Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży"

Transkrypt

1 Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Podczas ciąży przeprowadzane są badania mające na celu rozpoznanie grupy krwi oraz wykrycie istnienia przeciwciał na czerwone krwinki. Badania te przeprowadzane są zazwyczaj na początku ciąży i ponawiane w ostatnich trzech miesiącach. Broszurka ta wyjaśnia doniosłość grup krwi i przeciwciał w okresie ciąży Zawiera ona też szczegóły dotyczące powstrzymania wytwarzania się przeciwciał, które mogą spowodować tzw. zespół hemolityczny noworodka (zwany również konfliktem serologicznym). Co to są grupy krwi? Czerwone krwinki są najbardziej rozpowszechnionymi komórkami krwi w krwiobiegu. Rozprowadzają one po organiźmie tlen do oddychania. Czerwone krwinki posiadają na swojej powierzchni naturalne związki chemiczne, które stanowią o grupach krwi. Owe grupy krwi dziedziczy się po rodzicach. Cztery główne grupy krwi to: grupa O, grupa A, grupa B oraz grupa AB, ale posiadamy również inną grupę krwi, zwaną D [lub czynnikiem Rh]. Czynnik (antygen) ten może być dodatni [Rh +], (obecny) lub ujemny [Rh -] (nieobecny). a więc np. można posiadać grupę A z czynnikiem D lub grupę A bez czynnika D. Oprócz grup ABO i D, każdy ma pomniejsze grupy krwi. Dwie pomniejsze grupy krwi, mające doniosłe znaczenie w czasie ciąży to 'c' [mała litera 'c'] oraz 'K' [Kell]. Co to są przeciwciała na czerwone krwinki? Przeciwciała to naturalna samoobrona organizmu przeciwko wszelkim obcym dla niego ciałom, jak np. wirus, szczepionka lub inna grupa krwi. Są one częścią składową systemu odpornościowego i chronią organizm przed szkodliwymi atakami, jak zakażenia. Mogą się wytworzyć, gdy krwinki składające się z innej grupy krwi, przedostaną się do krwiobiegu. Może się to zdarzyć poprzez przetaczanie krwi lub w czasie ciąży. Jak się wytwarzają te przeciwciała w czasie ciąży? Pewna liczba krwinek płodu może 'przeciekać' do organizmu kobiety ciężarnej. Zwykle zdarza się to w czasie porodu. Jeśli grupa krwi noworodka jest inna od grupy krwi matki, jej system odpornościowy może wytworzyć przeciwciała. Zdarza się to rzadko. Jedynie u trzech na 100 kobiet ciężarnych pojawiają się przeciwciała, z których większość jest nieszkodliwa. Ilustracje na następnej stronie wykazują tego przebieg. Blood Groups and Red Cell Antibodies in Pregnancy POLISH 1

2 Jak wytwarzają się przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Czerwone krwinki matki Czerwone krwinki Przeciwciało matki A. Ten płód ma odmienną grupę krwi od swojej matki. Można to stwierdzić na podstawie czerwonych krwinek matki i jej dziecka. B. Krew płodu może przedostać się poprzez łożysko do krwi matki. Na tym rysunku krew płodu przedostała się do krwi matki. W rzadkich przypadkach jej organizm wyodrębnia te komórki jako obce i wytwarza przeciwciała do ich zwalczania. C. Przeciwciała mogą się przedostać poprzez łożysko matki do krwi płodu. Krwinki płodu mogą zostać uszkodzone, jeśli te przeciwciała są wymierzone na ich grupę krwi. Blood Groups and Red Cell Antibodies in Pregnancy POLISH 2

3 Dlaczego grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki mają tak doniosłe znaczenie gdy jestem w ciąży? Istnieją trzy główne powody: 1. Jeśli zachodzi potrzeba przetoczenia krwi. Jeśli zachodzi potrzeba przetoczenia krwi, przetaczana krew musi być z właściwej grupy. Musi ona również być zgodna z ewentualnie posiadanymi przeciwciałami. 2. Aby zapewnić właściwą opiekę matce i dziecku. W przypadku gdy badania wykażą u matki obecność przeciwciał na krew dziecka, może być wymagane dodatkowe leczenie. Jaki wpływ mogą mieć na moje dziecko przeciwciała na czerwone krwinki? Przeciwciała są zazwyczaj nieszkodliwe, ale mogą się przemieszczać z krwiobiegu matki do krwi płodu. Czerwone krwinki płodu mogą zostać uszkodzone jeśli te przeciwciała są wymierzone na jego grupę krwi. Ilustracje na stronie 2-giej wykazują tego przebieg. W większości przypadków nie wywiera to szkodliwego wpływu na dziecko. Jednakże pewne przeciwciała, zwłaszcza jeśli są silne, są w stanie zniszczyć czerwone krwinki noworodka. Dziecko może stać się anemiczne i nabawić się żółtaczki po urodzeniu. To schorzenie to właśnie zespół hemolityczny noworodka. Przeciwciało anty-d powoduje najczęściej występującą odmianę. Nazywa się to również konfliktem serologicznym. Przeciwciała pozostają we krwi matki i będą również mogły uszkodzić czerwone krwinki następnego dziecka, o ile będzie ono posiadało tę samą grupę krwi, co pierwsze. Co będzie, gdy okaże się, że mam przeciwciała na krew mojego dziecka? Jeśli wykryte zostaną przeciwciała, będzie możliwość regularnych badań krwi celem sprawdzenia ich poziomu. Płód będzie poddany badaniom USG. Jest to środek ostrożności, gdyż z reguły leczenie nie jest potrzebne. W przypadku jednak, gdy poziom przeciwciał znacznie wzrośnie, poród może zostać przyspieszony. Noworodek może również być przebadany tuż po porodzie celem sprawdzenia czy jest anemiczny. Czasami może zaistnieć potrzeba przetoczenia krwi płodu w macicy. Zdarza się to bardzo rzadko i przeprowadzane jest na specjalistycznych oddziałach szpitalnych. Nazywa się to wewnątrzmacicznym przetaczaniem krwi. Które przeciwciała przysparzają najwięcej kłopotów? Najczęściej występują kłopoty z przeciwciałem anty-d. Może to wywołać konflikt serologiczny u noworodka. Wywołany on jest w przypadku gdy w grupie krwi matki występuje brak czynnika D, natomiast znajduje się on w grupie krwi noworodka. Istnieje możliwość powstrzymania wytwarzania się przeciwciał na czynnik D, zob. następną stronę. Anty-c (mała litera 'c') oraz anty-k (Kell) to inne przeciwciała, które mogą spowodować zespół hemolityczny noworodka. Blood Groups and Red Cell Antibodies in Pregnancy POLISH 3

4 3. Aby dowiedzieć się czy się nie posiada czynnika D Jeśli nie posiadam czynnika D, to co to dla mnie oznacza? Istotnym jest by mieć ustaloną grupę krwi we wczesnym okresie ciąży. Kobiety nie posiadające czynnika D, zostaną powiadomione o potrzebie leczenia, mającego na celu powstrzymanie wytworzenia się przeciwciał na czynnik D. Jest to istotne. Jeśli wytworzą się przeciwciała na czynnik D w istniejącej ciąży, mogą one mieć wpływ na następną ciążę, jeśli dziecko będzie posiadało grupę krwi z czynnikiem D. Jak mogę zapobiec wytwarzaniu się przeciwciał na czynnik D? W przypadku braku czynnika D, można powstrzymać wytwarzanie się przeciwciał poprzez przyjęcie zastrzyków zawierających "gotowe" przeciwciało. To nieszkodliwe przeciwciało usuwa czerwone krwinki płodu z krwi matki, zanim jej organizm wytworzy szkodliwe przeciwciała do zwalczania czynnika D. Zastrzyki wytworzone są z osocza krwi, pochodzącego od odpowiednio dobranych krwiodawców. Występują one także pod nazwą 'profilaktyczne przeciwciała na czynnik D' lub 'immunoglobulina przeciw czynnikowi D'. Stosuje się je skutecznie od ponad 30 lat. Kiedy zajdzie potrzeba poddania się leczeniu? W przypadku braku czynnika D, leczeniu należy się poddać w następujących okresach: Podczas ciąży leczenie rutynowe Jeśli występuje brak czynnika D, powinno się przyjmować przeciwciało anty-d w ciągu trzech ostatnich miesięcy ciąży. Nazywa się to rutynową profilaktyką przedporodową. Podaje się zazwyczaj zastrzyki w 28-mym i 34-tym tygodniu ciąży, aczkolwiek może być podany zastrzyk jedynie w 28-mym tygodniu. W czasie ciąży w pewnych sytuacjach Pewne sytuacje mogą spowodować przeciekanie komórek płodowych do krwiobiegu matki. Przeciekanie może nastąpić, gdy miały miejsce następuje sytuacje: leczenie szpitalne na wskutek poronienia lub w celu zapobiegawczym przed poronieniem przerwanie ciąży Uraz brzucha wywołany np. samochodowym pasem bezpieczeństwa lub upadkiem krwawienie z pochwy pewne badania, takie jak punkcja owodni (polegająca na pobraniu małej próbki płynu owodniowego otaczającego płód) obrócenie płodu w przypadku położenia miednicowego (pupcią do dołu) poprzez lekarza lub położną. W którymkolwiek z powyższych przypadków należy przyjąć zastrzyk zawierający anty-d będąc w ciąży ponad 12 tygodni. Należy mieć zrobiony zastrzyk w przeciągu trzech dni od któregoś z tych zajść, ale może być skuteczny jeszcze do 10 dni później. Lekarz lub położna powinni udzielić informacji. Zastrzyk nie będzie miał wpływu na dziecko. Blood Groups and Red Cell Antibodies in Pregnancy POLISH 4

5 Po porodzie Noworodek zostanie przebadany po porodzie. Jeśli okaże się, że grupa krwi noworodka zawiera czynnik D, ważnym będzie przyjęcie przez matkę zastrzyka zawierającego anty-d w przeciągu 3 dni od porodu. Należy zapytać lekarza lub położną o dodatkowe informacje. A jeśli nie życzę sobie by przyjąć zastrzyki z anty-d? Gdy proponowany będzie zastrzyk zawierający anty-d, bądź w czasie ciąży lub po porodzie, ma się prawo zdecydować czy go przyjąć czy nie. Przyjęcie zastrzyka z anty-d jest zalecane ze względu na to, że chroni on ewentualne przyszłe dzieci przed konfliktem serologicznym. Więcej informacji można uzyskać od lekarza lub położnej. Bliższe informacje W razie pytań lub niejasności dotyczących informacji w tej broszurce, proszę zwrócić się do swojego lekarza lub położnej. Poniższe adresy sieciowe mogą również okazać się przydatne: Zarys przedporodowych badań kontrolnych: Rutynowa przedporodowa profilaktyka związana z czynnikem D: Przydatne terminy od A do Z: Anemia: poziom czerwonych krwinek we krwi poniżej normy. Anty-D: przeciwciało, atakujące czerwone krwinki z czynnikiem D. Przyczyna konfliktu serologicznego. Czynnik Rh + lub czynnik Rh -: grupy krwi z czynnikiem D lub bez czynnika D. Grupy krwi: ABO i D (Rh) to grupy krwi, np. A z czynnikiem D (Rh +) lub A bez czynnika D (Rh -). Grupa krwi składa się z naturalnych związków chemicznych znajdujących się na powierzchni czerwonych krwinek. Immunoglobulina anty-d: gotowe anty-d, podawane celem powstrzymania organizmu od wytwarzania własnych, szkodliwych przeciwciał anty-d. Konflikt serologiczny: zespół hemolityczny noworodka spowodowany przeciwciałem anty-d. Osocze: płynny składnik krwi. Profilaktyczne anty-d wyrabiane jest z osocza krwi, pochodzącego od odpowiednio dobranych krwiodawców. Profilaktyczne anty-d: gotowe anty-d, podawane kobietom nie posiadającym czynnika D celem powstrzymania ich organizmu do wytwarzania własnego, szkodliwego anty-d. (zob. również 'immunoglobulina anty-d'. Blood Groups and Red Cell Antibodies in Pregnancy POLISH 5

6 Profilaktyka: podawanie leków celem zapobiegania wytworzeniu się szkodliwych komplikacji. Przeciwciała: wytwarzane są przez system odpornościowey celem zwalczania zakażeń lub jakichkolwiek obcych ciał, które przedostaną się do krwi. Przeciwciała na czerwone krwinki: przeciwciała wytwarzane są przez system odpornościowy celem zwalczania zakażeń lub jakichkolwiek obcych ciał, które przedostaną się do krwi. Przeciwciała na czerwone krwinki to naturalna samoobrona organizmu przeciwko czerwonym krwinkom odmiennym od własnych. Przeciwciała mogą zniszczyć czerwone krwinki. Punkcja owodni: badanie wykonywane czasami w czasie ciąży celem sprawdzenia rozwoju płodu w macicy. Mała próbka płynu owodniowego otaczającego płód pobrana jest do analizy laboratoryjnej. Rutynowa profilaktyka przedporodowa: zastrzyki gotowego przeciwciała anty-d, podawane kobietom nie posiadającym czynnika D celem powstrzymania ich organizmu od wytwarzania własnego, szkodliwego przeciwciała anty-d. Podawane są w końcu ciąży i w sytuacjach, które mogą spowodować przesiąkanie czerwonych krwinek płodowych do krwi matki. Wewnątrzmaciczne przetoczenie krwi: przetoczenie krwi płodu w łonie matki. Przetaczaniem krwi zajmują się specjaliści pracujący na specjalistycznych oddziałach szpitalnych. Zespół hemolityczny noworodka: anemia i żółtaczka u noworodków spowodowana przeciwciałami matki, które niszczą czerwone krwinki płodu. Żółtaczka: zawyżony poziom szkodliwych substancji pochodzących z rozpadu czerwonych krwinek. Nadaje ona niemowlęciu żółty kolor skóry i oczu. Ochrona danych W celu zapewnienia skutecznej i dobrej opieki Oddział Krwiodawstwa i Przeszczepów (NHS Blood and Transplant) prowadzi ewidencję wszelkich przeprowadzanych w nim badań, jak też wskazówek przekazywanych danej kadrze lekarskiej. Zebrane dane będą bezpiecznie przechowywane, gwarantując każdemu prawa ku temu na mocy Ustawy o Ochronie Danych z r Ze względu na to, że zespół hemolityczny noworodka zdarza się rzadko, prosimy szpitale o udostępnianie nam szeregu szczegółów tuż po porodzie każdego noworodka, u którego został on rozpoznany. Informacja ta pomaga nam w poszerzaniu wiedzy i zapewnieniu najlepszej opieki wszystkim matkom i ich dzieciom. Dodatkowe egzemplarze tej broszurki można uzyskać z Oddziału Krwiodawstwa i Przeszczepów (NHS Blood and Transplant). Tel.: Oddział Krwiodawstwa i Przeszczepów (NHS Blood and Transplant) to specjalistyczna jednostka Służby Zdrowia. Blood Groups and Red Cell Antibodies in Pregnancy POLISH 6

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Badania wymazu szyjki macicy

Badania wymazu szyjki macicy Polish Badania wymazu szyjki macicy wyjaśnione Badania wymazu szyjki macicy ratują w Wlk.Brytanii rokrocznie życie 1000 osób, a 8 osobom z 10 zapobiegają rozwojowi raka szyjki macicy. czym jest wymaz szyjki

Bardziej szczegółowo

Choroba hemolityczna - profilaktyka, leczenie

Choroba hemolityczna - profilaktyka, leczenie Choroba hemolityczna - profilaktyka, leczenie Choroba hemolityczna noworodków wynika z hemolizy - niszczenia krwinek czerwonych płodu, opłaszczonych przeciwciałami matki IgG, skierowanych do antygenu,

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów i rodzin

Informacje dla pacjentów i rodzin 12 Amniocenteza Zmodyfikowano na podstawie ulotek stworzonych w szpitalu Guy s and St Thomas Hospital w Londynie; the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists www.rcog.org.uk/index.asp?pageid=625

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW

PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW opracowany przez Instytut Hematologii i Transfuzjologii w dniu 27 kwietnia 2005r. 1.Szkolenie podstawowe SZKOLENIE

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony,

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony, Co to jest krew Krew płynna tkanka, składająca się z krwinek czerwonych, krwinek białych, płytek krwi i osocza (plazmy). Krew spełnia wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka: krwinki czerwone - są

Bardziej szczegółowo

Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą

Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą Diagnostyka laboratoryjna u kobiet ciężarnych wykonywana jest w celu wykrycia stanów potencjalnie patologicznych w fizjologicznej badania profilaktyczne, oraz w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po ciążowych badaniach przesiewowych

Przewodnik po ciążowych badaniach przesiewowych Ciąża i noworodek Przewodnik po ciążowych badaniach przesiewowych Polish version: Your guide to screening tests during pregnancy A Ten materiał jest dostępny w językach urdu, chińskim i polskim oraz w

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH

PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH Poddawanie się transfuzji Informacje dla pacjentów i krewnych PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH Podczas pobierania krwi od dawcy wyodrębnia się z niej czerwone krwinki, płytki

Bardziej szczegółowo

Biopsja kosmówki i Amniopunkcja

Biopsja kosmówki i Amniopunkcja Universitäts-Frauenklinik Essen Biopsja kosmówki i Amniopunkcja Chorionzottenbiospie (Biopsja kosmówki) oraz amniopunkcja (pobranie płynu owodniowego) Odpowiedzi na pytania Biopsja kosmówki Co to jest

Bardziej szczegółowo

Indukcja (wywoływanie) porodu Informacje dla kobiet w ciąży, ich partnerów i rodzin

Indukcja (wywoływanie) porodu Informacje dla kobiet w ciąży, ich partnerów i rodzin Polish translation of Induction of labour - Information for pregnant women, their partners and families Indukcja (wywoływanie) porodu Informacje dla kobiet w ciąży, ich partnerów i rodzin Niniejsza broszura:

Bardziej szczegółowo

Ciąża i dzieci to też możliwe jeśli żyjesz z HIV. Informacje dla kobiet zakażonych HIV oraz osób zainteresowanych tym tematem

Ciąża i dzieci to też możliwe jeśli żyjesz z HIV. Informacje dla kobiet zakażonych HIV oraz osób zainteresowanych tym tematem Ciąża i dzieci to też możliwe jeśli żyjesz z HIV Informacje dla kobiet zakażonych HIV oraz osób zainteresowanych tym tematem Jakie zadanie ma spełnić ta publikacja? 5 Pytanie za pytaniem 6 Poczęcie 9 W

Bardziej szczegółowo

Szczepionka przeciw HPV pytania i odpowiedzi dla rodziców dziewcząt, które rozpoczęły naukę w klasie 9 we wrześniu 2014 roku.

Szczepionka przeciw HPV pytania i odpowiedzi dla rodziców dziewcząt, które rozpoczęły naukę w klasie 9 we wrześniu 2014 roku. Polish translation of Beating cervical cancer The HPV vaccine questions and answers for parents of girls in Year 9 from September 2014 Jak pokonać raka szyjki macicy Szczepionka przeciw HPV pytania i odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Przypada w dniu 17 maja każdego roku Warszawa, 2013 HIV- ludzki wirus niedoboru odporności powoduje AIDS- zespół nabytego niedoboru odporności Z kart historii

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Page 2 Ulotka zawiera informacje o programie badań przesiewowych szyjki macicy w Irlandii Północnej. Dzięki niej zrozumie

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Świadoma zgoda na wykonanie badania na HIV

Świadoma zgoda na wykonanie badania na HIV DEPARTAMENT ZDROWIA STANU NOWY JORK Instytut AIDS Świadoma zgoda na wykonanie badania na HIV Badanie na HIV jest dobrowolne. Zgoda na badanie może być wycofana w każdej chwili. Proszę przeczytać części

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Walka z rakiem szyjki macicy

Walka z rakiem szyjki macicy Polish translation of Beating cervical cancer The HPV vaccine questions and answers for parents of girls in Year 9 Walka z rakiem szyjki macicy Szczepionka przeciwko HPV (wirusowi brodawczaka ludzkiego)

Bardziej szczegółowo

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG REGIONALNE CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA W LUBLINIE CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG na 2015 rok Obowiązuje od: 01 stycznia 2015 roku SPIS TREŚCI I. Badania laboratoryjne II. III. Krew

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej

Plan Opieki Okołoporodowej Plan Opieki Okołoporodowej Do Personelu Medycznego, Wiem, że ten dokument powinien stać się częścią dokumentacji medycznej, w myśl obowiązującego od 8 kwietnia 2011 r. standardu opieki okołoporodowej (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG

CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG REGIONALNE CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA W LUBLINIE CENNIK KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW ORAZ USŁUG na 2013 rok Obowiązuje od: 01 stycznia 2013 roku SPIS TREŚCI I. Badania laboratoryjne II. III. Krew

Bardziej szczegółowo

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Mam tyle marzeń co zrobić, aby je ochronić? Wszystko, co mogę. Marzenia są po to,

Bardziej szczegółowo

Materiały do ćwiczeń z fizjologii krwi

Materiały do ćwiczeń z fizjologii krwi Materiały do ćwiczeń z fizjologii krwi Procentowy rozkład grup krwi u ludzi przedstawia poniższy wykres: W 1901 roku Karl Landsteiner zauważył, że podczas mieszania krwi różnych osób często następuje zlepianie

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA HIV/AIDS. NOWOśCI

PROFILAKTYKA HIV/AIDS. NOWOśCI PROFILAKTYKA HIV/AIDS STATYSTYKI LOKALNE DZIAłANIA OZ I PZ PSSE W ROKU 2012 NOWOśCI CIEKAWOSTKI STATYSTYKI HIV i AIDS w Polsce dane od początku epidemii (1985 r.) do 30 czerwca 2012 roku 15 724 zakażonych

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ

Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Dziewiąty odcinek programu Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta wyemitowanego na antenie TVP Łódź.

Dziewiąty odcinek programu Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta wyemitowanego na antenie TVP Łódź. Dziewiąty odcinek programu Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta wyemitowanego na antenie TVP Łódź. Dziewiąty odcinek programu ŁOW NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta poświęcony opiece

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Różnicowanie = Tworzenie wyspecjalizowanych komórek

Różnicowanie = Tworzenie wyspecjalizowanych komórek Różnicowanie = Tworzenie wyspecjalizowanych komórek Czym są komórki macierzyste? Na zdjęciu widzimy Grudkę metalu i dużo różnych rodzajów śrub. Zastanów się Grudki metalu mogą zostać zmienione w wiele

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

1.1. Laboratorium wykonujące badania w zakresie immunologii transfuzjologicznej opracuje,

1.1. Laboratorium wykonujące badania w zakresie immunologii transfuzjologicznej opracuje, Załącznik nr 5 Standardy jakości w zakresie czynności laboratoryjnej immunologii transfuzjologicznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku

Bardziej szczegółowo

Podaruj innym cząstkę siebie

Podaruj innym cząstkę siebie Podaruj innym cząstkę siebie CO TO JEST KRWIODAWSTWO? Krwiodawstwo- akcja społeczna mająca na celu pozyskiwanie krwi od osób zdrowych na rzecz osób potrzebujących krwi lub jej składników. Odbiorcami są

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny

Białka układu immunologicznego. Układ immunologiczny Białka układu immunologicznego Układ immunologiczny 1 Białka nadrodziny immunoglobulin Białka MHC 2 Białka MHC typu I Łańcuch ciężki (alfa) 45 kda Łańcuch lekki (beta 2 ) 12 kda Występują na powierzchni

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy Praktycznie każda kobieta odczuwa czasami dolegliwości w obrębie intymnych części ciała. Wpływają one

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU)

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Do Personelu Medycznego, Dokument ten został stworzony by wskazać, jakie są nasze oczekiwania związane z opieką okołoporodową. Mamy nadzieje, że weźmiecie je pod

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PRAWA KOBIET RODZĄCYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE ( ZAŁĄCZNIK DO KARTY PRAW KOBIETY RODZĄCEJ )

PRAWA KOBIET RODZĄCYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE ( ZAŁĄCZNIK DO KARTY PRAW KOBIETY RODZĄCEJ ) PRAWA KOBIET RODZĄCYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE ( ZAŁĄCZNIK DO KARTY PRAW KOBIETY RODZĄCEJ ) Ad. 1 Kobieta powinna mieć pełne prawo przede wszystkim w zakresie możliwie najszybszego stwierdzenia ciąży oraz

Bardziej szczegółowo

the cervical smear test Badanie cytologiczne

the cervical smear test Badanie cytologiczne POLISH the cervical smear test Badanie cytologiczne explained Szczegółowe informacje W Wielkiej Brytanii badania cytologiczne ratują ponad 1 000 żyć rocznie i zapobiegają rozwojowi raka szyjki macicy u

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka

Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka W pierwszym tygodniu życia Twojego dziecka, zostanie Ci zaproponowane przeprowadzenie badania przesiewowego z jego krwi włośniczkowej. Dlaczego należy

Bardziej szczegółowo

Universitäts-Frauenklinik Essen

Universitäts-Frauenklinik Essen Universitäts-Frauenklinik Essen Badanie przesiewowe w pierwszym trymestrze ciąży Co to jest z badanie przesiewowe w pierwszym trymestrze ciąży? W badaniu przesiewowym w pierwszym trymestrze ciąży okreslane

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE I MIEJSCOWE ORAZ CHOROBY ZAKAŹNE W CIĄŻY. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie

ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE I MIEJSCOWE ORAZ CHOROBY ZAKAŹNE W CIĄŻY. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE I MIEJSCOWE ORAZ CHOROBY ZAKAŹNE W CIĄŻY I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie ZAKAŻENIA najczęstsza przyczyna powikłań w ciąży, porodzie i połogu w 70% przyczyna

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje grupy ekspertów powołanych przez PTG w zakresie perinatalnej transmisji HIV

Rekomendacje grupy ekspertów powołanych przez PTG w zakresie perinatalnej transmisji HIV Rekomendacje grupy ekspertów powołanych przez PTG w zakresie perinatalnej transmisji HIV Przewodniczacy: dr hab. prof. UZ Tomasz Niemiec Czlonkowie: Prof. Jan Kotarski Prof. Sanislaw Radowicki Dr hab.

Bardziej szczegółowo

Dziecko w systemie opieki zdrowotnej finansowanej przez

Dziecko w systemie opieki zdrowotnej finansowanej przez Dziecko w systemie opieki zdrowotnej finansowanej przez Narodowego Funduszu Zdrowia Małgorzata Koszur, Rzecznik Prasowy ZOW NFZ w Szczecinie Konferencja wojewódzka Szkoła Promująca Zdrowie Bezpieczna Szkoła

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu prof. dr hab. Marcin Wojnar mgr Marek Fudała, Krzysztof Brzózka Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny Państwowa Agencja Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zapalenie wątroby typu B Co musisz wiedzieć, gdy zostanie u Ciebie stwierdzone przewlekłe, wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B Co musisz wiedzieć, gdy zostanie u Ciebie stwierdzone przewlekłe, wirusowe zapalenie wątroby typu B. Wirusowe zapalenie wątroby typu B Co musisz wiedzieć, gdy zostanie u Ciebie stwierdzone przewlekłe, wirusowe zapalenie wątroby typu B. Co to jest wirusowe zapalenie wątroby typu B? Wirusowe zapalenie wątroby

Bardziej szczegółowo

Co to jest rak szyjki macicy?

Co to jest rak szyjki macicy? All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

MUTACJE GENETYCZNE. Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A

MUTACJE GENETYCZNE. Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A MUTACJE GENETYCZNE Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A Mutacje - rodzaje - opis Mutacje genowe powstają na skutek wymiany wypadnięcia lub dodatnia jednego albo kilku nukleotydów. Zmiany w liczbie

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

Centrum Medyczne Ostrołęka. dr Piotr Pierzyński. Szanowni Państwo,

Centrum Medyczne Ostrołęka. dr Piotr Pierzyński. Szanowni Państwo, Centrum Medyczne Ostrołęka dr Piotr Pierzyński Szanowni Państwo, Proszę o wydrukowanie i wypełnienie załączonego poniżej formularza wizyty oraz zabranie go ze sobą na konsultację. Proszę też pamiętać o

Bardziej szczegółowo

Badania CHIPS (Control of Hypertension In Pregnancy Study/ Kontrola nadciśnienia w ciąży) Informacja dla Pacjenta i formularz zgody

Badania CHIPS (Control of Hypertension In Pregnancy Study/ Kontrola nadciśnienia w ciąży) Informacja dla Pacjenta i formularz zgody Badania CHIPS (Control of Hypertension In Pregnancy Study/ Kontrola nadciśnienia w ciąży) Informacja dla Pacjenta i formularz zgody Kierownik badań: {wpisać nazwisko i dane kontaktowe} Koordynator badań:

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

POLISH. Information for girls aged 12 and 13 (S2) Info mac dla dziewcz t w wieku 12-13 lat (S2)

POLISH. Information for girls aged 12 and 13 (S2) Info mac dla dziewcz t w wieku 12-13 lat (S2) All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące dzieci z nieuleczalnymi chorobami prowadzącymi do przedwczesnej śmierci w perinatologii

Decyzje dotyczące dzieci z nieuleczalnymi chorobami prowadzącymi do przedwczesnej śmierci w perinatologii Decyzje dotyczące dzieci z nieuleczalnymi chorobami prowadzącymi do przedwczesnej śmierci w perinatologii Tomasz Dangel Fundacja Warszawskie Hospicjum dla Dzieci, OPP Noworodek nie pojawia się nagle. Zanim

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Urlop macierzyński

Rozdział I. Urlop macierzyński 1. Wymiar urlopu macierzyńskiego Zasadą jest, że prawo do urlopu macierzyńskiego pracownica nabywa z dniem porodu. Wymiar tego urlopu zwiększa się wraz z liczbą dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów Ciąża Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Rozpoznanie Powikłania Definicja Wybrane linki Partnerzy w udzielaniu informacji Wprowadzenie Ciąża powstaje, gdy plemnik

Bardziej szczegółowo

Życie z Zespołem Miastenicznym Lamberta-Eatona

Życie z Zespołem Miastenicznym Lamberta-Eatona Życie z Zespołem Miastenicznym Lamberta-Eatona Zdiagnozowano u Pani/Pana Zespół Miasteniczny Lamberta- Eatona (LEMS). Ulotka ta zawiera informacje o chorobie, a dedykowana jest dla pacjentów i ich rodzin.

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ POSTĘPOWANIA KLINICZNEGO NR VII w oparciu o

PROTOKÓŁ POSTĘPOWANIA KLINICZNEGO NR VII w oparciu o PROTOKÓŁ POSTĘPOWANIA KLINICZNEGO NR VII w oparciu o Rekomendacje grupy ekspertów powołanych przez PTG w zakresie zapobiegania perinatalnej transmisji HIV. Przewodniczący: Prof. dr. hab. Tomasz Niemiec

Bardziej szczegółowo

Biopsja kosmówki (CVS)

Biopsja kosmówki (CVS) 12 Biopsja kosmówki (CVS) Zmodyfikowano na podstawie ulotek stworzonych w szpitalu Guy s and St Thomas Hospital w Londynie; the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists www.rcog.org.uk/index.asp?pageid=625

Bardziej szczegółowo

Europejska Komisja ds. Kontrolowania Pryszczycy (EUFMD) Vademecum wykrywania ogniska pryszczycy i dochodzenia Wersja 1 (12/2009)

Europejska Komisja ds. Kontrolowania Pryszczycy (EUFMD) Vademecum wykrywania ogniska pryszczycy i dochodzenia Wersja 1 (12/2009) Europejska Komisja ds. Kontrolowania Pryszczycy (EUFMD) Vademecum wykrywania ogniska pryszczycy i dochodzenia Wersja 1 (12/2009) Wstęp: Poniższy dokument został sporządzony przez Sekretariat Komisji aby

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo

zarządza się co następuje:

zarządza się co następuje: Zarządzenie nr 44 Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy z dnia 5 lutego 2009 roku w sprawie: wprowadzenia procedury klinicznej zarządza się co następuje: 1 Z dniem 5 lutego 2009

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w LABORATORYJNEJ TRANSFUZJOLOGII MEDYCZNEJ Program podstawowy Program przygotował zespół ekspertów Doc. dr hab. Magdalena Łętowska Prof.

Bardziej szczegółowo

raka szyjki macicy POLISH

raka szyjki macicy POLISH All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

TEST dla nauczycieli sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla nauczycieli sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla nauczycieli sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w szkole ponosi: a) pracownik służby bhp b) dyrektor szkoły c) każdy pracownik 2. Prawo

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

- Human. - Immunodeficenc. - Virus. (ludzki) (upośledzenie odporności immunologicznej) (wirus)

- Human. - Immunodeficenc. - Virus. (ludzki) (upośledzenie odporności immunologicznej) (wirus) H I V - Human (ludzki) - Immunodeficenc (upośledzenie odporności immunologicznej) - Virus (wirus) Drogi zakaŝenia HIV Kontakt zakaŝonej krwi z krwią lub błoną śluzową osoby niezakaŝonej, np. uŝywanie tej

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Zobacz, czy moŝesz oddać krew?

Zobacz, czy moŝesz oddać krew? Zobacz, czy moŝesz oddać krew? Bezwzględne przeciwwskazania do oddania krwi cięŝkie choroby układu: krąŝenia, pokarmowego, nerwowego, oddechowego, moczowego, zakaŝenie chorobami zakaźnymi (np. HIV, Ŝółtaczka,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTY. Cena jedn. netto za 100 szt (VI+VIII) (III*V) I II III IV V VI VII VIII IX. 20 100 szt. 5 100 szt. 1 100 szt. 1 100 szt.

FORMULARZ OFERTY. Cena jedn. netto za 100 szt (VI+VIII) (III*V) I II III IV V VI VII VIII IX. 20 100 szt. 5 100 szt. 1 100 szt. 1 100 szt. Załącznik nr 1 FORMULARZ OFERTY dnia (adres oferenta lub pieczątka firmowa oferenta) FAX lub e-mail: I. Nawiązując do ogłoszonego przetargu na dostawę druków dla SP ZOZ w Obornikach oferuję sprzedaż za

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 wersja robocza Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 Pomysłodawcy: Komisja Zdrowia, Opieki Społecznej i Profilaktyki Rady Gminy Izabelin Autor: Anita Mamczur 1 I. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

BADANIA PRZESIEWOWE NA NOWOTWÓR SZYJKI MACICY

BADANIA PRZESIEWOWE NA NOWOTWÓR SZYJKI MACICY CERVICAL SCREENING The Colposcopy Examination BADANIA PRZESIEWOWE NA NOWOTWÓR SZYJKI MACICY Wziernikowanie pochwy Otrzymałaś skierowanie na badanie wziernikowania pochwy. Dlaczego potrzebuję dodatkowego

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi.

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi. Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi. 1. Dlaczego w Polsce nadal tak mało ludzi decyduje się na to, by zostać dawcą szpiku? Przede wszystkim wynika to z niewiedzy. Większość osób, które chcą pomóc

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku raka jelit. www.bowelscreeningwales.org.uk

Badania przesiewowe w kierunku raka jelit. www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe w kierunku raka jelit 1 www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe w kierunku raka jelit Ta broszura informuje o badaniach przesiewowych w kierunku raka jelit w Walii. Dalsze

Bardziej szczegółowo

Położnictwo i ginekologia

Położnictwo i ginekologia CRASH COURSE Redaktor serii Daniel Horton-Szar Położnictwo i ginekologia Nick Panay, Ruma Dutta, Audrey Ryan, J. A. Mark Broadbent Wydanie pierwsze polskie pod redakcją Jerzego Florjańskiego Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w TRANSFUZJOLOGII KLINICZNEJ Program dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w: anestezjologii i intensywnej terapii, analityce

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 15 Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego... 23 1. Uwagi wstępne... 23 2. Sytuacja dziecka poczętego w polskim prawie... 32 3. Status prawny dziecka poczętego de lege

Bardziej szczegółowo

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI Plan porodu jest to rodzaj dokumentu, w którym kobieta opisuje swoje oczekiwania wobec porodu. Taki plan ciężarna powinna opracować wspólnie ze swoim lekarzem prowadzącym ciążę czy położną (rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO

PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO Układ nerwowy dzięki swoim specyficznym właściwościom pobudliwości i przewodnictwu ma możliwość przyjmowania bodźców ze środowiska zewnętrznego oraz wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU WCZESNEGO WYKRYWANIA ZAKAŻEŃ HIV U KOBIET W CIĄŻY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo