Finansowe i społeczne koszty urbanizacji jak uniknąć fatalnych skutków dla budżetów gmin, Jacek Koziński, r., Opole

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Finansowe i społeczne koszty urbanizacji jak uniknąć fatalnych skutków dla budżetów gmin, Jacek Koziński, 3.02.2012 r., Opole"

Transkrypt

1 Finansowe i społeczne koszty urbanizacji jak uniknąć fatalnych skutków dla budżetów gmin, Jacek Koziński, r., Opole Zdjęcie przedstawia granicę między Polską a Czechami. Średnia wielkość pół po lewej stronie to 100 ha, po prawej 0,5 ha. Nasz stopień rozdrobnienia struktury własności ziemi jest unikalny w skali światowej. Jest to efekt braku w Polsce przepisów występujących w wielu państwach, chroniących własność ziemi przed rozdrobnieniem. Sytuacja była by trudna nawet wtedy, gdyby to był nasz jedyny problem. 1

2 Dla kontrastu kraj arabski, Aleksandria. Granica metropolii. Charakterystyczne cechy: ostra granica między terenami zabudowanymi i wolnymi. Wielkość i układ pól i polnych dróg odpowiadająca przyszłym kwartałom zabudowy. W tak przygotowanym terenie decyzje planistyczne mogłyby przypominać grę w szachy, np.: kwartał B16 przeznaczamy pod szkołę, a B17 do B20 pod zabudowę. Taki układ własności nie dotyczy tylko bezpośredniego sąsiedztwa miasta, ale sięga po horyzont. Nie udało nam się ustalić, kto i kiedy to zrobił, ale niewątpliwie uporządkował rozbudowę miasta na kilkaset lat do przodu. 2

3 Uporządkowana, prostokątna siatka własności rolnej i prostokątny układ siatki kwartałów miejskich jest charakterystyczny w całym Nowym Świecie, dominuje w obu Amerykach, Australii. Dla przykładu przedmieścia Buenos Aires. To biedne dzielnice, tereny pod indywidualną zabudowę miejską. Po lewej stronie widać powstający najpierw szkielet ulic, potem dopiero prywatni, indywidualni inwestorzy wypełniają kwartały zabudową. Samorząd wykupuje teren po cenie gruntów rolnych, buduje ulice i infrastrukturę, po czym odsprzedaje działki po najniższej możliwej cenie, to znaczy obejmującej 100% kosztów, łącznie z potrzebną przestrzenią publiczną. W efekcie jest organizatorem i koordynatorem procesu, a nie fundatorem. W górnej części tereny do przyszłego zagospodarowania, zupełnie wolne od rozproszonej zabudowy. 3

4 USA, dalekie przedmieścia Chicago, 45 km od centrum. W tle czytelna prostokątna siatka własności rolnej. Widok w detalu. Przykład amerykański jest szczególnie ważny dla Polski, a to ze względu na pozorne podobieństwo. USA to chyba jedyny kraj, jaki udało nam się znaleźć, gdzie dominuje zabudowa ekstensywna, na działkach ponad 1000m2, tak jak na tym zdjęciu, model jaki u nas stał się powszechny. Konsekwencją takiej zabudowy jest brak drobnych usług oraz chodników wszędzie jeździ się samochodami. Czy rozsądne jest stosowanie go w Polsce? Model nastawiony na samochody, bez dróg i autostrad? Ważna jest różnica organizacyjna. W USA charakterystyczną cechą jest prowadzenie procesów urbanizacji przez dużych, zawodowych inwestorów, duża skala osiedli nieraz na 1000 domków. Proces budowy 4

5 trwa co najwyżej kilka lat. W konsekwencji obok terenów dziewiczych mamy skończone, durze osiedla. W naszych warunkach czas realizacji jest kilkadziesiąt razy dłuższy. Przez 100 lat pierwsi mieszkańcy będą mieszkać na budowie. Ten wybitnie ekstensywny model jest jednym z najdroższych w świecie, w małej skali występuje wszędzie w Europie, ale jest przeznaczony dla wąskiej grupy najbogatszych obywateli. Nigdzie poza USA i Polską nie jest to model powszechny, podstawowy, bo innych na to nie stać. Przy naszej organizacji wygląda to tak, i tylko ze względu na organizację musi być co najmniej 3 razy droższe niż w USA. Teren posiadający plany od wielu lat. Przedstawiały one inną wizję, ale prawa życia są silniejsze. Tych pionowych dróżek oczywiście nie było w planach. To żywiołowo narastające fraktale. Choć trzeba podkreślić, że od strony formalnej jest to zabudowa planowa, niejako planowa zabudowa rozproszona, zgodna z systemem. 5

6 To z kolei teren nie przeznaczony pod zabudowę, bez planów. Jest to teren zalewowy, nigdy w historii nikt nie odważył się tu stawiać domów. Pikanterii dodaje fakt, że jest to teren w granicach administracyjnych stolicy. 6

7 To ostatni slajd wprowadzający. Też stolica, ale Anglii. Też domki jednorodzinne, ale na działkach poniżej 200m2, w zabudowie zorganizowanej. Wszystkie trzy ostatnie slajdy były w tej samej skali, a więc pokazują tę samą powierzchnię terenu. O ile w Bobrowcu były 384 domy w kadrze, na wilanowskim Zawodziu 100, to w Londynie Koszt uzbrojenia terenu przypadający na jednostkę mieszkalną jest odwrotnie proporcjonalny do gęstości zabudowy. Oznacza to, że obecne uzbrojenie Bobrowca jest 42 razy droższe niż w Londynie, po 7

8 zabudowaniu w pełni ten koszt będzie 16 razy większy, natomiast w przypadku Zawodzia jest 220 razy większy. Mówimy o wszystkich kosztach uzbrojenia niezależnie od tego, kto w dzisiejszym systemie je ponosi. Czyli o ogólnych kosztach społecznych uzbrojenia. 8

9 Wielkość tych kosztów na jeden dom w zależności od wielkości działek i od szerokości terenu osiedla przedstawia poniższy wykres. Dolna oś to szerokość terenu, czyli pola, na którym budowane jest osiedle. Wykres zaczyna się od 24 m. Widać, że koszt maleje wraz z szerokością terenu, ale przede wszystkim rośnie wraz z wielkością działek. Skrajne wartości na tym wykresie różnią się ponad 100 razy. Teraz zajmiemy się wpływem samej szerokości terenu inwestycji. Jest to krytycznie ważny dla Polski parametr ze względu na unikalne rozdrobnienie własności ziemi. Na kolejnym wykresie przedstawiony jest rozkład szerokości pól w gminie Lesznowola. 9

10 Liczba działek nie nadających się do zabudowy wynosi ponad jedną trzecią, działki dobre według standardów przedwojennych i zdroworozsądkowych stanowią zaledwie 2% wszystkich. 10

11 Wpływ szerokości pól na koszty układu komunikacyjnego przedstawimy w oparciu o bardzo prostą zależność opisującą jaką część całości stanowić będzie droga o szerokości 8 m. Czarna krzywa to procent terenu jaki zajmie droga w funkcji szerokości terenu. Dla terenów dostatecznie szerokich wielkość ta spada poniżej 10%, dla terenów wąskich jest 3 razy większa. Oznacza to, że poprzez scalenia można 3 razy zmniejszyć koszt koniecznej komunikacji. Dolna czerwona linia pokazuje średnią powierzchnie dróg publicznych przewidzianych w planach w gminie Lesznowola. Tę część kosztów wzięła na siebie gmina. Ale część powyżej tej prostej, a poniżej czarnej krzywej, muszą ponieść inwestorzy. Środkowa czerwona linia to poziom 25% minimalny przedwojenny poziom, od którego za przejęte tereny należało się odszkodowanie. Dla działek dużych, powyżej 15 ha to odszkodowanie przysługiwało od poziomu 35% zaznaczonego u góry. Jest to wielkość zalecana przez Bank Światowy. Innymi słowy dla dobrego standardu taki powinien być udział terenów 11

12 publicznych w terenach zabudowanych. Obszar zaznaczony na zielono, pomiędzy krzywą a powiedzmy linią 25% w systemie przedwojennym był przewidziany na parki, szkoły itp. Czyli inne przestrzenie publiczne poza drogami, których wykup nie obciążał gminy. Czerwony punkt oznacza dzisiejszą średnią dla gminy Lesznowola. Nim opowiem jak go wyznaczyliśmy podsumujmy podział kosztów uzbrojenia, jest on pokazany na wykresie kołowym. Jeśli gmina wywiąże się ze swoich zobowiązań, to będzie to ok.31% wszystkich potrzebnych kosztów. Resztę będą musieli pokryć inwestorzy. Proszę zwrócić uwagę, że czerwona kropka jest na poziomie 25%. To znaczy, że w ostatecznym rozliczeniu czwartą część swojej ziemi i tak właściciele muszą przeznaczyć na cel inny niż działki, które chcą sprzedać. Czyli tyle, co przed wojną. A więc ich rzeczywisty udział w ponoszeniu kosztów urbanizacji jest dziś de facto nie mniejszy niż przed wojną. Koszty te same, tyle, że efekt zupełnie inny. Na podstawie wyznaczonej średniej szerokości działki w gminie określiliśmy koszt uzbrojenia w stanie dzisiejszym i po ewentualnych działaniach scaleniowych i porządkujących układ własności ziemi przed jej zainwestowaniem. Wyznaczona poprzednio zależność opisuje nie tylko koszt niezbędnej ziemi pod drogi, ale również koszt sieci: wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej i elektrycznej itp. Im dłuższe ulice tym dłuższe sieci. Dla 28 km2 terenów przeznaczonych pod zabudowę w gminie porównanie wariantu dzisiejszego i rozsądnego prowadzi do różnicy ponad 2 mld złotych. To koszt w skali gminy zaniechania działań konsolidacji gruntów. 12

13 W przeliczeniu na jedną działkę 1000 metrową ta różnica wynosi ponad 100 tys.zł. Zwracam uwagę, że jest to dodatkowy koszt wygenerowany przez niesprawny system. Tu nie chodzi o to, kto za to zapłaci, ale o to, że tych kosztów w ogóle nie powinno być. Gałąź wiedzy o tym jak uniknąć takich kosztów nazywa się urbanistyką. Jej narzędziem kiedyś było planowanie przestrzenne. 13

14 Teraz przedstawię 30 letni bilans finansowy dla gminy dwóch inwestycji, faktycznie zrealizowanej i teoretycznej. Wartość tych obliczeń polega na tym, że dysponowaliśmy unikalnymi danymi. Deweloper udostępnił nam, do celów statystycznych, dane o kredytach, jakie wzięli jego klienci, co pozwoliło na oszacowanie ich dochodów i tym samym dochodów gminy z odpisu od PIT. Jak się państwo przekonacie, jest to kluczowa informacja dla oceny opłacalności inwestycji z punktu widzenia finansów gminy. To miasteczko to nie jest substandard, choć działki małe, a teren intensywnie wykorzystany. 14

15 15

16 Wykres przedstawia dochody gminy na osi czasu. Pierwsza istotna cecha to czas realizacji. Wariant 1 został zamknięty w 3 lata. Realizacja wariantu 2 to 100 lat. Po 30 latach, w takim horyzoncie czasowym przeprowadziliśmy bilans, w wariancie 2 będzie zrealizowanych 9 domów. Uwzględniliśmy 3 grupy dochodów gminy: z podatku gruntowego, od nieruchomości i z PIT. Ten trzeci jest decydujący, dwa pierwsze nieistotne. Zestawienie kolejne to bilans po 30 latach. Wariant 1 zielony, wariant 2 kolor bordo. Pierwsze słupki to podatki poza PIT, nieistotne. Dalej PIT i wydatki gminy. W 1 wariancie inwestycja nie kosztowała gminy nic, całość kosztów, wobec wielkości inwestycji, wziął na siebie inwestor. 16

17 Dodatkowo zapłacił gminie za podłączenie do sieci. W wariancie 2 w ciągu 30 lat, prędzej czy później, mieszkańcy zmuszą gminę do wydatków na wodociąg czy kanalizację. Kolejne zestawienie jest najważniejsze. Bilans 30 lat. Pierwszy wariant jest mocno dochodowy, ale drugi to odłożone w czasie kłopoty. Co ważne w tych obliczeniach nie przyjmowaliśmy wypłaty przez gminę odszkodowań za drogi. Inwestorzy budujący domy na tym bardzo drogim terenie należą do najzamożniejszych kilku procent społeczeństwa, a więc płacą największe podatki. Teren praktycznie graniczy z Warszawą. Nawet w tak skrajnie korzystnych okolicznościach, w długiej perspektywie, ten rozrzutny model zabudowy zapewne będzie deficytowy. Ostatnie dwa zestawienia to wpływy do budżetu państwa z VAT i efekt demograficzny. Różnica podobnie jak w odniesieniu do przychodów gminy - kilkunastokrotna. Teraz zajmijmy się losami ziemi. 17

18 Przedwojenne nasze prawo przewidywało przekazanie bez odszkodowania 25% lub 35% procent ziemi na cele publiczne (przyjąłem średnią 30%). Około połowy zajmowały drogi. W dzisiejszej praktyce przekazanych zostaje ok.10% terenu, a więc 3 razy mniej (za odszkodowaniem!). Zniknęła zupełnie przestrzeń publiczna pod inne cele niż drogi. Pojawiły się dwie nowe kategorie: prywatne drogi (stanowiące większość drogi wewnętrzne ) oraz rzecz unikalna odpady, czyli działki zbyt wąskie do jakiegokolwiek wykorzystania. Choć system miał faworyzować interesy prywatnych właścicieli ziemi (przecież utrzymuje się tylko ze strachu przed nimi!) w ostatecznym efekcie sprzedać na działki mogą oni znacznie mniej ziemi niż przed wojną (55% wobec 70%). Na kolejnym wykresie przedstawię jak zmienia się wartość ziemi w czasie jej urbanizacji. 18

19 Gruba, czarna kreska (część górna) to nasz obecny stan zestawiony z wzorcowym (podwójna, zielona linia). W okresie samej urbanizacji wyróżniłem dwa podetapy: przygotowań wirtualnych (decyzja i sporządzanie planów) oraz przygotowań fizycznych (np. scalenia), których się nie robi, choć się powinno. Te dwa okresy teoretycznie generują większość z wartości dodanej powstającej w procesie urbanizacji. Teoretycznie, bo u nas tak nie jest. Scaleń nie ma w ogóle, zaś waga planów systematycznie maleje, zanika różnica między ceną rynkową ziemi rolnej i odrolnionej. Przyczyny są dwie. Pierwsza to faktyczna możliwość budowania na 19

20 każdej działce na drodze decyzji o warunkach zabudowy, czyli faktyczne zrównanie sytuacji prawnej wszystkich gruntów. Drugą przyczyną jest zupełna swoboda w parcelacji działek rolnych. W obrocie gruntami znikomy procent stanowią dziś zakupy inwestycyjne (aby uprawiać ziemię lub na niej budować), większość zakupów to lokata kapitału, czyli cel spekulacyjny. Wzrost ceny ziemi podnosi koszty samego procesu urbanizacji dla jej rzeczywistych wykonawców, tym samym podnosi poziom cen mieszkań będących finalnym produktem procesu. Jest to jedna z podstawowych przyczyn niedostępności cenowej mieszkań na naszym rynku. Wiele państw uważa za swój konstytucyjny obowiązek skuteczne przeciwstawianie się tendencjom spekulacyjnym na rynku gruntami, wywodząc go z konstytucyjnych zapisów o prawie obywateli do mieszkania. Artykuł 75 naszej Konstytucji daje podobną podstawę prawną, obligując władze do skutecznych działań dla zapewnienia obywatelom mieszkań. Spekulacja gruntami to wielkie pieniądze, w konsekwencji jest to niełatwy problem. Ale, jak widać z wykresu, jest to zagadnienie podstawowe. Po prawej stronie wykresu zaznaczyłem co się dzieje z wartością dodaną powstającą w procesie urbanizacji. Tu warto powiedzieć, że prawo w wielu państwach (np. Hiszpania) jasno stwierdza, że wartość dodana powstająca w procesie urbanizacji nie jest zasługą właścicieli ziemi, nie im się należy, lecz społeczności lokalnej. Ta część wartości dodanej, która w naszym systemie przypada właścicielom ziemi, nie stymuluje procesu, lecz hamuje go, poprzez wzrost kosztów. Górna część na rysunku, związana z właściwym przygotowaniem procesu w ogóle nie istnieje. W konsekwencji cały proces ma tylko trzecią część dynamiki, więc kuleje. Czarna linia rozdwaja się na wykresie. Górna jej część opisuje grunty, które faktycznie podlegają zabudowie. Stanowią one znikomą część całości gruntów przewidzianych w uchwalonych planach pod zabudowę. Cała reszta, razem z gruntami bez planów, jest bańką spekulacyjną, która po okresie przejściowym pęknie. Sądzę, że już jesteśmy na początku tendencji spadkowej, że wyczerpał się potencjał spekulacyjny naszego rynku ziemi. Uzasadniają to kolejne wykresy. Nim je pokaże ważna konstatacja: rozdwojenie czarnej linii jest konieczną konsekwencją rynku spekulacyjnego, który wlicza w wartość ziemi spodziewane skutki przyszłej urbanizacji, czyli niepewnej przyszłości. Zaś taki rynek jest konieczną konsekwencją doktryny swobody budowlanej. 20

21 OBRÓT ROCZNY DZIAŁKAMI BUDOWLANYMI ha ogółem w ieś miasta średnia cena ziemi zł/m ogółem wieś miasta Wykresy przedstawiają zmiany w ostatnich latach wielkości obrotów na rynku działek budowlanych i zmiany cen transakcyjnych. Dane pochodzą z analizy aktów notarialnych wykonanej przez GUS. POLSKA - ZASOBY DZIAŁEK BUDOWLANYCH gęstość osób/ha PLANY ,40% 40 jednorodz ha 200 wielorodz. zabudowa jednorodz. 14% ha 45 mln wielorodz. 1,20% ha 19 mln RAZEM ha 64 mln STUDIA 2009 zabudowa jednorodz. 12,50% ha 157 mln 21

22 zabud. Inna 1,40% ha 88 mln RAZEM ha 244 mln Powyższe zestawienie wykonane na podstawie syntetycznych danych z Ministerstwa Infrastruktury ujawnia imperialne plany Polski. Otóż zasoby terenów przeznaczonych w uchwalonych planach pod zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną pozwalają na osiedlenie odpowiednio 45 mln ludzi i 19 mln, razem 64 mln. Natomiast w studiach przygotowano miejsce dla prawie ćwierci miliarda nowych mieszkańców. Tu w grę wchodzą tylko dwa państwa: Chiny lub Indie. Porównanie tych liczb z obrotami na rynku działek budowlanych w 2010 roku pokazuje spodziewany czas sprzedaży, czyli stosunek podaży do popytu. spodziewany czas sprzedaży (stosunek podaży do popytu) wg.obrotu z 2010 wg. planów 911 lat wg. studiów lat Powyższe dane dotyczą tylko gruntów przeznaczonych pod zabudowę. W rzeczywistości obrotowi w tym celu podlegają również grunty rolne. Śladem tego jest wydanie w 2010 roku 113 tys. Decyzji o warunkach zabudowy. Całe budownictwo jednorodzinne w Polsce zamyka się liczbą ok. 65 tys. nowych domów rocznie, przy czym spora część ma miejsce na terenach objętych planami. Porównanie tych liczb wskazuje, że zdecydowana większość wniosków o decyzje o warunkach zabudowy wynika nie z planów inwestycyjnych właścicieli, lecz z chęci sprzedaży ziemi po wyższej cenie. Wobec przytoczonych liczb, zupełnie nierealna jest nadzieja na zrealizowanie planów, nadzieja na zurbanizowanie istotnej części przeznaczonych pod budownictwo terenów. Ta nadzieja jest podstawą rynkowej wyceny ziemi. Oznacza to, że wycenie podlega wartość nierealna, pewna iluzja. Taki właśnie jest mechanizm bańki spekulacyjnej, której najniebezpieczniejszą cechą jest nietrwałość. Tak jak powstała z niczego, nagle musi pęknąć. 22

23 Natomiast zobowiązania powstałe w procesie planistycznym i poniesione koszty mają charakter trwały. Trwałym kosztem jest też powstała zabudowa rozproszona, która jest konieczną konsekwencją udostępnienia do inwestowania prawie wszystkich gruntów w Polsce i to naraz. Niektóre z powstałych kosztów można przedstawić w liczbach DOCHODY WYDATKI DOCHODY I WYDATKI GMIN BEZ MIAST mln zł Wielkość i dynamika rzeczywistych dochodów i wydatków gmin związanych z uchwaleniem planów zagospodarowania terenów. Na podstawie danych GUS dla wszystkich gmin w kraju (bez miast na prawach powiatu). Wydatki są prawie w całości związane są z wykupem gruntu pod drogi, pod inne funkcje publiczne gminy praktycznie nie pozyskują terenów. 23

24 DOCHODY I WYDATKI GMINY I MIASTA mln zł GMINY 2,1% MIASTA n.p.p 0,1% Bilans finansowy w obszarze skutków uchwalenia planów gmin i miast na prawach powiatów w 2010 roku. Źródło GUS. W gminach dochody pokryły 2,1% wydatków, w miastach tylko 0,1% ZOBOWIĄZANIA I DOCHODY WŁASNE GMIN tys zł ZOBOWIĄZANIA DOCHODY WŁASNE Piaseczno 311% Lesznowola 979% Góra Kalwaria 415% Wykres przedstawia stopień zadłużenia, czyli relację zobowiązań do dochodów własnych przebadanych gmin, w których wykonano szczegółową inwentaryzację zaprojektowanych w planach dróg gminnych. Powierzchnię uchwalonych dróg pomnożono przez spodziewaną, jednostkową wielkość odszkodowania (rynkową 24

25 cenę ziemi). Relatywnie gorszy wynik gminy Lesznowola wynika z braku na jej terenie starych, już ukształtowanych układów miejskich. Łączna wielkość tych zobowiązań gmin i miast w skali całego kraju wynosi 130 mld zł. Oszacowanie zostało wykonane na podstawie danych z 98 miast i gmin. Średnie tempo narastania tych zobowiązań od 2003 roku to 50 milionów zł dziennie. Prawdopodobnie podobną wielkość mają zobowiązania do wybudowania infrastruktury, niezbyt poważnie traktowane w Polsce, ale jak najbardziej poważne według praw unijnych. Przy ocenie ogólnych kosztów społecznych trzeba wskazać na ich nieefektywność. Nowa droga może pełnić swoją funkcję dopiero wtedy, gdy powstanie w całości, a przejęcie przez gminę losowo wybranych jej fragmentów nie przynosi żadnych korzyści publicznych. Na rysunku czerwonym kolorem zaznaczono fragmenty terenu już przejęte przez gminę pod przyszłe drogi we wsi Zgorzała w gminie Lesznowola. Przejęte fragmenty mają tak losowy układ, że trudno z nich odczytać przebieg zaplanowanych dróg. Nie da się przewidzieć, kiedy te drogi powstaną w całości

26 Ponieważ konferencja ma w tytule sprawy demografii przedstawię teraz kilka danych o demograficznych kosztach kłopotów z urbanizacją i w konsekwencji kłopotów mieszkaniowych. Najpierw historia naszego budownictwa mieszkaniowego w ostatnim półwieczu na tle Hiszpanii i Irlandii, czyli państw, które tak jak my stosunkowo niedawno wróciły do Europy. Aby ułatwić porównanie, dane dla tych dwóch państw przeliczyliśmy proporcjonalnie do populacji Polski. Źródła: GUS, Eurostat, CSO Central Statistics Office Irland, INE Instituto Nacional de Estadistica, Hiszpania; W latach produkcja nowych mieszkań była podobna. Średnio budowaliśmy 91% tego, co oni. Ale od 1990 roku nasze drogi się rozeszły. Średnia roczna dla Irlandii z ostatnich 2 dekadach to 444 tys. mieszkań, w Hiszpanii 307 tys. A w Polsce 106 tys. Czyli 28% osiągnięć tych państw. Często słyszy się dziś pogląd, że nie powinno się stawiać za wzór obu tych państw, bo mają dziś spektakularny kryzys. W Irlandii w ciągu 4 lat produkcja spadła o 84%. Ale oceniając ten kryzys trzeba uwzględnić kontekst dorobku ostatnich 2 dekad. W przeliczeniu na naszą liczbę ludności Irlandia zbudowała w tym czasie 9 mln. mieszkań. My ok. 2 mln. Przy całych naszych zasobach ok.13mln. Jeśli Irlandczycy zaprzestaliby w ogóle budowy nowych mieszkań, to przy naszym tempie dzisiejszym, nadrobilibyśmy ich dorobek ostatnich 2 dekad dopiero po 60 latach. Jeszcze w latach 70-tych ludność Polski była liczniejsza niż Hiszpanii. Dziś jest ich 45 mln. A wg..banco de Espana mają 27 mln mieszkań. Wreszcie ich spektakularny kryzys, ich dołek jest wyższy niż nasza górka. 26

27 W ostatnim roku w Hiszpanii wybudowano 214 tys. mieszkań, w Irlandii 139 tys, a w Polsce 135 tys., co daje 77% ich średniej. Od 20 lat mamy w Polsce permanentny kryzys budownictwa mieszkaniowego, którego skala jest większa niż spektakularne, dzisiejsze kryzysy Irlandii i Hiszpanii. Po tym wstępie popatrzmy na związki z demografią. Przedmiotem naszych badań była relacja danych statystycznych o ilości urodzeń oraz podaży nowych mieszkań w ostatnich 50 latach w Polsce Polska Mieszkania Dzieci Wykres nr 1. Liczba wybudowanych mieszkań i liczba urodzonych w Polsce dzieci, Źródła: GUS Analizę podobieństwa tych dwóch wykresów wskazuje na wysoką korelację: współczynnik korelacji Pearsona = 75,8%, współczynnik determinacji R2=57,4%. To bardzo wysoki poziom w obszarze zjawisk społecznych. Korelację potwierdzają badania ankietowe. Dla przykładu w badaniach CBOS z grudnia 2010 zdecydowana większość (70,0%) Polaków wyraziła przekonanie, że sytuacja mieszkaniowa ma znaczący wpływ na spadek przyrostu naturalnego w naszym kraju. Podobny wynik przyniosły badania UKSW z Dla zbadania skali wpływu podaży nowych mieszkań na efekt demograficzny zbudowaliśmy model matematyczny wiążący te dwa zjawiska w postaci funkci D(M) = a*m(r-5) + b*r + c (model liniowy z trendem). Funkcja D(M) wylicza ilość urodzeń na podstawie ilości mieszkań zbudowanych 5 lat wcześniej. 27

28 Polska, model liniowy z trendem D(M(r))=a*M(r-4)+b*r+c Dzieci D(M) TREND Oznaczenia: r = rok ( ); D(r) = liczba dzieci urodzonych w danym roku; M(r) = liczba mieszkań wybudowanych w danym roku; a = 1,62; b = -1984; c = ; właściwości matematyczne modelu: współczynnik determinacji R2 = 91,8%; współczynnik korelacji Pearsona = 95,8%. Wykres nr 2. Relacja liczby faktycznych urodzeń (górna linia zielona) do liczby wyliczonej na podstawie funkcji zależnej od liczby wybudowanych mieszkań (linia czerwona). Najważniejszym efektem tego modelu jest wyodrębnienie dwóch obszarów: poniżej i powyżej linii trendu (czarna prosta). Dolny obszar, opisany wyrażeniem b*r+c jest niezależny od funkcji M(r), czyli od liczby wybudowanych mieszkań. Za wielkość tego obszaru odpowiedzialne są te czynniki, które powszechnie uznawane są za przyczynę regresu demograficznego, ogólnie nazywane przemianami kulturowymi. Ale górny obszar, powyżej prostej trendu, wykazuje dużą korelację z deficytem mieszkaniowym, a więc wielkość tego obszaru zależy od nas i naszych działań. Czy podobne korelacje występują w innych krajach? Najbliższe naszym warunkom są Irlandia i Hiszpania, a więc kraje, które stosunkowo niedawno uporały się z deficytem mieszkań. Dodatkową pozytywną okolicznością jest podobna do naszej historia tych dwóch pastw. Oba podobnie jak Polska, po niedobrym okresie izolacji niedawno wróciły do nurtu europejskiego. Jeszcze w latach 70-tych wiele wskaźników miały na poziomie podobnym do naszego kraju. 28

29 HISZPANIA Mieszkania Dzieci D(M) IRLANDIA Mieszkania Dzieci D(M) Relacja liczby faktycznych urodzeń (górna linia zielona) do liczby wyliczonej na podstawie funkcji zależnej od liczby wybudowanych mieszkań (linia czerwona). Dane dla Irlandii i Hiszpanii. Źródła: Eurostat, CSO Central Statistics Office (Irlandia), INE Instituto Nacional de Estadistica (Hiszpania), Banco de Espana Wykresy przedstawiają zastosowanie powyższej metody analizy do danych Hiszpańskich i Irlandzkich. Cienkie czerwone linie to efekt analogicznej funkcji wiążącej efekt demograficzny z podażą mieszkań. Również w tych krajach można znaleźć istotną korelację między tymi zjawiskami. Choć porównanie z wynikami dla Polski wskazuje na jeszcze jeden bardzo istotny czynnik. Jest nim poziom deficytu mieszkaniowego. W okresie ujętym na wykresach Irlandia i Hiszpania praktycznie zlikwidowały deficyt mieszkań (i odwróciły złe tendencje demograficzne). W efekcie średni wskaźnik efektywności, ilość urodzeń przypadających na jedno wybudowane mieszkanie, wynoszący dla Polski ponad 1,6 spadł w Hiszpanii do 0,8, a w Irlandii do 0,6, a więc do poziomu 2,5-raza mniejszego niż u nas. Takie analizy były rzeczą powszechną w Europie 40 lat temu. Znaleźliśmy ich ślady w 8 państwach Europy. Ich echo można usłyszeć w dzisiejszych zaleceniach 29

30 np. niemieckich planistów czy polityków, mówiących, że tradycyjne metody stymulacji wzrostu liczby ludności, takie jak zwiększenie podaży terenów pod urbanizację, już nie działają. Już nie a więc kiedyś działały! Nadążanie za współczesnymi trendami myśli naukowej Zachodu, w tej dziedzinie, w demografii, wobec dużego przesunięcia w czasie naszych warunków, może oznaczać zagubienie bardzo ważnych etapów. Wiele wskazuje, że Polska, w strategicznym obszarze demografii, ma niewykorzystane proste rezerwy, takie jak urbanizacja i mieszkalnictwo. Ale, aby ta metoda była skuteczna, musi być realizowana w odwrotny sposób niż obecnie. Jeszcze słowo o deficycie mieszkań i jego zmienność w czasie nowe potrzeby nowe mieszkania Wykres 4. Źródła: GUS Powyższy wykres zestawia liczbę wybudowanych w danym roku mieszkań (linia dolna) z liczbą nowych uczestników rynku. Te nowe potrzeby zdefiniowaliśmy jako połowa liczby osób, które osiągnęły wiek 27 lat w danym roku (na podstawie urodzeń z przed 27 lat). Nowe potrzeby są więc liczbą potencjalnych nowych par. Wiek 27 lat, przyjęty jako swoisty czas następstwa pokoleń, odpowiada średniemu wiekowi rodzących dziś kobiet. Charakterystyczną cechą powyższego wykresu jest skokowy wzrost odległości między linią górną i dolną około roku Wyż demograficzny trafił na niż budowlany. Brak gniazd brak piskląt. 30

31 Na zakończenie, już krótko, o jeszcze jednym zjawisku ważnym dla diagnozy nie tylko we wszystkich omówionych obszarach, ale w ogóle dla spraw polskich. Gdyby narysować wykres odległości między naszymi wynikami w budownictwie mieszkaniowym, a wspomnianymi krajami uzyskalibyśmy linię o kształcie bumeranga. Do 90 roku prawie pozioma linia, potem mocno stroma. Identyczny kształt mają trzy kolejne wykresy przedstawiające liczbowe parametry rozwoju biurokracji w Polsce w obszarze budownictwa. Podobieństwo przebiegu sugeruje korelację. WYKRES 1. Daty kolejnych nowelizacji ustaw budowlanych na osi czasu. Dane z archiwum Sejmu. WYKRES 2. Ilość stron głównych aktów prawnych, ustaw i rozporządzeń ministrów, których znajomość jest wymagana na egzaminie na uprawnienia budowlane dla architektów. Dane z oficjalnych informacji Izby Architektów dla kandydatów do egzaminu. Dane wcześniejsze z publikacji przedwojennych (Kalendarz Techniczno-Budowlany). Nie uwzględniono aktów drugorzędnych i norm. WYKRES 3. Średnia objętość dokumentacji potrzebnej do wybudowania domu jednorodzinnego, na podstawie archiwum gminy Piaseczno. Gwałtowny wzrost w 31

32 2005 roku jest związany z wprowadzeniem dodatkowych procedur oddawania budynków do użytkowania. Nie uwzględniono projektów przyłączy. WYKRES 4. pokazuje zaangażowanie budżetu centralnego w problemy strefy mieszkaniowej. Obecny poziom jest ponad 10 razy niższy niż średnia krajów Europy Zachodniej. Pokazuję go nie po to by uczestniczyć w przeciąganiu za krótkiej kołdry budżetu państwa. Poprzez zestawienie z poprzednimi, chcę uzasadnić tezę o pewnym zagubieniu naszych władz centralnych, o bezradności i potrzebie aktywnej pomocy ze strony nas wszystkich. 32

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU DR INŻ. ARCH. MAŁGORZATA DENIS, DR INŻ. ARCH. ANNA MAJEWSKA, MGR INŻ. AGNIESZKA KARDAŚ Politechnika

Bardziej szczegółowo

ul. Dąbska 20a/2 tel. 664 787 072 31-572 Kraków mail: biuro@esw24.pl

ul. Dąbska 20a/2 tel. 664 787 072 31-572 Kraków mail: biuro@esw24.pl ul. Dąbska 2a/2 tel. 664 787 72 31-572 Kraków mail: biuro@esw24.pl Przykładowa analiza rynku nieruchomości gruntowych powiatu krakowskiego wykonana w ramach współpracy z Małopolskim Rynkiem Nieruchomości,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miejskiej w Śmiglu z dnia

Uchwała Nr Rady Miejskiej w Śmiglu z dnia Uchwała Nr Rady Miejskiej w Śmiglu w sprawie: dokonania zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Śmigiel na lata 2012 2023. Na podstawie, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Ogółem 2479 100% powyżej 50 tys. mieszkańców 94 3,8% Od 20 do 50 tys. mieszkańców 245 9,9% od 5 do 20 tys. mieszkańców 1 520 61,3%

Ogółem 2479 100% powyżej 50 tys. mieszkańców 94 3,8% Od 20 do 50 tys. mieszkańców 245 9,9% od 5 do 20 tys. mieszkańców 1 520 61,3% PRZEWIDYWANE SKUTKI FINANSOWE WYNIKAJĄCE ZE ZMIANY DEFINICJI PRZYŁĄCZA WODOCIĄGOWEGO I KANALIZACYJNEGO, ZAWARTYCH W PROJEKCIE USTAWY PRZEPISY WPROWADZAJĄCE KODEKS BUDOWLANY Projekt z dnia 25 maja 2015

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

DOKTRYNA SWOBODY BUDOWLANEJ

DOKTRYNA SWOBODY BUDOWLANEJ DOKTRYNA SWOBODY BUDOWLANEJ ASPEKTY EKONOMICZNE I URBANISTYCZNE Poniższe rozważania, choć spisane przeze mnie, są efektem pracy zespołu, efektem stałego seminarium odbywającego się dwa razy w miesiącu

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2014 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: czerwiec 2015 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Prognoza skutków finansowych. Opracowała: Karolina Ciulkin Konsultacje: Diana Polkowska, rzeczoznawca majątkowy, uprawnienia nr 5031

Prognoza skutków finansowych. Opracowała: Karolina Ciulkin Konsultacje: Diana Polkowska, rzeczoznawca majątkowy, uprawnienia nr 5031 PRO ARTE P R O A RT E S P Ó Ł D Z I EL N I A A R C H IT EK TÓ W biuro 02-541 Warszawa, ul. Narbutta 42 lok. 10 tel/fax 0 22 848 00 21 pracownia 15 00-401 Warszawa, ul. 3 Maja 7a lok. 63 tel/fax 0 22 622

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku, wybrane elementy przydatne. majątkowego

Analiza rynku, wybrane elementy przydatne. majątkowego 2010-20112011 Analiza rynku, wybrane elementy przydatne w czynnościach rzeczoznawcy majątkowego Rynek lokalny rynek miasta i gminy Łódź na prawach powiatu. Łódź to miasto liczące ok 745 tysięcy mieszkańców

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2014 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w 23.października 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

Potrzeby inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie infrastruktury komunalnej

Potrzeby inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie infrastruktury komunalnej Potrzeby inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie infrastruktury komunalnej Gospodarka odpadami i technika komunalna w Polsce i w Niemczech - perspektywy współpracy Warszawa, 2014-11-04

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY?

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? Broszura informacyjna Urzędu Miasta i Gminy Wschowa Marzec 2006 WSTĘP Szanowni Państwo Już drugi raz przekazujemy na Państwa ręce publikację pt.: Skąd mamy pieniądze

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

Więcej informacji udzielają:

Więcej informacji udzielają: Więcej informacji udzielają: Eksperci badania i analizy : Andrzej Olbrysz tel: 501 025 135 Andrzej Kozioski tel: 662 008 698 Ekspert merytoryczny : Łukasz Madej tel: 663 753 721 Media: Katarzyna Jeryszew

Bardziej szczegółowo

Podstawa opodatkowania i stawki podatkowe w podatku od nieruchomości w krajach UE

Podstawa opodatkowania i stawki podatkowe w podatku od nieruchomości w krajach UE Podstawa opodatkowania i stawki podatkowe w podatku od w krajach UE Kraj Podstawa opodatkowania Stawki podatkowe Nieruchomości zabudowane Nieruchomości niezabudowane Austria Wartość jednostkowa (wycena

Bardziej szczegółowo

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ MAJ 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Zbieżność i rozbieżność średnich kroczących - MACD (Moving Average Convergence Divergence).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Zbieżność i rozbieżność średnich kroczących - MACD (Moving Average Convergence Divergence). Zbieżność i rozbieżność średnich kroczących - MACD (Moving Average Convergence Divergence). MACD (zbieżność i rozbieżność średnich kroczących) - jest jednym z najczęściej używanych wskaźników. Jego popularność

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

O P I N I A o wartości nieruchomości rolnej.

O P I N I A o wartości nieruchomości rolnej. O P I N I A o wartości rolnej. Adres : Pniówek, gmina Zamość. Księga wieczysta numer: ZA1Z/00023194/9. Właściciel: Mieczysław Andrzej Duda. Cel opracowania : Postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie

Bardziej szczegółowo

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA ELŻ BIETA CZEKIEL-Ś WITALSKA MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA Prognoza skutków finansowych, która musi być sporządzana od lipca 2003 r., w związku z

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie przestrzennych baz danych dla potrzeb planowania i zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi

Wykorzystanie przestrzennych baz danych dla potrzeb planowania i zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi Wykorzystanie przestrzennych baz danych dla potrzeb planowania i zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi dr inż. arch. Robert Warsza Miejska Pracownia Urbanistyczna w Łodzi wydanie decyzji o warunkach

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Ceny gruntów zurbanizowanych a lokalny poziom zamożności

Ceny gruntów zurbanizowanych a lokalny poziom zamożności Ceny gruntów zurbanizowanych a lokalny poziom zamożności Raport Warszawa - Kraków, 30 września 2015 Spis treści Wstęp... 2 1. Metodologia... 2 1.1. Dane... 2 1.1.1. Transakcje... 2 1.1.2. Lokalny poziom

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Budżet Miasta Bydgoszczy 2011. 28 czerwca 2012

Budżet Miasta Bydgoszczy 2011. 28 czerwca 2012 Budżet Miasta Bydgoszczy 2011 28 czerwca 2012 Budżet 2011 struktura prezentacji Bilans otwarcia projekt budżetu z 15.11.2010r. Wykonanie budżetu 2011 Umiejscowienie budżetu Bydgoszczy wśród metropolii

Bardziej szczegółowo

oferty kupujących oferty wytwórców

oferty kupujących oferty wytwórców Adam Bober Rybnik, styczeń Autor jest pracownikiem Wydziału Rozwoju Elektrowni Rybnik S.A. Artykuł stanowi wyłącznie własne poglądy autora. Jak praktycznie zwiększyć obrót na giełdzie? Giełda jako jedna

Bardziej szczegółowo

Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej

Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej Dr Piotr Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa 1 Planowanie przestrzenne jako Jedyny sposób osiągania

Bardziej szczegółowo

Budżet Miasta Bydgoszczy. 15 listopada 2012 roku

Budżet Miasta Bydgoszczy. 15 listopada 2012 roku Budżet Miasta Bydgoszczy 2013 15 listopada 2012 roku Ograniczenia Treść ustawy o finansach publicznych: Art. 242.1 Organ stanowiący jst nie może uchwalić budżetu, w którym planowane wydatki bieżące są

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Nowotomyskiego na lata 2014-2022 1.Założenia wstępne

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Nowotomyskiego na lata 2014-2022 1.Założenia wstępne Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Nowotomyskiego na lata 2014-2022 1.Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa Powiatu Nowotomyskiego przygotowana została

Bardziej szczegółowo

Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin

Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2005-10-11 ST3-4820-46/2005 Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 13.07.2015 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Internet:

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku nieruchomości gruntowych w gminie Koszyce, powiat proszowicki, woj. małopolskie czerwiec 2013

Analiza rynku nieruchomości gruntowych w gminie Koszyce, powiat proszowicki, woj. małopolskie czerwiec 2013 Analiza rynku nieruchomości gruntowych w gminie Koszyce, powiat proszowicki, woj. małopolskie czerwiec 2013 W gminie Koszyce w ostatnich latach [od lipca 2010 roku] odnotowano 118 transakcje gruntami [w

Bardziej szczegółowo

ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO NOWY TARG 22 (CENTRUM) SKALA 1: 1000 50m 10m 20m 100m USTALENIA ZMIANY PLANU MIEJSCOWEGO ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO MIASTA NOWY TARG SKALA

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 Załącznik Nr 3 do uchwały Rady Gminy Kwilcz z dnia... 2012 r. Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 1. Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa

Bardziej szczegółowo

ZOSTAŃ INWESTOREM GRUNTOWYM. Bank Ziemi

ZOSTAŃ INWESTOREM GRUNTOWYM. Bank Ziemi ZOSTAŃ INWESTOREM GRUNTOWYM Zapraszamy do zapoznania się z prezentacją Banku Ziemi o inwestowaniu w grunty, która omawia poniższe tematy. pośrednictwo w obrocie ziemią serwisy do sprzedaży ziemi doradca

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYNKU DOMÓW JEDNORODZINNYCH

ANALIZA RYNKU DOMÓW JEDNORODZINNYCH I nstytut Analiz Monitor Rynku Nieruchomości MRN.pl ANALIZA RYNKU DOMÓW JEDNORODZINNYCH WROCŁAW ORAZ GMINY PODWROCŁAWSKIE 2004-2011 ROK Joanna Nogal Instytut Analiz Monitor Rynku Nieruchomości MRN.pl jest

Bardziej szczegółowo

Obrót nieruchomościami w województwie lubelskim w 2013 roku

Obrót nieruchomościami w województwie lubelskim w 2013 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, wrzesień 2014 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Obrót nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 03 Charakterystyka miasta Katowice W-880.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Źródła informacji

Bardziej szczegółowo

Nieruchomości: Kraśnik al. Niepodległości oraz ul. Komunalna

Nieruchomości: Kraśnik al. Niepodległości oraz ul. Komunalna L U T Y 2015 Nieruchomości: Kraśnik al. Niepodległości oraz ul. Komunalna Broszura Inwestycyjna Podsumowanie Atrakcyjna nieruchomość, zlokalizowana przy głównym trakcie komunikacyjnym miasta Kraśnik Podsumowanie:

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

Zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2015 r. nowe wyzwania. Jolanta Latała Towarzystwo Urbanistów Polskich

Zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2015 r. nowe wyzwania. Jolanta Latała Towarzystwo Urbanistów Polskich Zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2015 r. nowe wyzwania Jolanta Latała Towarzystwo Urbanistów Polskich A. Bilans terenów przeznaczonych pod zabudowę Szacuje się chłonność

Bardziej szczegółowo

Raport: Rynek ziemi w Polsce grunty rolne i budowlane

Raport: Rynek ziemi w Polsce grunty rolne i budowlane Skala dysproporcji Wysoki poziom dysproporcji w cenach gruntów budowlanych i rolnych zachęca do inwestowania. W niektórych powiatach metr kwadratowy gruntu budowlanego jest nawet kilkunastokrotnie droższy

Bardziej szczegółowo

Przemysław Śleszyński Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN. XXVII Konwersatorium Wiedzy o Mieście 10-11 kwietnia 2014 r.

Przemysław Śleszyński Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN. XXVII Konwersatorium Wiedzy o Mieście 10-11 kwietnia 2014 r. Przemysław Śleszyński Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN XXVII Konwersatorium Wiedzy o Mieście 10-11 kwietnia 2014 r. Łódź 1. Identyfikacja i kierunek zmian w rozwoju stref podmiejskich.

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ 2009 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

STYCZEŃ 2009 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ STYCZEŃ 2009 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

NOWA GALERIA HANDLOWA W CENTRUM PRUSZCZA GDAŃSKIEGO

NOWA GALERIA HANDLOWA W CENTRUM PRUSZCZA GDAŃSKIEGO NOWA GALERIA HANDLOWA W CENTRUM PRUSZCZA GDAŃSKIEGO 4000m 2 POWIERZCHNI HANDLOWEJ Mamy przyjemność zaoferować Państwu powierzchnię komercyjną w obiekcie typu convenience, którego lokalizacja znajduję się

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Uchwały Nr XXVII/280/12 Rady Miejskiej Legnicy z dnia 27 grudnia 2012 r.

Załącznik nr 3 do Uchwały Nr XXVII/280/12 Rady Miejskiej Legnicy z dnia 27 grudnia 2012 r. Załącznik nr 3 do Uchwały Nr XXVII/280/12 Rady Miejskiej Legnicy z dnia 27 grudnia 2012 r. Objaśnienia przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta Legnicy Uwagi ogólne: Wieloletnią Prognozę

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA MOŻLIWOŚCI POWOŁANIA I FUNKCJONOWANIA GMINY W SZCZAWIE

INFORMACJA DOTYCZĄCA MOŻLIWOŚCI POWOŁANIA I FUNKCJONOWANIA GMINY W SZCZAWIE INFORMACJA DOTYCZĄCA MOŻLIWOŚCI POWOŁANIA I FUNKCJONOWANIA GMINY W SZCZAWIE Dlaczego Szczawa Szczawa była już ż odrębną Gminą w okresie międzywojennym Mieszkańcy Szczawy mogą wystąpić z wnioskiem o utworzenie

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

IŃSKO APARTAMENTOWIEC nad Jeziorem Ińsko

IŃSKO APARTAMENTOWIEC nad Jeziorem Ińsko Invest-Euro Sp. z o.o., 70-952 Szczecin, ul. Energetyków 3/4, tel. +48 91 424 79 70, fax +48 91 424 79 71, NIP 955-16-57-634, REGON 810980218 Sąd Rejonowy w Szczecinie, XVII Wydział Gospodarczy Krajowego

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY KOLBUSZOWA NA LATA 2012-2020 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Założenia do Wieloletniej Prognozy Finansowej... 4 2.1. Założenia makroekonomiczne...

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 11.07.2014 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

OPINIA sporządzona przez biegłego sądowego mgr inż. Stanisława Miśkiewicza dotycząca określenia wartości:

OPINIA sporządzona przez biegłego sądowego mgr inż. Stanisława Miśkiewicza dotycząca określenia wartości: Sygn. akt. 90/09 OPINIA sporządzona przez biegłego sądowego mgr inż. Stanisława Miśkiewicza dotycząca określenia wartości: rolnej położonej w m. Orłów Murowany Kolonia, gm. Izbica, pow. Krasnystaw, woj.

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

JESTEŚMY Z GRUNTU DOBRZY

JESTEŚMY Z GRUNTU DOBRZY JESTEŚMY Z GRUNTU DOBRZY JESTEŚMY Z GRUNTU DOBRZY 350 sprzedanych działek 900 000 m2 gruntów 50 000 000 zł kapitału w gruntach FIRMA KOORDYNUJE DZIAŁANIA 60 EKSPERTÓW Z 30 LETNIM DOŚWIADCZENIEM W CO INWESTOWAĆ?

Bardziej szczegółowo

18.04-24.04.2014 nr 15(151)2014 nr indeksu 275 360 - - - -

18.04-24.04.2014 nr 15(151)2014 nr indeksu 275 360 - - - - 18.04-24.04.2014 nr 15(151)2014 nr indeksu 275 360 - - - - - - - - - - - - - REKLAMA - 74 645 18 38, 500 135 97 18.04-24.04.2014 nr 15 (151) 2014 mina Łagiewniki to gmina, Gw której nie ma wielkiego przemysłu

Bardziej szczegółowo

Zmienność. Co z niej wynika?

Zmienność. Co z niej wynika? Zmienność. Co z niej wynika? Dla inwestora bardzo ważnym aspektem systemu inwestycyjnego jest moment wejścia na rynek (moment dokonania transakcji) oraz moment wyjścia z rynku (moment zamknięcia pozycji).

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO NOTATKA DOTYCZĄCA SYTUACJI FINANSOWEJ DOMÓW MAKLERSKICH W 2012 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2013 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 WSTĘP... 3 I. PODSTAWOWE INFORMACJE O RYNKU DOMÓW

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Związek Komunalny Gmin Czyste Miasto, Czysta Gmina

Związek Komunalny Gmin Czyste Miasto, Czysta Gmina Związek Komunalny Gmin Czyste Miasto, Czysta Gmina Część I Przepływ opłaty śmieciowej pomiędzy gminą/związkiem, a Regionalną Instalacją Przetwarzania Odpadów Komunalnych w praktyce. Region X Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Mieszkalnictwo a demografia

Mieszkalnictwo a demografia Autor: Jacek Koziński z zespołem. Autor jest architektem i deweloperem, członkiem SARP, Izby Architektów i PZFD, jest członkiem Grupy Legislacyjnej powołanej w 2009 roku, przez Izbę Architektów do opracowania

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

RYNEK PIERWOTNY LOKALI MIESZKALNYCH W CENTRUM POZNANIA W OKRESIE 01.2012-04.2014

RYNEK PIERWOTNY LOKALI MIESZKALNYCH W CENTRUM POZNANIA W OKRESIE 01.2012-04.2014 There are no translations available LOKALE MIESZKALNE Badaniem został objęty lokalny rynek nieruchomości lokalowych o funkcji mieszkalnej w zakresie transakcji przeprowadzonych na ryku pierwotnym, z przynależnym

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH 50 % światowego produktu brutto generowane jest w ramach krajów wschodzących. Wnioski same się nasuwają. Warto inwestować w rosnące przedsiębiorstwa oraz przybierające

Bardziej szczegółowo

Statystyczną ideę szacowania wskaźników EWD dobrze ilustrują dwa poniższe wykresy:

Statystyczną ideę szacowania wskaźników EWD dobrze ilustrują dwa poniższe wykresy: 1 Metoda EWD (edukacyjna wartość dodana) to zestaw technik statystycznych pozwalających zmierzyć wkład szkoły w wyniki nauczania. By można ją zastosować, potrzebujemy wyników przynajmniej dwóch pomiarów

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW ST3/4820/21/2008 Warszawa, dnia 10 października 2008 r. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku nieruchomości miasta Tychy

Analiza rynku nieruchomości miasta Tychy Analiza rynku nieruchomości miasta Tychy Magdalena Prokop 1. Informacje ogólne Tychy - miasto na prawach powiatu na południu Polski, położone na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, w południowej części

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Opracował: Wydział Budżetu Miasta Urzędu Miasta Katowice na podstawie sprawozdań budżetowych i opisowych pod kierunkiem Skarbnika Miasta.

Opracował: Wydział Budżetu Miasta Urzędu Miasta Katowice na podstawie sprawozdań budżetowych i opisowych pod kierunkiem Skarbnika Miasta. PREZYDENT MIASTA KATOWICE INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA 3 KWARTAŁY 2014 ROKU Katowice, listopad 2014 r. INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA KATOWICE ZA 3 KWARTAŁY 2014 ROKU Zatwierdzam:

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kościan na lata 2011-2014

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kościan na lata 2011-2014 Załącznik Nr 3 do uchwały Nr III/8/2010 Rady Gminy Kościan z dnia 28.12. 2010 r. Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kościan na lata 2011-2014 1. Założenia wstępne Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY SERPEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy

Bardziej szczegółowo

Wniosek w sprawie ustalenia wykazu i planu finansowego wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego 2009 oraz terminu ich realizacji.

Wniosek w sprawie ustalenia wykazu i planu finansowego wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego 2009 oraz terminu ich realizacji. Łomża,dnia 17.12.2009 r Rada Miejska Łomży Wniosek w sprawie ustalenia wykazu i planu finansowego wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego 2009 oraz terminu ich realizacji. Proszę o uchwalenie

Bardziej szczegółowo

Co oznaczają te poszczególne elementy świecy?

Co oznaczają te poszczególne elementy świecy? Budowa świec Wielu inwestorów od razu porzuca analizę wykresów świecowych, ponieważ na pierwszy rzut oka są one zbyt skomplikowane. Na szczęście tylko na pierwszy rzut oka. Jeśli lepiej im się przyjrzeć

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU. Położenie Nazwa lokalizacji Karłowice, działka nr 373/2 km 2

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU. Położenie Nazwa lokalizacji Karłowice, działka nr 373/2 km 2 LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU Położenie Nazwa lokalizacji Karłowice, działka nr 373/2 km 2 Miasto / Gmina Popielów Powiat opolski Województwo opolskie Powierzchnia nieruchomości Maksymalna dostępna powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Finanse małych miast: stan obecny, zagrożenia i propozycje zmian

Finanse małych miast: stan obecny, zagrożenia i propozycje zmian Finanse małych miast: stan obecny, zagrożenia i propozycje zmian Dochody samorządów reguluje ustawa o dochodach JST z 2003 r. Na jej podstawie budżety samorządów gminnych składają się z: - dotacji rządowych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE MIENIA KOMUNALNEGO GMINY MIEJSKIEJ MIĘDZYRZEC PODLASKI NA DZIEŃ 15.11.2004r. CZEŚĆ OPISOWA

INFORMACJA O STANIE MIENIA KOMUNALNEGO GMINY MIEJSKIEJ MIĘDZYRZEC PODLASKI NA DZIEŃ 15.11.2004r. CZEŚĆ OPISOWA INFORMACJA O STANIE MIENIA KOMUNALNEGO GMINY MIEJSKIEJ MIĘDZYRZEC PODLASKI NA DZIEŃ 5..2004r. CZEŚĆ OPISOWA W wyniku komunalizacji mienia ogólnonarodowego trwającego od czerwca 990 r. oraz w wyniku obrotu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Od 1990 roku polskie szkolnictwo wyższe było w okresie stałego i dynamicznego wzrostu. W ciągu 15 lat liczba studentów osiągnęła rekordowy poziom 1,9

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRUSZCZ GADŃSKI OBRĘBY BOGATKA I WIŚLINKA GŁÓWNY PROJEKTANT : dr inż. arch. Mieczysław Hoffmann upr. urb.

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska

Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ MIASTO WROCŁAW Wrocław miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa

Bardziej szczegółowo

Informacja Zarządu. do porządku Walnego Zgromadzenia, które odbędzie się w dniach 6, 7 i 13 marzec 2014 r. Szanowni Państwo!

Informacja Zarządu. do porządku Walnego Zgromadzenia, które odbędzie się w dniach 6, 7 i 13 marzec 2014 r. Szanowni Państwo! Luty 2014 r. Informacja Zarządu do porządku Walnego Zgromadzenia, które odbędzie się w dniach 6, 7 i 13 marzec 2014 r. Szanowni Państwo! Informujemy, że od roku 2014 dla dwóch budynków Spółdzielni : Szarych

Bardziej szczegółowo

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław I. Wprowadzenie Wrocław jest miastem położonym w południowo-zachodniej Polsce. Jest on siedzibą władz województwa dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 17

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 17 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 17 Rozdział 1. Podstawowe wiadomości z zakresu zarządzania nieruchomościami 23 1.1. SYTUACJA PRAWNA ZARZĄDCY 25 1.1.1. Regulacje prawne dotyczące zawodu zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty gospodarowania nieruchomościami Miasta Poznania

Praktyczne aspekty gospodarowania nieruchomościami Miasta Poznania Praktyczne aspekty gospodarowania nieruchomościami Miasta Poznania Bartosz Guss Dyrektor Wydziału Gospodarki Nieruchomościami UMP Poznań, 24.10.2014 Plan prezentacji 1. Struktura własności gruntów miasta

Bardziej szczegółowo

WSCHOWA PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ. TERRA TRADING S.A. ul. Naramowicka 150, 61-619 Poznań, Poland

WSCHOWA PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ. TERRA TRADING S.A. ul. Naramowicka 150, 61-619 Poznań, Poland WSCHOWA PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ MIASTO WSCHOWA Miejscowość znajduje się na pograniczu Wielkopolski i Dolnego Śląska i liczy ok. 15 tys. mieszkańców. Miasto i Gmina

Bardziej szczegółowo