Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi"

Transkrypt

1 122 Część I. Testy laboratoryjne ROZDZIAŁ 4 Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi OMAWIANE BADANIA Oznaczanie grup krwi w układzie AB0 122 Oznaczanie czynnika Rh 124 Bezpośredni test antyglobulinowy (bezpośredni odczyn Coombsa) 126 Pośredni test antyglobulinowy (pośredni odczyn Coombsa) 127 Test antygenów ludzkich krwinek białych (HLA) 128 WSTĘP Immunohematologia zajmuje się badaniem antygenów występujących na powierzchni krwinek oraz przeciwciał, które są produkowane pod ich wpływem. Odkryto i sklasyfikowano ponad 300 antygenów występujących na powierzchni krwinek czerwonych. Jednak praktyczne znaczenie ma tylko kilka z nich (np. AB0 lub Rh). Wspólną cechę antygenów krwinkowych stanowi fakt, że ich charakter jest dziedziczony, przekazywany zgodnie z prawami Mendla, dlatego są one wykorzystywane w badaniach genetycznych. 1 W tym rozdziale skupimy się na testach wykrywających antygeny oraz związane z nimi przeciwciała, co ma znaczenie w ocenie przydatności produktów krwi w transfuzjologii. TYPOWANIE W UKŁADZIE AB0 Głównymi antygenami w układzie AB0 są antygeny A i B. Osoba, która ma antygen A ma grupę krwi A, osoba z antygenem B ma grupę krwi B. Jeśli u kogoś występują obydwa antygeny, to ma on grupę krwi AB, osoby bez żadnego z tych antygenów mają grupę krwi 0. Geny decydujące, który antygen posiadamy znajdują się na chromosomie 9. 2 W wieku 6 miesięcy zaczynają wytwarzać się przeciwciała dla antygenu, który nie występuje we krwi własnej (patrz tab. 4 1). Z tego względu u osoby, która ma grupę krwi A w osoczu pojawiają się przeciwciała anty-b, a z kolei u osoby z grupą krwi B wytwarzają przeciwciała anty-a. U osób z grupą krwi AB nie powstają żadne przeciwciała, a z kolei u osób z grupą krwi 0 występują obydwa przeciwciała. Przeciwciała powstają w wyniku kontaktu z substancjami chemicznymi zbliżonymi w budowie do antygenów grupowych (np. bakterie). Jednakże nie po-

2 Rozdział 4. Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi 123 Grupa krwi Tabela 4 1 Antygeny i przeciwciała w układzie grupowym AB0 Antygen powierzchniowy na krwinkach Przeciwciało w surowicy krwi Rasa biała Częstość (%) w populacji USA Afro-amerykanie Rdzenni amerykanie A A Anty-B B B Anty-A Żadne Anty-A Anty-B AB A i B Żadne 4 4 < 1 5 Azjaci Za zgodą z: Sacher R.A., McPherson R.A.: Widmann s Clinical Interpretation of Laboratory Test, wyd. 11. FA Davis, s. 268, Philadelphia wstają przeciwciała dla swoich własnych antygenów. 3,4 Przeciwciała anty-a i anty-b to bardzo silne aglutyniny powodujące szybką destrukcję z wykorzystaniem układu dopełniacza (patrz rozdz. 3). Większość przeciwciał anty-a i anty-b pochodzi z klasy IgM, tylko niewielka ich część należy do klasy IgG. Przeciwciała anty-a i -B z klasy IgG pokrywają krwinki, nie prowadząc do natychmiastowego ich uszkodzenia. Jako że mają zdolność przenikania przez łożysko, mogą doprowadzić do choroby hemolitycznej noworodków. Osoby z grupą krwi 0 mają znacznie więcej przeciwciał w klasie IgG niż osoby z grupą krwi A lub B. Z tego względu choroba hemolityczna noworodków dotyczy głównie dzieci, których matki mają grupę krwi 0. 5 Jeśli chory wymaga przetoczenia krwi, to podaje mu się krew zgodną w układzie grupowym, co zabezpiecza przed efektami reakcji antygen przeciwciało. Jednak w wyjątkowych sytuacjach można przetaczać krew niezgodną w układzie grupowym. Związane jest to z tym, że np. krew 0 nie ma żadnych antygenów na powierzchni krwinek, dlatego można ją przetaczać osobom z grupami A, B i AB. Z tego względu krew grupy 0 nazywa się krwią uniwersalną. (Sformułowanie to jest znacznym uproszczeniem. Poza stanem zagrożenia życia nie wolno przetaczać krwi grupy 0 osobom mającym inne grupy krwi przyp. tłum.). Z kolei osoba z grupą krwi 0 może otrzymać krew tylko od osoby z taką samą grupą krwi, gdyż w jej osoczu krążą przeciwciała anty-a i anty-b. Wraz z rozwojem dożylnych płynów koloidowych (np. dekstran), niezgodną grupowo krew podaje się coraz rzadziej. Odwrotnie jest z osobami z grupą krwi AB. Są oni nazywani uniwersalnymi biorcami krwi, gdyż mogą otrzymać krew od osoby z grupą krwi A, B i 0. Wynika to z tego, że w ich krwi nie ma przeciwciał anty-a i anty-b. Typowanie krwi odbywa się przez mieszanie próbki badanej krwi z surowicą z przeciwciałami anty-a i anty-b, i obserwuje się aglutynację. Następnie procedurę odwraca się osocze pacjenta jest mieszane z odpowiednimi krwinkami A i B, i obserwuje aglutynację. Przed przystąpieniem do przetaczania krwi należy wykonać próbę krzyżową. Próbkę krwi biorcy miesza się z krwią dawcy. W ten sposób możemy wykryć przeciwciała występujące we krwi biorcy, które skierowane są przeciwko krwinkom dawcy. Zapobiega to powstawaniu reakcji potransfuzyjnej, która jest wynikiem rozpadu krwinek przetoczonych choremu. 6 Istnieją jeszcze inne testy mogące oceniać ryzyko wystąpienia reakcji potransfuzyjnej. Leukoaglutyniny to przeciwciała we krwi dawcy, które mogą reagować z leukocytami krwi biorcy. Prowadzi to do gorączki, kaszlu, duszności oraz innych powikłań płucnych pojawiających się w zależności od ciężkości reakcji poprzetoczeniowej. W takich sytuacjach należy

3 124 Część I. Testy laboratoryjne toczyć krew ubogą w leukocyty. Badanie przeciwciał dla płytek krwi chroni przed ryzykiem wystąpienia małopłytkowości jako reakcji na przetoczenie. w tym przypadku może mieć decydujące znaczenie dla życia pacjenta. Jednym z najczęstszych błędów przy oznaczaniu grup głównych jest pomylenie próbek krwi. 8 z Rozkład głównych grup krwi w populacji USA przedstawiono w tabeli 4 1. Zaburzenia w wynikach testów w oznaczaniu grupy krwi mogą się pojawić u noworodków, ludzi w podeszłym wieku lub osób leczonych immunosupresyjnie. 7 WSKAZANIA DO OZNACZANIA GRUP KRWI W UKŁADZIE AB0 z Identyfikacja grupy krwi pacjenta, szczególnie przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi. z Określenie grup u dawców krwi. z Ocena zgodności grup krwi dawcy i biorcy. z Identyfikacja grup matki i płodu w celu oceny ryzyka rozwoju choroby hemolitycznej. z Zbierz wywiad dotyczący przyjmowania leków immunosupresyjnych lub występowania chorób układu immunologicznego. test. Krew pobiera się zgodnie z załączoną instrukcją. Próbkę należy niezwłocznie dostarczyć do laboratorium. Transport powinien odbywać się w sposób delikatny. Chociaż odpowiednie oznaczenie próbki do badania jest niezbędne przy każdym badaniu, to PO ZABIEGU Postępowanie po zabiegu nie odbiega od postępowania standardowego przy jakimkolwiek badaniu, w trakcie którego pobieramy krew żylną. z Należy poinformować chorego o jego grupie krwi. Dobrze, ażeby chory miał zawsze przy sobie dokument z potwierdzonym laboratoryjnie oznaczeniem grupy krwi w razie nagłej potrzeby, np. przetoczenia krwi po wypadku. z Przeciążenie układu krążenia: Należy zanotować wzrost ciśnienia krwi, a także objawy obrzęku płuc, jak: duszność, szybki, wysiłkowy oddech, kaszel z odpluwaniem krwawej wydzieliny, sinica. z Zespół poprzetoczeniowy: Zanotuj obniżanie się ciśnienia krwi, wzrost temperatury ciała, dreszcze, bóle zamostkowe, ciepło w miejscu wkłucia dożylnego, gdzie toczona jest krew, pobudzenie. Zaprzestań toczenia i podaj pacjentowi izotoniczny roztwór soli. Wyślij do punktu krwiodawstwa pozostałą krew wraz z próbką krwi i moczu chorego. z Wartości krytyczne: W przypadku jakichkolwiek problemów natychmiast poinformuj lekarza. OZNACZANIE CZYNNIKA Rh Układ Rh, po układzie AB0, ma najistotniejsze znaczenie kliniczne. 9 Antygen został nazwany czynnikiem Rh, gdyż był produkowany przez świnki morskie i króliki w odpowiedzi na kontakt z krwią małpy z gatunku Rhezus. Badacze następnie stwierdzili, że surowica zwierząt nie tylko reaguje z krwinkami małpy, ale także z 85% krwinek ludzkich. Z tego względu krwinki zostały podzielone na dwie grupy: Rh-dodatnia i Rh-ujemna. Odkrycie to miało

4 Rozdział 4. Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi 125 kluczowe znaczenie w wytłumaczeniu reakcji hemolitycznych u osób po przetoczeniach zgodnej z grupami głównymi krwi, a także występowanie choroby hemolitycznej noworodków niezwiązanej z układem AB0. 10 Obecnie wiemy, że układ Rh zawiera wiele różnych antygenów. Główne antygeny to Rh 0 oraz D. Osoby, których krwinki zawierają antygen D nazywamy Rh-pozytywnymi. Z kolei te bez antygenu D nazywamy Rh-ujemnymi. Nie ma znaczenia, jakie inne antygeny z układu Rh występują, gdyż antygen D jest najsilniejszym czynnikiem stymulującym produkcję przeciwciał. Inne główne antygeny układu Rh to C, E, c, i e. 11 U Afroamerykanów występuje wiele innych antygenów, które nie dają się ująć w ramach podstawowych klasyfikacji. 12 Osoby Rh-ujemne mogą produkować przeciwciała anty-d, jeśli zostaną poddane ekspozycji na Rh-pozytywne krwinki. Może do tego dojść albo w wyniku transfuzji krwi, albo przez łożysko w trakcie ciąży. Chociaż od 50 do 70% osób Rh-ujemnych po kontakcie z krwią Rh- -dodatnią wyprodukuje przeciwciała, to tylko 20% matek Rh-negatywnych wyprodukuje przeciwciała anty-d po ciąży, w której dziecko jest Rh-dodatnie. Wynika to z większego kontaktu krwi po przetoczeniu niż ten, do jakiego dochodzi w czasie ciąży. 13 Przeciwciała anty-rh są przeważnie z klasy IgG. Niszczą one krwinki w układzie siateczkowo-śródbłonkowym, po uprzednim opłaszczeniu ich. Rzadko powodują one aktywację układu dopełniacza (patrz rozdz. 3). Przeciwciała anty-d z łatwością przenikają przez łożysko i są przyczyną najcięższych przypadków choroby hemolitycznej u noworodków. Terapia immunosupresyjna (z zastosowaniem Rh o GAM immunoglobuliny Rh 0 ) skutecznie zapobiega wytwarzaniu przeciwciał u matki, jeśli są podane zaraz po pierwszym porodzie lub poronieniu dziecka Rh-pozytywnego. Typowanie Rh polega na teście aglutynacji krwinek badanych z osoczem zawierającym przeciwciała anty-d. Aglutynacja wskazuje, że na krwinkach jest obecny antygen D, co oznacza, że osoba jest Rh-dodatnia. z Antygen D jest obecny w 85% przypadków białych Amerykanów oraz u większości Afroamerykanów, Indian i Azjatów. WSKAZANIA DO OZNACZENIA CZYNNIKA Rh z Identyfikacja grupy krwi pacjenta, szczególnie przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi. z Określenie grup u dawców krwi. z Ocena zgodności grup krwi dawcy i biorcy. z Identyfikacja grup matki i płodu w celu oceny ryzyka wystąpienia choroby hemolitycznej. z Ocena występowania przeciwciała anty-d u matek Rh-ujemnych po ciąży z Rh-dodatnim dzieckiem. z Dokonanie oceny wskazań do leczenia immunosupresyjnego matki Rh-ujemnej po ciąży z dzieckiem Rh-dodatnim. test. Test należy wykonać zgodnie z załączoną instrukcją. Próbkę trzeba niezwłocznie dostarczyć do laboratorium. Transport powinien odbywać się w sposób delikatny. Mimo że odpowiednie oznaczenie próbki do badania jest niezbędne przy każdym badaniu, to w tym przypadku może mieć znaczenie istotne dla życia. Jednym z najczęstszych błędów przy oznaczaniu krwi jest pomylenie próbek krwi.

5 126 Część I. Testy laboratoryjne PO POBRANIU KRWI Postępowanie po zabiegu nie odbiega od postępowania standardowego, stosowanego przy każdym badaniu, w trakcie którego pobiera się krew żylną. z Należy poinformować chorego o jego grupie krwi. Pacjent powinien zawsze mieć przy sobie dokument z potwierdzonym laboratoryjnie wynikiem grupy krwi w razie nagłej potrzeby, np. przetoczenia krwi po wypadku. z Kobiety w wieku rozrodczym z wynikiem Rh-ujemnym powinny być poinformowane o konieczności monitorowania ciąży w celu zapobiegania chorobie hemolitycznej. z Brak zgodności w układzie Rh: Zanotuj grupę Rh matki i ojca, liczbę ciąż, przetoczenia w przeszłości. Przekaż lekarzowi dane o niezgodności w układzie Rh. Poinformuj pacjentkę o możliwości leczenia immunoglobuliną (Rh o GAM). TESTY ANTYGLOBULINOWE (TESTY COOMBSA) Test Coombsa jest wykorzystywany do wykrywania nieaglutynujących przeciwciał lub molekuł komplementarnych występujących na powierzchni erytrocytów. Testy antyglobulinowe wykorzystywane są przede wszystkim w immunohematologii do rutynowych testów skriningowych wykrywających przeciwciała oraz w początkowej diagnostyce anemii hemolitycznych. 14,15 Działanie ich opiera się na zasadzie, że ludzkie przeciwciało wprowadzone do krwi zwierzęcej działa jak antygen. Tę zasadę opublikował najpierw Moreschi w 1908 r., ale nikt nie zwrócił wtedy na to uwagi. W 1945 r. Coombs niezależnie odkrył tę zasadę, kiedy wstrzyknął ludzką surowicę królikowi. Następnie zebrano i oczyszczono królicze przeciwciała, które powstały przeciwko ludzkim globulinom. Te przeciwciała wykorzystano do stwierdzenia występowania niepełnych ludzkich immunoglobulin pokrywających krwinki czerwone, które powodowały aglutynację dopiero po podaniu surowicy królika. Obecnie wyróżnia się dwie odmiany tego testu: 1) bezpośredni test antyglobulinowy (bezpośredni odczyn Coombsa); 2) pośredni test antyglobulinowy (pośredni odczyn Coombsa). 16 Bezpośredni test antyglobulinowy (bezpośredni odczyn Coombsa) W normalnych warunkach nie zdarza się, ażeby krwinki czerwone funkcjonowały pokryte przeciwciałami. Test ten ma wykryć nieprawidłowe pokrycie erytrocytów przez przeciwciała IgG lub składowe dopełniacza. Z próbki krwi ekstrahuje się erytrocyty, które dla większej czystości obmywa się roztworem izotonicznym soli, co ma na celu usunięcie pozostałych nieprzymocowanych do erytrocytów przeciwciał. Następnie erytrocyty zawiesza się w roztworze zwierzęcej globuliny (AHG). Jeśli AHG doprowadzi do aglutynacji krwinek, to następnie przy użyciu specyficznych przeciwciał będzie można wykryć IgG lub składowe dopełniacza. Najczęstszą przyczyną pozytywnego wyniku jest anemia hemolityczna, w przebiegu której wytwarzają się autoprzeciwciała skierowane przeciwko własnym erytrocytom. Inne przyczyny to choroba hemolityczna noworodków, zespół potransfuzyjny, reakcja uwrażliwienia krwinek pod wpływem pewnych leków. Krwinki czerwone mogą być pokryte cząsteczkami leków lub kompleksów lek-przeciwciało, co również może aktywować układ dopełniacza. 17,18 Leki mogące powodować takie reakcje wymieniono w tabeli 4 2. Wynik pozytywny można również stwierdzić u osób z mikoplazmatycznym zapaleniem płuc, z białaczką, chłoniakiem, mononukleozą zakaźną, toczniem układowym oraz innymi schorzeniami układu immunologicznego, a także ze schorzeniami tkanki łącznej lub rozsianym procesem nowotworowym.

6 Rozdział 4. Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi 127 Tabela 4 2 Leki, które mogą spowodować dodatni wynik bezpośredniego odczynu Coombsa Cefalorydyna Cefalotyna Chlorpromazyna Hydralazyna Izoniazyd Lewodopa Melfalan Metyldopa Penicyliny Fenytoina Prokainamid Chinidyna Rifampicyna Streptomycyna Sulfonamidy Tetracyklina z Jeśli badanie ma być przeprowadzone u noworodka, trzeba poinformować rodziców o fakcie, że krew zostanie pobrana z naczyń pępowinowych, co nie spowoduje u dziecka utraty krwi. test. Sposób pobrania powinien być zgodny z załączoną instrukcją. Próbkę należy niezwłocznie dostarczyć do laboratorium. Transport powinien odbywać się w sposób delikatny. z Wynik negatywny (brak aglutynacji). CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYNIK BADANIA z Wiele leków wpływa na wynik testu. Wymieniono je w tabeli 4 2. WSKAZANIA DO WYKONANIA BEZPOŚREDNIEGO ODCZYNU COOMBSA z Podejrzenie występowania anemii hemolitycznej lub choroby hemolitycznej noworodków. z Przewidywanie wystąpienia reakcji potransfuzyjnej. z Podejrzenie wpływu przyjmowanych leków. z Należy spisać wszystkie leki, które przyjmuje chory. PO ZABIEGU Nie odbiega ono od postępowania standardowego, stosowanego przy każdym badaniu, w trakcie którego pobieramy krew żylną. z Komplikacje i środki ostrożności: Należy zwrócić szczególną uwagę na wyniki pozytywne u noworodków, a także oznaczyć stężenia bilirubiny i hemoglobiny u noworodka. Trzeba przygotować noworodka do transfuzji wymiennej całej krwi z zastosowaniem świeżej krwi, zgodnej z krwią matki. Pośredni test antyglobulinowy (pośredni odczyn Coombsa) Pośredni test antyglobulinowy umożliwia wykrywanie krążących we krwi przeciwciał, które mogłyby zareagować z przetaczaną pacjentowi krwią. W badaniu tym krew pacjenta służy jako źródło przeciwciał, a krwinki, które ewentualnie miałyby być przetaczane są antygenem. Test wykonuje się inkubując krew pacjenta z krwią dawcy, co umożliwia przeciwciałom z krwi biorcy przyłączenie się do krwinek dawcy. Następnie krwinki dawcy obmywa się roztworem soli fizjologicznej i dodaje AHG. Jeśli we krwi

7 128 Część I. Testy laboratoryjne biorcy były przeciwciała, które przyłączyły się do krwinek dawcy, to pod wpływem AHG dojdzie do aglutynacji. Jeśli nie doszło do aglutynacji, to znaczy, że nie miał miejsca żaden proces łączący krwinki z przeciwciałami. Z tego względu wynik odczytuje się jako negatywny. 19 z Wynik negatywny (brak aglutynacji). CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYNIK BADANIA z Przetaczanie w ostatnim czasie dekstranu, pełnej krwi, lub jej składowych, albo podawanie dożylne środków kontrastowych do badań radiologicznych. z Lekami, które mogą spowodować reakcję fałszywie dodatnią są: cefalosporyny, insulina, izoniazyd, lewodopa, metyldopa, penicyliny, chlorowodorek prokainy, chinidyna, rifampicyna, sulfonamidy i tetracykliny. WSKAZANIA DO WYKONANIA BEZPOŚREDNIEGO ODCZYNU COOMBSA z Przesiewowe poszukiwanie przeciwciał u pacjentów przed toczeniem krwi. z Ocena, czy doszło do wytworzenia przeciwciał anty-d u kobiet Rh-ujemnych po ciąży Rh-dodatniej. z Poszukiwanie słabego czynnika Rh jako jednego z wariantów genu D. z Wykrycie innych, potencjalnie szkodliwych dla płodu przeciwciał we krwi kobiety w ciąży. z Należy zebrać wywiad dotyczący przyjmowania leków, które mogą wpłynąć na wynik badania. test. Test należy wykonywać zgodnie z załączoną instrukcją. Próbkę trzeba niezwłocznie dostarczyć do laboratorium. Transport powinien odbywać się w sposób delikatny. PO ZABIEGU Postępowanie po zabiegu nie odbiega od postępowania standardowego, stosowanego przy jakimkolwiek badaniu, w trakcie którego pobieramy krew żylną. z Komplikacje i środki ostrożności: Należy zwrócić szczególną uwagę na wyniki pozytywne u kobiet w ciąży. Poinformuj pacjentkę o konieczności wykonania dalszych badań w celu identyfikacji przeciwciał. TEST ANTYGENÓW LUDZKICH KRWINEK BIAŁYCH (HLA) Wszystkie komórki jądrowe mają na swojej powierzchni cząsteczki HLA. Pomimo że nazywane są antygenami ludzkiego układu odporności, to występują na wszystkich komórkach z wyjątkiem erytrocytów. HLA składa się z łańcucha glikoproteinowego i białkowego. Zostały one podzielone na kilka klas: A, B, C, D i DR (podgrupa D). Każda z klas składa się z różnych antygenów. Antygeny A, B, C, D występują praktycznie na wszystkich komórkach

8 Rozdział 4. Immunohematologia i przechowywanie preparatów krwi 129 Tabela 4 3 Choroby związane z HLA WSKAZANIA DO WYKONANIA BEZPOŚREDNIEGO ODCZYNU COOMBSA Choroba Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa Zespół Reitera Cukrzyca Stwardnienie rozsiane Ostre zapalenie błony naczyniowej przedniego odcinka oka Choroba Gravesa-Basedowa Młodzieńcze zapalenie stawów Celiakia Łuszczyca Miastenia Opryszczkowe zapalenie skóry Aktywne przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie wątroby Antygen B27 B27, Bw15 A3, B7, B18 B27 B27 B13, Bw17 z Ocena zgodności tkankowej pomiędzy dawcą a biorcą przeszczepu tkankowego, szczególnie pod względem grup krwi. 21 z Ocena zgodności tkankowej pomiędzy dawcą a biorcą przeszczepu tkankowego w dłuższym okresie czasu. z Pomoc w diagnostyce chorób ściśle związanych z antygenami HLA (patrz tab. 4 3). z Ustalanie rodziców biologicznych dziecka. z wyjątkiem erytrocytów. Antygen DR stwierdza się tylko na limfocytach B i makrofagach (patrz rozdz. 3). Część specyficznych schorzeń związana jest z występowaniem pewnych antygenów. Zaburzenia artretyczne są np. ściśle związane z HLA-B27. Typowanie HLA jest ponadto przydatne w ustalaniu ojcostwa. Jeśli znamy HLA dziecka i jednego z rodziców, to dość dokładnie możemy ocenić, czy druga osoba jest rodzicem dziecka czy nie. 20 z Osobniczy skład antygenów HLA różni się w zależności od populacji i rasy. Najczęstszymi antygenami B u Amerykanów rasy białej są B7, i B12. Z kolei u Afroamerykanów najczęściej pojawiają się antygeny Bw17, Bw35 oraz jeden specyficzny, określany jako 1AG. U Afrykanów najczęściej występują antygeny B7, Bw17 i 1AG. Podobne różnice stwierdza się w pozostałych antygenach układu zgodności tkankowej. test. Test należy wykonywać zgodnie z załączoną instrukcją. Próbkę trzeba niezwłocznie dostarczyć do laboratorium. Transport powinien odbywać się w sposób delikatny. PO ZABIEGU Postępowanie po zabiegu nie odbiega od postępowania standardowego, stosowanego przy każdym badaniu, w trakcie którego pobieramy krew żylną. z Nie we wszystkich krajach badanie HLA służące do oceny ojcostwa może być wykorzystywane jako dowód w sądzie.

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny Białka układu immunologicznego Układ immunologiczny 1 Białka nadrodziny immunoglobulin Białka MHC 2 Białka MHC typu I Łańcuch ciężki (alfa) 45 kda Łańcuch lekki (beta 2 ) 12 kda Występują na powierzchni

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Materiały do ćwiczeń z fizjologii krwi

Materiały do ćwiczeń z fizjologii krwi Materiały do ćwiczeń z fizjologii krwi Procentowy rozkład grup krwi u ludzi przedstawia poniższy wykres: W 1901 roku Karl Landsteiner zauważył, że podczas mieszania krwi różnych osób często następuje zlepianie

Bardziej szczegółowo

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG REGIONALNE CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA W LUBLINIE CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG na 2015 rok Obowiązuje od: 01 stycznia 2015 roku SPIS TREŚCI I. Badania laboratoryjne II. III. Krew

Bardziej szczegółowo

Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży

Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Podczas ciąży przeprowadzane są badania mające na celu rozpoznanie grupy krwi oraz wykrycie istnienia przeciwciał na czerwone krwinki. Badania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW

PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW opracowany przez Instytut Hematologii i Transfuzjologii w dniu 27 kwietnia 2005r. 1.Szkolenie podstawowe SZKOLENIE

Bardziej szczegółowo

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG REGIONALNE CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA W LUBLINIE CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG na 2013 rok Obowiązuje od: 01 stycznia 2013 roku SPIS TREŚCI I. Badania laboratoryjne II. III. Krew

Bardziej szczegółowo

Iga Niczyporuk II rok licencjat

Iga Niczyporuk II rok licencjat Iga Niczyporuk II rok licencjat jeden z płynów ustrojowych w organizmie człowieka, którego objętość wynosi ok. 5 5,5 litrów. Krew spełnia czynności transportowe, dostarcza do tkanek tlen i substancje odżywcze,

Bardziej szczegółowo

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG REGIONALNE CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA W LUBLINIE CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG na 2016 rok Obowiązuje od: 01 stycznia 2016 roku SPIS TREŚCI I. Badania laboratoryjne II. III. Krew

Bardziej szczegółowo

1.1. Laboratorium wykonujące badania w zakresie immunologii transfuzjologicznej opracuje,

1.1. Laboratorium wykonujące badania w zakresie immunologii transfuzjologicznej opracuje, Załącznik nr 5 Standardy jakości w zakresie czynności laboratoryjnej immunologii transfuzjologicznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

TRALI DLACZEGO NIE DOTYKA WSZYSTKICH CHORYCH PO MASYWNYM PRZETOCZENIU PREPARATÓW KRWI?

TRALI DLACZEGO NIE DOTYKA WSZYSTKICH CHORYCH PO MASYWNYM PRZETOCZENIU PREPARATÓW KRWI? TRALI DLACZEGO NIE DOTYKA WSZYSTKICH CHORYCH PO MASYWNYM PRZETOCZENIU PREPARATÓW KRWI? JOWITA BIERNAWSKA ZAKOPANE 2015 PRZETOCZENIE PREPARATÓW KRWI MOŻE RATOWAĆ ŻYCIE Masywna transfuzja: 70ml/kg 1objętość

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

KTO ODDAJE KREW - OKAZUJE SERCE

KTO ODDAJE KREW - OKAZUJE SERCE Krew i jej składniki: Krew jest tkanką płynną, która krąży w naczyniach krwionośnych. Stanowi 8% całej masy ciała i jest zbudowana z części płynnej, czyli osocza oraz wyspecjalizowanych komórek czyli czerwonych

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony,

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony, Co to jest krew Krew płynna tkanka, składająca się z krwinek czerwonych, krwinek białych, płytek krwi i osocza (plazmy). Krew spełnia wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka: krwinki czerwone - są

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6 Nazwa przedmiotu: Immunopatologia Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Osoba odpowiedzialna za przedmiot:

Bardziej szczegółowo

ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE!

ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE! ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE! Ty też możesz podarować komuś szansę na nowe życie! Dzieląc się cząstką siebie możemy dokonać wielkich czynów możemy pomóc wygrać komuś życie! Co godzinę

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO SUBCUVIA 160 g/l roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Immunoglobulina ludzka normalna (Ig s.c./i.m.) 1 l roztworu zawiera:

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki Przemysław Pyda Przeszczepianie trzustki Przeszczepianie trzustki na świecie Wskazania i rodzaj przeszczepu (I) Cukrzyca powikłana nefropatią; podwójny przeszczep nerka trzustka jednoczasowo z nerką SPK

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia związane z posiadaniem tytułu Zasłużony Dawca Przeszczepu

Uprawnienia związane z posiadaniem tytułu Zasłużony Dawca Przeszczepu Biuro Prasy i Promocji Rzecznik Prasowy tel.: 22 831 30 71 faks: 22 826 27 91 e-mail: biuro-bp@mz.gov.pl INFORMACJA PRASOWA Zasłużony Dawca Przeszczepu Warszawa, 31 marca 2010 r. Tytuł Zasłużony Dawca

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n.med. Jarosław Drobnik prof. nadzw. PMWSZ Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego WNoZ Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Dr hab. n.med. Jarosław Drobnik prof. nadzw. PMWSZ Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego WNoZ Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Dr hab. n.med. Jarosław Drobnik prof. nadzw. PMWSZ Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego WNoZ Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu HCV wirusowe zapalenie wątroby typem wirusa C (dawniej nie A /

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie

Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Podstawa prawna Ustawa Transplantacyjna ustawa z 1 lipca 2005r o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Transplantologia to

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH

PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH Poddawanie się transfuzji Informacje dla pacjentów i krewnych PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH Podczas pobierania krwi od dawcy wyodrębnia się z niej czerwone krwinki, płytki

Bardziej szczegółowo

Kościółek Justyna Truszkowska Dominika Kl. II Ek

Kościółek Justyna Truszkowska Dominika Kl. II Ek Kościółek Justyna Truszkowska Dominika Kl. II Ek CZYM JEST RAK KRWI? Rak krwi - nowotwór, który atakuje system krwionośny oraz samą krew, szpik kostny i układ limfatyczny. Rozróżniamy wiele rodzajów raka

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ

Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 10 mg fitomenadionu (Phytomenadionum) - witaminy K 1.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 10 mg fitomenadionu (Phytomenadionum) - witaminy K 1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO VITACON, 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 10 mg fitomenadionu (Phytomenadionum)

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Dodatni BTA choroba hemolityczna noworodka, ostry i opóźniony odczyn hemolityczny

Dodatni BTA choroba hemolityczna noworodka, ostry i opóźniony odczyn hemolityczny Dodatni BTA choroba hemolityczna noworodka, ostry i opóźniony odczyn hemolityczny Bezpośredni test antyglobulinowy (BTA, ang. direct antiglobulin test, DAT) stał się podstawowym badaniem w diagnozowaniu

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Tetabulin S/D 250 j.m./ml roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Immunoglobulina ludzka przeciw tężcowi Jedna dawka (1ml)

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem. Interpretacja podstawowych badań dodatkowych. Najczęściej występujące schorzenia w poszczególnych okresach rozwojowych. dr n. med. Jolanta Meller Okresy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

Pakiet nr 1 badania laboratoryjne różne

Pakiet nr 1 badania laboratoryjne różne Zał. Nr 2 do Regulaminu Konkursu ofert nr EM/4/2014 FORMULARZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Pakiet nr 1 badania laboratoryjne różne Białko C 8 Białko S 8 Miedź wydalanie w moczu 8 Miedź w surowicy 5 Ołów w surowicy

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą

Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą Diagnostyka laboratoryjna u kobiet ciężarnych wykonywana jest w celu wykrycia stanów potencjalnie patologicznych w fizjologicznej badania profilaktyczne, oraz w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO Strona 1 z 8 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO, 180 j.m./ml Roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Immunoglobulina ludzka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby

Bardziej szczegółowo

Co 5 dni w Polsce umiera jedna z osób oczekujących na przeszczepienie narządu. Umiera nie z powodu. powodu braku narządów do transplantacji

Co 5 dni w Polsce umiera jedna z osób oczekujących na przeszczepienie narządu. Umiera nie z powodu. powodu braku narządów do transplantacji Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Co 5 dni w Polsce umiera jedna z osób oczekujących na przeszczepienie narządu Umiera nie z powodu braku leczenia, ale z powodu braku narządów do transplantacji

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Pseudovac, roztwór do wstrzykiwań Szczepionka poliwalentna przeciwko pałeczce ropy błękitnej Pseudomonas aeruginosa 1 ml szczepionki zawiera antygeny

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

Choroba hemolityczna - profilaktyka, leczenie

Choroba hemolityczna - profilaktyka, leczenie Choroba hemolityczna - profilaktyka, leczenie Choroba hemolityczna noworodków wynika z hemolizy - niszczenia krwinek czerwonych płodu, opłaszczonych przeciwciałami matki IgG, skierowanych do antygenu,

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B. załącznik nr 5 do zarządzenia 45/2008/DGL z dnia 7 lipca 2008 r. załącznik nr 33 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: ZAPOBIEGANIE KRWAWIENIOM U DZIECI Z

Bardziej szczegółowo

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ AZOOSPERMIA badanie wykrywa delecje w regionie długiego ramienia chromosomu Y w fragmencie zwanym AZF, będące często przyczyną azoospermii lub oligospermii o podłożu

Bardziej szczegółowo

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet)

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet) Broszura dokumentacyjna z wykazem czynności kontrolnych opracowana na podstawie zaleceń Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dla produktu leczniczego Isoderm

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Zobacz, czy moŝesz oddać krew?

Zobacz, czy moŝesz oddać krew? Zobacz, czy moŝesz oddać krew? Bezwzględne przeciwwskazania do oddania krwi cięŝkie choroby układu: krąŝenia, pokarmowego, nerwowego, oddechowego, moczowego, zakaŝenie chorobami zakaźnymi (np. HIV, Ŝółtaczka,

Bardziej szczegółowo

OFEROWANE RODZAJE KART

OFEROWANE RODZAJE KART OFEROWANE RODZAJE KART KARTY DO OZNACZANIA GRUP KRWI U BIORCY NOWA TECHNOLOGIA Across Gel to Twoje nowe rozwiązanie w badaniach mikrometodą żelową dzięki wysokiej jakości i różnorodności oferowanych kart

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 2 października 201 r. Poz. 118 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 października 201 r. w sprawie wymagań zdrowotnych dla kandydata na dawcę

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO GAMMA anty-hbs 200 Roztwór do wtrzykiwań Immunoglobulinum humanum hepatitidis B Immunoglobulina ludzka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

Przedstawiona ulotka nie zastępuje informacji zawartej w Charakterystyce Produktu Leczniczego Leflunomide Sandoz.

Przedstawiona ulotka nie zastępuje informacji zawartej w Charakterystyce Produktu Leczniczego Leflunomide Sandoz. Aneks 8: Ulotka dla lekarza Informacja dotycząca bezpieczeństwa Leflunomide Sandoz 20 mg, tabletki powlekane leflunomid Leflunomide Sandoz, jako lek przeciwreumatyczny modyfikujący przebieg choroby (ang.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Rhesonativ 1250 j.m. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Po odtworzeniu w 2 ml wody do wstrzykiwań (dołączono) produkt zawiera: w ml w fiolce

Bardziej szczegółowo

S T A N O W I S K O U Z A S A D N I E N I E

S T A N O W I S K O U Z A S A D N I E N I E Warszawa, 29 maja 2013 r. S T A N O W I S K O Osoba pracująca w weterynaryjnym laboratorium diagnostycznym nie może używać tytułu zawodowego diagnosty laboratoryjnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo