BADANIA PRZESIEWOWE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM CZ. I

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BADANIA PRZESIEWOWE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM CZ. I"

Transkrypt

1 BADANIA PRZESIEWOWE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM CZ. I mgr pielęgniarstwa Angelika Szyłobryt Absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Pielęgniarka rodzinna NZOŚR Puls-Medic w Gdańsku, prowadząca badania przesiewowe 5-latków. Jedna z pielęgniarek koordynujących i prowadzących badania przesiewowe Gdańskiego Programu Prewencji Chorób Cywilizacyjnych u Dzieci i Młodzieży dla Zdrowia. Dokument WHO Zdrowie dla wszystkich w XXI w. przekonuje, iż największą szansą na poprawę zdrowia jest zachowanie zdrowego stylu życia oraz wykonywanie badań przesiewowych, które pozwolą na wczesne wykrycie zaburzeń zdrowotnych. Wprowadzanie prawidłowych zachowań i nawyków powinno być determinowane od najmłodszych lat, dlatego konieczne jest objęcie szczególną opieką dzieci i młodzieży. Kluczową rolę w tej kwestii, poza rodzicami odgrywa szkoła, którą mają obowiązek i powinni wspierać zespoły specjalistów takich jak lekarze, pielęgniarki, psychologowie oraz specjaliści zdrowia publicznego. Aby wychowanie zdrowotne mogło być odpowiednio wdrażane i realizowane konieczne jest tworzenie programów diagnostycznych, profilaktycznych i edukacyjnych opartych również o badania przesiewowe. Niniejszy artykuł kierowany jest do pielęgniarek środowiska nauczania i wychowania oraz do pielęgniarek rodzinnych, które wykonują testy przesiewowe w zakładach opieki zdrowotnej. W treści znajdą Państwo podstawowe wiadomości na temat istoty badań przesiewowych, szczegóły wykonywania określonych testów oraz postępowania poprzesiewowego. Badanie przesiewowe (skriningowe) to rodzaj strategicznego badania, które przeprowadza się wśród osób nie posiadających objawów choroby. Głównym celem badania przesiewowego jest wczesne wykrywanie zaburzeń, to znaczy w okresie, gdy można jeszcze odwrócić proces chorobowy lub zahamować tempo jego rozwoju. Celem testu jest nie tylko ustalenie rozpoznania. Osoby z dodatnim wynikiem testu powinny być poddane procesowi diagnozowania, a następnie poddane ewentualnemu leczeniu. [2]

2 Kryteria jakie powinny spełniać badania przesiewowe: 1. schorzenie powinno stanowić istotny problem zdrowia publicznego 2. powinna występować wczesna, bezobjawowa faza schorzenia 3. dostępne jest odpowiednie badanie przesiewowe 4. istnieje uznany standard leczenia tego schorzenia 5. istnieją dowody na to, że leczenie schorzenia we wczesnej, bezobjawowej fazie schorzenia ma wpływ na stan pacjenta w odległej przyszłości [1] Zasady wykonywania badań przesiewowych wśród dzieci i młodzieży szkolnej Osobami, które powinny wykonywać testy przesiewowe u dzieci i młodzieży w wieku szkolnym są pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania. Przeprowadzane badania przesiewowe mają doprowadzić do postawienia wstępnej diagnozy, niemniej zawsze powinna ona być potwierdzona innymi, bardziej dokładnymi badaniami, właściwymi dla danej choroby i zleconymi przez lekarza. Należy pamiętać o tym, że badania przesiewowe mogą mieć swoje negatywne skutki, takie jak: postawienie fałszywej diagnozy lub jej brak, a to może prowadzić do błędnego poczucia bezpieczeństwa osoby badanej. Dlatego bardzo znaczące jest aby pielęgniarki były odpowiednio przygotowane zarówno teoretycznie jak i praktycznie, gdyż rzetelność przeprowadzonych badań ma wpływ na wynik testów przesiewowych. Do zadań pielęgniarki wykonującej testy należy: 1) przygotowanie dokumentacji oraz sprzętu niezbędnego do wykonania testu 2) poinformowanie rodziców dziecka o celach, planowanym terminie oraz miejscu wykonania testu przesiewowego 3) wpisanie wyników do karty testu przesiewowego 4) poinformowanie rodziców dziecka o konieczności profilaktycznego badania lekarskiego 5) włączenie dokumentacji testów przesiewowych do Karty zdrowia dziecka oraz zaplanowanie ewentualnej dalszej opieki nad dzieckiem ze stwierdzonymi zaburzeniami!!! WAŻNE!!! Przeprowadzanie poszczególnych testów wymaga zapewnienia odpowiednich warunków i atmosfery w czasie badania. Należy zwrócić uwagę na przestrzeganie praw dziecka i pacjenta, w tym zwłaszcza prawa do: informacji, prywatności, intymności, godności osobistej i zachowania tajemnicy. [2]

3 Rozwój psychofizyczny dzieci i młodzieży, a rodzaje testów przesiewowych stosowanych do wykrywania zaburzeń w ich rozwoju Rozwój to proces, w którym zachodzą zmiany mające swoiste właściwości i który jest procesem nieodwracalnym. Rozwój fizyczny jest procesem przebiegającym etapami, od stopniowego rozwoju dziecka do gwałtownego pędu ku dorosłości związanego z okresem dojrzewania. Jakość rozwoju dziecka zależy od wrodzonych cech organizmu oraz od działających na nie w ciągu życia czynników środowiskowych [4]. Każde dziecko rozwija się indywidualnie, niezależnie od jego wrodzonych zdolności. Wskaźniki rozwoju fizycznego są zaliczane do pozytywnych mierników zdrowia, a systematyczne dokonywanie ich oceny jest jednym z podstawowych elementów profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą. [3] Takiej właśnie oceny rozwoju możemy dokonać poprzez wykonywanie określonych testów przesiewowych dla poszczególnych grup wiekowych w okresie rozwojowym. Badania przesiewowe, o których mowa obejmują trzy okresy rozwojowe: 1) przedszkolny od 3 do 7 lat 2) młodszy wiek szkolny od 7 do lat 3) dorastania od do lat Ze względu na tak znaczną rozpiętość wiekową konieczne jest zapoznanie się z określonymi normami, które świadczą o prawidłowości rozwoju dzieci i młodzieży. Najistotniejszymi w ocenie rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży są siatki centylowe. Tabela1. Rodzaje testów przesiewowych oraz wiek w jakim powinny być wykonywane Test przesiewowy do wykrywania zaburzeń: Rozwoju fizycznego Narządu wzroku: Rodzaj badania Wiek badanego dziecka Pomiar wysokości i masy 5/6 lat oddział przedszkolny ciała 10 lat - kl. III szkoły podstawowej 12 lat kl. V szkoły podstawowej 13 lat kl. I gimnazjum 16 lat kl. I szkoły ponadgimnazjalnej 18/19 lat ostatnia kl. szkoły ponadgim. 1) zeza 1.Badanie obecności 5/6 lat oddział przedszkolny widocznego zeza: a) badanie ustawienia gałek ocznych b) badanie symetrii odbicia światła na rogówkach (test

4 Hirschberga). 2. Badanie skłonności do zezowania za pomocą testu naprzemiennego zasłaniania oczu (cover test) 2) ostrości wzroku 3) widzenia barw Narządu słuchuuszkodzenia słuchu Wad wymowy Ciśnienia tętniczego krwi (podwyższonego) Narządu ruchu: 1) bocznego skrzywienia kręgosłupa Badanie ostrości wzroku 5/6 lat oddział przedszkolny z odległości (3-5 m) za 7 lat kl. I szkoły podstawowej pomocą tablic z 10 lat - kl. III szkoły podstawowej optotypami 12 lat kl. V szkoły podstawowej 13 lat kl. I gimnazjum 16 lat kl. I szkoły ponadgimnazjalnej 18/19 lat ostatnia kl. szkoły ponadgim. Badanie widzenia barw za pomocą tablic pseudoizochro - matycznych Ishihary Powtórz co słyszysz - badanie orientacyjne szeptem w odległości ok. 5 m Powtórz wyraz np. czapka, pszczoła, rower Trzykrotny pomiar ciśnienia tętniczego 10 lat - kl. III szkoły podstawowej 5/6 lat oddział przedszkolny 13 lat kl. I gimnazjum 5/6 lat oddział przedszkolny 5/6 lat oddział przedszkolny 10 lat - kl. III szkoły podstawowej 13 lat kl. I gimnazjum 16 lat kl. I szkoły ponadgimnazjalnej 18/19 lat ostatnia kl. szkoły ponadgim. 1) badanie symetrii osi 5/6 lat oddział przedszkolny długiej kręgosłupa 7 lat kl. I szkoły podstawowej 2) badanie symetrii klatki 10 lat - kl. III szkoły podstawowej piersiowej i okolicy 12 lat kl. V szkoły podstawowej lędźwiowej podczas 13 lat kl. I gimnazjum skłonu w przód 16 lat kl. I szkoły ponadgimnazjalnej 2) nadmiernej kifozy piersiowej badanie wielkości kifozy za pomocą pionu 13 lat kl. I gimnazjum 16 lat kl. I szkoły ponadgimnazjalnej 3) zniekształcenia 1) mierzenie odległości 5/6 lat oddział przedszkolny statyczne kończyn między kostkami 7 lat kl. I szkoły podstawowej dolnych (koślawość i (koślawość kolan) 10 lat - kl. III szkoły podstawowej szpotawość kolan) 2) badanie ustawienia osi 12 lat kl. V szkoły podstawowej długiej podudzia i pięty za 13 lat kl. I gimnazjum pomocą pionu (koślawość 16 lat kl. I szkoły ponadgimnazjalne kolan) 3) mierzenie odstępu między kolanami (szpotawość) [Źródło: Jodkowska M., Woynarowska B. Testy przesiewowe u dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, Warszawa 2002]

5 !!! WAŻNE!!! Prowadzanie testów przesiewowych jest doskonałą okazją do edukacji zdrowotnej uczniów. Można przekazać im podstawowe informacje i wskazówki dotyczące zachowań zdrowotnych i samokontroli. [5] Ogół postępowania poprzesiewowego Każde dziecko, u którego stwierdzono dodatni wynik testu powinno zostać skierowane do lekarza pediatry, który sprawuje opiekę nad nim, a ten jeżeli potwierdzi występowanie określonego zaburzenia skieruje dziecko do lekarza specjalisty w celu wykonania szczegółowych badań diagnostycznych. BADANIA PRZESIEWOWE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM CZ. II METODYKA BADAŃ PRZESIEWOWYCH Osoby prowadzące badania przesiewowe powinny dbać o warunki oraz sposób w jaki przeprowadzane są testy. W tym celu należy zadbać o: 1. odpowiednie wyposażenie w sprzęt oraz niezbędne pomoce do wykonywania badań, jak i dbanie oraz sprawdzanie stanu technicznego sprzętu 2. warunki, w jakich wykonywane są badania 3. sposób wykonywania testów (pielęgniarka przeprowadzająca badanie powinna wytłumaczyć lub zademonstrować na czym polega poszczególny test) 4. odpowiednie udokumentowanie wyników badań oraz postępowania poprzesiewowego Warunki przeprowadzania badań Pomieszczenie odpowiednie do prowadzenia badań to takie, które będzie przestrzenne i jasne. Najlepszą porą na wykonywanie badań są godziny przedpołudniowe. Testy powinny być wykonywane w świetle dziennym, temperatura pomieszczenia powinna być dostosowana do pory roku: latem ok ºC, zimą ºC. Jeżeli w pomieszczeniu przebywa więcej osób należy zadbać o parawan, który pozwoli przestrzegać prawa pacjenta do intymności. Zawsze należy wyjaśnić badanemu na czym będzie polegało badanie oraz zachęcić go do współpracy.

6 !!!WAŻNE!!! Testy przesiewowe są jedynie badaniami wstępnym mającymi na celu identyfikację osób, u których podejrzewane są zaburzenia w rozwoju. Dzieci i młodzież z dodatnim wynikiem jakiegokolwiek testu należy skierować do lekarza POZ, który wykluczy lub potwierdzi podejrzenie zaburzeń. W wypadku potwierdzenia badany powinien zostać skierowany do lekarza specjalisty. TEST PRZESIEWOWY DO WYKRYWANIA ZABURZEŃ W ROZWOJU SOMATYCZNYM Nadmierna masa ciała jest problemem społecznym; w 1997 roku Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie ogłosiła otyłość ogólnoświatową epidemią obejmującą dzieci i dorosłych, uznając ją za jedno z największych zagrożeń dla zdrowia ludzkości. Problem otyłości u dzieci i młodzieży narasta od kilkunastu lat, a rodzice często nie dostrzegają problemu. [13] Z danych opublikowanych przez Haslama i Jamesa [17] w 2005 r. wynika, że około 10% światowej populacji do 18 roku życia ma nadwagę lub otyłość, a amerykańskie badania prowadzone na dużej grupie ponad 8 tysięcy dzieci i młodzieży, zakończone w 2002 r., wskazują na nadmiar masy ciała u około 30% z nich [19]. Według innych danych, nawet ponad połowa Amerykanów wykazuje nadmierną masę ciała [16]. Badacze europejscy uważają, że w Europie około 20% dzieci ma nadmiar masy ciała, z czego u około 5% stwierdza się otyłość [18]. W Polsce częstość występowania otyłości waha się w różnych regionach od 2,5 do 12% dzieci i młodzieży. Do nadwagi i otyłości prowadzą przede wszystkim długotrwałe, nieprawidłowe nawyki żywieniowe, mała aktywność fizyczna i problemy emocjonalne. Otyłość może być również dziedziczna. U dzieci i młodzieży stwarza ryzyko chorób układu oddechowego, endokrynologicznego, stłuszczenia wątroby, nieprawidłowości ortopedycznych i zaburzeń psychicznych, a w wieku późniejszym schorzeń układu sercowo-naczyniowego i cukrzycy II typu. [13] Dzieci otyłe są dyskryminowane przez rówieśników, mają niską samoocenę, niekiedy objawy depresyjne [14]. Zaburzenia te sprzyjają powstawaniu jadłowstrętu psychicznego i bulimii [15]. Istnieje zatem pilna potrzeba edukacji zdrowotnej dzieci i młodzieży. Konieczne jest uświadamianie stosowania prawidłowej, zbilansowanej diety, unikania sytuacji sprzyjających tyciu, jak i propagowania aktywnego trybu życia. [13]

7 Pomiaru wysokości i masy ciała dokonuje się w ramach badań przesiewowych aby zidentyfikować dzieci i młodzież z niedoborem lub nadmiarem wzrostu (nisko-, wysokorosłość) oraz wagi (niedowaga, nadwaga, otyłość). Testowi poddawane są dzieci z każdej grupy wiekowej określonej przez akty normatywne dla badań przesiewowych (5/6, 10, 12, 13, 16, 18/19 lat) oraz dzieci w każdym innym wieku jeśli istnieje podejrzenie zaburzeń w rozwoju fizycznym. Sprzęty niezbędne do przeprowadzenia pomiarów antropometrycznych to: - waga (powinna być tarowana po każdym 10 pomiarze) - centymetr krawiecki (przymocowany pionowo do ściany) - ekierka - siatki centylowe masy i wysokości ciała oraz wskaźnika BMI odpowiednio dla chłopców i dziewczynek Pomiar wysokości ciała Dziecko, na boso staje przy ścianie, do której przyklejony jest centymetr. Pozycja ciała badanego powinna być wyprostowana, ręce swobodnie zwisać wzdłuż ciała, nogi muszą być wyprostowane w kolanach, a pięty powinny przylegać do ściany. Zwracamy również uwagę na odpowiednie uniesienie głowy (ułożenie w płaszczyźnie oczno-usznej). Pielęgniarka przystawia jedną z przyprostokątnych ekierki do centymetra umocowanego na ścianie, a drugą przyprostokątna do czubka głowy dziecka. Odczytany wynik pomiaru z dokładnością do 1mm odnotowuje się w karcie badania. [2,4] Rys. 1. Pomiar wysokości ciała [22]

8 Pomiar masy ciała Badane dziecko stoi na wadze jedynie w bieliźnie. Pomiar masy ciała należy wykonać z dokładnością do 100g, a otrzymany wynik zapisać w karcie badania. [2,4] Wyznaczenie wskaźnika BMI Z otrzymanych pomiarów wzrostu oraz wagi danego dziecka należy wyliczyć wartość wskaźnika BMI ze wzoru: i zapisać wynik w karcie. Rys 2. Pomiar masy ciała [22] Interpretacja wyników oraz postępowanie poprzesiewowe Każdy z otrzymanych wyników (waga, wzrost, BMI) należy nanieść na siatki centylowe odpowiednie dla płci i wieku badanego dziecka. (obecnie najczęściej stosowane są siatki centylowe z 1999 r. opracowane przez I. Palczewską, Z. Niedźwiecką z Zakładu Rozwoju Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie) O dodatnim wyniku testu mówimy, gdy wzrost lub waga albo wartość wskaźnika BMI badanego dziecka odczytane na siatkach centylowej wynoszą: a) poniżej 3 C lub mieszczą się pomiędzy 3 a 10 C podejrzenie niedoboru wysokości/masy ciała b) pomiędzy 90 a 97 C oraz powyżej 97 C podejrzenie nadmiernej wysokości lub wysokorosłości/nadwagi lub otyłości Każdy badany z dodatnim wynikiem testu przesiewowego powinien zostać skierowany do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej wraz z wynikami pomiarów oraz wartościami centylowymi.

9 TEST PRZESIEWOWY DO WYKRYWANIA ZEZA Zez jest wadą narządu wzroku polegającą na osłabieniu mięśni okoruchowych. Taka dysfunkcja powoduje zmianę kąta patrzenia jednego oka względem drugiego, w skutek czego następuje brak możliwości równoczesnej koncentracji obu oczu na oglądanym przedmiocie. Celem testu jest zidentyfikowanie dzieci, u których podejrzewa się zeza lub obserwuje skłonności do zezowania. W teście biorą udział dzieci w wieku 5-6 lat. Do wykonania badania niezbędna jest latarka z wąską wiązką promieni. Test składa się z dwóch części: 1. Badanie obecności widocznego zeza: a) badanie ustawienia gałek ocznych b) badanie symetrii odbicia światła na rogówkach (test Hirshberga) 2. Badanie skłonności do zezowania (testu naprzemiennego zasłaniania oczu - cover test) [4] Badanie widocznego zeza a) Badanie ustawienia gałek ocznych Prosimy dziecko, aby usiadło twarzą do okna, na przeciwko pielęgniarki i spojrzało na twarz osoby badającej. Badający sprawdza, czy gałki oczne dziecka są prawidłowo i symetrycznie ustawione. Dodatkowo zwracamy uwagę na szerokość i długość szpar powiekowych oraz ustawienie i ruchomość powiek. [4]

10 Jeżeli zaobserwowano, że: a) jedna z gałek ocznych jest ustawiona do wewnątrz (w kierunku nosa), to określamy ten stan jako zez zbieżny (esotropia) b) jedna z gałek ocznych ustawiona jest na zewnątrz (w kierunku skroni) wówczas określamy to jako zez rozbieżny (exotropia) c) gałka oczna odchylona jest ku górze lub ku dołowi określamy ten stan jako zez pionowy (hypotropia-ku dołowi, hypertropia-ku górze) [4] Badanie odbicia światła na rogówkach (test Hirschberga) Rys. 3. Rodzaje zeza [23] Test ten pozwala na określenie w przybliżeniu kąta zeza. Około 30 cm od twarzy dziecka umieszczamy latarkę i prosimy aby patrzyło na źródło światła. Ustawienie gałek ocznych ocenia się obserwując położenie refleksu świetlnego odbijającego się na rogówkach. Obserwujemy czy odbicie światła w źrenicach obu oczu jest symetryczne (czy znajduje się w centrum źrenic). Rys. 4. Kąty zeza w teście Hirschberga [24] Niesymetryczne odbicie światła świadczy o możliwości wystąpienia zeza. Każdy milimetr przesunięcia odpowiada w przybliżeniu 7 kąta zeza. Jeżeli odbicie zlokalizuje się z brzegu źrenicy wynosi około 15, w połowie tęczówki 30, a jeśli znajduje się poza rogówką ma wartość 45. Badanie skłonności do zezowania Cover test Badanie polega na zasłonięciu ręką osoby badającej, zasłonką lub ciemnym szkłem jednego oka dziecka, podczas gdy drugie oko patrzy na wprost na wyznaczony punkt. W chwili wykonywania ruchów naprzemiennych należy obserwować, czy gałka oczna wykonuje ruch w stronę nosa, skroni, w górę lub w dół od pozycji centralnej oka.

11 Rys. 5. Cover test [25] Interpretacja wyników oraz postępowanie poprzesiewowe Wynik testu przesiewowego mającego na celu wykrycie zeza uznaje się za dodatni, gdy wystąpi przynajmniej jeden z poniższych objawów: a) ustawienie gałek ocznych jest niesymetryczne b) odbicie światła na rogówkach obu oczu jest niesymetryczne c) stwierdza się ruchu gałki ocznej podczas cover-testu Otrzymane wyniki powinny zostać odnotowane w karcie badania przesiewowego. O dodatnim wyniku testu należy poinformować rodziców lub opiekunów dziecka, z zaleceniem zgłoszenia się do lekarza okulisty. TEST PRZESIEWOWY DO WYKRYWANIA NIEPRAWIDŁOWEJ OSTROŚCI WZROKU Przeprowadzanie testu mającego wykryć zaburzenia ostrości wzroku jest niezwykle istotne, ponieważ nieskorygowane wady wzroku u dzieci mogą powodować trudności w nauce czytania i pisania, niechęć do uczenia się, rozdrażnienie i zmęczenie. Testowi poddawane są dzieci w wieku 5/6, 10, 12, 13, 16 i18/19 lat.

12 Sprzęt niezbędny do przeprowadzenia testu to: - tablice z optotypami: w postaci widełek lub kształtów przeznaczone są dla dzieci młodszych, które nie umieją czytać ale różnicują kierunki prawo, lewo, góra, dół oraz nazywają poszczególne kształty w postaci cyfr lub liter dla dzieci starszychm, które rozpoznają cyfry oraz litery - osłonka dla przysłonięcia oka niebadanego np. trójkąt wycięty z papieru - wskaźnik do pokazywania znaków na tablicy - widełki wycięte ze sztywnego kartonu, których wielkość będzie odpowiadała największym widełkom na tablicy z optotypami W zależności od długości pomieszczenia, w którym przeprowadzane jest badanie należy zastosować odpowiednio dostosowane tablice do badania w odległości 3 lub 5 metrów. Ta-

13 blica powinny zostać powieszona na jasnej ścianie i oświetlana przez światło dzienne. W pochmurne jesienno-zimowe dni tablicę należy doświetlić lampą. Wysokość tablicy musi się znajdować na wysokości oczu badanego dziecka, dlatego w zależności od wieku i wzrostu badany może stać lub siedzieć. Badanie ostrości wzroku Badany staje/siada w odległości 3 lub 5 metrów od tablicy. Badanie rozpoczyna się od oka prawego. Lewe oko jest zasłonięte, a badający wskaźnikiem wskazuje widełki/kształty lub litery/cyfry. Prosi, aby dziecko pokazało kierunek widełek/nazwało pokazany kształt lub odczytało wskazaną literę/cyfrę. Jeżeli badane dziecko nie odczytuje prawidłowo wszystkich, bądź niektórych widełek/kształtów/liter/cyfr w danym rzędzie, to pokazujemy rząd wyżej. Gdy dziecko wskaże prawidłowo wszystkie widełki/kształty/litery/cyfry badanie uznaje się za zakończone. Podobnie bada się oko lewe po zasłonięciu prawego. W czasie badania należy obserwować i czy dziecko: - nie ustawia asymetrycznie głowy nie patrzy bokiem lub skośnie - nie mruży oczu - nie rozpoznaje optotypów z trudnością Powyższe obserwacje powinno się odnotować w karcie badania.!! Dziecko, które nosi okulary badane musi być w okularach!! Interpretacja wyników oraz postępowanie poprzesiewowe O dodatnim wyniku testu mówimy, gdy badane dziecko nie pokaże wszystkich wskazanych optotypów, jak również kiedy ustawia asymetrycznie głowę, mruży oczy lub z dużym trudem rozpoznaje optotypy (dotyczy przede wszystkim dzieci młodszych). Należy poinformować rodziców lub opiekunów o wyniku badania i skierować do lekarza okulisty. Na karcie informacyjnej dla lekarza odnotować trzeba stwierdzoną ostrość wzroku dziecka oraz wszystkie inne niepokojące objawy.

14 TEST PRZESIEWOWY DO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA BARW Zaburzenia rozpoznawania barw dzielą się na zaburzenia nabyte i wrodzone. Mogą upośledzać codzienne funkcjonowanie, być przeszkodą w wykonywaniu pewnych zawodów np. zawód kierowcy. Badanie przeprowadzane jest u dzieci w wieku 10 lat za pomocą tablic pseuchoizochromatycznych Ishihary. Każda tablica składa się z koła utworzonego przez różnych rozmiarów okrągłe plamy, różniące się w nieznaczny sposób barwami. Układ plam w kolorze odmiennym od tła jest taki, że tworzą liczbę. Zadaniem pacjenta jest ją odczytać. Dobór kolorów na każdej tablicy jest inny, co umożliwia zdiagnozowanie różnych zaburzeń widzenia barw. Pełny test Ishihary polega na pokazaniu pacjentowi 36 tablic; wersje przesiewowe liczą 14 lub 24 tablice, wersja dla dzieci i osób niepiśmiennych liczy 10 tablic. [20] Rys. 6. Tablice Ishihary Badanie widzenia barw Badający stoi przodem do dziecka trzymając tablice przed sobą, tak aby umożliwić uczniowi swobodne odczytanie. Odległość tablic od oczu badanego powinna wynosić ok. 75 cm. Tablice pokazywane są w określonej kolejności. Najpierw pokazywane są tablice od numeru 1 do 13, tablice 14 i 15 bez cyfr opuszcza się, następnie pokazywane są tablice 16 i 17. Badający prosi dziecko aby głośno określało kształty lub cyfry, które widzi.

15 Interpretacja wyników testu oraz postępowanie poprzesiewowe Wynik testu uznaje się za dodatni, jeżeli uczeń nieprawidłowo odczytał nawet jedną tablicę. O wyniku badania powinno się poinformować rodziców/opiekunów dziecka oraz wychowawcę. Wskazana jest konsultacja lekarza okulisty. Na karcie informacyjnej należy zapisać zaobserwowane anomalia. TEST PRZESIEWOWY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ SŁUCHU Kilkanaście procent dzieci i młodzieży w wieku szkolnym ma uszkodzony słuch w stopniu lekkim i średnim. Uszkodzenia słuchu mogą by wrodzone, mogą być następstwem zaburzeń okresu okołoporodowego lub nabyte w okresie pourodzeniowym. W większości wypadków nabyte uszkodzenia słuchu są następstwami stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, zapalenia ucha środkowego oraz przebytych chorób zakaźnych np. odry. Wczesne wykrycie uszkodzenia słuchu, określenie jego przyczyny oraz stopnia uszkodzenia, po czym podjęcie odpowiedniego leczenia lub rehabilitacji jest bardzo ważne dla losów dziecka. Słuch jest niezbędnym warunkiem prawidłowego rozwoju mowy, rozwoju psychospołecznego i wyboru zawodu. Pozwoli też zadecydować specjalistom oraz rodzicom czy dziecko powinno uczęszczać do szkoły dla dzieci niedosłyszących. Test ma na celu wykluczenie lub potwierdzenie uszkodzenia słuchu u dzieci i młodzieży. Wykonywany jest w wieku 5/6 oraz 13 lat. Polega na badaniu powtórz co słyszysz, który wykonywany jest szeptem za pomocą określonych zestawów słów, dostosowanymi do wieku rozwojowego dziecka. Badanie słuchu Test powinien być przeprowadzany w pomieszczeniu o długości około 5,5 metra oraz w miarę możliwości jak najbardziej wyciszonym odizolowanym od dużych źródeł hałasu (np. ulicy, boiska), przy zamkniętych drzwiach i oknach.!!! WAŻNE!!! Badaniu nie mogą zostać poddane dzieci, które mają infekcję nosa lub gardła oraz te, które w danej chwili albo w ciągu ostatnich 2 tygodni miały zapalenie uszu.

16 Każde ucho badane jest oddzielnie. Ucho niebadane musi zostać zagłuszone. Jeżeli test jest wykonywany w obecności rodziców dziecka, to prosimy ich, aby zatkali przewód słuchowy. Natomiast, gdy dziecko jest starsze, może zrobić to samodzielnie. Należy poprosić, aby włożyło zwilżony palec do przewodu słuchowego. Przed rozpoczęciem badania właściwego należy przeprowadzić wstępną rozmowę szeptem, aby pokazać dziecku na czym polega badanie i upewnić się, że zrozumiało jak je wykonać. Prosimy, by uczeń stanął przed badającym i głośno odpowiedział na 3-4 pytania, które badający zada szeptem, np. Jak masz na imię?, Ile masz lat?, Czy masz rodzeństwo?, Gdzie mieszkasz?. Jeżeli wstępna rozmowa przebiegła pomyślnie, należy przejść do wykonania testu właściwego. Prosimy dziecko aby oddaliło się na odległość około 5 metrów i odwróciło się bokiem do badającego. Następnie mówimy dziecku, żeby zamknęło oczy. Jest to konieczne ponieważ dziecko odruchowo może odwracać głowę w stronę osoby badającej, a tym samym odczytywać z ruchu ust wypowiadane wyrazy. Test rozpoczyna się od ucha prawego, co oznacza, że należy wygłuszyć ucho lewe. Badający wypowiada szeptem kolejno słowa z wybranego zestawu i prosi, żeby dziecko głośno powtarzało to co usłyszy. Jeżeli badany powtórzy wszystkie sześć (dotyczy dzieci 5/6 letnich) / dziesięć słów (dotyczy 13 latków) test uznajemy za zakończony. W przypadku dzieci młodszych za prawidłową uznawana jest pomyłka w wyrazach podobnych fonetycznie np. Tomek zamiast domek. Gdy uczeń nie powtórzył prawidłowo wszystkich wyrazów lub je przekręcił należy powtórzyć badanie używając drugiego zestawu słów, co pozwoli wykluczyć lub potwierdzić podejrzenie niedosłuchu. Ucho lewe badane jest w identyczny sposób, tyle że z użyciem zestawu słów przygotowanych dla ucha lewego. Tabela 2. Zestaw słów do badania słuchu dzieci w wieku 6 lat [4] UCHO PRAWE UCHO LEWE A B C A B C Krysia Dziesięć Sala Lato Chłopak Pole Stasio Siedem Klasa Mama Domek Okno Zosia Dziewięć Rzeka Ania Lala Mleko Kazia Dziesięć Drzewo Tata Lampa Kotek Jadzia Dziewięć Szkoła Góra Tomek Głowa Jasia Cztery Szosa Kreda Fala Woda

17 Tabela 3. Zestaw słów do badania słuchu uczniów wieku 13 lat [4] UCHO PRAWE UCHO LEWE A B A B Pies Targ Ściąć Staw Tak Karp Jest Świat Rząd Ślub Strajk Drzwi Piec Chleb Śpioch Knot Chodź Zdrów Grzmi Wstrząs Mocz Kurs Szew Mama Zięć Grzmot Wieś Rzecz Śledź Szkło Twarz Park Żart Dać Chleb Spaść Kwiat Nos Krem Śnieg Interpretacja wyników testu oraz postępowanie poprzesiewowe Możemy podejrzewać uszkodzenie słuchu (jednego lub obu uszu) jeżeli dziecko nie powtarza lub przekręca przynajmniej dwa wyrazy z każdego zestawu słów odpowiednich dla jego wieku. O wyniku testu należy poinformować rodziców lub opiekunów dziecka i skierować do lekarza pediatry, który opiekuje się dzieckiem. Lekarz powinien wykonać test ponownie i w razie konieczności skierować dziecko na specjalistyczne badania diagnostyczne. ORIENTACYJNE WYKRYWANIE WAD WYMOWY Do wad nie zaliczamy cech wymowy dziecięcej, które są normalnym przejawem jej niedojrzałości. Istnieją jednak pewne odchylenia uchwytne już w okresie rozwoju mowy. Największą grupę zaburzeń mowy tworzą wady artykulacyjne określane mianem dyslalii. [7] Dyslalia to nieprawidłowość w wymawianiu jednej głoski, wielu głosek, a nawet wszystkich lub niemal wszystkich głosek od razu (bełkot). W obrębie dyslalii wyróżniamy wszelkiego rodzaju: a) seplenienia (nieprawidłowa wymowa głosek s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, ź) b) rerania (nieprawidłowa wymowa głoski r. Głoska ta może być wymawiana jako l, j, r l, jako r języczkowe lub opuszczana)

18 c) nieprawidłową wymowę głosek k, g, d) bezdźwięczność i inne odchylenia od normalnej artykulacji np. nosowanie Inne dość często spotykane wady wymowy poza dyslalią to zniekształcanie niektórych głosek spowodowane niedosłuchem oraz jąkanie. W ocenie rozwoju mowy dziecka bierze się pod uwagę zarówno zdolność mówienia, jak i rozumienia. Podczas oceny mówienia istotny jest zasób słownictwa dziecka, struktury gramatyczne jakich używa, płynność jego wypowiedzi, jak i sama wymowa. Przy ocenie rozumienia ważny jest poziom rozumienia przez dziecko wyrazów, zdań, dłuższych wypowiedzi. Istotny jest też stopień komunikowanie się dziecka z otoczeniem. [7,8] Orientacyjna ocena rozwoju mowy Badaniu poddawane są dzieci w wieku przedszkolnym (5-6 lat) i wczesnoszkolnym (6-7 lat). Wstępnej oceny rozwoju mowy dokonujemy przez wcześniejszą obserwację mowy dziecka w trakcie całych badań przesiewowych oraz wywiad z rodzicami, który pozwoli ustaić przebieg dotychczasowego rozwoju mowy dziecka. Włąściwej oceny dokonujemy wykonując próbę eksperymentalną, która polega na powtarzaniu przez dziecko poszczególnych słów np. rower, czapka, pszczoła, czoło, które wypowiada wcześniej badający.!!! WAŻNE!!! Podstawowym i niezbędnym warunkiem decydującym o rozwoju mowy jest prawidłowy słuch. Wykrycie nieprawidłowości w wymowie dziecka pozwala na szybkie podjęcie działań terapeutycznych, które pozwolą wyrównać defekty. Prawidłowa wymowa wpływa znacznie na funkcjonowanie dziecka w różnych sferach życia m. in. sferze poznawczej, emocjonalnej, społecznej, jak i wpływa na jego edukację. z logopedą. Jeżeli wynik testu jest dodatni należy zasugerować rodzicom, aby skonsultowali się

19 TEST PRZESIEWOWY DO WYKRYWANIA NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO Nadciśnienie tętnicze u dzieci i młodzieży,nie występuje tak często jak u dorosłych, choć staje się coraz częstszym zjawiskiem. Wartości ciśnienia zmieniają się wraz z wiekiem. Prawidłowe ciśnienie tętnicze u dziecka w pierwszym roku życia nie powinno przekraczać wartości 90/50 mm Hg. Do okresu pokwitania wartość ciśnienia wzrasta o ok. 1-2 mm Hg rocznie. O nadciśnieniu tętniczym u dzieci i młodzieży mówi się, gdy wartość ciśnienia określona dla ich wieku rozwojowego przekracza normę o 30 mm Hg. [9,11] Tabela 4. Podział ciśnienia tętniczego u dzieci w odniesieniu do wartości centylowych [10] < 90 centyla -ciśnienie tętnicze prawidłowe centyl ciśnienie tętnicze wysokie prawidłowe > 95 centyla nadciśnienie tętnicze!!! WAŻNE!!! U każdego dziecka powyżej 3-go roku życia ciśnienie tętnicze powinno być mierzone podczas każdej wizyty lekarskiej. Test wykonywany jest w celu rozpoznania u dzieci i młodzieży nadciśnienia tętniczego. Wiek uczniów w jakim wykonywany jest test to: 5/6, 10, 13, 16 oraz 18/19 lat. Sprzęt niezbędny do wykonania testu to: aparat do mierzenia ciśnienia (sfigmomanometr rtęciowy lub manometr sprężynowy) z odpowiednio dobraną do wieku dziecka szerokością i długością mankietu stetoskop tabele do interpretacji wyników ciśnienia tętniczego krwi, odpowiednie dla płci i wieku dziecka

20 Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiaru należy dokonać, gdy dziecko jest spokojne ( badania nie wykonuje się gdy uczeń jest po wysiłku, w stresie lub z silnymi objawami infekcji). Dziecko powinno znajdować się w pozycji siedzącej z odwiedzionym ramieniem ułożonym na poziomie serca. Ważne jest aby nie zmieniało pozycji oraz spokojnie oddychało. Należy dokładnie dobrać szerokość i długość mankietu. Uwaga: Użycie zbyt wąskiego mankietu spowoduje, iż wyniki mogą zostać zawyżone nawet o 20-30%. Natomiast zastosowanie zbyt szerokiego mankietu zaniży wynik. Takie błędy mogą przyczynić się do ustalenia fałszywego rozpoznania nadciśnienia tętniczego. Pomiaru należy dokonać trzykrotnie (w odstępie 2-3 minut), a następnie wyliczyć średnią z uzyskanych trzech pomiarów w celu uzyskania ostatecznego wyniku. Interpretacja wyników testu oraz postępowanie poprzesiewowe Wynik testu uznaje się za dodatni, jeżeli wartości ciśnienia są równe lub przekraczają 95 centyl. O dodatnim wyniku testu nigdy nie można mówić na podstawie jednorazowego pomiaru. Jeżeli pierwotny wynik był niepokojący, należy dokonać kolejnych pomiarów w przeciągu następnych 2-3 dni i wówczas zinterpretować. Pomiary odnotować trzeba w karcie badania przesiewowego, powiadomić rodziców dziecka o podejrzeniu nadciśnienia tętniczego i skierować ucznia do lekarza pediatry, który sprawuje nad nim opiekę.

Medycyna szkolna cz. II. Zofia Nowak - Kapusta

Medycyna szkolna cz. II. Zofia Nowak - Kapusta Medycyna szkolna cz. II Zofia Nowak - Kapusta Test przesiewowy jest to wstępna identyfikacją nierozpoznanych dotychczas chorób, zaburzeń lub wad przez zastosowanie testów i szybkich metod badania. Głównym

Bardziej szczegółowo

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa PLECY OKRĄGŁE To choroba kręgosłupa, której cechą charakterystyczną jest nadmierne wygięcie kręgosłupa ku tyłowi w odcinku piersiowym i krzyżowym. Nieleczona kifoza może nie tylko się pogłębić i doprowadzić

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu. Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu. Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku 2012 Ośrodek Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka 80-397 Gdańsk ul. Kołobrzeska 61 tel. 058 553 43 11 fax.058

Bardziej szczegółowo

W wyglądzie dziecka z plecami okrągłymi obserwuje się:

W wyglądzie dziecka z plecami okrągłymi obserwuje się: Plecy okrągłe to nadmierne uwypuklenie fizjologicznej krzywizny piersiowej. Nadmierne wygięcie kręgosłupa w odcinku piersiowym skompensowane jest w odcinku szyjnym zwiększoną lordozą szyjną i pochyleniem

Bardziej szczegółowo

Karta profilaktycznego badania lekarskiego ucznia klasy 0 Kolejność wypełniania: 1-rodzic/opiekun, 2-pielęgniarka, 3-lekarz

Karta profilaktycznego badania lekarskiego ucznia klasy 0 Kolejność wypełniania: 1-rodzic/opiekun, 2-pielęgniarka, 3-lekarz Karta profilaktycznego badania lekarskiego ucznia klasy 0 Kolejność wypełniania: 1-rodzic/opiekun, 2-pielęgniarka, 3-lekarz pieczęć szkoły KARTA PROFILAKTYCZNEGO BADANIA LEKARSKIEGO UCZNIA KLASY 0 (informacje

Bardziej szczegółowo

NFZ przypomina opieka zdrowotna w szkole

NFZ przypomina opieka zdrowotna w szkole NFZ przypomina opieka zdrowotna w szkole Początek roku szkolnego to dobra okazja, aby przypomnieć jak funkcjonuje profilaktyczna opieka zdrowotna w szkole oraz jakie są zasady ubezpieczenia zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

As zdolny do zajęć bez ograniczeń, uprawiający dodatkowo sport; B zdolny do zajęć WF z ograniczeniami; Bk zdolny do zajęć WF z ograniczeniami,

As zdolny do zajęć bez ograniczeń, uprawiający dodatkowo sport; B zdolny do zajęć WF z ograniczeniami; Bk zdolny do zajęć WF z ograniczeniami, Pielęgniarka szkolna Pielęgniarka szkolna od 1992 roku jest jedynym profesjonalnym pracownikiem ochrony zdrowia na terenie placówki szkolno-wychowawczej. Pełni ona główną rolę w profilaktycznej opiece

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu Rok 2008 2008 Ośrodek Promocji Zdrwia i Sprawności Dziecka 80-397 Gdańsk ul. Kołobrzeska 61 tel. 058 553 43 11 fax.058 553 53 34 e-mail: opzisd@wp.pl

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIV/72/2013 Rady Gminy Bodzechów z dnia 25 listopada 2013r.

Uchwała Nr XLIV/72/2013 Rady Gminy Bodzechów z dnia 25 listopada 2013r. Uchwała Nr XLIV/72/2013 Rady Gminy Bodzechów z dnia 25 listopada 2013r. w sprawie uchwalenia gminnego programu zdrowotnego na 2013 rok w zakresie profilaktyki i korekcji wad postawy dla dzieci ze szkół

Bardziej szczegółowo

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Przesłanki do realizacji programu: Wady postawy to coraz większy problem zdrowotny naszego społeczeństwa. W ostatnich latach znacząco wzrosła ilość

Bardziej szczegółowo

RODZAJE WAD POSTAWY. - zapadniętą lub spłaszczoną klatkę piersiową (bardzo często funkcja oddechowa klatki piersiowej jest upośledzona),

RODZAJE WAD POSTAWY. - zapadniętą lub spłaszczoną klatkę piersiową (bardzo często funkcja oddechowa klatki piersiowej jest upośledzona), RODZAJE WAD POSTAWY WADY KRĘGOSŁUPA PLECY OKRĄGŁE. Plecy okrągłe to nadmierne uwypuklenie fizjologicznej krzywizny piersiowej. Nadmierne wygięcie kręgosłupa w odcinku piersiowym skompensowane jest w odcinku

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ PRAWIDŁOWEJ POSTAWY CIAŁA

DZIEŃ PRAWIDŁOWEJ POSTAWY CIAŁA DZIEŃ PRAWIDŁOWEJ POSTAWY CIAŁA Postawa ciała to indywidualny układ ciała jaki przyjmuje człowiek w swobodnej, nawykowej pozycji stojącej. Postawa ciała zmienia się w ciągu całego życia. Zmiany te zależą

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych pielęgniarki lub higienistki szkolnej udzielanych w środowisku nauczania i wychowania oraz warunki ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych pielęgniarki lub higienistki szkolnej udzielanych w środowisku nauczania i wychowania oraz warunki ich realizacji Załącznik nr 4 Wykaz świadczeń gwarantowanych pielęgniarki lub higienistki szkolnej udzielanych w środowisku nauczania i wychowania oraz warunki ich realizacji Część I. 1. Pielęgniarka lub higienistka

Bardziej szczegółowo

Stan zdrowia uczniów warszawskich szkół podstawowych Seminarium ZDROWIE DZIECI NASZĄ TROSKĄ Warszawa, 24 marca 2008 roku Katarzyna Paczek Dyrektor Mazowieckiego Centrum Zdrowia Publicznego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym Autorzy: mgr Bartosz Nazimek, dr med. Dariusz Łątka Opole, kwiecień 2010 Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 2013-09-18 ODDZIAŁ EDUKACJI ZDROWOTNEJ I HIGIENY DZIECI I MŁODZIEŻY

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 2013-09-18 ODDZIAŁ EDUKACJI ZDROWOTNEJ I HIGIENY DZIECI I MŁODZIEŻY JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 1 Ważnym elementem dla ucznia jest zapewnienie mu stanowiska pracy dostosowanego do wymagań ergonomii. Ma to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawnych,

Bardziej szczegółowo

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 1 Ważnym elementem dla ucznia jest zapewnienie mu stanowiska pracy dostosowanego do wymagań ergonomii. Ma to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawnych,

Bardziej szczegółowo

Stanowisko pracy ucznia i przedszkolaka

Stanowisko pracy ucznia i przedszkolaka Stanowisko pracy ucznia i przedszkolaka Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Poznaniu Oddział Higieny Dzieci i Młodzieży Poznań 2012 ERGONOMIA [gr. érgon dzieło, praca, nómos prawo ], antropotechnika,

Bardziej szczegółowo

4) profilaktyczne badania stomatologiczne, profilaktykę próchnicy zębów i profilaktykę ortodontyczną;

4) profilaktyczne badania stomatologiczne, profilaktykę próchnicy zębów i profilaktykę ortodontyczną; Dz.U.04.282.2814 2007.04.01 zm. Dz.U.2007.56.379 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą

Bardziej szczegółowo

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA opracowała: Izabela Gelleta Z roku na rok zwiększa się liczba osób ze schorzeniami narządu ruchu, zgłaszających się do poradni rehabilitacyjnych.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

Plecy okrągłe (hiperkifoza piersiowa). Jest to wada obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa, w której obserwuje się: nadmierne pogłębienie

Plecy okrągłe (hiperkifoza piersiowa). Jest to wada obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa, w której obserwuje się: nadmierne pogłębienie Plecy okrągłe (hiperkifoza piersiowa). Jest to wada obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa, w której obserwuje się: nadmierne pogłębienie fizjologicznej kifozy piersiowej, kompensacyjne patologiczne pogłębienie

Bardziej szczegółowo

rok szkolny 2012/2013

rok szkolny 2012/2013 Projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych W zdrowym ciele proste plecy Realizator Hanna Antoń Termin 20 XI 2012r. - Liczba godzin 60 rok szkolny 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie siodeł w termografii część I

Dopasowanie siodeł w termografii część I MSc Maria Soroko www.eqma.pl marysia@cieplej.pl 507-495-109 Dopasowanie siodeł w termografii część I 1. Wstęp: - Siodło jest elementem łączącym prace jeźdźca i pracę konia. Toteż siodło staje się niezwykle

Bardziej szczegółowo

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis)

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SKOLIOZY BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Jest to odchylenie osi anatomicznej kręgosłupa od mechanicznej w trzech płaszczyznach: czołowej, strzałkowej i poprzecznej. Skolioza

Bardziej szczegółowo

Celem nadrzędnym profilaktyki zajęć korekcyjnych w przedszkolu jest niwelowanie przyczyn powstawania wad postawu u dzieci.

Celem nadrzędnym profilaktyki zajęć korekcyjnych w przedszkolu jest niwelowanie przyczyn powstawania wad postawu u dzieci. Szanowni Państwo, 31 sierpnia 2012r. w Przedszkolu Miejskim w Rucianem - Nidzie zrealizowano już V Spotkanie z rodzicami. Odbyło się ono w związku z realizacją projektu pn. Wyrównywanie szans dla najmłodszych

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

II to. Praca zbiorowa: MSZ II Technik Ortopeda pod kierunkiem mgr Bożeny Belcar

II to. Praca zbiorowa: MSZ II Technik Ortopeda pod kierunkiem mgr Bożeny Belcar MAŁY PRZEWODNIK PROFILAKTYKI ORTOPEDYCZNEJ Praca zbiorowa: MSZ II Technik Ortopeda pod kierunkiem mgr Bożeny Belcar II to Łańcut 2002 SPIS TREŚCI Anatomia..3 Rodzaje zniekształceń...4 Kifoza i lordoza...5

Bardziej szczegółowo

Najczęściej spotykane rodzaje wad wymowy u dzieci:

Najczęściej spotykane rodzaje wad wymowy u dzieci: Zaburzenia mowy to wszelkie odstępstwo od prawidłowej mowy, od normy przyjętej w danym języku. Zaburzenia mowy ujawniaj ą si ę w postaci : nieprawidłowej wymowy głosek wady wymowy opóźnionego rozwoju mowy

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 97/2014 z dnia 19 maja 2014 r. o projekcie programu Profilaktyka wczesnego wykrywania wad narządu wzroku u dzieci

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi - 3 - Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi Temat: Lekcja jogi dla początkujących Miejsce: Sala gimnastyczna z nagłośnieniem. Prowadząca: Anna Czernoch Pomoce: Płyta z podkładem muzycznym, maty.

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Pytka ¹. 1. Wstęp

Krzysztof Pytka ¹. 1. Wstęp Krzysztof Pytka ¹ Ocena wpływu mobilizacji łopatki na zachowanie się krzywizn kręgosłupa studentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie przy użyciu urządzenia MORA 4 Generacji. ¹) Uniwersytet Medyczny w

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 lipca 2004 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 lipca 2004 r. Dz.U.04.180.1869 ROZPORZDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 lipca 2004 r. zmieniajce rozporzdzenie w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziemi i młodzie (Dz. U. z dnia

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH PIELĘGNIARKI LUB HIGIENISTKI SZKOLNEJ UDZIELANYCH W ŚRODOWISKU NAUCZANIA I WYCHOWANIA ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH PIELĘGNIARKI LUB HIGIENISTKI SZKOLNEJ UDZIELANYCH W ŚRODOWISKU NAUCZANIA I WYCHOWANIA ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI 1 Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH PIELĘGNIARKI LUB HIGIENISTKI SZKOLNEJ UDZIELANYCH W ŚRODOWISKU NAUCZANIA I WYCHOWANIA ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Część I. 1. Pielęgniarka lub higienistka

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

Dz.U.04.282.2814 Dz.U.07.56.379 1

Dz.U.04.282.2814 Dz.U.07.56.379 1 Dz.U.04.282.2814 Dz.U.07.56.379 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieŝą (Dz. U. z dnia 30

Bardziej szczegółowo

CZŁOWIEK RADOSNY GOSŁUP PROSTY GDY KRĘGOS. ElŜbieta Olszewska Zakład ad Korektywy Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

CZŁOWIEK RADOSNY GOSŁUP PROSTY GDY KRĘGOS. ElŜbieta Olszewska Zakład ad Korektywy Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie CZŁOWIEK RADOSNY GDY KRĘGOS GOSŁUP PROSTY Co powinniśmy wiedzieć o postawie ciała ElŜbieta Olszewska Zakład ad Korektywy Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Postawa ciała CZY RUCH JEST POTRZEBNY?

Bardziej szczegółowo

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży.

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Anna Gotz-Więckowska Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Katedra Okulistyki i Klinika Okulistyczna UM w Poznaniu Kierownik: Prof.UM dr hab. Jarosław Kocięcki Rozwój narządu wzroku Precyzyjny

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WADY POSTAWY CIAŁA W ŚWIETLE LITERATURY PRZEDMIOTU.

PODSTAWOWE WADY POSTAWY CIAŁA W ŚWIETLE LITERATURY PRZEDMIOTU. PODSTAWOWE WADY POSTAWY CIAŁA W ŚWIETLE LITERATURY PRZEDMIOTU. Wadą postawy nazywamy zmiany w wyprostowanej swobodnej pozycji ciała, zdecydowanie różniącej się od ukształtowania typowych dla danej płci,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 5/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Profilaktyczna opieka nad uczniami miasta Katowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Wady postawy u dzieci w młodszym wieku szkolnym

Wady postawy u dzieci w młodszym wieku szkolnym Wady postawy u dzieci w młodszym wieku szkolnym Wady postawy stanowią w czasach współczesnych istotny problem zdrowotny naszego społeczeństwa. Gwałtowne zmiany środowiska życia człowieka odbijają się na

Bardziej szczegółowo

Program Logopedia. - opis szczegółowy. Szereg ciszący.

Program Logopedia. - opis szczegółowy. Szereg ciszący. Program Logopedia - opis szczegółowy Pakiet LOGOPEDIA daje możliwość ciągłego monitorowania terapii, pozwala na bieżącą analizę stopnia zaburzenia płynności mowy i zindywidualizowanie procesu terapeutycznego.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA Dziennik Ustaw Nr 26-1700 - Poz. 217 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA SYMBOL CYFROWY 322[05] I ZAŁOŻENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ Prowadząca: Joanna Chrobocińska Liczba ćwiczących: do 14 osób, Czas: 30 minut, Wada: boczne skrzywienie kręgosłupa I st. (skolioza) Temat: Ćwiczenia mięśni prostownika

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieŝą

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieŝą Dz.U. z 2004r. Nr282, poz.2814 ostatnia zmiana Dz.U. z 2007 r. Nr 56, poz. 379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia Dr Jawny System System aktywnego siedzenia Dr Jawny System jest zwieńczeniem koncepcji Systemu Aktywnego Leczenia Kręgosłupa SALK oraz wieloletnich prac konstruktorskich Jarosława Jawnego. Wszystkie części

Bardziej szczegółowo

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Ruch wytrzymać w pozycji licząc do dziesięciu i zmiana nogi 2.

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY zjawisko dotyczące wolniejszego wykształcenia się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 6/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Masz oko na zdrowie badania profilaktyczne wykrywania wad

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka!

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Data publikacji: 12/08/2014 Wiadome jest, że aby przygotować się do pokonywania długich dystansów, trzeba ćwiczyć nie tylko stosując trening stricte biegowy.

Bardziej szczegółowo

Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie

Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie Opracowała: mgr Agnieszka Sokółka Wstęp Umiejętność poprawnego mówienia jest w naszych czasach szczególnie ważna.

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI Celem Programu jest zapobieganie rozwojowi niedowidzenia i poprawa funkcji narządu wzroku u dzieci w wieku 4-5 lat z terenu

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Indywidualny Program Edukacyjno -Terapeutyczny Imię i nazwisko ucznia: Klasa. Data i miejsce urodzenia:. Wychowawca.. Indywidualny Program Edukacyjno

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 278/2014 z dnia 15 grudnia 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyczny wczesnego wykrywania wad wzroku

Bardziej szczegółowo

w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej

w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej DzU042822814 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 22 grudnia 2004 r w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieŝą (Dz U z dnia 30 grudnia 2004 r) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Instytut Ochrony Zdrowia Specjalnoś ć Nazwa Rodzaj Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Pielęgniarstwo - Podstawowa Opieka Zdrowotna cz. I (pielęgniarstwo w środowisku

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna

Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna Diagnostyka osteopatyczna stawów krzyżowo biodrowych i przegląd osteopatycznych zabiegów Dysfunkcje somatyczne/uszkodzenia somatyczne

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA - WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI

ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA - WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI ZAPOBIEGANIE ROZWOJOWI NIEDOWIDZENIA - WCZESNE WYKRYWANIE WAD WZROKU I ZEZA U DZIECI Celem Programu jest zapobieganie rozwojowi niedowidzenia i poprawa funkcji narządu wzroku u dzieci w wieku 4-5 lat z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM Stowarzyszenie Wspierania Ekonomii Etycznej Pro Ethica Dane siedziby (do FVa) kontakt: ul. Katowicka 152/29 Centrum Inicjatyw Społecznych 41-705 Ruda Śląska ul. 11 listopada 15a, 41-705 Ruda Śląska NIP:

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Materiały edukacyjne z Czerwcowej sesji stomatologicznej Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie, 07 czerwca 2014 Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Michał Prawda

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci

Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia Program profilaktyczny Zapobieganie rozwojowi niedowidzenia wczesne wykrywanie wad wzroku i zeza u dzieci Łódź, kwiecień 2008 Podstawa prawna: - art. 35 oraz art. 54 ustawy

Bardziej szczegółowo

Pierwsza wizyta u logopedy Standardy postępowania krok po kroku

Pierwsza wizyta u logopedy Standardy postępowania krok po kroku Pierwsza wizyta u logopedy Standardy postępowania krok po kroku KROK 1: Zapisanie dziecka na wizytę logopedyczną: Na pierwszą wizytę/ konsultację logopedyczną należy zapisać dziecko w sekretariacie Poradni

Bardziej szczegółowo

Metoda Dobosiewicz. Physiotherapy & Medicine www.pandm.org

Metoda Dobosiewicz. Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Metoda Dobosiewicz Physiotherapy & Medicine Znajduje zastosowanie w zachowawczym leczeniu dziecięcych i młodzieńczych skolioz idiopatycznych. Według tej metody czynnikiem powstawania i progresji wady są

Bardziej szczegółowo

WADY POSTAWY U DZIECI

WADY POSTAWY U DZIECI 1 WADY POSTAWY U DZIECI Postawę dziecka kształtuje w dużej mierze środowisko, w którym najistotniejszą rolę odgrywa dom i szkoła. Od chwili rozpoczęcia nauki szkoła staje się miejscem wielogodzinnego przebywania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

Rozdział 9. Aparaty przenośne i śródoperacyjne

Rozdział 9. Aparaty przenośne i śródoperacyjne ozdział AP klatki piersiowej (na plecach lub w pozycji półleżącej)... 305 AP jamy brzusznej w pozycji leżącej na plecach... 306 AP jamy brzusznej w pozycji leżącej... 307 Badanie aparatem przenośnym AP

Bardziej szczegółowo

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening obwodowy Trening ogólnorozwojowy powinien być częścią składową treningu kręglarskiego. Jest on równie ważny, a nawet ważniejszy niż trening techniczny

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

ZADANIA PIELĘGNIARKI I HIGIENISTKI SZKOLNEJ Pielęgniarka lub higienistka szkolna jest w Polsce, od 10 lat, w większości szkół, jedynym fachowym

ZADANIA PIELĘGNIARKI I HIGIENISTKI SZKOLNEJ Pielęgniarka lub higienistka szkolna jest w Polsce, od 10 lat, w większości szkół, jedynym fachowym ZADANIA PIELĘGNIARKI I HIGIENISTKI SZKOLNEJ Pielęgniarka lub higienistka szkolna jest w Polsce, od 10 lat, w większości szkół, jedynym fachowym pracownikiem z przygotowaniem medycznym. Jej zadania określają

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA WAD ROZWOJOWYCH I REHABILITACJI DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH I ZAGROŻONYCH NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ. Warszawa, 6 grudzieo 2013 r.

PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA WAD ROZWOJOWYCH I REHABILITACJI DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH I ZAGROŻONYCH NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ. Warszawa, 6 grudzieo 2013 r. Departament Matki i Dziecka PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA WAD ROZWOJOWYCH I REHABILITACJI DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH I ZAGROŻONYCH NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ Warszawa, 6 grudzieo 2013 r. Ukierunkowanie programów

Bardziej szczegółowo

Wady Postawy Cia ł a

Wady Postawy Cia ł a Wady Postawy Ciała Wada postawy - okresowe lub trwałe zaburzenie prawidłowej postawy ciała, związane z niewydolnością układu mięśniowego, kostnego i więzadłowego kręgosłupa, z zaburzeniami funkcji innych

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ NA BASENIE.

PLAN METODYCZNY LEKCJI GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ NA BASENIE. PLAN METODYCZNY LEKCJI GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ NA BASENIE. Temat : Ruchy NN do stylu grzbietowego przy ścianie i ze współćwiczącym. Data: 26.03.2014 r. Cele szczegółowe w zakresie : A. sprawności motorycznej

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

powieka górna gałka oczna skierowana

powieka górna gałka oczna skierowana OBRZĘK POWIEK ŁAGODNY obrzęk powiek Zmiana wyglądu może być zauważalna przez pacjenta, jest podobna do tej wskazanej na fotografiach. CAS ujemny. UMIARKOWANY obrzęk powiek przekrój przez powieki powieka

Bardziej szczegółowo

Profilaktyczna opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieŝą w środowisku nauczania i wychowania na terenie lubelszczyzny

Profilaktyczna opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieŝą w środowisku nauczania i wychowania na terenie lubelszczyzny Lubelskie Centrum zdrowia Publicznego w Lublinie Zakład Ochrony Zdrowia Matki i Dziecka Profilaktyczna opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieŝą w środowisku nauczania i wychowania na terenie lubelszczyzny

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda badanie FOOT ID?

Jak wygląda badanie FOOT ID? OPIS ASICS FOOT ID Warszawa 3 kwietnia 2013 Jak wygląda badanie FOOT ID? Wielu biegaczy doskonale wie, jak budować formę, planować treningi, kontrolować dietę, ale nie zna budowy swojej stopy, co jest

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2013

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2013 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2013 Źródła informacji Strona Światowej Organizacji Zdrowia www.who.int Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2011 rok (wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego)

Bardziej szczegółowo

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 77 POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów Ława optyczna z podziałką, oświetlacz z zasilaczem i płytka z wyciętym wzorkiem, ekran Komplet soczewek z oprawkami

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 162/2015 z dnia 7 września 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

Przesiewowe badanie mowy, czyli o czym żaden logopeda zapomnieć nie może

Przesiewowe badanie mowy, czyli o czym żaden logopeda zapomnieć nie może Kamila Kuros-Kowalska Natalia Moćko Monika Pakura Logopedki, doktorantki w Instytucie Języka Polskiego, Uniwersytet Śląski w Katowicach Przesiewowe badanie mowy, czyli o czym żaden logopeda zapomnieć nie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15.02.2015r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego za rok 2014

Warszawa, dnia 15.02.2015r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego za rok 2014 Teresa Pych Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Al. Dzieci Polskich 20 04-745 Warszawa Tel.: 22 8157714; fax: 22 8151513 Email: t.pych@czd.pl Warszawa, dnia 15.02.2015r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć działanie mięśni dna miednicy zaciśnij pośladki i wszystkie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LVIII/86/2014 Rady Gminy Bodzechów z dnia 7 listopada 2014r.

Uchwała Nr LVIII/86/2014 Rady Gminy Bodzechów z dnia 7 listopada 2014r. Uchwała Nr LVIII/86/2014 Rady Gminy Bodzechów z dnia 7 listopada 2014r. w sprawie uchwalenia gminnego programu zdrowotnego na lata 2014-2020 w zakresie profilaktyki i korekcji wad postawy dla dzieci ze

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI 1 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Część I 1. Świadczenia gwarantowane pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej obejmują:

Bardziej szczegółowo

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Dla średnio zaawansowanych PRZYKŁADOWY FRAGMENT SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Spalanie tkanki tłuszczowej poprzez trening siłowy...4 Co sprawia, że chudniemy?...4

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Suma ubezpieczenia : 30.000,- zł składka roczna : 38 zł

Suma ubezpieczenia : 30.000,- zł składka roczna : 38 zł Suma ubezpieczenia : 30.000,- zł składka roczna : 38 zł UBEZPIECZENIE NNW WARIANT II Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej w następstwie: nieszczęśliwego wypadku Śmierć ubezpieczonego Koszty

Bardziej szczegółowo

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii Zestaw ćwiczeń po mastektomii Ćwiczenie 1 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, łopatki wraz z tułowiem przylegają do oparcia, ręce oparte na kolanach, trzymają laskę nachwytem (ryc. 4).

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

STATUT PRZEDSZKOLA NR 11 w SIEMIANOWICACH ŚL.

STATUT PRZEDSZKOLA NR 11 w SIEMIANOWICACH ŚL. Załącznik nr 1 do Statutu Przedszkola nr 11 w Siemianowicach Śl. Warunki organizowania pomocy psychologiczno pedagogiczna dla dzieci w Przedszkolu nr 11 w Siemianowicach śl. zgodnie z rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo