroju samych grup społecznych oraz poszczególnych obywateli. Przy modelowaniu systemu organizacji i finansowania ochrony zdrowia konieczne jest uwzględnienie pozasystemowych czynników wpływających na stan zdrowia obywateli, takich jak: sposób odżywiania, styl życia, poziom wykształcenia czy sytuację demograficzną. Literatura Chinitz D. et al., Israel s Basic Basket of Health Services: the Importance of being Explicitly Implicit [w:] The Global Challenge of Health Care Ratining, eds A. Coulter, C. Ram, Open University Press, Fedorowicz Z., Podstawy teorii finansów, Poltext, Warszawa Jasiński G., Dobrowolne ubezpieczenia w Unii Europejskiej, Służba Zdrowia 2003, nr 10. Kozierkiewicz A., Szanse na eksport usług medycznych, Służba Zdrowia 2003, nr Niżnik J., Metody finansowania świadczeń zdrowotnych w Polsce na tle doświadczeń wybranych krajów [w:] Nauki finansowe wobec współczesnych problemów gospodarki Polskiej, red. S. Owsiak, Akademia Ekonomiczna, Kraków Ostrowski T., Wdowiak L., Patient s Quality Assessment of Ambulatory Obstetric and Gynecological Service, Rocznik AM, vol. 50, Białystok Pietrzak B., Polański Z., System finansowy w Polsce, PWN, Warszawa Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa Sikora D., Koszyk świadczeń zdrowotnych dopiero we wrześniu, Gazeta Prawna z 2 lutego On the Limits of the Privatisation of Health Services in Poland The author examines the privatisation of health services in Poland, including the history of health services in the country, how they function, and how they are financed. The final section looks at medical packages available to patients.

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i

Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i Struktura wydatków na zdrowie Rodzaje ubezpieczeń Rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i Europie Potencjał rozwoju ubezpieczeń zdrowotnych i abonamentów medycznych w Polsce Propozycje Ministerstwa Zdrowia

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA Doc. dr Alicja Sobczak Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie w podmiotach leczniczych w dobie przekształceń własnościowych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia

Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Pracownicze Programy Zdrowotne (PPZ) Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia Podłoże i cele Częściowe odciążenie systemu publicznego przesunięcie części popytu na świadczenia na sektor

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Prosimy o przesłanie odpowiedzi na pytania do 20 września br.

Prosimy o przesłanie odpowiedzi na pytania do 20 września br. Wszystkie badania opinii publicznej wskazują na zdrowie, jako jedną z najważniejszych wartości dla Polaków. Wysoka jakość i dostępność usług zdrowotnych jest też przedmiotem troski zarówno przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym

Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Ustawa o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym systemowe ramy dla funkcjonowania dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Plan Prezentacji 1) : czy konieczna jest ustawowa regulacja dodatkowych ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji Ocena ogólna : Ustawa była częścią istotnego pakietu zmian obok ustawy refundacyjnej i planowanej ustawy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia 24 września 2007 r. USTAWA z dnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Ankieta Polska klasa polityczna wobec kluczowych wyzwań ochrony zdrowia

Ankieta Polska klasa polityczna wobec kluczowych wyzwań ochrony zdrowia Wszystkie badania opinii publicznej wskazują na zdrowie, jako jedną z najważniejszych wartości dla Polaków. Wysoka jakość i dostępność usług zdrowotnych jest też przedmiotem troski zarówno przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r.

Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o. Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Prywatne dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne tak, ale... Uwagi Polskiej Izby Ubezpieczeń do projektu ustawy o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym Warszawa, 21 kwietnia 2011 r. Plan konferencji Dlaczego zabieramy

Bardziej szczegółowo

I. Zasady systemu ochrony zdrowia

I. Zasady systemu ochrony zdrowia REKOMENDACJE KONFERENCJI BIAŁEGO SZCZYTU" z dnia 19 marca 2008 r. I. Zasady systemu ochrony zdrowia 1. Pacjent znajduje się w centrum systemu ochrony zdrowia; bezpieczeństwo pacjenta jest podstawowym priorytetem

Bardziej szczegółowo

Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia,

Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia, Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia, kształtowanie poczucia odpowiedzialności za siebie i innych,

Bardziej szczegółowo

DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ. Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku

DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ. Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku DOSWIADCZENIA POLSKIE W REFORMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ Ustroń woj. śląskie 22-24 marca 2007 roku Jak rozpocząć reformę w ochronie zdrowia na Ukrainie z perspektywy dwóch polskich województw dużego, przemysłowego

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-20-09 Druk nr 1743 Warszawa, 20 lutego 2009 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA. Różne definicje pojęcia - zdrowie

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA. Różne definicje pojęcia - zdrowie SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA Różne definicje pojęcia - zdrowie Definicja wg Hipokratesa ojca medycyny europejskiej: Zdrowie dobre samopoczucie, choroba złe samopoczucie, zależą od równowagi między tym, co nas

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Jak zagospodarować rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce?

Jak zagospodarować rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce? Jak zagospodarować rynek ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce? Szymon Goc Starszy Menedżer w Dziale Rozwiązań Aktuarialnych i Ubezpieczeniowych Ilona Gierczyk Starszy Konsultant w Dziale Rozwiązań Aktuarialnych

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

S T A T U T MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W CIECHOCINKU

S T A T U T MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W CIECHOCINKU Załącznik do uchwały Nr XVI/170/04 Rady Miejskiej Ciechocinka z dnia 7 czerwca 2004 r. S T A T U T MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W CIECHOCINKU ROZDZIAŁ 1. Postanowienia ogólne 1 Miejski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH Joanna Nowak-Kubiak Bożena Łukasik 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE EKONOMIKI ZDROWIA Spotkanie 17.XI.2008 r.

KOŁO NAUKOWE EKONOMIKI ZDROWIA Spotkanie 17.XI.2008 r. KOŁO NAUKOWE EKONOMIKI ZDROWIA Spotkanie 17.XI.2008 r. Plan: Informacje organizacyjne Funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej Przekształcenia własnościowe w sektorze ochrony zdrowia (Raport MZ, propozycje

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W OPARCIU O PRZEPISY DYREKTYWY TRANSGRANICZNEJ

ZASADY UDZIELANIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W OPARCIU O PRZEPISY DYREKTYWY TRANSGRANICZNEJ ZASADY UDZIELANIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W OPARCIU O PRZEPISY DYREKTYWY TRANSGRANICZNEJ DYREKTYWA PE I RADY 2011/24/UE Z DNIA 9 MARCA 2011 R. W SPRAWIE STOSOWANIA PRAW PACJENTÓW W TRANSGRANICZNEJ OPIECE

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

OSOBY PROWADZĄCE POZAROLNICZĄ DZIAŁALNOŚĆ ŹRÓDŁA PRAWA ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) zwana ustawą o sus, ustawa

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY IŁŻA NA LATA 2012-2018

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY IŁŻA NA LATA 2012-2018 OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY IŁŻA NA LATA 2012-2018 I. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PRZYJĘTE DO OPRACOWANIA WPF. Wieloletnia Prognoza Finansowa obejmuje lata 2012-2018 Podstawą do opracowania

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Celem projektu ustawy jest uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt P 9/06, ogłoszonego w Dzienniku Ustaw Nr 66,

Bardziej szczegółowo

Andrzej Radzisław. Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych oraz wynagrodzeń członków rad nadzorczych i członków zarządu.

Andrzej Radzisław. Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych oraz wynagrodzeń członków rad nadzorczych i członków zarządu. Andrzej Radzisław Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych oraz wynagrodzeń członków rad nadzorczych i członków zarządu. 1 Zasady ogólne Aktem prawnym regulujacym zasady opłacania składek jest ustawa

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Zapis potwierdzający wcześniejsze uwagi, autonomia w kontraktowaniu, możliwość preferowania określonej, zalecanej grupy świadczeniodawców.

Zapis potwierdzający wcześniejsze uwagi, autonomia w kontraktowaniu, możliwość preferowania określonej, zalecanej grupy świadczeniodawców. s. 3: Proponuje się powołanie wojewódzkich funduszy zdrowia, jako autonomicznych, regionalnych instytucji ubezpieczenia zdrowotnego, posiadających osobowość prawną, wraz z zagwarantowaniem realnego wpływu

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii Zakład Ubezpieczeń Społecznych W którym kraju możesz być ubezpieczony Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii Warszawa 2011 Zakład Ubezpieczeń Społecznych W którym kraju możesz

Bardziej szczegółowo

Debata na temat BARIERY USTROJOWE I PRAWNE UTRUDNIAJĄCE FUNKCJONOWANIE SAMORZĄDÓW WOJ. ŚLĄSKIEGO

Debata na temat BARIERY USTROJOWE I PRAWNE UTRUDNIAJĄCE FUNKCJONOWANIE SAMORZĄDÓW WOJ. ŚLĄSKIEGO Debata na temat BARIERY USTROJOWE I PRAWNE UTRUDNIAJĄCE FUNKCJONOWANIE SAMORZĄDÓW WOJ. ŚLĄSKIEGO Finansowe i prawne warunki realizacji przez samorządy lokalne zadań w zakresie ochrony zdrowia (TEZY) Dr

Bardziej szczegółowo

EWOLUCJA SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE

EWOLUCJA SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE EWOLUCJA SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE Dr n. med. Krzysztof Kuszewski Zakład Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa NIZP-PZH Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci. Warszawa, 1 czerwca 2013 r.

STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci. Warszawa, 1 czerwca 2013 r. STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci Warszawa, 1 czerwca 2013 r. Kryzys najbardziej dotknął biednych. W 2012 roku dochody na osobę wyniosły 1270 zł i były niższe o 0,2% niż

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywanie samochodu służbowego i telefonu służbowego do celów prywatnych

Wykorzystywanie samochodu służbowego i telefonu służbowego do celów prywatnych Wykorzystywanie samochodu służbowego i telefonu służbowego do celów prywatnych Powszechną praktyką jest udostępnianie służbowych samochodów i telefonów pracownikom do celów prywatnych. Takie nieodpłatne

Bardziej szczegółowo

Rozwój sektora prywatnego w systemie opieki zdrowotnej

Rozwój sektora prywatnego w systemie opieki zdrowotnej dr Jolanta Świderska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Denticus e-mail: jolanta-swiderska@o2.pl Rozwój sektora prywatnego w systemie opieki zdrowotnej Streszczenie Sektor prywatny w systemie opieki

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH

OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH Jachranka, 19 stycznia 2010 r. www.sgb.pl PLAN PREZENTACJI Samorządy i przedsiębiorstwa strategicznymi partnerami

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2012 BS/35/2012 KORZYSTANIE ZE ŚWIADCZEŃ I UBEZPIECZEŃ ZDROWOTNYCH

Warszawa, marzec 2012 BS/35/2012 KORZYSTANIE ZE ŚWIADCZEŃ I UBEZPIECZEŃ ZDROWOTNYCH Warszawa, marzec 2012 BS/35/2012 KORZYSTANIE ZE ŚWIADCZEŃ I UBEZPIECZEŃ ZDROWOTNYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013

POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013 Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/167/2009 Rady Powiatu w Oławie z dnia 25 marca 2009 r. POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013 OŁAWA, marzec 2009 rok Podstawa prawna: 1. art.

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW ST3/4820/21/2008 Warszawa, dnia 10 października 2008 r. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt

Bardziej szczegółowo

Migracja lekarzy z Polski. Możliwości jej przeciwdziałania. Dr Anna Murdoch

Migracja lekarzy z Polski. Możliwości jej przeciwdziałania. Dr Anna Murdoch Migracja lekarzy z Polski. Możliwości jej przeciwdziałania Dr Anna Murdoch 1 Plan 1. Trendy emigracyjne wśród polskich lekarzy a emigracja z Polski ogółem 2. Dane dotyczące emigracji lekarzy z Polski 3.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu Rozdział I - Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Korzyści z rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce

Korzyści z rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Korzyści z rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Dorota M. Fal Doradca Zarządu Polskiej Izby Ubezpieczeń Konferencja Polskiej Izby Ubezpieczeń Dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne -efektywny

Bardziej szczegółowo

Budowanie systemu prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Propozycja Polskiej Izby Ubezpieczeń

Budowanie systemu prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Propozycja Polskiej Izby Ubezpieczeń Budowanie systemu prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Propozycja Polskiej Izby Ubezpieczeń Luty 2008 Sytuacja obecna Nie wlewać pieniędzy do dziurawych naczyń - Donald Tusk, premier RP Pomimo rosnącego

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Modernizacja systemu pomocy społecznej w Polsce

Modernizacja systemu pomocy społecznej w Polsce Dr Krzysztof Chaczko Instytut Pracy Socjalnej Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Modernizacja systemu pomocy społecznej w Polsce Obecny system pomocy społecznej czerpie doświadczenia z następujących

Bardziej szczegółowo

Kierunki zmian w systemach wynagradzania w Polsce dr Kazimierz Sedlak

Kierunki zmian w systemach wynagradzania w Polsce dr Kazimierz Sedlak Kierunki zmian w systemach wynagradzania w Polsce dr Kazimierz Sedlak Kraków 06-07 czerwca 2006 Plan prezentacji 1. Polskie systemy wynagradzania dystans dzielący nas od świata zachodniego. 2. Kierunki

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia dla konkurencji na rynku prywatnych usług medycznych. Skutki dla pacjentów

Zagrożenia dla konkurencji na rynku prywatnych usług medycznych. Skutki dla pacjentów Zagrożenia dla konkurencji na rynku prywatnych usług medycznych. Skutki dla pacjentów 1 Analizy Instytutu Globalizacji Grudzień 2008 2 Najważniejsze wnioski: Problem oligopolu jest często spotykany na

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej pn. Zwiększenie dostępności do świadczeń kardiologicznych osobom powyżej 50 roku

Bardziej szczegółowo

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Anna Chuda, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Poznań, 19 listopada

Bardziej szczegółowo

Nr 1033. Informacja. Systemy ochrony zdrowia w Holandii oraz Belgii. Marzec 2004 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr 1033. Informacja. Systemy ochrony zdrowia w Holandii oraz Belgii. Marzec 2004 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Systemy ochrony zdrowia w Holandii oraz Belgii Marzec 2004 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz Informacja Nr 1033 W niniejszej

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ

DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ Od 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy znowelizowanej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej

Bardziej szczegółowo

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011)

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej.

Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej. Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej. Copyright Fundacja MY PACJENCI Jak trudno dostać receptę na lek refundowany? Problem zdrowotny Lekarz prywatny bez umowy z NFZ Lekarz

Bardziej szczegółowo

Zmiany formy organizacyjnoprawnej świadczeniodawców

Zmiany formy organizacyjnoprawnej świadczeniodawców Zmiany formy organizacyjnoprawnej świadczeniodawców Doświadczenia z realizacji Planu B Dariusz Poznański Departament Organizacji Ochrony Zdrowia Ministerstwo Zdrowia Przekształcenia szpitali 1999-2011

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 3TE1, 3TE2 LP Temat Zakres treści Finanse przedsiębiorstw 1-2 Aktywa podmiotów gospodarczych Klasyfikacja aktywów trwałych Metody amortyzacji środków trwałych Ustalanie

Bardziej szczegółowo

Podatek rolny a podatek dochodowy problemy opodatkowania polskiego rolnictwa. Prof. dr hab. Marian Podstawka dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko

Podatek rolny a podatek dochodowy problemy opodatkowania polskiego rolnictwa. Prof. dr hab. Marian Podstawka dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko Podatek rolny a podatek dochodowy problemy opodatkowania polskiego rolnictwa Prof. dr hab. Marian Podstawka dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko Istota problemu Aktualnie funkcjonujący system podatkowy w Polsce

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii plastycznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii plastycznej za rok 2014 Bartłomiej Noszczyk Klinika Chirurgii Plastycznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego 22 5841 191 Warszawa 22-01-2015 Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii plastycznej za rok

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE październik 2015 Absencje chorobowe z powodu RZS RZS istotnie upośledza zdolność chorych do pracy i dlatego stanowi duże obciążenie dla gospodarki

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt)

Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt) Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 205, poz. 1585, z

Bardziej szczegółowo

Potrzeba ustawy o ustroju ochrony zdrowia

Potrzeba ustawy o ustroju ochrony zdrowia Potrzeba ustawy o ustroju ochrony zdrowia Rozmowa z Pawłem Kalbarczykiem, Dyrektorem Biura Ubezpieczeń Zdrowotnych w PZU Życie SA Jak ocenia Pan trwającą już kilka lat reformę polskiej służby zdrowia?

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ ZOBOWIĄZAŃ PLATFORMY 2007 r. Polska zasługuje na cud gospodarczy. 1.Przyspieszymy i wykorzystamy wzrost gospodarczy

DZIESIĘĆ ZOBOWIĄZAŃ PLATFORMY 2007 r. Polska zasługuje na cud gospodarczy. 1.Przyspieszymy i wykorzystamy wzrost gospodarczy DZIESIĘĆ ZOBOWIĄZAŃ PLATFORMY 2007 r. Polska zasługuje na cud gospodarczy 1.Przyspieszymy i wykorzystamy wzrost gospodarczy 2.Radykalnie podniesiemy płace dla budżetówki,zwiększymy emerytury i renty 3.Wybudujemy

Bardziej szczegółowo

Popyt i podaż w ochronie zdrowia. Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ)

Popyt i podaż w ochronie zdrowia. Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ) Popyt i podaż w ochronie zdrowia Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ) Ochrona zdrowia i ekonomia (zdrowia): -Analiza ekonomiczna w ochronie zdrowia -Ocena ekonomiczna w ochronie zdrowia Ochrona zdrowia i gospodarka

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS ZUS zajmuje się przyznawaniem i wypłatą: emerytur i rent zasiłków chorobowych, macierzyńskich opiekuńczych, pogrzebowych świadczeń przedemerytalnych,

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo pracowników w Unii Europejskiej i w Polsce

Ubóstwo pracowników w Unii Europejskiej i w Polsce Ubóstwo pracowników w Unii Europejskiej i w Polsce Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników - zalecenia EAPN w polskim kontekście PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE

PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE KOMISJA EUROPEJSKA NOTATKA PRASOWA Bruksela, 22 października 2013 r. PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE Chory na cukrzycę starszy pan z Niemiec zabiera ze sobą

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1024. UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW. z dnia 10 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1024. UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW. z dnia 10 grudnia 2013 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1024 UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

- 1 - Opracowano na podstawie: UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2015 r. Poz. 821 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 21 sierpnia 2015 r.

Warszawa, dnia 18 września 2015 r. Poz. 821 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 21 sierpnia 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2015 r. Poz. 821 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Czy mogę wpłynąć na wysokość mojego dochodu?

Czy mogę wpłynąć na wysokość mojego dochodu? Czy mogę wpłynąć na wysokość mojego dochodu? Źródła dochodów Pieniądze nie zaspokajają naszych potrzeb, ale dobra, które za nie możemy kupić. Źródłami dochodów są: dochody z pracy najemnej /np. praca na

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki i uprawnienia osób, które nie mają miejsca zamieszkania w Polsce?

Jakie są te obowiązki i uprawnienia osób, które nie mają miejsca zamieszkania w Polsce? Jakie są te obowiązki i uprawnienia osób, które nie mają miejsca zamieszkania w Polsce? Liczba cudzoziemców odwiedzających Polskę od kilkunastu lat systematycznie rośnie. Proces ten przyspieszyła bez wątpienia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43, Nr 106, poz. 679, Nr 121, poz. 770, z

Bardziej szczegółowo

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH 1. Osoba, która zamierza skorzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej u świadczeniodawców, którzy mają podpisaną umowę z NFZ, ma obowiązek przedstawić potwierdzenie prawa do

Bardziej szczegółowo

O P I E K A M E D Y C Z N A O P T U S

O P I E K A M E D Y C Z N A O P T U S O P I E K A M E D Y C Z N A O P T U S w w w. o p t u s. p l Nazywamy się OPTUS Stanowimy część Grupy Kapitałowej Toruńskich Zakładów Materiałów Opatrunkowych - należącego od lat do czołówki europejskiej

Bardziej szczegółowo

Pierwszy krok do stworzenia nowego koszyka świadczeń gwarantowanych

Pierwszy krok do stworzenia nowego koszyka świadczeń gwarantowanych Informacja Prasowa Pierwszy krok do stworzenia nowego koszyka świadczeń gwarantowanych Większość Polaków nie wie, czym w ogóle jest koszyk świadczeń gwarantowanych. Wiemy natomiast, że nie chcemy dopłacać

Bardziej szczegółowo

III Kongres FZZ zakończony

III Kongres FZZ zakończony III Kongres FZZ zakończony Wręczenie medali dla zasłużonych działaczy Forum Związków Zawodowych i uroczyste wyprowadzenie sztandarów organizacji związkowych zakończyły obrady III Kongresu FZZ. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ?

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? Jako przedsiębiorca podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? JESTEŚ OSOBĄ PROWADZĄCĄ

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja składek ZUS

Optymalizacja składek ZUS Optymalizacja składek ZUS (oszczędność minimalna 4110 zł rocznie) Fundamentem Programu jest idea oparta na wstępnych założeniach Programu Wsparcia Przedsiębiorstw. Dzięki atrakcyjnym modyfikacjom oraz

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu INTERREG III A Czechy Polska

Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu INTERREG III A Czechy Polska Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu INTERREG III A Czechy Polska POWSZECHNE UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE Pracownicy Wysokość składki ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok Załącznik do uchwały Nr X/86/11 Rady Miasta Zgierza z dnia 30 czerwca 2011 r. Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta Zgierza za 20l0 rok Id: IORNV-WMGVW-WDBSQ-RKBYQ-DQKSC. Podpisany Strona 2 z 142 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Dz.U.2011.45.236 j.t. USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo