USŁUGI BANKOWE W REGULACJACH UNII EUROPEJSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "USŁUGI BANKOWE W REGULACJACH UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1

2 USŁUGI BANKOWE W REGULACJACH UNII EUROPEJSKIEJ ZASADA DOMNIEMANIA NIEWINNOŚCI W POLSKIM PROCESIE KARNYM Dorota Wojtczak Anna Tęcza-Paciorek Warszawa 2012

3 Spis treści Wykaz skrótów / 7 Wstęp / 9 Rozdział I Usługi bankowe na rynku usług finansowych / Rynek finansowy / Instytucje finansowe / Usługi finansowe / 38 Rozdział II Integracja rynku usług bankowych / Determinanty integracji rynku bankowego Unii Europejskiej / Prawne podstawy integracji rynku bankowego Unii Europejskiej / Prawne metody integracji rynku bankowego Unii Europejskiej / Instrumenty integracji rynku bankowego Unii Europejskiej / Lepsze stanowienie prawa w obszarze rynku bankowego Unii Europejskiej / 95 Rozdział III Detaliczne usługi bankowe / Specyfika detalicznych usług bankowych / Metoda regulacji rynku detalicznych usług finansowych / Mechanizmy ochrony na rynku detalicznych usług finansowych / Mechanizmy ochrony pozytywnej / 122 5

4 Spis treści 3.2. Repulsywne mechanizmy ochrony / 126 Rozdział IV Usługi depozytowo-kredytowe / Rachunki bankowe / Zakres unijnej regulacji / Przenoszenie rachunków bankowych / Otwieranie rachunków bankowych / Kredyty konsumenckie / Zakres podmiotowy i przedmiotowy regulacji / Obowiązki informacyjne / Rzeczywista roczna stopa oprocentowania / Odstąpienie od umowy i przedterminowa spłata kredytu konsumenckiego / Kredyty hipoteczne / 163 Rozdział V Usługi płatnicze / Jednolity Obszar Płatności w Euro / Pojęcie, cele, założenia i etapy realizacji / Jednolity zestaw instrumentów płatniczych / Dodatkowe usługi opcjonalne (Additional Optional Services AOS) / Infrastruktura systemu płatności / Instrumenty płatnicze nieobjęte SEPA / Ramy prawne dla płatności w ramach SEPA / Zakres podmiotowy i przedmiotowy / Wymogi dotyczące przejrzystości usług płatniczych / Prawa i obowiązki użytkowników i dostawców usług płatniczych / 223 Zakończenie / 237 Źródła prawa Unii Europejskiej / 257 Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości / 265 Literatura / 267 Inne materiały / 279

5 Wykaz skrótów APR BIS CEBS CMLR EBA EBC EBIC ECB ECR EPC EPS ESCB ETS FSAP GSP HWWA Annual Percentage Rate of Charge (rzeczywista roczna stopa oprocentowania) Bank for International Settlements Committee of European Banking Supervisors (Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego) Common Market Law Review European Banking Authority (Europejski Urząd Nadzoru Bankowego) European Banking Committee (Europejski Komitet Bankowy) European Banking Industry Committee (Komitet Europejskiego Sektora Bankowego) European Central Bank (Europejski Bank Centralny) European Court Reports European Payments Council (Europejska Rada ds. Płatności) Europejski Przegląd Sądowy European System of Central Banks (Europejski System Banków Centralnych) Europejski Trybunał Sprawiedliwości Financial Services Action Plan (Plan działań w zakresie usług finansowych) Gdańskie Studia Prawnicze Hamburgisches Welt-Wirtschafts-Archiv 7

6 Wykaz skrótów IMF KPP PE-ACH PiP PPE PPH Pr. Bank. PS PUG RPEiS SECA SEPA TSUE International Monetary Fund (Międzynarodowy Fundusz Walutowy) Kwartalnik Prawa Prywatnego Pan-European Automated Clearing House (Paneuropejska Automatyczna Izba Rozliczeniowa) Państwo i Prawo Przegląd Prawa Europejskiego Przegląd Prawa Handlowego Prawo Bankowe Przegląd Sądowy Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Single Euro Cash Area (Jednolity Obszar Płatności Gotówkowych w Euro) Single Euro Payments Area (Jednolity Obszar Płatności w Euro) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 8

7 Wstęp Rynek finansowy Unii Europejskiej stanowi część jednolitego rynku wewnętrznego i funkcjonuje w oparciu o traktatowe swobody przepływu kapitału, usług finansowych oraz przedsiębiorczości. Podlega też intensywnym przeobrażeniom wynikającym z zachodzących w skali europejskiej, a nawet światowej, procesów globalizacji, liberalizacji przepływów kapitałowych, postępu technologicznego i integracji. Integracja gospodarcza rynku finansowego Unii Europejskiej nasiliła się znacznie od momentu wprowadzenia w 1999 r. jednolitej polityki monetarnej i wspólnej waluty euro. W jej wyniku instytucje finansowe, korzystając ze swobody świadczenia usług i przedsiębiorczości, rozszerzyły terytorialny zasięg swojej działalności w ramach transgranicznego świadczenia usług lub w formie oddziałów i filii. Działając dotychczas jako samodzielni uczestnicy rynku, podjęły aktywność w ramach różnorodnych krajowych, a przede wszystkim ponadnarodowych form koncentracji gospodarczej o jednorodnym bądź mieszanym profilu aktywności. Dzięki swobodzie przepływu kapitału i płatności cechę mobilności uzyskały też usługi finansowe, które coraz częściej mają charakter transgraniczny. W wymiarze prawnym integracja rynku finansowego Unii Europejskiej rodzi istotne wyzwania dla unijnego prawodawcy oraz pytania o potrzebę, zakres i sposób regulacji, a także o relację między konkurencyjnością krajowych porządków prawnych a ich harmonizacją dokonywaną w ramach budowy jednolitego rynku finansowego. Regulacja rynku finansowego stanowi bowiem odgórną ingerencję w swobodę podejmowanej przez instytucje finansowe działalności gospodarczej i zachowania rynkowe oraz w prywatnoprawne stosunki nawiązywane przez uczestników obrotu na rynku finansowym, a więc przez instytucje finansowe i ich klientów inwestorów i konsumentów. Zakres tej regulacji powinien być kształtowany poprzez, uwzględniający specyfikę 9

8 Wstęp danego obszaru, cel regulacji i ograniczony jedynie do problemów, które z uwagi na ten cel wymagają aktywności prawodawcy. Determinowany jest także przez traktatową zasadę pomocniczości, zgodnie z którą Unia Europejska podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii Europejskiej. Regulacja rynku finansowego ma na celu urzeczywistnienie swobód wolnego rynku, a więc otwarcie krajowych rynków finansowych na europejskie instytucje finansowe i swobodny przepływ kapitału, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa rynku finansowego i właściwej ochrony jego uczestników, zwłaszcza konsumentów. Obok zasadniczego nurtu regulacji organizacji i funkcjonowania instytucji finansowych, nadzoru nad rynkiem finansowym czy systemu gwarantowania powierzonych instytucjom finansowym środków ich klientów, co stanowi domenę prawa publicznego, widoczna jest więc wzrastająca tendencja do regulowania w prawodawstwie unijnym prywatnoprawnej sfery świadczenia usług finansowych, dotyczącej stosunków między instytucją finansową (kredytową) a jej klientem. Podjęta w jej ramach aktywność legislacyjna służy ochronie tego ostatniego i kształtowaniu jego pozycji w relacjach z profesjonalnym kontrahentem. W stosunku do regulacji prywatnoprawnej sfery świadczenia usług finansowych, a w ich ramach usług bankowych, nastąpiła zmiana zakresu unijnej regulacji. Zmiana ta zastanawia ze względu na specyfikę obszaru poddanego regulacji i jej cel na poziomie unijnym, które determinują zakres integracji, jej metodę i zastosowane instrumenty. Zasadniczym celem pracy jest wykazanie, w jakim stopniu w odniesieniu do prywatnoprawnej sfery świadczenia usług finansowych przez instytucje kredytowe zmianie ulega przyjęta dla całego rynku finansowego Unii Europejskiej koncepcja integracji, a więc zakres i stopień ingerencji prawodawcy unijnego, metoda integracji oraz instrumenty i motywy ich wprowadzenia. Kluczową pozycję na rynku finansowym Unii Europejskiej, gromadząc wolne środki i stanowiąc główne źródło finansowania działalności gospodarczej, zajmują instytucje kredytowe, głównie banki. Według 10

9 Wstęp danych na koniec 2009 r. 1 działalność na rynku europejskim prowadziło 8358 instytucji kredytowych, które łącznie przyjęły depozyty na kwotę mln euro i udzieliły kredytów na kwotę mln euro. Z uwagi na status banków jako instytucji zaufania publicznego sektor bankowy stanowił dotychczas obszar największej aktywności legislacyjnej i najgłębszej ingerencji prawodawcy unijnego w krajowe porządki prawne. Jak pokazują doświadczenia kryzysów gospodarczych, sektor ten jest jednocześnie najbardziej czułym na czynniki destabilizujące sektorem rynku finansowego Unii Europejskiej. Jego stabilność ma więc kluczowe znaczenie dla utrzymania stabilności całego europejskiego systemu finansowego. Regulacje unijne, a w ślad za nimi krajowe, dotyczące publicznoprawnej sfery podejmowania i prowadzenia działalności w znakomitej większości obejmowały w pierwszej kolejności instytucje kredytowe, stanowiąc wzór dla pozostałych sektorów rynku finansowego. Nadzór bankowy, realizowany w powiązaniu z nadzorem nad działalnością ubezpieczeniową i rynkiem kapitałowym, pełni natomiast pierwszoplanową rolę w sieci bezpieczeństwa finansowego, którą poza nadzorem tworzy system gwarantowania depozytów oraz bank centralny jako pożyczkodawca ostatniej instancji. Zamierzonym celem pracy jest więc ustalenie, czy widoczna w prawie rynku finansowego tendencja do regulacji sektorowych i pierwszoplanowej roli sektora bankowego jako obszaru tych regulacji, ujawnia się także w sferze prywatnoprawnych stosunków między instytucją kredytową a jej klientem. Problematyka usług bankowych w regulacjach Unii Europejskiej nie doczekała się dotychczas monograficznego opracowania. Dostępna literatura ogranicza rozważania w zakresie prawa bankowego Unii Europejskiej głównie do regulacji o charakterze publicznoprawnym, dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności na rynku finansowym Unii Europejskiej przez instytucje kredytowe, nadzoru bankowego czy systemu gwarantowania depozytów. Usługi bankowe są natomiast zupełnie wyłączane z zakresu tych rozważań bądź są traktowane jedynie uzupełniająco, najczęściej w ramach usług finansowych, na tle problematyki dotyczącej rynku finansowego Unii Europejskiej i jego publicznoprawnej regulacji. Usługi finansowe świadczone są przez instytucje kredytowe w ramach rdzennej działalności depozytowo-kredytowej, a więc działalności 1 EU banking structure, ECB 2010, s. 34 i n. 11

10 Wstęp polegającej łącznie na udzielaniu kredytów ze środków pochodzących z przyjmowanych depozytów i innych funduszy podlegających zwrotowi, która przesądza o bankowym charakterze usług finansowych. W systemie opartym na modelu bankowości uniwersalnej obok tej działalności prowadzona jest działalność typu inwestycyjnego. Jako wyraz integracji międzysektorowej łączona jest także z działalnością w sektorze ubezpieczeniowym. Zgodnie z przyjętą w doktrynie, a od niedawna także i w prawodawstwie unijnym, klasyfikacją usług finansowych na bankowe, kredytowe, ubezpieczeniowe, inwestycyjne, płatnicze i emerytalne, pole badawcze pracy zawężone zostało do rdzennych usług bankowych (depozytowo-kredytowych). Zakres zainteresowań badawczych obejmuje także usługi płatnicze, które utraciły wprawdzie status bankowych z chwilą wejścia w życie dyrektywy 2002/65/WE i objęte zostały odrębnym reżimem dyrektywy 2007/64/WE, jednak z uwagi na ich w istocie bankowy charakter tradycyjnie ujmowane były w ramach działalności bankowej. Poza obszarem podjętych badań znajdują się natomiast przejawy aktywności na rynku usług ubezpieczeniowych i działalności inwestycyjnej oraz usługi o charakterze emerytalnym, będące w dużej mierze konsekwencją poszukiwania nowych źródeł dochodów, ze względu na zmianę akcentów w zakresie finansowania z wykorzystywania instrumentów kredytowych na inne formy finansowania. Analiza usług bankowych w regulacjach Unii Europejskiej dokonana została w oparciu o następującą systematykę rozprawy: pięć rozdziałów poprzedzonych wstępem i zwieńczonych zakończeniem, zawierającym wnioski i oceny z całości badań. Będąca przedmiotem rozprawy problematyka rysuje się na tle szerszego zjawiska, jakim jest integracja rynku usług finansowych, jej metod i instrumentów. Dlatego też analiza przeprowadzona została w dwóch etapach, z których pierwszy (rozdziały 1 3) obejmuje cały dorobek Unii Europejskiej w dziedzinie usług finansowych. W drugiej części (rozdziały 4 i 5) podjęta została natomiast analiza konkretnych instrumentów prawnych zastosowanych przez unijnego prawodawcę w celu regulacji usług depozytowych, kredytowych i płatniczych. Punktem wyjścia pracy jest umiejscowienie usług bankowych i prawnych regulacji dotyczących świadczenia usług bankowych przez instytucje kredytowe w ramach europejskiego systemu finansowego (rozumianego jako rynek finansowy, instrumenty i instytucje finansowe oraz zasady, także prawne, ich funkcjonowania), ustalenie zasadności 12

11 Wstęp wyodrębniania rynku usług bankowych, a także ukazanie szczególnego, bo związanego z przepływem kapitału i płatności, charakteru usług bankowych w kontekście swobód wolnego rynku i w realiach jednolitego rynku wewnętrznego, którego elementem jest rynek finansowy Unii Europejskiej. Istotne jest także przedstawienie usług bankowych w regulacjach Unii Europejskiej na tle zjawiska integracji rynku finansowego Unii Europejskiej, czy też szerzej budowy jednolitego rynku wewnętrznego, co pozwoliło na określenie wpływu stopnia zaawansowania tego procesu na potrzebę i zakres ingerencji w krajowe porządki prawne państw członkowskich, przyjętą metodę integracji, a także celu tej integracji, który determinuje wybór właściwych instrumentów. Wzmocnieniu procesów integracyjnych w wymiarze prawnym służy realizowana obecnie inicjatywa poprawy jakości prawa unijnego. Analizie został poddany także wpływ tej inicjatywy, w tym jej znaczący nurt dotyczący dorobku unijnego w dziedzinie praw konsumenta, na kształt prawa rynku usług finansowych w zakresie usług bankowych oraz przyjęte w tej inicjatywie metody poprawy otoczenia regulacyjnego usług bankowych. Wymierne korzyści z integracji rynku finansowego Unii Europejskiej osiągną konsumenci. W jej wyniku uzyskają szeroki dostęp do usług finansowych przy jednoczesnym obniżeniu ich kosztów. Ich aktywność na rynku, poprzez dokonywane transakcje o transgranicznym charakterze, ma natomiast zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania jednolitego rynku wewnętrznego generując dochód Unii Europejskiej, przyczyniają się do osiągnięcia wzrostu gospodarczego. Rynek detalicznych usług finansowych wykazuje jednak niższy w stosunku do rynku usług hurtowych stopień integracji. Stąd też działania integracyjne w wymiarze prawnym skupione są zwłaszcza na tym obszarze i w zakresie usług bankowych obejmują przede wszystkim kwestie kredytów hipotecznych, kredytów konsumenckich, rachunków bankowych i płatności detalicznych. Działania te wzmacnia potrzeba stworzenia bezpiecznego otoczenia regulacyjnego dla aktywności konsumentów, co stanowi jeden z czynników odbudowy nadszarpniętego w wyniku ostatnich kryzysów gospodarczych zaufania konsumentów do rynku finansowego. Analizę obowiązujących i projektowanych rozwiązań prawnych w zakresie rachunków bankowych, kredytu konsumenckiego i hipotecznego oraz płatności detalicznych poprzedza próba wyodrębnienia pojęcia detalicznych usług bankowych i określenia jego zakresu. 13

12 Wstęp Regulacja detalicznych usług finansowych, a w ich ramach bankowych, znajduje się na styku prawa rynku usług finansowych i prawa konsumenckiego. Dlatego podstawowym zadaniem w tym zakresie jest określenie pozycji prawnej konsumenta jako odbiorcy usług bankowych oraz przyjętej koncepcji jego ochrony. Pozycja ta kształtowana jest przez, mające zastosowanie na styku tych praw, instrumenty i przewidziane w nich mechanizmy. Te zaś są przyjmowane zgodnie z przyjętą w prawodawstwie unijnym koncepcją ochrony konsumenta usług finansowych (bankowych). Celem pracy jest więc także określenie zakresu gwarantowanej konsumentowi ochrony i ocena jej kompleksowego bądź fragmentarycznego charakteru. Z uwagi na wielopłaszczyznowy z jednej strony, z drugiej zaś kompleksowy charakter regulacji rynku usług płatniczych, analiza obowiązujących i projektowanych na obu płaszczyznach rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych podjęta została w odrębnym rozdziale. Jego zadaniem jest określenie wzajemnej relacji między prawnymi a pozaprawnymi regulacjami tworzonymi w dwóch ośrodkach decyzyjnych w ramach procedury legislacyjnej i instytucjonalnej struktury Europejskiej Rady ds. Płatności oraz wpływu, jaki regulacje te wywierają na systemy płatnicze państw członkowskich, a tym samym na stopień integracji rynku usług płatniczych oraz poziom ochrony użytkowników tych usług. Prezentowana rozprawa jest wynikiem badań naukowych prowadzonych pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Eugenii Fojcik-Mastalskiej. Pani Profesor oraz Recenzentom dr hab. Wiesławie Miemiec, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr. hab. Remigiuszowi Kaszubskiemu, prof. Uniwersytetu Warszawskiego składam serdeczne podziękowania za niezwykle cenne uwagi i wskazówki. Praca uwzględnia stan prawny na dzień 15 kwietnia 2012 r. 14

13 Rozdział I Usługi bankowe na rynku usług finansowych 1. Rynek finansowy Procesy zachodzące we współczesnej gospodarce są oparte na, umożliwiającym ich koordynację, mechanizmie wzajemnego oddziaływania popytu i podaży na dobra i usługi oraz kształtowania ich ceny. Miejscem, w którym dostawcy i nabywcy dóbr i usług dokonują wymiany, jest rynek 2. W ujęciu podmiotowym tworzą go z jednej strony kształtujący podaż dostawcy towarów i usług, z drugiej zaś reprezentujący popyt ich nabywcy. W ujęciu przedmiotowym definiowany jest natomiast jako ogół zamierzonych i zrealizowanych transakcji kupna-sprzedaży oraz warunków, na jakich są one proponowane i dokonywane 3. Z uwagi na szeroki zakres podmiotowy i niejednolity charakter stosunków zachodzących między uczestnikami procesu wymiany funkcjonujące i wzajemnie się uzupełniające w gospodarce rynki podlegają doktrynalnym klasyfikacjom w oparciu o wyróżniające je kryteria. Klasyfikacja z wykorzystaniem kryterium przedmiotu transakcji pozwala na wyróżnienie m.in. rynku produktów, usług, nieruchomości, pracy, metali szlachetnych i rynku finansowego, w ramach którego przedmiotem wymiany jest pieniądz 4. Poza zasadniczymi funkcjami, które pieniądz jako prawny środek płatniczy realizuje w gospodarce, tj. miernika wartości towarów i usług, 2 W. Wrzosek, Funkcjonowanie rynku, Warszawa 1998, s J. Czekaj, Rynki, instrumenty i instytucje finansowe, Warszawa 2008, s S. Miedziak, Bankowość i podstawy rynku finansowego, Warszawa 2003, s. 159; D. Dziawgo, Rynek finansowy. Istota, instrumenty, funkcjonowanie, Warszawa 2007, s

14 Rozdział I. Usługi bankowe na rynku... środka krajowej i zagranicznej wymiany oraz przenoszenia wartości i jej przechowywania (tezauryzacji) 5, jest on także samodzielnym dobrem, które może być przedmiotem obrotu, jako towar szczególnego rodzaju. Dlatego też w doktrynie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym rynek finansowy może być rozpatrywany jako odmiana rynku towarowego, na którym w roli towaru występuje pieniądz 6. W ujęciu ekonomicznym mechanizmem umożliwiającym współtworzenie i przepływ strumieni pieniężnych w gospodarce jest system finansowy, w ramach którego świadczone są usługi zapewniające sprawne krążenie siły nabywczej 7. Usługi te dostarczane są podmiotom ze sfery realnej, głównie przedsiębiorstwom i gospodarstwom domowym, za pośrednictwem mechanizmów rynkowych (rynkowy system finansowy) bądź w trybie publicznym (publiczny system finansowy) 8. Rynek finansowy stanowi, obok instrumentów, instytucji finansowych i zasad ich funkcjonowania, element rynkowego systemu finansowego 9. W ujęciu prawnym system finansowy definiowany jest jako zespół instytucji prawnych o charakterze publicznym, połączonych w sposób celowy i logiczny w całość, służący gromadzeniu środków pieniężnych i ich rozdysponowywaniu 10. W ujęciu ekonomiczno-prawnym stanowi natomiast zespół logicznie ze sobą powiązanych form organizacyjnych, aktów prawnych, instytucji finansowych i innych elementów umożliwiających podmiotom nawiązywanie stosunków finansowych, zarówno w sektorze realnym, jak i w sektorze finansowym 11. Istotą rynku finansowego są transakcje pieniężne, w wyniku których następuje przepływ środków pieniężnych pomiędzy podmiotami posia- 5 F.S. Mishkin, Ekonomika pieniądza, bankowości i rynków finansowych, Warszawa 2002, s. 86; R. Diedrigkeit, Rynek pieniądza i papierów wartościowych, Warszawa 1993, s C. Kosikowski (w:) Wielka encyklopedia prawa, pod red. B. Hołysta, E. Smoktunowicza, wyd. 2, Warszawa 2005, s Z. Polański (w:) System finansowy w Polsce, pod red. B. Pietrzaka, Z. Polańskiego, B. Woźniak, Warszawa 2003, s Ibidem, s Ibidem. Odmiennie J. Carmichael, M. Pomerleano, The Development and Regulation of Non-Bank Financial Institutions, The World Bank, Washington 2002, s. 1, którzy do systemu finansowego zaliczają wyłącznie rynki i instytucje finansowe. 10 T. Dębowska-Romanowska, Pojęcie systemu finansowego państwa oraz jego części składowe (w:) Prawo finansowe, pod red. W. Wójtowicz, Warszawa 1996, s M. Al-Kaber, Rynki finansowe i instytucje, wyd. 2, Białystok 2006, s

15 1. Rynek finansowy dającymi nadwyżki środków i poszukującymi możliwości ich korzystnego zagospodarowania a podmiotami chcącymi pozyskać te środki w celu sfinansowania swojej bieżącej i rozwojowej działalności 12. Transakcje te realizowane są z wykorzystaniem instrumentów rynku finansowego, instrumentów finansowych (financial instruments), takich jak depozyty bankowe, papiery wartościowe czy polisy ubezpieczeniowe 13, przy użyciu których strony regulują zależności finansowe, w których pozostają 14. Instrumenty finansowe określa się w literaturze przedmiotu jako zobowiązania finansowe, a więc roszczenia dotyczące majątku jednych podmiotów gospodarczych w stosunku do innych 15. Ogół transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych, w wyniku których następuje zamiana pieniądza na instrument finansowy lub instrumentu finansowego na pieniądz bądź też jednego instrumentu finansowego na inny, w celu osiągnięcia zysków lub zabezpieczenia się przed ryzykiem, tworzy pojęcie rynku finansowego w ujęciu przedmiotowym 16. Rynek finansowy tworzą kształtujące podaż instytucje finansowe i reprezentujący popyt usługobiorcy, a także zawierane między tymi podmiotami i skutkujące przepływem środków pieniężnych (kapitału) między nimi transakcje realizowane z wykorzystaniem instrumentów finansowych. Rynek finansowy powinien być więc rozumiany szeroko, z uwzględnieniem jego strony podmiotowej i przedmiotowej, i definiowany jako miejsce spotkania się popytu i podaży na pieniądz (kapitał), gdzie podmioty gospodarcze określonych kategorii przy wykorzystaniu 12 W. Dębski, Rynek finansowy i jego mechanizmy. Podstawy teorii i praktyki, Warszawa 2007, s ; por.: I. Pyka, Rynek pieniężny i kapitałowy, Katowice 2003, s. 11; S. Miedziak, Bankowość i podstawy rynku..., s. 159; M. Wypych, Finanse i instrumenty finansowe, wyd. 2, Łódź 1998, s Za podstawowy instrument rynku finansowego uważa się papiery wartościowe. Dlatego też w literaturze spotkać się można z definiowaniem rynku finansowego jako ogółu transakcji papierami wartościowymi, jako instrumentami udzielania krótko-, średnio- i długoterminowych kredytów. Por. A. Kaźmierczak, Pieniądz i bank w kapitalizmie, Warszawa 1993, s K. Jajuga, Inwestycje, instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa, Warszawa 2001, s Z. Polański (w:) System finansowy w Polsce. Lata dziewięćdziesiąte, pod red. B. Pietrzaka, Z. Polańskiego, wyd. 2, Warszawa 2001, s.12; J. Czekaj, Rynki, instrumenty..., s D. Dziawgo, Rynek finansowy (w:) Leksykon finansów, pod red. J. Głuchowskiego, Warszawa 2001, s

16

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Gdański PRAWO RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ

STUDIA PODYPLOMOWE Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Gdański PRAWO RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ STUDIA PODYPLOMOWE Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Gdański PRAWO RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE. 10h 1. System prawa UE. 2h Źródła prawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13 Spis treści Wstęp......................................... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE..... 13 Rozdział 1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego.............................

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI

WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Cybernetyki F I N A N S E Rodzaj studiów: NIESTACJONARNE STUDIA LICENCJACKIE Kierunek: ZARZĄDZANIE Specjalność: WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI 1. ROZLICZENIE GODZINOWE Semestr

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Seria: Nr 6 e-monografie

Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Seria: Nr 6 e-monografie Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Seria: Nr 6 e-monografie Koło Naukowe Prawa Finansowego Bezpieczeństwo rynku finansowego pod redakcją Eugenii Fojcik-Mastalskiej

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ B 365304

ASPEKTY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ B 365304 ASPEKTY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ B 365304 Spis treści Podziękowania. 9 Wstęp 11 Rozdział pierwszy Teoria regulacji a regulacja rynku finansowego n Wprowadzenie 17 1. Regulacja

Bardziej szczegółowo

Finanse. Opracowała: dr Bożena Ciupek

Finanse. Opracowała: dr Bożena Ciupek Finanse Opracowała: dr Bożena Ciupek Ogólne informacje o przedmiocie Cel przedmiotu: 1. Zapoznanie słuchaczy z podstawowymi pojęciami z zakresu finansów, umiejscowienie zjawisk finansowych w całokształcie

Bardziej szczegółowo

Europejski rynek płatności detalicznych

Europejski rynek płatności detalicznych Europejski rynek płatności detalicznych Janina Harasim, Bożena Frączek, Grażyna Szustak, Monika Klimontowicz Streszczenie/ Abstract Książka prezentuje współczesny rynek płatności, które postrzegane są

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Część I. Specyfika systemu bankowego w Polsce

Część I. Specyfika systemu bankowego w Polsce Wstęp Funkcjonowanie banku wymaga podejmowania decyzji dotyczących wykorzystania posiadanych przez niego zasobów i osiągnięcia wyznaczonych celów strategicznych i operacyjnych. Decyzje te, odnoszące się

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. rok studiów semestr wykłady l. godzin. ćwiczenia l. godzin stacjonarne I stopnia III 6 30 15 stacjonarne magisterskie

SYLLABUS. rok studiów semestr wykłady l. godzin. ćwiczenia l. godzin stacjonarne I stopnia III 6 30 15 stacjonarne magisterskie Wydział Nauk Ekonomicznych i Prawnych UPH w Siedlcach SYLLABUS Instytut Administracji, Samorządu i Prawa Kierunek Administracja Specjalność Administracja gospodarcza Przedmiot Podstawy bankowości (prawo

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe MINISTERSTWO GOSPODARKI Sekretariat Ministra Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe Warszawa Listopad 2010 r. 1.1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie objętej nowelizacją

Bardziej szczegółowo

Rynkowy system finansowy Marian Górski

Rynkowy system finansowy Marian Górski Rynkowy system finansowy Marian Górski Podręcznik obejmuje całościową analizę rynkowego systemu finansowego, który wraz z sektorem finansów publicznych tworzy system finansowy gospodarki. Autor podzielił

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Informacje organizacyjne. Warunki zaliczenia. Program wykładów. Egzamin pisemny: pytania zamknięte lub otwarte. Kontakt: Konsultacje:

FINANSE. Informacje organizacyjne. Warunki zaliczenia. Program wykładów. Egzamin pisemny: pytania zamknięte lub otwarte. Kontakt: Konsultacje: Informacje organizacyjne FINANSE Kontakt: email: bogumila.brycz@pwr.wroc.pl tel. 071 320 29 27 dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Konsultacje: środa 13.00-15.00 czwartek 11.00-13.00

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Spis treści Wstęp Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej 1.1. Bank jako pośrednik finansowy i dostawca płynności 1.2. Segmentacja działalności

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Studia I stopnia (licencjackie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Finanse i rachunkowość

Studia I stopnia (licencjackie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Finanse i rachunkowość Studia I stopnia (licencjackie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Finanse i rachunkowość Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Uwagi wstępne Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance

Spis treści Wykaz skrótów Uwagi wstępne Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance Wykaz skrótów... 11 Uwagi wstępne... 15 Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance... 23 1.1. Wspólny rynek usług finansowych Unii Europejskiej... 23 1.2. Zasada kraju pochodzenia dostawcy

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/5

Kancelaria Sejmu s. 1/5 Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 10 października 2012 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2012 r. poz. 1166. o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych Art. 1. W ustawie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Z-EKO-378 Finanse i bankowość Finance and banking. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki

Z-EKO-378 Finanse i bankowość Finance and banking. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-EKO-378 Finanse i bankowość Finance and banking A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz...

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz... Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse Spis treœci Wstêp..................................................... 13 1. Pojêcie i funkcje finansów....................................... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Wybór promotorów prac magisterskich

Wybór promotorów prac magisterskich Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i Rachunkowość studia niestacjonarne Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

KATEGORYZACJA KLIENTÓW

KATEGORYZACJA KLIENTÓW KATEGORYZACJA KLIENTÓW KATEGORYZACJA KLIENTÓW Spółka IronFX Financial Services Limited (zwana dalej "Spółką"), której siedziba znajduje się na 17, Gr. Xenopoulou, 3106 Limassol, Cypr, jest autoryzowana

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość

Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

Jaka przyszłość regulacyjna dla sektora bankowości detalicznej? Kongres Bankowości Detalicznej

Jaka przyszłość regulacyjna dla sektora bankowości detalicznej? Kongres Bankowości Detalicznej Jaka przyszłość regulacyjna dla sektora bankowości detalicznej? Kongres Bankowości Detalicznej Adam Kołaczyk Partner, Dział Zarządzania Ryzykiem Deloitte Warszawa, 25 października 2012 r. Nadzór unijny

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Zbigniew Polański Redaktor prowadząca: Lidia Męzińska Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Wojciech Kwiatkowski Copyright 2014

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o.

Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o. Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o. W związku z wejściem w życie nowelizacji Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2005 r., Nr 183, poz.1538

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. Rynkowy system finansowy

Część pierwsza. Rynkowy system finansowy Od autorów 13 1. Wprowadzenie. System finansowy we współczesnej gospodarce rynkowej (Zbigniew Polański) 17 1.1. System finansowy a system ekonomiczny i system społeczny 17 1.2. Funkcje systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Europejskie prawo podatkowe w systemie prawa Unii Europejskiej

Rozdział 1. Europejskie prawo podatkowe w systemie prawa Unii Europejskiej Europejskie prawo podatkowe. Rafał Lipniewicz Głównym celem książki jest przedstawienie podstawowych mechanizmów oddziałujących obecnie na proces tworzenia prawa podatkowego w państwach poprzez prezentację

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 6 listopada 2013 r. Bank, co to znaczy Słowo bank pochodzi

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych

Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych Komentarz Mateusz Pacak Wydanie 1 Stan prawny na 1 grudnia 2012 roku Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne: Anna

Bardziej szczegółowo

Planowane zmiany prawa rynku kapitałowego w zakresie dotyczącym funkcjonowania firm inwestycyjnych

Planowane zmiany prawa rynku kapitałowego w zakresie dotyczącym funkcjonowania firm inwestycyjnych Planowane zmiany prawa rynku kapitałowego w zakresie dotyczącym funkcjonowania firm inwestycyjnych Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 1 marca 2011 r. Maciej Kurzajewski Z-ca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE ADAM GOLICKI SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE Praca magisterska napisana w Katedrze Bankowości Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie pod kierunkiem naukowym dr. Emila Ślązaka Copyright

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XI Wykaz literatury... XVII Przedmowa do wydania drugiego... XIX Przedmowa do wydania pierwszego...

Spis treści. Wykaz skrótów... XI Wykaz literatury... XVII Przedmowa do wydania drugiego... XIX Przedmowa do wydania pierwszego... Spis treści Wykaz skrótów... XI Wykaz literatury... XVII Przedmowa do wydania drugiego... XIX Przedmowa do wydania pierwszego... XXI Rozdział I. Prawo giełdowe w systemie prawa... 1 1. Przedmiot prawa

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość prof. zw. dr hab. Ewa Bogacka-Kisiel systemy bankowe usługi

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

Wspieranie eksportowej działalności MSP w Banku Gospodarstwa Krajowego

Wspieranie eksportowej działalności MSP w Banku Gospodarstwa Krajowego 2010 Wspieranie eksportowej działalności MSP w Banku Gospodarstwa Krajowego Jerzy Kurella Wiceprezes Zarządu Warszawa, 20 października 2010 BGK podstawowe informacje o Banku (1/2) Warszawa, 20 października

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-062-6 ISBN (wersja elektroniczna) 978-83-7969-090-9

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-062-6 ISBN (wersja elektroniczna) 978-83-7969-090-9 Joanna Stawska Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Finansów, Zakład Bankowości Centralnej i Pośrednictwa Finansowego 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 39 RECENZENT Mirosław

Bardziej szczegółowo

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Pieniądz i jego funkcje Pieniądz jest to powszechnie akceptowany środek wymiany. Funkcje pieniądza: 1. Miernik wartości (w pieniądzu wyrażone są ceny towarów) 2. Środek

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

finansjalizacji gospodarki

finansjalizacji gospodarki Finansjalizacja gospodarstw domowych jako zewnętrzny efekt finansjalizacji gospodarki Artur Borcuch Instytut Zarządzania, Wydział Zarządzania i Administracji, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. Część I WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1 Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Spis treści: Wstęp. Część I WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1 Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Bankowość korporacyjna. Maciej S. Wiatr Bankowość korporacyjna obejmuje w ujęciu szerokim zbiór specjalistycznych operacji finansowych wykonywanych przez banki komercyjne lub ich piony organizacyjne na

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 26 sierpnia 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. w sprawie cech transakcji długoterminowych instrumentami finansowymi nabywanymi lub zbywanymi na własny rachunek

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Obligatariusze Banku Spółdzielczego w Płońsku

Szanowni Państwo, Obligatariusze Banku Spółdzielczego w Płońsku Zarząd Banku Spółdzielczego w Płońsku: Teresa Kudlicka - Prezes Zarządu Dariusz Konofalski - Wiceprezes Zarządu Barbara Szczypińska - Wiceprezes Zarządu Alicja Plewińska - Członek Zarządu Szanowni Państwo,

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

POŚREDNICTWO W POLSCE B 367992

POŚREDNICTWO W POLSCE B 367992 POŚREDNICTWO W POLSCE B 367992 Wprowadzenie - Wiesława Przybylska-Kapuścińsha 7 1. Sektor bankowy w Polsce - Michał Skopowski 11 1.1. Powstanie sektora bankowego w Polsce 11 1.2. Struktura i podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych,

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ BANKÓW W SYSTEMIE FINANSOWYM

UDZIAŁ BANKÓW W SYSTEMIE FINANSOWYM UDZIAŁ BANKÓW W SYSTEMIE FINANSOWYM System oparty na funkcjonowaniu rynków papierów wartościowych System bankowo zorientowany duże znaczenie finansowania wewnętrznego finansowanie zewnętrzne za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Bank centralny w SEPA

Bank centralny w SEPA Konferencja 2008 - ROK SEPA Warszawa, 31.03.2008 r. Bank centralny w SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda SEPA z pozycji Eurosystemu SEPA z pozycji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo