Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 4/2005 Nr 3(12) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wpływ polimorfizmu C-174-G genu Interleukiny-6 na zaburzenia gospodarki lipidowej u dzieci z otyłością prostą. Doniesienie wstępne Influence of polymorphism C-174-G gene Interleukin-6 on lipid abnormalities in children with obesity simplex 1 Beata Pyrżak, 2 Katarzyna Popko, 1 Alicja Wiśniewska, 1 Barbara Kluczyńska-Rymkiewicz, 2 Maria Wąsik, 1 Anna Majcher 1 Klinika Pediatrii i Endokrynologii Akademii Medycznej w Warszawie 2 Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej i Immunologii Klinicznej Wieku Rozwojowego Akademii Medycznej w Warszawie Adres do korespondencji: Dr Beata Pyrżak, Klinika Pediatrii i Endokrynologii Akademii Medycznej w Warszawie, ul. Marszałkowska 24, Warszawa Słowa kluczowe: IL-6 polimorfizm genu, gospodarka lipidowa Key words: IL-6 gene polimorphism, lipid metabolism STRESZCZENIE/ABSTRACT Interleukina -6 jest wielofunkcyjną cytokiną o szerokim spektrum oddziaływania na organizm. Wytwarzana jest przez różne typy komórek: monocyty, makrofagi, fibroblasty, komórki śródbłonka, limfocyty T i B, komórki tkanki tłuszczowej i inne. Uważa się, że IL-6 może być odpowiedzialna za zaburzenia gospodarki lipidowej; za wzrost poziomu triglicerydów i VLDL u osób z zespołem insulinooporności, cukrzycą typu 2 [9, 17]. W badaniach na zwierzętach, stwierdzono że IL-6 wpływa hamująco na aktywność lipazy lipoproteinowej w komórkach tłuszczowych, stymuluje sekrecję triglicerydów wątrobowych, wpływa na wzrost wolnych kwasów tłuszczowych w osoczu krwi [8]. W badaniach na ludzkiej tkance tłuszczowej in vitro stwierdzono, że: IL-6 wpływa hamująco na aktywność lipazy lipoproteinowej oraz na produkcję leptyny [7]. Wpływ IL-6 na zaburzenia gospodarki lipidowej wiązany jest z obecnością polimorfizmów genu odpowiedzialnego za produkcję tej cytokiny. Obecnie zidentyfikowano kilka polimorfizmów występujących zarówno w rejonie promotorowym, jak i w strukturach kodujących genu. W części promotorowej genu stwierdzono polimorfizm polegający na zamianie nukleotydu G na C w pozycji 174 [1]. Celem pracy była analiza częstości występowania i wpływu polimorfizmu 174G/C na gospodarkę lipidową u dzieci z otyłością prostą. Analizie poddano 32 dzieci z otyłością prostą w wieku od 9 do17 roku życia. Badanie antropometryczne obejmowały ocenę masy ciała, wysokości, wskaźnika BMI, SDS dla BMI, WHR, sumę 10 fałdów skórno-tłuszczowych. U każdego dziecka po 12-godzinnym głodzeniu wykonywano badania krwi w celu oznaczenia poziomu triglicerydów (Tg), cholesterolu całkowitego (Chol-T), cholesterolu frakcji HDL (Chol-HDL) i cholesterolu LDL (Chol-LDL) oraz wykonywano test obciążenia doustnego glukozą z oceną glukozy i insuliny w czasie 0, 30, 60, 90, 120 min. Wyliczono wskaźnik HOMA ze wzoru insulina x glukoza /22,5. Genomowe DNA Vol. 4/2005, Nr 3(12) 9

2 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 4/2005;3(12):9-16 izolowano z krwi obwodowej z zastosowaniem zestawu Genomic Midi AX firmy A&ABIOTECHNOLOGY. Przeprowadzono reakcję PCR ze starterami flankującymi fragment genu dla IL-6, zawierający miejsce lokalizacji polimorfizmu 174G/C. W celu genotypowania produkt reakcji PCR poddano analizie SSCP oraz trawieniu enzymem restrykcyjnym SfeNI [1]. Zastosowanie techniki PCR-RFLP pozwoliło otrzymać trzy warianty genotypu IL-6: G/C (59,3%), G/G (21,8%), C/C (18,7%). Wyniki badań auksologicznych, gospodarki węglowodanowej i lipidowej w grupach G/C, G/G, C/C oraz G/C, G/G vs C/C oraz G/G vs C/C poddano analizie statystycznej. Wykazano, że homozygoty C/C w porównaniu z heterozygotami G allelu (G/C) charakteryzują się większą ilością tkanki tłuszczowej mierzoną sumą 10 fałdów skórno-tłuszczowych (p < 0,009) oraz w porównaniu z homo i heterozygotami G allelu (G/G, G/C) wykazują tendencję do większej masy ciała, wyższych wartości BMI a w szczególności SDS dla BMI. Dzieci będące nosicielami G allelu (G/G, G/C) w porównaniu z homozygotami C/C charakteryzuje tendencja do wyższych stężeń triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, glukozy i współczynnika HOMA. Interleukin-6 (IL-6) is a multifunctional cytokine produced by many different cell types, including immune cells, endothelial cells, fibroblasts, monocytes, and adipose tissue. Many investigations have shown that IL-6 has been responsible for the lipid abnormalities e.g.: is prone to develop higher total triglicerydes and VLD occurring in subjects with the insulin-resistance syndrome [9]. Investigations in animals shown that IL-6 is involved not only in the hepatic acute phase response but also in adipose tissue metabolism [8], lipoprotein lipase activity, and hepatic triglicerydes secretion. Interleukin-6 regulates human adipose tissue lipid metabolism and leptin production in vitro [7]. Recently, several polymorphisms in the promotor region as well in structural encoding gene were described. The most often polymorphism is due to replacement of G by C at position 174 [1]. The aimed our study was to indicate the frequencies and whether the IL-6 polymorphism leads to differences in fasting plasma lipids in children with obesity simplex. The 32 children with obesity simplex were included in this study (9 17 years old). The anthropometric investigations: weight, height, BMI, SDS for BMI, WHR, and sum of 10 skin folds was calculated. Each children after 12 hour overnight fast glucose, insulin and lipids: triglicerydes (Tg), cholesterol total (Chol-T), cholesterol HDL (Chol-HDL), cholesterol LDL (Chol-LDL) was measured. An oral glucose tolerance test was performed and HOMA was calculated. Genomic DNA was extracted from cellular blood using Genomic MIDI AX A&ABIOTECHNOLOGY. The PCR was used to detect the IL-6 SfeNI. The SfeNI polymorphism is due to a replacement of G by C position 174, and primers were designed to amlify the promotor region of IL-6 [1]. Using technic PCR-RFLP the three variants of genotypic IL-6 was obtained: G/C (59,3%), G/G (21,8)%, C/C (18,7%). Statistical analysis in anthropometric and biochemical variable in groups G/C, G/G, C/C and G/C, G/G vs C/C and G/G vs C/C were tested. The subjects homozygous for the C allele had higher sum of 10 skin folds than heterozygous carring G allele (p < 0,009) and in compare to homo and heterozygous G shown tendency to higher weigh, BMI and SDS for BMI. The children with G allele (G/C, G/G) in compare to homozygotus C shown tendency to higher values of triglicerydes, total cholesterol, cholesterol LDL, glucose in 0 and HOMA. Wstęp Interleukina-6 (Il-6) jest wielofunkcyjną cytokiną należącą do grupy białek ostrej fazy. Il-6 produkowana jest przez wiele różnych komórek, w tym przez monocyty, makrofagi, limfocyty, keranocyty, fibroblasty, komórki śródbłonka, komórki mięśni gładkich. Il-6 stymuluje proliferację komórek T i B, komórek mezangium, keranocytów, wywiera wpływ na hematopoezę, indukuje różnicowanie komórek w kierunku limfocytów cytotoksycznych, makrofagów, megakariocytów oraz wzmaga ekspresję genów dla białek ostrej fazy w hepatocytach [10]. Białka ostrej fazy, wytwarzane w organizmie na skutek zaburzeń jego homeostazy wywołanych różnymi czynnikami, wywołują reakcję ogólnoustrojową charakteryzującą się między innymi gorączką, leukocytozą, wzrostem sekrecji ACTH, glukokortykosteroidów, aktywacją składowych dopełniacza, obniżeniem osoczowego poziomu żelaza i cynku, ujemnym bilansem azotowym i, często, zmianami w koncentracji niektórych białek osocza. U osób otyłych obserwuje się podwyższenie stężeń białek ostrej fazy prawdopodobnie na skutek, obecności przewlekłego subklinicznie przebiegającego procesu zapalnego [11 13]. W badaniach na zwierzętach wykazano, że Il-6 hamuje w komórkach tłuszczowych aktywność lipazy lipoproteinowej [14], wzmaga sekrecję triglicerydów, podnosi poziom wolnych kwasów tłuszczowych [15]. Stwierdzono, że podanie wlewu z Interleukiny-6 obniża stopień stłuszczenia wątroby, poprawia poziom transaminaz wątrobowych poprzez wzrost mitochondrialnej beta oksydacji kwasów tłuszczowych i wzrost eksportu triglicerydów i cholesterolu z wątroby [8]. 10

3 B. Pyrżak i inni Wpływ polimorfizmu C-174-G genu Interleukiny-6 na zaburzenia gospodarki lipidowej u dzieci z otyłością prostą. Doniesienie wstępne W badaniach na ludzkiej tkance tłuszczowej in vitro wykazano, że w hodowlach komórek tłuszczowych Il-6 wpływa hamująco na liapazę lipoproteinową oraz na produkcję leptyny, przez co oddziałuje na ogólny metabolizm tłuszczów i węglowodanów [7]. W badaniach Wernstedta na dużej grupie osób z otyłością i o prawidłowej masie ciała stwierdzono, że polimorfizm 174C/G genu interleukiny-6 może promować nadwagę [16]. Cel pracy Celem pracy była ocena częstości występowania i wpływu polimorfizmu C-174-G genu IL-6 na poziom lipidów w surowicy krwi u dzieci z otyłością prostą. Pacjenci i metody Badaniami objęto grupę 32 dzieci z otyłością prostą w wieku od 9 do 17 roku życia. U wszystkich przeprowadzono badania antropometryczne, obejmujące pomiary wzrostu, wagi, obwodu talii, bioder, wyliczono wskaźnik BMI oraz WHR. Za granicę otyłości przyjęto 2 SDS dla BMI wyrażone w wartościach znormalizowanych dla każdego pacjenta. Żadne z dzieci nie brało leków. Otyłość była zdiagnozowana jako otyłość prosta. Dziewczęta miesiączkujące nie miały zaburzeń miesiączkowania. U każdego dziecka po 12-godzinnym okresie snu (głodzenia) oznaczano poziom triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji HDL, LDL w surowicy krwi oraz wykonywano test obciążenia doustnego glukozą (1,75 g/kg masy ciała) z oznaczaniem glikemii i insulinemii w czasie 0, 30, 60, 90, 120 min. Glukozę we krwi oznaczano za pomocą metod enzymatycznych standaryzowanych, stężenia insuliny określano metodą RIA. Cholesterol całkowity oznaczano metodą enzymatyczną (PAP), z użyciem odczynników zestawu firmy bio-merieux Francja. Pomiar absorbancji przy długości fali 500 nm na analizatorze Cobas Mira S. Cholesterol HDL oznaczano metodą do badania cholesterolu związanego z frakcją HDL. Do oznaczenia używano zestawów: HDL cholesterol firmy bio-merieux i cholesterol całkowity firmy bio-merieux Francja. Pomiaru absorbancji HDL cholesterol, przy długości fali 500 nm, dokonywano na analizatorze Cobas Mira S firmy Hoffman La Roche. Zasada metody: chylomikrony i lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości (VLDL) oraz lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL) zawarte w materiale badanym ulegają wytrącaniu przez dodanie kwasu fosforowolframowego w obecności jonów magnezowych. Otrzymany po odwirowaniu supernatant zawiera lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL). Cholesterol LDL oceniono metodą do oznaczania cholesterolu związanego z frakcją LDL, z użyciem zestawów firmy bio-merieux: LDL-cholesterol i cholesterol całkowity. Pomiar absorbancji przy długości fali 500 nm, na analizatorze Cobas Mira S. Zasada metody: wytrącanie w surowicy frakcji LDL za pomocą odczynnika wytrącającego, a następnie rozpuszczanie frakcji LDL w odczynniku rozpuszczającym i oznaczanie cholesterolu związanego z frakcją LDL. Triglicerydy oznaczano metodę enzymatyczną z użyciem zestawu firmy Biotrol Francja. Pomiar absorbancji przy długości fali 340 nm (UV) wykonano na analizatorze Cobas Mira S. Genomowe DNA izolowano z krwi obwodowej z zastosowaniem zestawu Genomic Midi AX firmy A&A BIOTECHNOLOGY, metodą opartą na wykorzystaniu membran jonowo-wymiennych efektywnie wiążących DNA. Efektywność izolacji oraz czystość uzyskanego produktu oceniano spektrofotometrycznie (biofotometr firmy Eppendorf). Produkt izolacji mrożono i przechowywano w temp. 20 o C do czasu dalszych analiz. Wyizolowane DNA poddano reakcji PCR ze starterami pozwalającymi uzyskać odcinek DNA, wewnątrz którego zlokalizowany jest badany polimorfizm (sekwencje starterów: 5 TGACTT- CAGCTTTACTCTTTGT 3,5 CTGATTGGA- AACCTTATTAAG 3 ). Reakcje prowadzono w objętości końcowej równej 50 μl. Protokół reakcji wzorowano na pracy J.M Fernandez-Real i wsp. [1]. Mieszanina reakcyjna zawierała 1,5 mmol/lmgcl 2, 0,2 mmol/l dntp, 0,5 U polimerazy TaqGold (Applied Biosystems), 0,2 mmol/l każdego startera (DNA-Gdańsk). DNA poddano amplifikacji w 35 cyklach ze wstępną denaturacją matrycy przez 10 min w temp 94 o C i końcową elongacją przez 10 min w temp. 72 o C. Pojedynczy cykl stanowiły następujące po sobie etapy: denaturacja matrycy w temp. 94 o C przez 1 min, przyłączanie starterów w temp. 55 o C przez 35 s., wydłużanie nici w temp. 72 o C przez 1 min. Produkt reakcji PCR analizowano z zastosowaniem technik PCR-RFLP (analiza polimorfizmu długości fragmentów restrykcyjnych). 11

4 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 4/2005;3(12):9-16 Identyfikację polimorfizmu przeprowadzano z zastosowaniem techniki PCR-RFLP, pozwalającej na dokładne określenie genotypu pacjenta. Produkt reakcji PCR poddano trawieniu enzymem restrykcyjnym Sfa NI. Do 20 µl uzyskanego DNA dodano 0,5 U enzymu i inkubowno 24 godziny w temperaturze 37 o C. Produkt trawienia rozdzielono w 2,5% żelu agarozowym barwionym bromkiem etydyny. Analiza RFLP pozwoliła na otrzymanie następujących wzorów prążkowych odpowiadających poszczególnym genotypom: 1 prążek długości 198 par zasad G/G, dwa prążki długości 140 i 58 par zasad C/C, trzy prążki długości 198, 140 i 58 par zasad G/C. Analiza statystyczna Wyniki opracowano statystycznie za pomocą programu komputerowego S.A.S (student t test, Wilcoxon test, Kruskal-Wallis test). Wyniki badań W grupie 32 dzieci częstość występowania heterozygot G/C wynosiła 59,3%, homozygot G/G 21,8%, C/C 18,7%. W teście Wilcoxona porównując grupy G/C, G/G, C/C wykazano, że istnieją różnice istotnie statystyczne pomiędzy grupami w badaniach Tabela I. Wyniki badań auksologicznych, gospodarki lipidowej i węglowodanowej w grupach G/C, G/G, C/C (średnia ± SD, min max) Table I. Results of auxological, lipids and carbohydrate metabolism date in group G/C, G/G, C/C (mean ± SD, min max) Cecha G/C G/G C/C Liczba Chłopcy/dziewczynki 10/9 3/4 2/4 Wiek m. ciała (kg) Wysokość (cm) BMI (Kg/m 2 ) SDS BMI Suma 10 fałdów WHR Insulina 0 (mu/l) Glukoza 0 mg% HOMA IR TG mg/dl Cholesterol C mg/dl Cholesterol HDL mg/dl Cholesterol LDL mg/dl 13,85 ± 1,7 (9,2 16,0) 80,7 ± 17,47 (44,7 113,7) 163,0 ± 9,48 ( ) 29,95 ± 4,04 (21,3 38,3) 3,49 ± 1,2 (1,2 6,4) 152 ± 14,71 ( ) 0,86 ± 0,07 (0,75 0,99) 14,14 ± 5,84 (4,9 25,9) 71,94 ± 11,64 (51 99) 2,5 ± 1,17 (1,0 5,14) 108 ± 26,23 (58 157) 162,6 ± 23,08 ( ) 52,5 ± 10,97 (31 76) 101,3 ± 26,2 (57 138) 13,87 ± 2,33 (9,9 16,9) 84,84 ± 19,4 (67,4 123,3) 165,3 ± 12,9 (156,0 191,2) 30,8 ± 4,38 (25,8 36,2) 3,9 ± 1,6 (2,4 6,0) 179,4 ± 32,12 ( ) 0,89 ± 0,09 (0,79 1,02) 13,26 ± 5,74 (4,7 20,4) 70,53 ± 13,17 (57,4 92) 2,35 ± 1,14 (0,7 3,6) 148,2 ± 75,75 (45 260) 191,7 ± 44,9 (98 237) 47 ± 10,03 (35 67) 116 ± 33,68 (54 160) 13,92 ± 2,54 (10,2 17,2) 87,93 ± 10,86 (74 98,8) 166,8 ± 7,27 (156,3 177) 31,82 ± 2,41 (29 35) 4,28 ± 0,97 (3,4 5,9) 170,6 ± 11,17 ( ) 0,88 ± 0,07 (0,77 0,95) 12,28 ± 2,79 (8,2 16) 68,35 ± 6,85 (59 77,3) 2,03 ± 2,79 (1,3 2,5) 106,8 ± 18,88 (88 137) 162,5 ± 38,5 ( ) 50,17 ± 6,74 (45 63) 99,5 ± 22,57 (76 136) 12

5 B. Pyrżak i inni Wpływ polimorfizmu C-174-G genu Interleukiny-6 na zaburzenia gospodarki lipidowej u dzieci z otyłością prostą. Doniesienie wstępne sumy 10 fałdów skórnych (p < 0,01) oraz w badaniach stężenia cholesterolu całkowitego (p < 0,05). W porównaniu grupy G/C (19 pacjentów) z grupą C/C (6 pacjentów) stwierdzono różnice istotne statystycznie pomiędzy badaniami sumy 10 fałdów skórnych: w grupie homozygot C suma 10 fałdów jest istotnie statystycznie wyższa niż w grupie heterozygot G/C (p < 0,009). Porównanie grupy homozygot G/G (7 pacjentów) z C/C (6 pacjentów) nie wykazało różnic istotnych statystycznie w badanych cechach między nimi Tabela II. Porównanie parametrów sumy 10 fałdów skórno-tłuszczowych i poziomu cholesterolu całkowitego w grupach G/C, G/G, C/C (średnia ± SD, min max) Table II. The sum of 10 cutaneous-fatty fold and cholesterol level in G/C, G/G, C/C groups (mean ± SD, min max) Suma 10 fałdów Cholesterol C mg/dl G/C G/G C/C 152 ± 14,71 ( ) 162,6 ± 23,08 ( ) 179,4 ± 32,12 ( ) 191,7 ± 44,9 (98 237) 170,6 ± 11,17 ( ) 162,5 ± 38,5 ( ) p < 0,01 p < 0,05 Tabela III. Porównanie parametrów badań auksologicznych, gospodarki lipidowej i węglowodanowej w grupach G/C + G/G vs C/C (średnia ± SD, min max) Table III. Comparison of auxological, lipids and carbohydrate metabolism date in group G/C + G/G vs C/C (mean ± SD, min max) Cecha G/C + G/G C/C P Liczba 26 6 Chłopcy/dziewczynki 13/13 2/4 Wiek M. ciała (kg) Wysokość (cm) BMI (Kg/m 2 ) SDS BMI Suma 10 fałdów WHR Glukoza 0 mg% Insulina 0 (mu/l) HOMA IR TG mg/dl Cholesterol C mg/dl Cholesterol HDL mg/dl Cholesterol LDL mg/dl 13,85 ± 2,1 (9,2 16,9) 81,8 ± 17,7 (44,7 123,3) 163,6 ± 10,8 ( ,2) 30,1 ± 4,06 (21,3 38,3) 3,62 ± 1,3 (1,2 6,4) 159,3 ± 23,6 ( ) 0,86 ± 0,07 (0,75 1,02) 71,5 ± 11,81 (51 99) 3,97 (2,83 5,5) 13,9 ± 5,7 (4,7 25,9) 2,46 ± 1,14 (0,7 5,14) 118,84 ± 46,9 (45 260) 170,5 ± 32,24 (98 237) 51 ± 10,8 (31 76) 105,2 ± 28,4 (54 160) 13,92 ± 2,54 (10,2 17,2) 87,93 ± 10,86 (74 98,8) 166,8 ± 7,27 (156,3 177) 31,82 ± 2,41 (29,8 35) 4,28 ± 0,97 (3,4 5,9) 170,6 ± 11,17 ( ) 0,88 ± 0,07 (0,77 0,95) 68,35 ± 6,85 (59 77,3) 3,79 (3,27 4,29) 12,28 ± 2,79 (8,2 16) 2,03 ± 2,79 (1,3 2,5) 106,83 ± 18,8 (88 137) 162,5 ± 38,49 ( ) 50,17 ± 6,74 (45 63) 99,5 ± 22,57 (76 136) 13

6 Praca oryginalna W zależności od genotypu, pacjentów będących nosicielami allelu G podzielono na 2 grupy: G/C + G/G oraz C/C. 26 dzieci miało G w pozycji 174 genu Il-6 (19 heterozygot G/C i 7 homozygot G/G), 6 dzieci było homozygotami (obecność C w pozycji 174 genu Il-6). W analizie grup zawierających allel G (G/C, G/ G) w porównaniu z homozygotami C/C nie stwierdzono różnic istotnych statystycznie. W porównaniu grup G/C + G/G vs C/C można zaobserwować, że osoby będące nosicielami G allelu miały tendencje do wyższych stężeń triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, glukozy na czczo oraz miały wyższy wskaźnik HOMA; wartości te nie były istotnie statystycznie wyższe od wartości stwierdzanych u dzieci będących homozygotami C. Heterozygoci allelu G mieli mniejszą ilość tkanki tłuszczowej mierzoną sumą 10 fałdów skórno-tłuszczowych w porównaniu z dziećmi będącymi homozygotami C i różnice w tych wartościach były istotnie statystycznie znamienne. Homo i heterozygoci G allelu w porównaniu z homozygotami C mieli tendencję do mniejszej masy ciała, niższych wartości BMI i SDS dla BMI, różnice pomiędzy tymi grupami nie wykazywały istotności statystycznej. Dyskusja Endokrynol. Ped., 4/2005;3(12):9-16 Interleukina-6 jest cytokiną uznaną za jeden z najczulszych markerów stanu zapalnego. W wielu pracach wykazano, że u osób otyłych w surowicy krwi zwiększają się poziomy białek ostrej fazy, w tym: białka C-reaktywnego, TNF-alfa, Il-6, w odpowiedzi na chroniczny, przewlekły, subklinicznie przebiegający proces zapalny [6]. W AVENA-study Warnberg wykazał, że osoby z nadwagą i otyłością mają znamiennie wyższe stężenia w surowicy krwi Il-6, białka C-reaktywnego, TNF-alfa w porównaniu z grupą pacjentów bez nadwagi [5]. W pracy Wernstedta nie wykazano takiej zależności, tłumacząc, że cytokiny zapalne, w tym IL-6, są produkowane przez wiele różnych typów komórek, także komórki tłuszczowe i komórki układu odpornościowego, a więc stężenie IL-6 wykazuje się dużą niestabilnością i zmiennością w krążeniu krwi w ciągu doby [16 ]. W pracy oceniającej wpływ polimorfizmu w pozycji 174 C/G genu IL-6 na gospodarkę lipidową Fernandez-Real [1] wykazał, że osoby będące nosicielami allelu G mają wyższe stężenia IL-6 w surowicy krwi. Pomimo nielicznej grupy osób badanych, praca ta potwierdza hipotezę, że Il-6 stymuluje fizjologiczny proces katabolizmu ustroju, prowadząc między innymi do wzrostu poziomu wolnych kwasów tłuszczowych. Badania na szczurach dowiodły, że podawanie wlewu rekombinowanej ludzkiej Il-6, prowadzi do wzrostu o ok. 60% poziomów wolnych kwasów tłuszczowych w surowicy krwi. Efekt ten wynika z aktywacji tłuszczowej lipazy lipoproteinowej poprzez wpływ IL-6 na sekrecję triglicerydów wątrobowych [18, 19]. Wychodząc z założenia, że polimorfizm genu dla Il-6 może być odpowiedzialny za predyspozycję do otyłości i występowania wyższych stężeń lipidów w surowicy krwi, postanowiono ocenić wpływ polimorfizmu 174G/C na gospodarkę lipidową u dzieci otyłych. Częstość występowania prawidłowego genotypu G/G, G/C i C/C wynosiła odpowiednio: 21,8%, 59,3% i 18,7%. W pracy Wernstedta, przeprowadzonej w grupie pacjentów z otyłością, częstość występowania homozygot G/G wynosiła 27%, heterozygot G/C 48%, homozygot C/C 26%. W pracy tej wykazano również, że częstość występowania homozygot G/G u osób szczupłych jest wyższa niż u osób otyłych i wynosi 40%, a heterozygot G/C i homozygot C/C niższa i wynosi odpowiednio 41% i 19% [16]. Dedoussis [2], badając grupę dzieci szczupłych w wieku szkolnym, wykazał częstość występowania homozygot G/G na poziomie 37,5%, heterozygot G/C 52,2%, homozygot C/C 10,3%. W pracy tej wykazano, że chłopcy homozygocty G/G w porównaniu z chłopcami nosicielami allelu C mieli wyższe stężenia triglicerydów w surowicy krwi oraz mniejsze obwody ramion, dziewczęta będące homozygotami allelu G miały większe obwody pasa w porównaniu z dziewczętami nosicielkami allelu C. W naszej pracy dzieci będące homozygotami C/C wykazywały większą sumę 10 fałdów skórno-tłuszczowych w porównaniu z dziećmi będącymi heterozygotami allelu G (p < 0,009). Dzieci te w porównaniu z homo- i heterozygotami allelu G wykazywały tendencję do większej masy ciała, wyższych wartości BMI, w szczególności w zakresie wartości znormalizowanych dla każdego pacjenta SDS dla BMI. U dzieci będących nosicielami allelu G stwierdzono tendencję do wyższych stężeń triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL oraz nieznacznie wyższych stężeń glukozy na czczo i wartości współczynnika HOMA. 14

7 B. Pyrżak i inni Wpływ polimorfizmu C-174-G genu Interleukiny-6 na zaburzenia gospodarki lipidowej u dzieci z otyłością prostą. Doniesienie wstępne Badania przeprowadzone na dużej grupie mężczyzn z okolic Quebec City przez Berthiera [4] wykazały również, że mężczyźni nosiciele G allelu są szczuplejsi mają niższe BMI oraz niższy poziom insuliny i glukozy na czczo. Ciekawe badania dotyczące oceny wpływu polimorfizmów genu dla receptora Il-6 przeprowadzono na dużej grupie Indian Pima [3]. Zidentyfikowano sześć pojedynczych polimorfizmów w receptorze dla IL-6, wykazując, że mogą one być odpowiedzialne za rozwój otyłości i cukrzycy typu 2. W badaniach Kubaszek [20] wykazano, że homozygoty C/C mają znacząco statystycznie mniejszy wydatek energetyczny niezależnie od BMI, wieku, płci. Wykazano również, że homozygoty allelu C mają niższy wychwyt glukozy niż pacjenci będący nosicielami allelu G. W prezentowanych badaniach stwierdzono, że heterozygoty G/C mają tendencję do wyższych wskaźników HOMA, stężeń glukozy i insuliny na czczo w porównaniu z homozygotami G/G i C/C. Najniższe wartości HOMA i glukozy wykazują dzieci z genotypem C/C. Na podkreślenie zasługuje fakt, że polimorfizm 174C/G genu Il-6 może prowadzić do nasilenia zmian w gospodarce lipidowej, w tym we wzroście proaterogennych Tg i VLDL. W konsekwencji prowadzi to do wzrostu stężeń Tg i VLDL-Tg w surowicy krwi i do zaburzeń eksportu cholesterolu z wątroby. Prawdopodobnie więc polimorfizm w genie IL-6 odgrywa znaczącą rolę w procesach produkcji mediatorów otyłości w tkance tłuszczowej, w tym głównie leptyny. Ze względu na bardzo małą grupę badanych wyniki badań sugerują tylko tendencję do występowania zaburzeń gospodarki lipidowej u dzieci z otyłością. PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Fernandez-Real J.M., Broch M., Vendrell J. et al.: Interleukin-6 gene polymorphism and lipid abnormalities in healthy subjects. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2000:85 (3), [2] Dedoussis G.V., Manios Y., Choumerianou D.M. et al.: The IL-6 gene D-174C polymorphism related to health indices in Greek primary school children. Obes. Res., 2004:12 (7), [3] Wolford J.K., Colligan P.B., Gruber J.D., Bogardus C.: Variants in the interleukin 6 receptor gene are associated with obesity in Pima Indians. Mol. Genet. Metab., 2003:80 (3), [4] Berthier M.T., Paradis A.M., Tchernof A. et al.: The interleukin 6-174G/C polymorphism is associated with indices of obesity in men. J. Hum. Genet., 2003:48 (1), [5] Warnberg J., Moreno L.A., Mesana M.I., Macros A.: Inflamatory mediators in overveight and obese Spanish adolescents. The AVENA Study. Int. J. Obes. Relat Metab. Disord., 2004:28, Suppl. 3, S [6] Ferroni P., Basili S., Falco A., Davi G.: Inflammation, insulin resistance, and obesity. Curr. Atheroscler. Rep., 2004:8 (6), [7] Trujillo M.E., Sullivan S., Harten I. et al.: Interleukin-6 regulates human adipose tissue lipid metabolism and leptin production in vitro. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2004:89 (11), [8] Hong F., Radaeva S., Pan H.N. et al.: Interleukin 6 alleviates hepatic steatosis and ischemia/reperfusion injury in mice with fatty liver disease. Hepatology, 2004:40 (4), [9] Pickup J.C., Mattock M.B., Chusney G.D., Burt D.: NIDDM as a disease of the innate immune system: association of acute phase reactants and interleukin-6 with metabolic syndrome X. Diabetologia, 1997:40, [10] Bęc L., Karolczak M.A.: Rola układowej odpowiedzi zapalnej w krążeniu pozaustrojowym. Cytokiny. Nowa Pediatria, 2001: 23, 1 6. [11] Orban Z., Remaley A., Sampson M. et al.: The differential effect of food intake and β-adrenergic stimulation on adiposederived hormones and cytokines in man. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1999:84, [12] Fried S.K., Bunkin D.A., Greenberg A.S.: Omental and subcutaneous adipose tissues of obese subjects relase interleukin-6: depot difference and regulation by glucocorticoid. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1998:83, [13] Mohamed-Ali V., Goodrick S., Rawesh A. et al.: Subcutaneous adipose tissue releases interleukin-6, but not tumor necrosis factor-α, in vivo. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1997:82, [14] Greenberg A.S., Nordan R.P., McIntosh J. et al.: Interleukin-6 reduces lipoprotein lipase activity in adipose tissue of mice in vivo and in 3T3-L1 adipocytes: a possible role for interleukin-6 in cancer cachexia. Cancer Res., 1992:52, [15] Nonogaki K., Fuller G.M., Fuents N.L. et al.: Interleukin-6 stimulates hepatic trigliceryde secretion in rats. Endocrinology, 1995:136, [16] Wernstedt I., Eriksson A.L., Berndtsson A. et al.: A common polymorphism in the interleukin-6 gene promoter is associated with overweight. Int. J. Obes., 2004:28,

8 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 4/2005;3(12):9-16 [17] Mohlig M., Boeing H., Spranger J. et al.: Body mass index and C-174G interleukin-6 promoter polymorphism interact in predicting type 2 diabetes. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2004:89 (4), [18] Mendall M.A., Patel P., Asante M. et al.: Relation of serum cytokine concentration to cardiovascular risk factors and coronary artery disease. Heart, 1997:78, [19] Grunfeld C., Feingold K.R.: Role of cytokines in inducing hyperlipidemia. Diabetes, 1992:41, Suppl. 2, [20] Kubaszek A., Pihlajamaki J., Punnonen K. et al.: The C-174G promoter polymorphism of the IL-6 gene affects energy expenditure and insulin sensitivity. Diabetes, 2003:52,

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków.

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Katarzyna Mazur-Kominek Współautorzy Tomasz Romanowski, Krzysztof P. Bielawski, Bogumiła Kiełbratowska, Magdalena Słomińska-

Bardziej szczegółowo

The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin resistance

The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin resistance /ORIGINAL PAPERS Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 57; Numer/Number 2/2006 ISSN 0423 104X The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną.

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Monika śuk opiekun: prof. dr hab. n. med. Janusz Limon Katedra i Zakład

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Skoczeń M. i inni: Występowanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej u dzieci z otyłością prostą w zależności od wieku oraz stopnia otyłości Vol. 13/2014 Nr 4(49) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Emilia Kolarzyk, Anna Janik, Jacek Kwiatkowski

Emilia Kolarzyk, Anna Janik, Jacek Kwiatkowski Kolarzyk Probl Hig E Epidemiol i wsp. Ocena 2011, ryzyka 92(4): zespołu 741-746 metabolicznego u dzieci z nadwagą i otyłością. Część I. Antropometryczne... 741 Ocena ryzyka zespołu metabolicznego u dzieci

Bardziej szczegółowo

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA)

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) RAPORT GENETYCZNY Wyniki testu dla Pacjent Testowy Pacjent Pacjent Testowy ID pacjenta 0999900004112 Imię i nazwisko pacjenta Pacjent Testowy

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 Od tłuszczu pokarmowego do lipoprotein osocza, metabolizm, budowa cząsteczek lipoprotein, apolipoproteiny, znaczenie biologiczne, enzymy biorące udział w metabolizmie lipoprotein,

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie równowagi energetycznej

Zaburzenie równowagi energetycznej Otyłość dzieci i młodzieży czy można jej zapobiec? Dr n. med. Andrea Horvath Dr n. med. Piotr Dziechciarz Klinika Pediatrii WUM Zaburzenie równowagi energetycznej wyrażonej nadmiernym odkładaniem tkanki

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 r 4(21) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Częstość występowania nadwagi i otyłości u dzieci w wieku 7-9 lat województwa mazowieckiego Analysis of nutritional status 7-9 years

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 1/2002 Nr 1 Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z mikrosomią Evaluation of selected lipid metabolism in children with microsomia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 3(4) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki w trakcie leczenia hormonem wzrostu

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Marek Strączkowski, Monika Karczewska-Kupczewska Żywność w profilaktyce chorób cywilizacyjnych

Marek Strączkowski, Monika Karczewska-Kupczewska Żywność w profilaktyce chorób cywilizacyjnych Marek Strączkowski, Monika Karczewska-Kupczewska Żywność w profilaktyce chorób cywilizacyjnych Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie Zakład Profilaktyki Chorób Metabolicznych

Bardziej szczegółowo

estrogenowego α a objawami zespołu menopauzalnego badanych kobiet; estrogenowego α a lipidogramem badanych kobiet;

estrogenowego α a objawami zespołu menopauzalnego badanych kobiet; estrogenowego α a lipidogramem badanych kobiet; 11.Streszczenie Liczne badania sugerują, że zmniejszenie stężenia endogennych estrogenów po menopauzie jest przyczyną dolegliwości menopauzalnych i może być krytycznym czynnikiem ryzyka chorób nasilających

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 4(37) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Związek polimorfizmu rs9939609 genu FTO ze wskaźnikiem masy ciała u dzieci z cukrzycą typu 1 Polymorphism rs9939609 of FTO Gene

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology TNF alfa a wybrane parametry gospodarki węglowodanowej u dzieci z nadwagą i otyłością prostą TNF Alpha and Selected Carbohydrate

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej

Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej Ewa Wender-Ożegowska 1, Małgorzata Sporna 2, Agnieszka Zawiejska 1, Agnieszka Sporna 3, Jacek Brązert 1 1 Klinika Położnictwa i

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ KOMÓRKI SATELITARNE (ang. stem cells) potencjał regeneracyjny mięśni HIPERTROFIA MIĘŚNI University College London,

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Kołodziejczyk H. i inni: Ocena tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej dziewcząt i chłopców z otyłością przed i po leczeniu dietetyczno-rehabilitacyjnym Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Pyrżak B. i inni Analiza częstości występowania zespołu metabolicznego z zastosowaniem kryteriów Cook a, de Ferranti i IDF u dzieci z otyłością Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

is being observed in developing countries what is related to worldwide epidemic of obesity due to atherogenic diet rich in calories, genetic

is being observed in developing countries what is related to worldwide epidemic of obesity due to atherogenic diet rich in calories, genetic Streszczenie Cukrzyca jako choroba społeczna i cywilizacyjna przybrała na przełomie XX i XXI wieku rozmiary epidemii. Szczególnie wzrost liczby chorych na cukrzycę typu 2 (T2DM) obserwuje się w krajach

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

PL 196487 B1. Grzelakowski Zdzisław,Bydgoszcz,PL 13.08.2001 BUP 17/01. Wojcieszko Jerzy, Kancelaria Patentowa PATENT-PARTNER 31.01.

PL 196487 B1. Grzelakowski Zdzisław,Bydgoszcz,PL 13.08.2001 BUP 17/01. Wojcieszko Jerzy, Kancelaria Patentowa PATENT-PARTNER 31.01. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196487 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 338270 (51) Int.Cl. G01N 33/02 (2006.01) A23L 1/307 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Mutacja Mutacja (łac. mutatio zmiana) - zmiana materialnego

Bardziej szczegółowo

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349)

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349) 4. WYNIKI 4. 1. Ocena parametrów laboratoryjnych u chorych z bólem w klatce piersiowej w chwili przyjęcia do Izby Przyjęć /Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. U wszystkich osób zakwalifikowanych do grupy

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

WYBRANE WSKAŹNIKI PRZEMIANY LIPIDOWEJ I WĘGLOWODANOWEJ U KOBIET Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ W RÓŻNYM WIEKU

WYBRANE WSKAŹNIKI PRZEMIANY LIPIDOWEJ I WĘGLOWODANOWEJ U KOBIET Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ W RÓŻNYM WIEKU BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 839 844 Ewa Lange, Bronisława Tymolewska-Niebuda, Jolanta Krusiec WYBRANE WSKAŹNIKI PRZEMIANY LIPIDOWEJ I WĘGLOWODANOWEJ U KOBIET Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ W RÓŻNYM

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE CZASOPISMO DLA DIETETYKÓW I PROFESJONALISTÓW ŻYWIENIA. Istotność diety w rzadkich chorobach metabolicznych

SPECJALISTYCZNE CZASOPISMO DLA DIETETYKÓW I PROFESJONALISTÓW ŻYWIENIA. Istotność diety w rzadkich chorobach metabolicznych SPECJALISTYCZNE CZASOPISMO DLA DIETETYKÓW I PROFESJONALISTÓW ŻYWIENIA ISSN 2449-6219 TEMAT Genetyczne podłoże otyłości dr inż. Katarzyna Okręglicka, Klaudia Wiśniewska Istotność diety w rzadkich chorobach

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

PL 217144 B1. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu receptora 2-adrenergicznego

PL 217144 B1. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu receptora 2-adrenergicznego PL 217144 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217144 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 391926 (22) Data zgłoszenia: 23.07.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wykonania projektu badawczego:

Sprawozdanie z wykonania projektu badawczego: Sprawozdanie z wykonania projektu badawczego: ODDZIAŁYWANIE POLA MAGNETYCZNEGO GENEROWANEGO PRZEZ STYMULATOR ADR NA CZYNNOŚĆ LUDZKICH KOMÓREK IMMUNOKOMPETENTNYCH in vitro Celem przeprowadzonych badań była

Bardziej szczegółowo

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Klonowanie molekularne Kurs doskonalący Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Etapy klonowania molekularnego 1. Wybór wektora i organizmu gospodarza Po co klonuję (do namnożenia DNA [czy ma być metylowane

Bardziej szczegółowo

Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2

Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2 49 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2014; 7: 49-56 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 11.02.2014 Poprawiono/Corrected: 01.04.2014 Zaakceptowano/Accepted: 20.05.2014 Akademia Medycyny

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Evaluation of selected acute phase proteins in patients type 2 diabetes

Evaluation of selected acute phase proteins in patients type 2 diabetes ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Wpłynęło: 21.01.2008 Poprawiono: 28.01.2008 Zaakceptowano: 28.01.2008 Ocena wybranych białek ostrej fazy u chorych z cukrzycą typu 2 Evaluation of selected acute phase

Bardziej szczegółowo

Pamiętając o komplementarności zasad azotowych, dopisz sekwencję nukleotydów brakującej nici DNA. A C C G T G C C A A T C G A...

Pamiętając o komplementarności zasad azotowych, dopisz sekwencję nukleotydów brakującej nici DNA. A C C G T G C C A A T C G A... 1. Zadanie (0 2 p. ) Porównaj mitozę i mejozę, wpisując do tabeli podane określenia oraz cyfry. ta sama co w komórce macierzystej, o połowę mniejsza niż w komórce macierzystej, gamety, komórki budujące

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020 Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020 redakcja@pediatricendocrinology.pl www.pediatricendocrinology.pl www.pteidd.pl Czy dzieci

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 1(6) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Otyłość, nadwaga i niedobór masy ciała u dzieci śląskich w wieku 7-9 lat Obesity, overweight and thinness in Silesian children 7-9

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w C zęstochowie Kultura Fizyczna 2014, t. XIII, nr 2, s. 167 176 http://dx.doi.org/10.16926/kf.2014.13.11 Karol PILIS *, Michał ZYCH **, Krzysztof STEC **, Anna

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna?

Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna? Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna? Epidemiologia i powikłania otyłości Dr n. med. Alicja Karney OTYŁOŚĆ WŚRÓD DZIECI OD LAT 90 W POLSCE

Bardziej szczegółowo

STAN ODŻYWIENIA MŁODZIEŻY W WIEKU 17 18 LAT W ASPEKCIE ZAGROŻENIA ZESPOŁEM METABOLICZNYM (ZM)

STAN ODŻYWIENIA MŁODZIEŻY W WIEKU 17 18 LAT W ASPEKCIE ZAGROŻENIA ZESPOŁEM METABOLICZNYM (ZM) BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVI, 2013, 3, str. 354 362 Joanna Wyka, Ewa Piotrowska, Anna Broniecka, Monika Bronkowska, Dominika Mazurek, Jadwiga Biernat STAN ODŻYWIENIA MŁODZIEŻY W WIEKU 17 18 LAT W ASPEKCIE

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ

WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ ROCZN. PZH 2007, 58, NR 1, 89-94 KATARZYNA KOWALCZE, SA EED BAWA WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ EFFECT DIET THERAPY

Bardziej szczegółowo

Analiza częstości występowania insulinooporności u osób młodych w oparciu o wybrane kryteria diagnostyczne badanie wstępne

Analiza częstości występowania insulinooporności u osób młodych w oparciu o wybrane kryteria diagnostyczne badanie wstępne Płaczkowska Hygeia Public S Health i wsp. 2014, Analiza 49(4): częstości 851-856 występowania insulinooporności u osób młodych... 851 Analiza częstości występowania insulinooporności u osób młodych w oparciu

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa Układ pokarmowy 1.1. Czucie smaku i węchu 1.2. Procesy trawienne zachodzące w przewodzie pokarmowym

Spis treści Przedmowa Układ pokarmowy 1.1. Czucie smaku i węchu 1.2. Procesy trawienne zachodzące w przewodzie pokarmowym Spis treści Przedmowa... 9 1. Układ pokarmowy... 11 1.1. Czucie smaku i węchu... 11 Ćwiczenia... 13 I Rozmieszczenie receptorów smakowych na języku człowieka... 13 II Próba na daltonizm smakowy... 14 III

Bardziej szczegółowo

Częstość zaburzeń gospodarki węglowodanowej w badanej grupie osób z czynnikami ryzyka

Częstość zaburzeń gospodarki węglowodanowej w badanej grupie osób z czynnikami ryzyka PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Zofia Ruprecht, Anna Kamińska, Maria Skibicka, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Akademii Medycznej w Bydgoszczy Częstość zaburzeń gospodarki węglowodanowej

Bardziej szczegółowo

Wpływ podawania magnezu na zaburzenia metaboliczne u osób z otyłością brzuszną

Wpływ podawania magnezu na zaburzenia metaboliczne u osób z otyłością brzuszną Wpływ podawania magnezu na zaburzenia metaboliczne u osób z otyłością brzuszną Jednym z problemów patofizjologii otyłości dyskutowanych w aktualnym piśmiennictwie jest wpływ brzusznej tkanki tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Efekty 3-miesięcznej dietoterapii nadwagi i otyłości. Opis trzech przypadków

Efekty 3-miesięcznej dietoterapii nadwagi i otyłości. Opis trzech przypadków Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine 2014, Vol. 17, No. 2, 52-60 www.medycynasrodowiskowa.pl www.environmental-medicine-journal.eu Efekty 3-miesięcznej dietoterapii nadwagi i otyłości. Opis trzech

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek.

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Klinka Kardiologii i Nefrologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu 1. Wprowadzenie Celem babania było sprawdzenie działania sprzętu Slim Belly oraz Slim Back&Legs na miejscowe spalanie tłuszczu oraz ocena skuteczności obydwu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 6 maja 2016 r. Nazwa i adres INVICTA Sp. z

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

ANTROPOMETRYCZNA OCENA STANU ODŻYWIENIA

ANTROPOMETRYCZNA OCENA STANU ODŻYWIENIA POMIARY ANTROPOMETRYCZNE: ANTROPOMETRYCZNA OCENA STANU ODŻYWIENIA rozmiary i proporcje ciała zmienność czasowa masy ciała skład tkankowy ( beztłuszczowa, tłuszczowa masa ciała) rozmieszczenie tkanki tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Występowanie czynników ryzyka cukrzycy typu 2 u krewnych chorych

Występowanie czynników ryzyka cukrzycy typu 2 u krewnych chorych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz 1, Katarzyna Rotkiewicz 2, Elżbieta Głuch 2, Marta Pilaczyńska-Cemel 2, Aleksandra Słonina 2, Marek Bronisz 3, Justyna Jaraczewska 2, Agnieszka Radziejewska

Bardziej szczegółowo

Jednostka chorobowa. 3mc 1260. Czas analizy [dni roboczych] Literatura Gen. Cena [PLN] Badany Gen. Materiał biologiczny. Chorobowa OMIM TM.

Jednostka chorobowa. 3mc 1260. Czas analizy [dni roboczych] Literatura Gen. Cena [PLN] Badany Gen. Materiał biologiczny. Chorobowa OMIM TM. Jednostka chorobowa Jednostka Oznaczenie Chorobowa OMIM TM testu Badany Gen Literatura Gen OMIM TM Opis/cel badania Zakres analizy Materiał biologiczny Czas analizy [dni roboczych] Cena [PLN] HEMOFILIA

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

PCR. Aleksandra Sałagacka

PCR. Aleksandra Sałagacka PCR Aleksandra Sałagacka Reakcja PCR naśladuje proces replikacji DNA in vitro pozwala na amplifikację określonego krótkiego (kilkadziesiąt kilka tys.pz) fragmentu DNA obecnie najważniejsze narzędzie biologii

Bardziej szczegółowo

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny Barbara Zahorska-Markiewicz Prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością OTYŁOŚĆ Co to jest? Konsekwencje dla zdrowia Epidemiologia Przyczyny epidemii Koszty Strategia

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

PRACE ORYGINALNE. Powikłania otyłości i nadwagi u dzieci i młodzieży. Obesity and Overweight Complications in Children and Youth

PRACE ORYGINALNE. Powikłania otyłości i nadwagi u dzieci i młodzieży. Obesity and Overweight Complications in Children and Youth PRACE ORYGINALNE Piel. Zdr. Publ. 2014, 4, 3, 201 207 ISSN 2082-9876 Copyright by Wroclaw Medical University Beata Całyniuk A, C, D, Anna Łukasik B, C, Elżbieta Szczepańska D, Elżbieta Grochowska-Niedworok

Bardziej szczegółowo

Genetyka zespołu metabolicznego X

Genetyka zespołu metabolicznego X Genetyka zespołu metabolicznego X Częste współistnienie nadciśnienia i zaburzeń metabolicznych stało się podstawą wprowadzenia przez Reavena w 1988 roku pojęcia zespołu X, nazywanego - dla odróżnienia

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu odżywienia oraz sposobu żywienia osób ze zdiagnozowanym zespołem metabolicznym

Ocena stanu odżywienia oraz sposobu żywienia osób ze zdiagnozowanym zespołem metabolicznym 948 Probl Hig Epidemiol 2014, 95(4): 948-955 Ocena stanu odżywienia oraz sposobu żywienia osób ze zdiagnozowanym zespołem metabolicznym Assessment of nutritional status and supply of essential nutrients

Bardziej szczegółowo