Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 2/2003 Nr 3(4) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki w trakcie leczenia hormonem wzrostu Evaluation of selected parameters of lipid metabolism in children with growth hormone deficiency during growth hormone treatment 1 Elżbieta Pac-Kożuchowska, 2 Leszek Szewczyk, 2 Teresa Jaklińska, 1 Maria Kozłowska 1 Zakład Propedeutyki Pediatrii Akademii Medycznej w Lublinie 2 Klinika Endokrynologii i Neurologii Dziecięcej Akademii Medycznej w Lublinie Adres do korespondencji: dr n. med. Elżbieta Pac-Kożuchowska, Zakład Propedeutyki Pediatrii, AM w Lublinie, Lublin, ul. Chodźki 2, tel Słowa kluczowe: somatotropinowa niedoczynność przysadki, lipidy, lipoproteiny, apolipoproteiny Key words: growth hormone deficiency, lipids, lipoproteins, apolipoproteins STRESZCZENIE/ABSTRACT Wstęp: Jednym z ważniejszych działań hormonu wzrostu jest jego wpływ na gospodarkę lipidową. Dlatego celem badań była ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z potwierdzoną somatotropinową niedoczynnością przysadki (SNP) w trakcie leczenia hormonem wzrostu. Materiał i metody: Badania przeprowadzono u 16 dzieci (9 chłopców i 7 dziewcząt) z potwierdzoną somatotropinową niedoczynnością przysadki (SNP). Wiek badanych dzieci przed rozpoczęciem leczenia wynosił od 8 do 13 lat. Badanie powtórne wykonano u dzieci po 2,0 2,5 latach od rozpoczęcia substytucji hormonu wzrostu. Rozwój fizyczny dzieci oraz stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu we frakcjach: HDL, LDL, VLDL, triglicerydów i apolipoprotein (apo-ai, apo-b) w surowicy krwi oceniono przed podjęciem leczenia hormonem wzrostu oraz w trakcie leczenia. Wyniki badań: U dzieci z SNP w trakcie leczenia hormonem wzrostu stwierdzono niższe stężenie triglicerydów oraz cholesterolu VLDL oraz wyższe cholesterolu HDL w porównaniu z wartościami uzyskanymi przed leczeniem i różnice te były istotne statystycznie (p < 0,05). Należy także zwrócić uwagę na fakt, że w trakcie leczenia hormonem wzrostu zauważono wyższe stężenie apo-ai w surowicy krwi, ale różnice te nie były istotne statystycznie. Nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz apo-b u dzieci z SNP w trakcie substytucji hormonu wzrostu. Wnioski: Wykazanie korzystnego wpływu hormonu wzrostu na gospodarkę lipidową u dzieci z SNP w trakcie leczenia potwierdza, że substytucję hormonu wzrostu należy rozpocząć względnie wcześnie, aby zmniejszyć ryzyko choroby niedokrwiennej układu sercowo-naczyniowego w wieku późniejszym. Vol. 2/2003, Nr 3(4) 25

2 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 2/2003;3(4):25-29 Introduction: One of the most important activity of the growth hormone is its influence on the lipid metabolism. Therefore the purpose of the study was the evaluation of the selected parameters of lipid metabolism in children with the diagnosed GHD (Growth Hormone Deficiency) during the treatment with growth hormone. Material and Methods: The study included 16 children (9 boys and 7 girls) with the diagnosed GHD. The age of the studied children before the onset of the treatment was 8-13 years. The investigation was repeated among these children after years from the moment of substitution with the growth hormone. In this group the examinations which evaluated the physical growth and the concentration of total cholesterol, HDL, LDL, VLDL cholesterol, triglicerides and apolipoproteins (apo-ai, apo-b) in the blood serum were taken up before and during the treatment with growth hormone. Results: In children with GHD during the treatment with growth hormone a lower concentration of triglicerides and VLDL cholesterol and higher concentration of HDL cholesterol were confirmed as compared to the values obtained before the treatment and these differences were statistically significant (p < 0.05). Attention should also be drawn to the fact that in children with GHD during the treatment with growth hormone a higher concentration of apo-ai in the blood serum was noticed but these differences were not statistically significant. No significant differences were confirmed in the concentrations of the total cholesterol, LDL cholesterol and apo-b in children with GHD during substitution with the growth hormone. Conclusions: Confirming of the favourable influence of the growth hormone on the lipid metabolism in children with GHD during the treatment proves that the substitution of the growth hormone should be started relatively early in order to reduce the risk of the atherosclerosis at the later stages of life. Wstęp U chorych na somatotropinową niedoczynność przysadki mózgowej (SNP) obserwuje się kliniczne i metaboliczne zaburzenia związane z niedoborem hormonu wzrostu. Powszechnie wiadomo, że hormon wzrostu odpowiedzialny jest za proces wzrastania organizmu ludzkiego. Spełnia on jednak różne role w poszczególnych okresach rozwojowych. W okresie wzrastania stymuluje wzrost i podziały komórkowe, moduluje także przebieg dojrzewania płciowego. Hormon wzrostu wpływa na gospodarkę lipidową, węglowodanową i białkową oraz na gospodarkę wodno-elektrolitową, mineralizację szkieletu, układ mięśniowy i układ krążenia [1, 2]. Jednym z ważniejszych działań hormonu wzrostu jest jego wpływ na gospodarkę lipidową. Dyslipidemia, towarzysząca somatotropinowej niedoczynności przysadki mózgowej, charakteryzuje się nie tylko ilościowymi, ale także jakościowymi zmianami w składzie lipidów i lipoprotein i określana jest jako hiperlipoproteinemia. Hiperlipoproteinemie należą do głównych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca [3]. U chorych na niedoczynność przysadki mózgowej stwierdzono zwiększoną śmiertelność z powodu chorób naczyniowych mózgu i układu krążenia [4, 5]. Substytucyjne stosowanie hormonu wzrostu u pacjentów z jego niedoborem korzystnie wpływa na profil lipidów i lipoprotein, obniżając frakcje aterogenne, a tym samym działając ochronnie na układ krążenia. To korzystne działanie hormonu wzrostu obserwuje się zarówno u dzieci [6], jak również u dorosłych z niedoborem hormonu wzrostu [4]. Celem pracy była ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z potwierdzoną somatotropinową niedoczynnością przysadki (SNP) w trakcie leczenia hormonem wzrostu. Materiał i metody Badania przeprowadzono u 16 dzieci (9 chłopców i 7 dziewcząt) z potwierdzoną somatotropinową niedoczynnością przysadki (SNP). W ocenie uwzględniono maksymalne wartości sekrecji GH (IRMA) po testach stymulujących (insulinowy i klonidynowy) < 20 μiu/ml [7, 8]. Po ustalonym rozpoznaniu dzieci otrzymywały substytucję hormonem wzrostu (Genotropin) w ramach procedury leczenia hormonem wzrostu ustalonej przez Zespół Koordynacyjny z ramienia Ministerstwa Zdrowia. Hormon wzrostu podawano dzieciom z SNP w codziennych podskórnych wstrzyknięciach w dawce 0,2 mg/kg masy ciała na tydzień. Rozwój fizyczny dzieci oraz parametry przemiany lipidowej określono przed podjęciem leczenia hormonem wzrostu oraz w trakcie substytucji. W ocenie rozwoju fizycznego oceniono wysokość i masę ciała, które porównano z danymi opracowanymi dla dzieci i młodzieży warszawskiej [9]. Badane dzieci charakteryzowały się skrajnie niskimi wartościami wysokości i masy ciała (poniżej 3 centyla), opóźnionym tempem wzrastania (poniżej 5 cm na rok) i opóźnionym wiekiem kostnym (średnio około 26

3 E. Pac-Kożuchowska i inni Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej... Tabela I. Wybrane parametry gospodarki lipidowej u dzieci z SNP przed i w trakcie leczenia hormonem wzrostu Table I. The selected parameters of lipid metabolism in children with growth hormone deficiency before and during growth hormone treatment Parametry gospodarki lipidowej mg/dl Przed leczeniem hormonem wzrostu W trakcie leczenia hormonem wzrostu M SD M SD Istotność różnic p Triglicerydy 102,00 25,88 73,75 21,26 p < 0,05 Cholesterol całkowity 151,67 28,11 152,33 28,65 p > 0,05 Chol-HDL 41,43 12,19 54,09 15,19 p < 0,05 Chol-LDL 89,42 28,59 84,93 18,96 p > 0,05 Chol-VLDL 20,40 5,18 14,75 4,25 p < 0,05 APO-AI 154,50 26,08 161,83 21,29 p > 0,05 APO-B 75,33 6,83 72,00 8,95 p > 0,05 2 lat). Wiek dzieci przed rozpoczęciem leczenia wynosił od 8 do 13 lat. Badanie powtórne wykonano po 2,0-2,5 latach od rozpoczęcia substytucji hormonu wzrostu. Dzieci były wtedy w wieku od 10 do 15 lat. Tylko jedno dziecko w trakcie leczenia hormonem wzrostu przekroczyło poziom 3 centyla, osiągając dla wysokości i masy ciała pozycję między 3 a 10 centylem. Wysokość i masa ciała pozostałych pacjentów pozostawały poniżej 3 centyla. Dzieci te znajdowały się w fazie przedpokwitaniowej bądź we wczesnych fazach pokwitania. U dzieci z potwierdzoną somatotropinową niedoczynnością przysadki oznaczono stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu we frakcjach: HDL, LDL, VLDL, triglicerydów oraz apolipoprotein (apo-ai, apo-b) w surowicy krwi przed podjęciem leczenia hormonem wzrostu oraz w trakcie leczenia. Krew do badań diagnostycznych pobierano z żyły łokciowej na czczo, po godzinach od ostatniego posiłku. Stężenie trijglicerydów, cholesterolu całkowitego i cholesterolu frakcji HDL oznaczono metodami enzymatycznymi za pomocą zestawów firmy Cormay, stężenie apolipoprotein apo-ai i apo-b odczynnikami firmy Roche metodami immunoturbidymetrycznymi przy użyciu analizatora Cobas-Mira S. Cholesterol we frakcji LDL i VLDL określono metodą pośrednią [10]. Uzyskane wyniki badań poddano analizie statystycznej. Stężenia lipidów, lipoprotein i apolipoprotein scharakteryzowano za pomocą średniej arytmetycznej i odchylenia standardowego. Istotność różnic sprawdzono za pomocą testu t-studenta lub U Manna-Whitneya w zależności od spełnienia warunków testu. Wyniki badań Średnie wartości stężeń triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu we frakcjach HDL, LDL, VLDL oraz apo-ai i apo-b w surowicy krwi dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie leczenia zestawiono w tabeli I. U dzieci z SNP w trakcie leczenia hormonem wzrostu stwierdzono niższe stężenie triglicerydów oraz cholesterolu VLDL oraz wyższe cholesterolu HDL w porównaniu z wartościami uzyskanymi przed leczeniem i różnice te były istotne statystycznie (p < 0,05). Należy także zwrócić uwagę na fakt, że u dzieci z SNP w trakcie leczenia hormonem wzrostu zauważono wyższe stężenie apo-ai w surowicy krwi, ale różnice te nie były istotne statystycznie. Nie stwierdzono istotnych różnic w stężeniach cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz apo-b u dzieci z SNP w trakcie substytucji hormonu wzrostu. Dyskusja Własne obserwacje kliniczne wykazują, że u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu występują zaburzenia w metabolizmie lipidów. W pierwszym etapie badań, oceniając gospodarkę lipidową u dzieci z SNP w porównaniu z grupą dzieci z prawidłową sekrecją hormonu wzrostu, stwierdziliśmy jedynie zaburzenia w obrębie apolipoprotein, a mia- 27

4 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 2/2003;3(4):25-29 nowicie istotnie niższe stężenie apo-ai w surowicy krwi dzieci z SNP [11]. Przy ocenie stężenia lipidów i lipoprotein u dzieci z SNP przed podjęciem leczenia i w trakcie substytucji hormonu wzrostu stwierdziliśmy jego wpływ na przemianę lipidową, a mianowicie istotnie niższe stężenia triglicerydów, cholesterolu VLDL, istotnie wyższe stężenie cholesterolu HDL (frakcji ochronnej) oraz tendencję do wyższych wartości apo-ai w surowicy krwi dzieci w trakcie leczenia. Wskazuje to, że substytucja hormonu wzrostu wpływa korzystnie na parametry przemiany lipidowej w surowicy krwi. Lanes i wsp. przeprowadzili badania oceniające stężenia lipidów i lipoprotein u dzieci w wieku 14,2 ± 2,8 lat z rozpoznaną somatotropinową niedoczynnością przysadki. Badania przeprowadzili w dwóch grupach: dzieci z SNP leczonych hormonem wzrostu oraz w grupie dzieci z SNP, które nie otrzymywały tego hormonu. Wykazali wyższe stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz triglicerydów u dzieci z SNP nieleczonych hormonem wzrostu w porównaniu z grupą dzieci leczonych hormonem wzrostu [12]. W trakcie terapii hormonem wzrostu u dorosłych obserwowano obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL i Apo-B z równoczesnym podwyższeniem stężenia cholesterolu we frakcji HDL. Nie zauważono wpływu na stężenia triglicerydów i Apo-AI [4]. Badania prowadzone przez Kearneya i wsp. wykazały, że u pacjentów z niedoczynnością przedniego płata przysadki mózgowej występuje obniżenie cholesterolu we frakcji HDL i wzrost stężenia triglicerydów, głównie zawartych we frakcji VLDL; stężenie cholesterolu całkowitego i LDL utrzymuje się na podobnym poziomie jak w grupie kontrolnej [13]. Na podstawie prowadzonych badań można stwierdzić, że istnieje związek między deficytem hormonu wzrostu a czynnikami ryzyka miażdżycy, takimi jak: aterogenny profil lipidowy i zmiany w układzie krążenia [12, 14]. U dorosłych z niedoczynnością przysadki mózgowej obserwuje się przedwczesny rozwój chorób układu sercowo-naczyniowego oraz większą śmiertelność z powodu chorób naczyniowych mózgu i układu krążenia [5, 14]. Substytucję hormonu wzrostu u dorosłych stosuje się dopiero od kilkunastu lat w ograniczonym zakresie. Podstawę do jej wdrożenia dało potwierdzenie niekorzystnych klinicznych i metabolicznych następstw długotrwałego niedoboru hormonu wzrostu. Niedobór tego hormonu odpowiedzialny jest za występowanie aterogennego profilu lipidowego oraz zmian miażdżycowych w naczyniach; terapia hormonem wzrostu zmniejsza występowanie tych czynników ryzyka miażdżycy [4]. Vahl i wsp. [15] oraz Johannsson [16] uważają, że w potwierdzonych stanach niedoboru hormonu wzrostu leczenie należy rozpocząć u dzieci i kontynuować przez całe życie. Wykazanie korzystnego wpływu hormonu wzrostu na gospodarkę lipidową u dzieci z SNP w trakcie leczenia potwierdza, że substytucję hormonu wzrostu należy rozpocząć względnie wcześnie, aby zmniejszyć ryzyko choroby niedokrwiennej układu sercowo-naczyniowego w wieku późniejszym. PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Romer T.: Czy hormon wzrostu jest potrzebnym i skutecznym lekiem. Pediatria po Dyplomie, 2002:6, [2] Kinalska I., Kowalska I.: Kliniczne i metaboliczne efekty działania GH-GF-1 u dorosłych: wpływ na gospodarkę węglowodanową, lipidową, białkową i układ krzepnięcia. Endokrynologia Polska, 1999:50, suppl. 2, [3] Tatoń J.: Miażdżyca zapobieganie w praktyce lekarskiej. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa [4] Bolanowski M., Milewicz A.: Leczenie niedoboru hormonu wzrostu u dorosłych. Terapia, 2001:2, [5] Beshyah S.A., Johnston D.G.: Cardiovascular disease and risk factors in adult with hypopituitarism. Clin. Endocrinol. 1999: 50, [6] Boot A., Engels M., Boerma G., Krenning E., De-Muinck-Keizer-Schrama S.: Changes in bone mineral density, body composition and lipid metabolism during growth hormone (GH) treatment in children with GH deficiency. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1997:82, [7] Cotterill A., Savage M.: Growth disorders. [w:] Diagnostic tests in endocrinology and diabetes. Red. Bouloux P., Rees L., Chapman and Hall, London 1994, [8] Chernausek S.: Laboratory diagnosis of growth disorders. [w:] Diagnostic tests in endocrinology and diabetes. Red. Bouloux P., Rees L., Chapman and Hall, London 1994, [9] Palczewska I., Niedźwiecka Z.: Wskaźniki rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży warszawskiej. Medycyna Wieku Rozwojowego, 2001, suppl.1, 2,

5 E. Pac-Kożuchowska i inni Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej... [10] Friedewald W.T., Levy R.I., Fredrickson D.S.: Estimation of the concentration of low density lipoprotein cholesterol in plasma, without use of the preparative ultracentrifuge. Clin. Chem.,1972:18, 499. [11] Pac-Kożuchowska E., Kozłowska M., Jaklińska T., Szewczyk L.: Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z mikrosomią. Endokrynol. Ped., 2002:1, [12] Lanes R., Gunczler P., Lopez E. et al.:cardiac mass and function, carotid artery intima-media thickness, and lipoprotein levels in growth hormone-deficient adolescents. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2001:3, [13] Kearney T., Navas de Gallegos C., Chrisoulidou A. et al.: Hypopituitarism is associated with triglyceride enrichment of very low-density lipoprotein. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2001:8, [14] Muller A., Leebeek F., Janssen J. et al.: Acute effect of pegvisomant on cardiovascular risk markers in healthy men: implications for the pathogenesis of atherosclerosis in GH deficiency. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2001:86, [15] Vahl N., Juul A., Jorgensen J.O. et al.: Continuation of growth hormone (GH) replacement in GH-deficient patients during transition from childhood to adulthood: a two year placebo controlled study. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2000:5, [16] Johannsson G.: What happens when growth hormone is discontinued at completion of growth? Metabolic aspects. J. Pediatr. Endocrinol. Metab., 2000:13, suppl. 6,

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 1/2002 Nr 1 Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z mikrosomią Evaluation of selected lipid metabolism in children with microsomia

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak

Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak IMiD, Wydawnictwo Aluna Medycyna Wieku Rozwojowego, 2012, XVI, 2 Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak Klinika Pediatrii i Endokrynologii, Warszawski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 Od tłuszczu pokarmowego do lipoprotein osocza, metabolizm, budowa cząsteczek lipoprotein, apolipoproteiny, znaczenie biologiczne, enzymy biorące udział w metabolizmie lipoprotein,

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Katecholainy a Szewczyk wzrost sekrecji L. i inni hormonu Aktywność wzrostu opioidowa podczas u dziewcząt testów z nadczynnością stymulacyjnych i niedoczynnością u dzieci niskorosłych

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 9/2010 Nr 1(30) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Uwarunkowania tempa wzrastania chłopców z somatotropinową niedoczynnością przysadki leczonych hormonem wzrostu The Growth Rate Determinations

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

W badaniu 4S (ang. Scandinavian Simvastatin Survivat Study), oceniano wpływ symwastatyny na całkowitą śmiertelność u 4444 pacjentów z chorobą wieńcową i z wyjściowym stężeniem cholesterolu całkowitego

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Rymkiewicz-Kluczyńska B. i inni: Ocena wyników leczenia hormonem Szewczyk wzrostu L. polskich i inni Aktywność pacjentów opioidowa z idiopatycznym u dziewcząt niedoborem z nadczynnością hormonu i niedoczynnością

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 3(8) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Grubość ściany tętnicy szyjnej wspólnej i wybrane parametry lipidowe u dzieci i młodzieży z niedoborem hormonu wzrostu przed leczeniem

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Brandt, Matylda Hennig, Joanna Bautembach-Minkowska, Małgorzata Myśliwiec

Agnieszka Brandt, Matylda Hennig, Joanna Bautembach-Minkowska, Małgorzata Myśliwiec Agnieszka Brandt, Matylda Hennig, Joanna Bautembach-Minkowska, Małgorzata Myśliwiec Klinika Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Gdański Uniwersytet Medyczny Hipercholesterolemia rodzinna (FH) najczęstsza

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zachurzok-Buczyńska A. i inni Wzrost i masa ciała w pierwszych trzech latach życia dzieci... Vol. 2/2003 Nr 1(2) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wzrost i masa ciała w pierwszych trzech

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY PRZEMIANY LIPIDOWEJ U NOWORODKÓW ORAZ U DZIECI STARSZYCH

PARAMETRY PRZEMIANY LIPIDOWEJ U NOWORODKÓW ORAZ U DZIECI STARSZYCH IMiD, Wydawnictwo Aluna Developmental Period Medicine, 2013, XVII, 53 1 Elżbieta Pac-Kożuchowska PARAMETRY PRZEMIANY LIPIDOWEJ U NOWORODKÓW ORAZ U DZIECI STARSZYCH THE CONCENTRATION OF LIPID PARAMETERS

Bardziej szczegółowo

WIAD. LEK., 1987, XL, 16, WIESŁAW KAWIAK, MARIA PILARCZYK, MIROSŁAW JAROSZ, ADELA GIERACZ-NAZAR

WIAD. LEK., 1987, XL, 16, WIESŁAW KAWIAK, MARIA PILARCZYK, MIROSŁAW JAROSZ, ADELA GIERACZ-NAZAR WIESŁAW KAWIAK, MARIA PILARCZYK, MIROSŁAW JAROSZ, ADELA GIERACZ-NAZAR WPŁYW NISKOCZĄSTECZKOWEGO DEKSTRANU (40 000) NA ZAWARTOŚĆ FOSFORU NIEORGANICZNEGO I FOSFORU ZWIĄZANEGO Z LIPIDAMI W KRWI PACJENTÓW

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zubkiewicz-Kucharska A. i inni: Wpływ wybranych czynników Szewczyk na skuteczność L. i inni leczenia Aktywność rhgh opioidowa u dzieci u dziewcząt z somatotropinową z nadczynnością i niedoczynnością przysadki

Bardziej szczegółowo

IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy

IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy Czwartek 29.09.2016 "Postępy endokrynologii i diabetologii dziecięcej" 8.00-9.00 Rejestracja uczestników 9:00-11:00 Sesja 1 Co nowego w endokrynologii i diabetologii?

Bardziej szczegółowo

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną.

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Monika śuk opiekun: prof. dr hab. n. med. Janusz Limon Katedra i Zakład

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 2(7) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych arametrów rzemiany u dziewcząt z zesołem Turnera leczonych hormonem wzrostu The evaluation of the selected arameters

Bardziej szczegółowo

EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ LECZONYCH METODĄ FOTOTERAPII UVB.

EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ LECZONYCH METODĄ FOTOTERAPII UVB. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ

Bardziej szczegółowo

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia.

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia. Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia. Kwasy tłuszczowe omega-3 jak pokazują wyniki wielu światowych badań klinicznych i epidemiologicznych na ludziach, są

Bardziej szczegółowo

Udział wybranych parametrów gospodarki lipidowej w rozwoju nefropatii cukrzycowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1

Udział wybranych parametrów gospodarki lipidowej w rozwoju nefropatii cukrzycowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Małgorzata Myśliwiec 1, Katarzyna Zorena², Anna Balcerska 1 1 Oddział Diabetologii Dziecięcej, Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii, Onkologii i Endokrynologii Akademii

Bardziej szczegółowo

Magdalena Krintus Katedra i Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej Uniwersytet Mikołaja Kopernika Collegium Medicum w Bydgoszczy

Magdalena Krintus Katedra i Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej Uniwersytet Mikołaja Kopernika Collegium Medicum w Bydgoszczy Zalecenia dotyczące wykonywania rutynowego oznaczania profilu lipidowego po posiłku: konsensus Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego (EAS) oraz Europejskiego Towarzystwa Chemii Klinicznej i Medycyny

Bardziej szczegółowo

Urszula Coupland. Zaburzenia neurologiczne u dzieci wertykalnie zakażonych HIV. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych

Urszula Coupland. Zaburzenia neurologiczne u dzieci wertykalnie zakażonych HIV. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Urszula Coupland Zaburzenia neurologiczne u dzieci wertykalnie zakażonych HIV Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 4/2005 Nr 1(10) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology U którego z dzieci niedobór hormonu wzrostu utrzyma się przez całe życie? Which child will be the growth hormone deficient adult?

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Smyczyńska J.: Wskaźniki auksologiczne przydatne w diagnostyce dzieci z niedoborem wzrostu i w monitorowaniu skuteczności ich leczenia Vol. 12/2013 Nr 2(43) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego XVI Kongres Medycyny Rodzinnej Kielce, 2 5 czerwca 2016 Prof. UJ dr hab. med. Adam Windak Kierownik Zakładu Medycyny Rodzinnej CM UJ Wiceprezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Hipercholesterolemia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 Nr 1(18) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 The Assessment of Selected Lipid Parameters

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Aktywność sportowa po zawale serca

Aktywność sportowa po zawale serca Aktywność sportowa po zawale serca Czy i jaki wysiłek fizyczny jest zalecany? O prozdrowotnych aspektach wysiłku fizycznego wiadomo już od dawna. Wysiłek fizyczny o charakterze aerobowym (dynamiczne ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 r 4(21) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Częstość występowania nadwagi i otyłości u dzieci w wieku 7-9 lat województwa mazowieckiego Analysis of nutritional status 7-9 years

Bardziej szczegółowo

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe lek. Krzysztof Kołodziejczyk Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Gdański Uniwersytet Medyczny. Polimorfizm genów receptorów estrogenowych (ERα i ERβ) a rozwój zespołu metabolicznego u kobiet po menopauzie

Gdański Uniwersytet Medyczny. Polimorfizm genów receptorów estrogenowych (ERα i ERβ) a rozwój zespołu metabolicznego u kobiet po menopauzie Gdański Uniwersytet Medyczny Mgr Karolina Kuźbicka Polimorfizm genów receptorów estrogenowych (ERα i ERβ) a rozwój zespołu metabolicznego u kobiet po menopauzie Rozprawa doktorska Promotor: dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Skoczeń M. i inni: Występowanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej u dzieci z otyłością prostą w zależności od wieku oraz stopnia otyłości Vol. 13/2014 Nr 4(49) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY mgr Magdalena Pinkowicka WPŁYW TRENINGU EEG-BIOFEEDBACK NA POPRAWĘ WYBRANYCH FUNKCJI POZNAWCZYCH U DZIECI Z ADHD Rozprawa doktorska Promotor dr hab. n. med. Andrzej Frydrychowski,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NISKOROSŁYCH DZIECI Z SOMATOTROPINOWĄ NIEDOCZYNNOŚCIĄ PRZYSADKI (ICD-10 E 23)

LECZENIE NISKOROSŁYCH DZIECI Z SOMATOTROPINOWĄ NIEDOCZYNNOŚCIĄ PRZYSADKI (ICD-10 E 23) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 697 Poz. 133 Załącznik B.19. LECZENIE NISKOROSŁYCH DZIECI Z SOMATOTROPINOWĄ NIEDOCZYNNOŚCIĄ PRZYSADKI (ICD-10 E 23) ŚWIADCZENIOBIORCY Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zatorska-Karpuś M. i inni: Typ otyłości a parametry przemiany lipidowej u dzieci Vol. 8/2009 Nr 2(27) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Typ otyłości a parametry przemiany lipidowej u

Bardziej szczegółowo

Effect of nutritional status on growth velocity in the first year of growth hormone treatment of children with Growth Hormone Deficiency

Effect of nutritional status on growth velocity in the first year of growth hormone treatment of children with Growth Hormone Deficiency Postępy Nauk Medycznych, t. XXVII, nr 10, 2014 Borgis *Anna Majcher 1, Aneta Czerwonogrodzka-Senczyna 2, Ewa Woźniak 1, Beata Pyrżak 1 Effect of nutritional status on growth velocity in the first year

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA SCHORZEŃ TARCZYCY NA PODSTAWIE STĘŻENIA SELENU W SUROWICY KRWI.

KLASYFIKACJA SCHORZEŃ TARCZYCY NA PODSTAWIE STĘŻENIA SELENU W SUROWICY KRWI. ROCZN. PZH 2007, 58, NR 3, 563-567 WOJCIECH DEJNEKA, KRZYSZTOF SWORCZAK 1, ŁUKASZ OBOŁOŃCZAK 1, JERZY ŁUKASIAK KLASYFIKACJA SCHORZEŃ TARCZYCY NA PODSTAWIE STĘŻENIA SELENU W SUROWICY KRWI. CLASSIFICATION

Bardziej szczegółowo

Justyna Kinga Stępkowska

Justyna Kinga Stępkowska Warszawski Uniwersytet Medyczny Wydział Nauki o Zdrowiu Justyna Kinga Stępkowska Ilościowa ocena wybranych antygenów nowotworowych u zdrowych kobiet stosujących dwuskładnikową antykoncepcję hormonalną

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda i oznaczonych metodą bezpośrednią

Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda i oznaczonych metodą bezpośrednią diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2011 Volume 47 Number 4 419-423 Praca oryginalna Original Article Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 879 Poz. 133 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 11/2012 Nr 4(41) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Diagnostyka i leczenie zaburzeń lipidowych u dzieci Diagnosis and Management of Dyslipidaemia in Children Paulina Krawiec, Elżbieta

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Radiologiczna ocena progresji zmian próchnicowych po zastosowaniu infiltracji. żywicą o niskiej lepkości (Icon). Badania in vivo.

Radiologiczna ocena progresji zmian próchnicowych po zastosowaniu infiltracji. żywicą o niskiej lepkości (Icon). Badania in vivo. Renata Zielińska Radiologiczna ocena progresji zmian próchnicowych po zastosowaniu infiltracji żywicą o niskiej lepkości (Icon). Badania in vivo. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Zakład Stomatologii

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Czy mamy dowody na pozalipidoweefekty stosowania statyn?

Czy mamy dowody na pozalipidoweefekty stosowania statyn? Czy mamy dowody na pozalipidoweefekty stosowania statyn? Zbigniew Gaciong Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Definicja Plejotropia,

Bardziej szczegółowo

1. STESZCZENIE. Wprowadzenie:

1. STESZCZENIE. Wprowadzenie: 1. STESZCZENIE Wprowadzenie: Przewlekła niewydolność serca (PNS) stanowi nie tylko problem medyczny, ale także społeczny, ponieważ prowadzi do zmniejszenia tolerancji wysiłkowej, zwiększenia częstości

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIESKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 200 Katedra i Klinika Endokrynologii Akademii Medycznej im. prof. F. Skubiszewskiego w Lublinie Kierownik Kliniki:

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków 1 Wnioski naukowe Ogólne podsumowanie oceny naukowej dotyczącej kwasu nikotynowego/laropiprantu

Bardziej szczegółowo

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children *

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Przegląd Antropologiczny Anthropological Review Vol 62, pp. 49 55 (1999) Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Grażyna Łysoń-Wojciechowska 1, Tomasz Romer 1, Waldemar

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Brandt A. i inni: Diagnostyka i leczenie heterozygotycznej postaci hipercholesterolemii rodzinnej u dzieci doniesienie wstępne Vol. 12/2013 Nr 3(44) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego

Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego Agnieszka Szlagatys-Sidorkiewicz Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański Uniwersytet Medyczny Witamina D w chorobach

Bardziej szczegółowo

RECENZJA Ocena stężenia kortyzolu, dehydroepiandrostendionu i lipidogramu w surowicy krwi w przebiegu leczenia depresji u kobiet

RECENZJA Ocena stężenia kortyzolu, dehydroepiandrostendionu i lipidogramu w surowicy krwi w przebiegu leczenia depresji u kobiet RECENZJA rozprawy doktorskiej lek. med. Bertranda Janoty pt.: Ocena stężenia kortyzolu, dehydroepiandrostendionu i lipidogramu w surowicy krwi w przebiegu leczenia depresji u kobiet. Przedstawiona do recenzji

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

Warszawa, r.

Warszawa, r. Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Warszawski Uniwersytet Medyczny SP CSK ul. Banacha 1a, 02-097 Warszawa Tel. 599 25 83; fax: 599 25 82 Kierownik: dr hab. n. med. Leszek Czupryniak Warszawa, 24.08.2016r.

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Article

Praca oryginalna Original Article diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2012 Volume 48 Number 4 399-404 Praca oryginalna Original Article Biochemiczne markery przebudowy kości, aktywności płytki wzrostowej i syntezy

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Spodziewany efekt kliniczny wpływu wit. K na kość

Spodziewany efekt kliniczny wpływu wit. K na kość Rola witaminy K2 w prewencji utraty masy kostnej i ryzyka złamań i w zaburzeniach mikroarchitektury Ewa Sewerynek, Michał Stuss Zakład Zaburzeń Endokrynnych i Metabolizmu Kostnego Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 4(9) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wzrostu końcowego pacjentów z wrodzonym przerostem nadnerczy spowodowanym niedoborem 21-hydroksylazy Height outcome in patients

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

PROFIL LIPIDOWY ORAZ PARAMETRY STRESU OKSYDACYJNEGO W GRUPIE KOBIET I MĘŻCZYZN STOSUJĄCYCH OPTYMALNY MODEL ŻYWIENIA* )

PROFIL LIPIDOWY ORAZ PARAMETRY STRESU OKSYDACYJNEGO W GRUPIE KOBIET I MĘŻCZYZN STOSUJĄCYCH OPTYMALNY MODEL ŻYWIENIA* ) BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIII, 2010, 3, str. 276 280 Izabela Bolesławska, Juliusz Przysławski, Adam Szczepanik 1, Marek Chuchracki 2, Jaśmina Żwirska 3 PROFIL LIPIDOWY ORAZ PARAMETRY STRESU OKSYDACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 12 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4,

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć

Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć I Katedra i Klinika Kardiologii Gdański Uniwersytet Medyczny Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć Dlaczego to takie ważne? Marcin Gruchała Czynniki ryzyka zawału serca 15 152 osób z pierwszym

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Subkliniczna niedoczynność tarczycy

Subkliniczna niedoczynność tarczycy Subkliniczna niedoczynność tarczycy Elżbieta Petriczko Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego PUM Szczecin Definicja SNT Prawidłowe całkowite

Bardziej szczegółowo

DBAJMY O PRAWIDŁOWY ROZWÓJ NASZYCH DZIECI

DBAJMY O PRAWIDŁOWY ROZWÓJ NASZYCH DZIECI DBAJMY O PRAWIDŁOWY ROZWÓJ NASZYCH DZIECI Nadwaga i otyłość ukształtowana w wieku dziecięcym niesie za sobą zwiększone ryzyko utrzymania się w wieku dojrzewania i po osiągnięciu dorosłości, co za tym idzie

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Pac-Kożuchowska E. i inni: Ocena profilu lipidowego oraz stężenia trombomoduliny u dzieci z nowo rozpoznaną oraz wieloletnią cukrzycą typu 1 Vol. 9/2010 Nr 3(32) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Kołodziejczyk H. i inni: Ocena tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej dziewcząt i chłopców z otyłością przed i po leczeniu dietetyczno-rehabilitacyjnym Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Ocena wybranych wskaźników diagnostycznych stanów zapalnych gruczołu mlekowego klaczy Słowa kluczowe: stan zapalny gruczołu mlekowego,

Streszczenie Ocena wybranych wskaźników diagnostycznych stanów zapalnych gruczołu mlekowego klaczy Słowa kluczowe: stan zapalny gruczołu mlekowego, Streszczenie Ocena wybranych wskaźników diagnostycznych stanów zapalnych gruczołu mlekowego klaczy Słowa kluczowe: stan zapalny gruczołu mlekowego, mleko klaczy, wymię klaczy. Stany zapalne gruczołu mlekowego

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 11/2012 Nr 2(39) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stan zaopatrzenia w witaminę D noworodków urodzonych przedwcześnie oraz urodzonych o czasie The Supply of Vitamin D in Pre-Term

Bardziej szczegółowo

Brak spójnych dowodów na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności serca związane ze stosowaniem leków zawierających testosteron

Brak spójnych dowodów na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności serca związane ze stosowaniem leków zawierających testosteron 21 listopada 2014 r. EMA/706140/2014 Brak spójnych dowodów na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności serca związane ze stosowaniem leków zawierających testosteron CMDh 1, organ nadzorujący reprezentujący

Bardziej szczegółowo

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Nowa publikacja Instytutu Medycyny Komórkowej dr Ratha

Bardziej szczegółowo

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Choroby ultra-rzadkie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Definicje, częstość występowania Podstawą definicji chorób rzadkich są dane epidemiologiczne dotyczące występowania choroby w całej populacji

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych u osób zakażonych HIV Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Epidemiologia zakażenia HIV Epidemiologia zakażenia HIV - zgony

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaźnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i młodzieży Ziemi Lubuskiej

Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaźnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i młodzieży Ziemi Lubuskiej Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaźnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i młodzieży Ziemi Lubuskiej Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna

Bardziej szczegółowo