Podstawowe operacje na plikach danych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowe operacje na plikach danych"

Transkrypt

1 Podstawowe operacje na plikach danych Standardowo w menu edytora danych znajdują się następujące polecenia: PLIK operacje na plikach danych, wczytywanie i zapisywanie danych; EDYCJA kopiowanie, wklejanie itp.; WIDOK zarządzanie paskami narzędzi i stanu; DANE operacje na danych; PRZEKSZTAłCENIA operacje na zmiennych; ANALIZA analizy statystyczne i raportowanie; WYKRESY tworzenie wykresów; NARZĘDZIA informacje o zmiennych, konfigurowanie menu rozwijanego; OKNO przechodzenie między oknami, zmiana atrybutów okien; POMOC uzyskiwanie pomocy. W EDYTORZE DANYCH SPSS można pracować podobnie jak w arkuszach kalkulacyjnych bezpośrednio usuwać czy też wpisywać dane do komórek bazy danych. Ten styl pracy nie jest jednak godny polecenia w przypadku pracy na dużych zbiorach danych, gdyż dokonywane w ten sposób zmiany nie są w żaden sposób dokumentowane. Lepszym rozwiązaniem jest korzystanie z dostępnych w SPSS poleceń pozwalających na przekształcanie danych. Pracując w ten sposób, zawsze mamy możliwość prześledzenia historii zmian dokonywanych w bazie danych (śledząc komendy w oknie języka poleceń SPSS). Jeśli jednak zdecydujemy się na pracę z danymi poprzez bezpośrednie usuwanie, wycinanie i wklejanie komórek, warto wcześniej utworzyć kopię pliku z danymi. Ostrożności nigdy nie za wiele, dlatego w trakcie pracy z plikami danych należy zwracać szczególną uwagę na komunikaty programu z ostrzeżeniami dotyczącymi konsekwencji przeprowadzanych przez nas operacji. 4.1 Struktura zbiorów danych Dane analizowane za pomocą pakietu SPSS for Windows zorganizowane są w zmienne i obserwacje. Zmienne są odpowiednikiem cechy statystycznej (np. wiek, płeć itp.) i ich własności są przedmiotem analiz wykonywanych za pomocą pakietu SPSS for Windows; każda obserwacja to pojedynczy badany obiekt (respondent, faktura, wynik eksperymentu, itp.). Struktura danych jest podobna do struktury danych arkuszy kalkulacyjnych (np. MS Excel, Lotus 1-2-3). 21

2 Pierwsze kroki w analizie danych Na zawartość edytora danych składają się dwa główne elementy: dane właściwe i dane słownikowe opisujące ich znaczenie, formaty prezentacji wartości itp. Definicje danych słownikowych dla zmiennych można ustawić, przechodząc do zakładki ZMIENNE znajdującej się w lewym dolnym rogu okna EDYTORA DANYCH lub wybierając z menu WIDOK opcję ZMIENNE (rys. 4.1). Rysunek 4.1 Okno edytora definicji zmiennych zakładka zmienne, zawierająca definicje informacji słownikowych W zakładce ZMIENNE znajduje się tabelaryczny edytor definicji zmiennych. Liczba wierszy w edytorze odpowiada liczbie zmiennych w zbiorze danych. W kolumnach znajdują się definicje poszczególnych ustawień dla zmiennych: NAZWA nazwy zmiennych; TYP typ zmiennej (np. numeryczny, tekstowy, data); SZEROKOŚĆ liczba znaków dla zmiennej; DZIESIĘTNE dopuszczalna liczba miejsc po przecinku; ETYKIETA długi opis zmiennej (np. Kraj odbiorcy ); WARTOŚCI etykiety dla wartości (np. 1 Polska ); BRAKI DANYCH wartości, poprzez które określane są braki danych; KOLUMNY szerokość kolumny dla wybranej zmiennej w EDYTORZE DA- NYCH; WYRÓWNANIE sposób wyrównania wartości wyświetlanych w EDYTORZE DANYCH (do prawej, do lewej, wyśrodkuj); POZIOM poziom pomiaru zmiennej. Nazwy zmiennych mogą składać się maksymalnie z 64 znaków (dopiero od wersji 12 programu SPSS), mogą zawierać wszystkie znaki oprócz znaków specjalnych (np. ) i muszą rozpoczynać się od litery. W zbiorze nie mogą występować zmienne o tych samych nazwach. 22

3 Podstawowe operacje na plikach danych Jako nazw zmiennych nie można używać zastrzeżonych słów: ALL, AND, BY, EQ, GE, GT, LE, LT, NE, NOT, OR, TO, WITH. Duże i małe litery nie są rozróżniane w nazwach zmiennych, tzn. nazwy zmiennych nazwa1 i nazwa1 są dla SPSS identyczne. Nazwy zmiennych nie mogą kończyć się kropką. W SPSS for Windows można definiować zmienne różnego typu: NUMERYCZNY są to liczby, np lub znak oddzielający część dziesiętną zależy od konfiguracji systemu Windows; PRZECINKOWY są to liczby w formacie numerycznym, w którym przecinkami oddzielone są kolejne potęgi tysiąca, a kropka oddziela części dziesiętne, np lub 1,000,000.15; Z KROPKĄ części dziesiętne zapisywane są po przecinku, a tysiące po kropce, np. 100,86 lub ,15; NOTACJA NAUKOWA liczby w postaci xey = x 10y, np E2 lub 1e + 6 (zamiast litery E możemy mieć D lub znak wykładnika y); DATA I CZAS zmienne zawierające daty lub czas; DOLAR format zapisu waluty USD, np. $100,86; FORMAT UŻYTKOWNIKA formaty liczbowe zdefiniowane przez użytkownika, np. waluty; TEKSTOWY zmienne tekstowe. SPSS pozwala na zadeklarowanie wielu dodatkowych, rzadziej używanych formatów zmiennych z poziomu języka poleceń. Zmiennym możemy przypisywać etykiety (ETYKIETA ZMIENNEJ) o długości do 256 znaków. Etykietą taką może być np. treść pytania, opis zmiennej, jej pełna nazwa itp. W wynikach analiz zamiast nazw zmiennych wykorzystywane są etykiety, co w efekcie powoduje, że otrzymujemy raport gotowy do zaprezentowania innym osobom. Jeżeli jednak użytkownik woli używać w raportach nazw zmiennych, może zmienić ustawienia domyślne programu dotyczące sposobu raportowania. Także każdej wartości zmiennej (zwykle jakościowej) możemy przypisać etykietę (ETYKIETA WARTOŚCI). Może ona składać się z 60 znaków. Etykiety przypisujemy i modyfikujemy w oknie dialogowym ETYKIETY WARTOŚCI. Okno to wywołujemy po kliknięciu na komórkę w kolumnie WARTOŚCI DLA WYBRANEJ ZMIENNEJ, wybierając widoczny w prawym rogu tej komórki kwadracik. W praktyce często zdarza się, że jakaś informacja nie jest dostępna lub nie ma zastosowania (np. jeśli firma nie działała w styczniu, to nie poda informacji o przychodach w tym miesiącu). Sytuacji takiej w zbiorze danych odpowiadają brakujące obserwacje. W zbiorze danych są one reprezentowane przez pustą wartość brak danych. Wartość ta nie jest brana pod uwagę w większości analiz (np. przy obliczaniu średniej). W SPSS for Windows występują dwa rodzaje braków danych: Systemowe braki danych są to wartości automatycznie przypisywane przez SPSS for Windows pustym komórkom w zbiorze danych. W edytorze danych komórki takie są oznaczane przez kropkę. 23

4 Pierwsze kroki w analizie danych Zdefiniowane braki danych są to wartości wskazane przez użytkownika jako kody brakujących wartości, umożliwiają rozróżnianie przyczyn powodujących brak informacji. Mogą one być: dyskretne, np. 1 brak odpowiedzi, 2 nie wiem ; należeć do pewnego przedziału, np. ( 1, 9999); przybierać jedną wartość i należeć do pewnego przedziału, np. brakiem danych jest obserwacja, jeżeli jej wartość należy do przedziału ( 1, 9999) lub jest równa Braki danych można definiować wybierając w kolumnie BRAKI DANYCH komórkę reprezentującą wybraną zmienną. SPSS pozwala także na określenie skali pomiarowej dla każdej ze zmiennych. I tak, w kolumnie POZIOM możemy zadeklarować ILOŚCIOWY, PORZĄDKOWY lub NOMINALNY poziom pomiarowy zmiennej. W niektórych procedurach analitycznych i wykresach ustawienia te mogą mieć wpływ na sposób traktowania zmiennej w analizach i prezentacji zmiennej na wykresach. Obok zmiennych definiowanych przez użytkownika istnieją także zmienne systemowe, np. zmienna numerująca obserwacje ($casenum), czy zmienna typu data. Zmienne te możemy wykorzystywać w obrębie języka poleceń programu SPSS oraz w przekształceniach realizowanych z użyciem interfejsu graficznego. W zbiorze danych oprócz wartości zmiennych przechowywany jest również słownik zawierający definicje wszystkich zmiennych i dodatkowe informacje dotyczące danych, dlatego raz zdefiniowane etykiety, typ i kody braków danych będą pojawiać się przy każdej następnej sesji pracy z tym plikiem danych. Pełny opis zbioru danych możemy uzyskać za pomocą polecenia POKAŻ OPIS PLIKU z menu PLIK. Informacje o pliku wypisywane są w oknie edytora raportów. Opis poszczególnych zmiennych uzyskujemy, wykorzystując opcje ZMIENNE z menu NARZĘDZIA (rys. 4.2). przechodzi do wybranej zmiennej w oknie edytora danych Rysunek 4.2 Informacja o zmiennych wkleja nazwę wybranej zmiennej do okna języka poleceń 24

5 Podstawowe operacje na plikach danych 4.2 Edytor danych Edytor danych pakietu SPSS for Windows umożliwia pracę z danymi w sposób analogiczny do arkusza kalkulacyjnego. Obserwacjom w edytorze danych odpowiadają wiersze, a zmiennym kolumny. W komórkach edytora danych znajdują się wartości zmiennych dla określonych obserwacji (rys. 4.3). wiersz = obserwacja, np. respondent kolumna = zmienna, np. sex Rysunek 4.3 Edytor danych Między komórkami możemy poruszać się za pomocą myszy, klikając na komórkę, do której chcemy przejść. Możemy także wykorzystywać w tym celu klawisze kursorów. Aktywna komórka jest okolona przez pogrubione linie, a jej zawartość jest wyświetlana w górnym polu okna edytora danych zwanym EDYTOREM KOMÓRKI. Po wybraniu komórki wpisujemy do niej wartość zmiennej i naciskamy ENTER lub wskazujemy kursorem inną komórkę arkusza danych. Jeśli wprowadzana wartość zmiennej nie jest zgodna ze zdefiniowanym typem zmiennej, to błędna wartość nie zostanie wprowadzona. W powyższy sposób możemy zastępować istniejące wartości zmiennych. Jeśli zawartość komórki chcemy zmodyfikować (np. dopisać jedną cyfrę do wpisanej wcześniej liczby), to po wskazaniu komórki klikamy myszą na pole EDYTORA KOMÓRKI lub wciskamy klawisz F2. Edytor danych umożliwia kopiowanie, wycinanie i wstawianie fragmentów arkusza danych (bloków). Jeśli chcemy wykonać jakąś operację na bloku zaznaczamy go. Aby zaznaczyć blok, przesuwamy wskaźnik myszy po przekątnej zaznaczanego bloku, jednocześnie przyciskając lewy klawisz myszy. Fragment arkusza możemy także zaznaczać za pomocą klawiatury, naciskając SHIFT+KLAWISZ KURSORA (lub inny klawisz nawigacyjny, np. PAGEUP). Pojedynczą zmienną zaznaczamy naciskając CTRL+SPACJA, a pojedynczą obserwację naciskając SHIFT+SPACJA. 25

6 Pierwsze kroki w analizie danych Zaznaczony blok możemy kopiować do schowka, naciskając CTRL+C (EDY- CJA/KOPIUJ), wycinać CTRL+X (EDYCJA/WYTNIJ) oraz usuwać DEL. Znajdujący się w schowku blok możemy umieścić w arkuszu danych CTRL+V (EDYCJA/WKLEJ). Przed wstawieniem bloku do arkusza zaznaczamy obszar, w który ma on być wstawiony. Jeśli typ zmiennych w tym obszarze różni się od typu zmiennych w kopiowanym bloku, zostanie dokonana automatyczna konwersja. Operacje kopiowania, wycinania, usuwania i wklejania możemy przeprowadzić także przy użyciu prawego przycisku myszy. Wprowadzenie dowolnej wartości do komórki lub wiersza poza zakresem (poniżej) istniejących obserwacji powoduje automatyczne dodanie nowej obserwacji do zbioru. Jeśli chcemy wstawić nową obserwację między istniejące obserwacje, to z menu DANE wybieramy polecenie WSTAW OBSERWACJĘ. Nowe zmienne wstawiamy poleceniem WSTAW ZMIENNĄ z menu DANE. Powyższe operacje można także wykonać za pomocą prawego przycisku myszy, klikając na numer wiersza, przed którym chcemy wstawić obserwacje i wybierając opcję WSTAW OBSERWACJĘ. Aby wstawić nową zmienną, postępujemy podobnie. Klikamy na nazwę zmiennej, przed którą chcemy wstawić nową zmienną i wybieramy opcję WSTAW ZMIENNĄ. Zmienne i obserwacje usuwamy po zaznaczeniu odpowiadających im kolumn lub wierszy i wydaniu polecenia USUŃ z menu EDYCJA lub korzystając z prawego przycisku myszy. Do wybranej obserwacji przechodzimy za pomocą polecenia PRZEJDŹ DO z menu DANE (rys. 4.4). Natomiast do kolumny odpowiadającej wybranej zmiennej przechodzimy, wybierając opcję ZMIENNE z menu NARZĘDZIA. Następnie w oknie dialogowym zaznaczamy nazwę zmiennej na liście i naciskamy przycisk PRZEJDŹ DO. Rysunek 4.4 Przeszukiwanie danych Jeśli analizy wykonywane są dla podgrupy obserwacji, to numery obserwacji nieuwzględnianych w analizach są przekreślone. W edytorze danych zamiast wartości zmiennych możemy wyświetlać przypisane wartościom etykiety. Etykiety będą wyświetlane w edytorze danych jeśli z menu WIDOK wybierzemy ETYKIETY WARTOŚCI. Do arkusza danych możemy wprowadzać etykiety zamiast wartości zmiennych. W tym celu po wybraniu komórki klikamy na kwadracik z prawej strony wybranej komórki, a następnie z listy wybieramy żądaną etykietę. Taki tryb wprowadzania działa wyłącznie wtedy, gdy w menu WIDOK wybrana została opcja ETYKIETY WARTOŚCI. 26

7 Podstawowe operacje na plikach danych 4.3 Tworzenie nowego zbioru danych Nowy zbiór danych tworzymy, wybierając z menu PLIK opcję NOWY, a następnie DANE. Kolejnym krokiem jest zdefiniowanie zmiennych, które będą występowały w zbiorze danych. Zmienne definiujemy po przejściu do zakładki ZMIENNE w lewym dolnym rogu EDYTORA DANYCH. W oknie edytora definicji zmiennych wpisujemy nazwę zmiennej, typ i inne parametry opisane w rozdziale 4.1. Dane mogą być wprowadzane do programu SPSS analogicznie jak w przypadku arkuszy kalkulacyjnych lub pobierane z pliku zewnętrznego. W przypadku wprowadzania danych bezpośrednio do okna edytora danych programu SPSS warto pamiętać, iż istnieją też inne możliwości wprowadzania danych, np. za pomocą SPSS Data Entry. Przy definiowaniu i tworzeniu wielu zmiennych wygodnie jest korzystać z kreatorów ułatwiających definiowanie właściwości i ich kopiowanie pomiędzy zmiennymi. Kreatory te dostępne są w menu DANE. Pierwszy z nich uruchamiany jest po wybraniu z menu DANE opcji DEFINIUJ ZMIENNE. Kreator ten jest szczególnie użyteczny w sytuacji, gdy dane do programu SPSS wczytaliśmy z zewnętrznej aplikacji, a chcemy dokonać zmian formatów, dopisać etykiety itp. Pierwsze okno kreatora definicji zmiennych pyta o listę zmiennych, dla których chcemy dokonać definicji różnych własności (rys. 4.5). lista opisywanych zmiennych zawężenie zakresu skanowanych obserwacji Rysunek 4.5 Wybór zmiennych zawężenie zakresu wyświetlanych wartości zmiennych Zmienne te zostaną następnie zeskanowane, tzn. kreator sprawdzi ich rozkład. Ponieważ w przypadku bardzo dużych zbiorów danych procedura skanowania może zająć dużo czasu, możemy ograniczyć proces skanowania do zadanej liczby rekordów (OGRANICZ LICZBĘ SKANOWANYCH OBSERWACJI DO). Ograniczeniu można także poddać liczbę wyświetlanych wartości zmiennych (OGRANICZ LICZBĘ WYŚWIETLANYCH WARTOŚCI DO). Zwiększanie zadeklarowanej w tym oknie domyślnej wartości powoduje zwiększanie obciążenia komputera. Zadeklarowana domyślnie wartość 200 zwykle wystarczy, aby 27

8 Pierwsze kroki w analizie danych zorientować się co do poziomu pomiaru zmiennej. Zmienne, których definicje chcemy zmienić, wybieramy przenosząc je do listy ZMIENNE DO ZESKA- NOWANIA poprzez kliknięcie na strzałkę pomiędzy listami. W kolejnym oknie kreatora (rys. 4.6) możemy zobaczyć listę wybranych zmiennych z sugerowanym poziomem pomiaru i informacją, czy wartości danej zmiennej posiadają etykiety (kwadrat bez krzyżyka obok poziomu pomiaru zmiennej). W oknie tym możemy definiować etykiety zmiennych i poziom pomiaru cechy oraz obejrzeć rozkład zeskanowanych wartości. W tabeli etykiet i wartości zmiennej można zaznaczyć, które wartości mają być traktowane jako braki danych. Szczególnie użyteczne są tu opcje pozwalające na automatyczne utworzenie etykiet wartości w oparciu o wartości zmiennej (WARTOŚCI BEZ ETYKIET) i kopiowanie własności pomiędzy zmiennymi (SKOPIUJ WłASNOŚCI). informacje o typie i dostępności etykiet definiowanie etykiet wartości, kodów, braków danych definicja poziomu pomiaru definicja etykiet zmiennych definicja typu zmiennej Rysunek 4.6 Definicja własności zmiennych Po wybraniu właściwych opcji dla poszczególnych zmiennych klikamy OK lub WKLEJ, jeśli chcemy by własności zdefiniowane w tym oknie zostały wklejone do okna języka poleceń. Innym przydatnym kreatorem jest kreator kopiowania własności, uruchamiany poprzez wybranie z menu DANE opcji KOPIUJ WłASNOŚCI. Kreator ten to kompleksowe narzędzie do przejmowania informacji słownikowych, takich jak: etykiety, formaty, kodowanie braków danych itp. w obrębie jednego pliku danych lub pomiędzy plikami. Pierwsze okno (rys. 4.7) zawiera pytanie o to, czy kopiowanie własności zmiennych będzie się odbywać pomiędzy plikami danych (ZEWNĘTRZNY PLIK DANYCH SPSS), czy w obrębie jednego pliku danych (AKTUALNY ROBOCZY PLIK DANYCH). Jeśli chcemy kopiować własności z innego pliku danych, wskazujemy ścieżkę dostępu do niego po wybraniu przycisku PRZEGLĄDAJ. Plik taki można nazwać plikiem słownikowym w stosunku do pliku roboczego. 28

9 Podstawowe operacje na plikach danych Rysunek 4.7 Wskazanie źródła danych z informacjami o kopiowanych własnościach Kolejny krok kreatora to zdefiniowanie sposobu przejmowania własności pomiędzy zmiennymi (rys. 4.8). Jeśli przejmowanie odbywa się pomiędzy plikami, w tym oknie kreatora aktywne będą wszystkie opcje. kopiowanie informacji o pliku danych kopiowanie z wybranej zmiennej porównywanie po nazwie zmiennej Rysunek 4.8 Wskazanie zmiennych źródłowych i docelowych dla kopiowanych własności Pierwsza z nich: ZASTOSUJ WłAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ZMIENNYCH ŹRÓDłOWYCH DO PASUJĄCYCH W PLIKU ROBOCZYM, powoduje porównanie nazw zmiennych pomiędzy zbiorami i pojawienie się na liście ZMIENNE ŹRÓDłOWE tylko tych zmiennych, których nazwy w obu zbiorach się powtarzają. Opcja ta ma podopcję: UTWÓRZ PASUJĄCE ZMIENNE W ROBOCZYM PLIKU DANYCH, JEŚLI JESZCZE TAM NIE ISTNIEJĄ. 29

10 Pierwsze kroki w analizie danych Po jej zaznaczeniu na liście ZMIENNE ŹRÓDłOWE pojawią się wszystkie zmienne z zewnętrznego pliku danych także te, których nazwy nie są współdzielone pomiędzy plikami. Jeśli następnie na liście tej zaznaczymy wszystkie zmienne, będzie to oznaczało, iż na końcu analizowanego pliku danych zostaną dodane nowe, puste zmienne o nazwach i własnościach przejętych z pliku zewnętrznego. Druga opcja: ZASTOSUJ WłASNOŚCI POJEDYNCZEJ ZMIENNEJ ŹRÓDłOWEJ DO WYBRA- NYCH ZMIENNYCH TEGO SAMEGO TYPU, jest aktywna niezależnie od tego, czy własności zmiennych są kopiowane pomiędzy plikami danych, czy w obrębie pojedynczego pliku danych. Pozwala ona na wskazanie dowolnej zmiennej na liście ZMIENNE ŹRÓDłOWE i dowolnej liczby zmiennych na liście ZMIENNE PA- SUJĄCE Z PLIKU ROBOCZEGO. Wybór jest w tym wypadku niezależny od nazwy wybranych zmiennych, tzn. własności można kopiować pomiędzy zmiennymi o dowolnych nazwach. Przykładowo, mając baterię pytań mierzonych na tej samej skali od 1 zdecydowanie się zgadzam, do 5 zdecydowanie się nie zgadzam, wystarczy nadać etykiety pierwszej z nich, a następnie w kreatorze wskazać, iż przejmowanie własności z tej zmiennej ma się odbywać na wszystkie pozostałe cechy mierzone na tej samej skali. Ostatnia opcja: ZASTOSUJ TYLKO WłASNOŚCI ZBIORU DANYCH BEZ WYBIERANIA ZMIENNYCH, aktywna jest tylko przy kopiowaniu własności pomiędzy plikami danych. Ogranicza ona kopiowanie własności tylko do tych, które dotyczą ogólnie pliku danych, a nie poszczególnych zmiennych. Po wybraniu pomiędzy jakimi zmiennymi, czy zbiorami chcemy kopiować własności, przechodzimy do kolejnego okna kreatora (rys. 4.9). Rysunek 4.9 Wybór kopiowanych pomiędzy zmiennymi własności Na tym etapie decydujemy o kopiowanych pomiędzy zmiennymi własnościach. Są to: ETYKIETY WARTOŚCI, KODY BRAKÓW DANYCH, 30

11 Podstawowe operacje na plikach danych ETYKIETA ZMIENNEJ, POZIOM POMIARU zmiennych, FORMATY zmiennych, WYRÓWNANIE danych w komórkach, SZEROKOŚĆ KOLUMNY DANYCH. Z opcją ETYKIETY WARTOŚCI związane są dwie podopcje: ZAMIEŃ lub POłĄCZ. Pierwsza z nich daje priorytet etykietom ze zmiennych, z których kopiujemy własności, czyli jeśli zmienna, do której dodajemy etykiety ma już etykiety, to zostaną one zastąpione. Druga z opcji powoduje nadanie etykiet tylko tym wartościom zmiennej przejmującej własności, które takich etykiet są pozbawione. Jeśli jednak zmienna ma dla danej wartości etykiety, to nie zostaną one zastąpione pozostaną etykiety pierwotne tej zmiennej. Opcja ta jest wykorzystywana do uzupełniania brakujących etykiet. Rysunek 4.10 Wybór kopiowanych własności pliku danych Kolejny krok kreatora dotyczy przejmowania własności pomiędzy zbiorami danych (rys. 4.10). Spośród własności zbioru danych możemy kopiować: ZESTAWY WIELOKROTNYCH ODPOWIEDZI opcja ta jest związana z wykorzystaniem definicji zestawów zmiennych reprezentujących pytania z możliwością wyboru wielu odpowiedzi, budowanych w ramach modułu SPSS Tables; ZESTAWY ZMIENNYCH ta opcja dotyczy zestawów zmiennych zadeklarowanych poprzez wybranie z menu NARZĘDZIA opcji DEFINIUJ ZESTAWY. Tak zdefiniowane zestawy są wykorzystywane do ograniczania liczby zmiennych prezentowanych w oknach dialogowych do tych, które zostały zawarte w wybranych zestawach zestawem zmiennych mogą być np. zmienne metryczkowe. DOKUMENTY są to komentarze odnoszące się do całego pliku danych dodane uprzednio przez użytkownika, po wybraniu z menu NARZĘDZIA opcji KOMENTARZE DO DANYCH. 31

12 Pierwsze kroki w analizie danych Każda z wymienionych własności ma podopcje ZAMIEŃ i POłĄCZ. Analogicznie jak w przypadku etykiet wartości, pierwsza z opcji nadpisuje istniejące własności w pliku roboczym, natomiast druga uzupełnia istniejące własności o te z pliku słownikowego. Dodatkowo w tym oknie można wybrać jeszcze dwie własności: SPECYFIKACJA WAŻENIA powoduje automatyczne wskazanie zmiennej ważącej w pliku roboczym w oparciu o jej definicję w pliku słownikowym (zmienna o tej samej nazwie powinna znajdować się w pliku roboczym). OPIS PLIKU jest to krótka etykieta pliku danych (max 60 znaków), definiowana za pomocą polecenia FILE LABELS. Ostatnie okno kreatora jest pytaniem o to, czy wykonać zdefiniowane za jego pomocą czynności, czy też wkleić je do okna języka poleceń. 4.4 Wczytywanie i zapisywanie zbioru danych Zbiór danych wczytujemy do SPSS for Windows, wybierając z menu PLIK opcje OTWÓRZ, a następnie DANE. Za pomocą tego polecenia możemy wczytywać zbiory zapisane w następujących formatach: SPSS for Windows ( *.sav) plik danych SPSS for Windows; SPSS/PC+ ( *.sys) plik danych SPSS for DOS; SYSTAT ( *.syd) pliki programu statystycznego SYSTAT; SYSTAT ( *.sys) pliki programu statystycznego SYSTAT (starsza wersja plików); SPSS Portable ( *.por) plik danych SPSS w formacie transportowym; Excel ( *.xls) plik arkusza kalkulacyjnego Microsoft Excel do wersji 4 włącznie; Lotus ( *.w *) plik arkusza kalkulacyjnego Lotus Notes do wersji 3 włącznie; SYLK ( *.slk) format plików zawierających łącza symboliczne, wykorzystywany przez niektóre arkusze kalkulacyjne; dbase ( *.dbf ) pliki danych dla baz danych w formacie dbase; SAS Long File Name ( *.sas7bdat) plik programu SAS od wersji 7 z długimi rozszerzeniami; SAS Short File Name ( *.sd7) plik programu SAS od wersji 7 z krótkimi rozszerzeniami; SAS v6 for Windows ( *.sd2) pliki programu SAS do wersji 6.08 dla Windows i OS2; SAS v6 for UNIX ( *.ssd01) wersja 6 programu SAS dla UNIX; SAS Transport ( *.xpt) pliki transportowe programu SAS; Pliki tekstowe ( *.txt) lub ( *.dat) pliki tekstowe w różnych formatach. Dodatkowo szereg rzadziej wykorzystywanych opcji wczytywania różnych postaci plików danych dostępny jest z poziomu języka poleceń. 32

13 Podstawowe operacje na plikach danych Po wywołaniu opcji OTWÓRZ na ekranie otwiera się okno dialogowe OTWÓRZ PLIK DANYCH. W oknie tym ustalamy typ i nazwę zbioru. W przypadku plików w formacie danych SPSS ( *.sav) przed otwarciem pliku można sprawdzić jego zawartość za pomocą polecenia PLIK ZEWNĘTRZNY, wybierając z menu PLIK opcję POKAŻ OPIS PLIKU. Informacja o pliku wyświetlana jest w oknie raportu. Zbiór danych zapisujemy w formacie SPSS for Windows pod obecną nazwą poleceniem ZAPISZ. Jeśli chcemy zmienić nazwę zbioru lub zapisać dane w innym formacie używamy polecenia ZAPISZ JAKO. Proste zbiory tekstowe (ASCII) wczytujemy do programu poleceniem CZYTAJ DANE TEKSTOWE z menu PLIK. Wybranie tej opcji uruchamia kreator pobierania plików tekstowych. Po wskazaniu ścieżki dostępu do pliku tekstowego uruchamia się pierwsze okno kreatora z podglądem zawartości wczytywanego pliku oraz z pytaniem, czy użytkownik chce wskazać predefiniowany format takiego pliku (rys. 4.11). wybór pliku opisującego strukturę danych tekstowych Rysunek 4.11 Pytanie o plik z predefiniowanym formatem danych Jeśli plik o określonej strukturze był już kiedyś pobierany za pomocą kreatora i definicja jego struktury została zapisana do pliku szablonu ( *.tpf ), to możemy się do niej odwołać. Wykorzystanie takiego pliku zwalnia nas z konieczności przechodzenia przez kolejne kroki kreatora. Jeśli nie mamy takiego szablonu, musimy przejść do kolejnego kroku kreatora. W drugim kroku definiujemy format wczytywanego pliku (rys. 4.12). Zbiory tekstowe mogą mieć format: SEPAROWANE wartości zmiennych są zapisywane w tej samej kolejności i oddzielone separatorem (np. przecinek, spacja itp.); O STAłEJ SZEROKOŚCI wartości zmiennych zapisywane są w kolumnach danych o stałej szerokości. 33

14 Pierwsze kroki w analizie danych deklaracja rodzaju pliku tekstowego deklaracja wiersza z nazwami zmiennych Rysunek 4.12 Wybór typu pliku tekstowego Na tym etapie deklarujemy także, czy w pierwszym wierszu pliku tekstowego znajdują się nazwy zmiennych. Trzeci krok kreatora (rys. 4.13) umożliwia bardziej szczegółową definicję sposobu czytania tego pliku. Możemy w nim określić, od którego wiersza ma się rozpocząć czytanie danych w opcji PIERWSZA OBSERWACJA DANYCH ROZPOCZYNA SIĘ W WIERSZU podajemy numer wiersza. pomijanie wierszy na początku pliku deklaracja liczby obserwacji w wierszu pobieranie próby bądź wszystkich danych Rysunek 4.13 Definicja sposobu i zakresu pobieranych danych Możemy zadeklarować też, czy jeden wiersz zajmuje jedną obserwację, czy też np. w jednym wierszu zostało zapisane w pliku tekstowym kilka obserwacji w drugim przypadku w opcji OBSERWACJE REPREZENTUJE OKREŚLONA LICZBA ZMIENNYCH podajemy liczbę zmiennych dla jednej obserwacji. Jeśli zamiast pliku separowanego w poprzednim oknie wybraliśmy format kolumnowy, to zamiast tej opcji pojawi się opcja LICZBA WIERSZY REPREZENTUJĄCYCH JEDNĄ OBSERWACJĘ. Opcja ta pozwala kilka wierszy pliku tekstowego traktować jako jedną obserwację. 34

15 Podstawowe operacje na plikach danych W tym kroku możemy też zdecydować, czy chcemy wczytać wszystkie obserwacje (ILE OBSERWACJI ZAMIERZASZ ZAIMPORTOWAĆ?), czy też np. pierwszych N obserwacji lub wylosować w przybliżeniu jakiś ich procent. Czwarty krok kreatora jest inny dla plików separowanych (rys. 4.14) i inny dla plików w formacie kolumnowym. deklaracja sposobu separowania ciągu znaków wartości tekstowej rodzaje separatora wartości Rysunek 4.14 Definicja operatora zmiennych w pliku separowanym Dla plików w formacie separowanym jest to pytanie o rodzaj separatora zmiennych (JAKIE SEPARATORY POJAWIAJĄ SIĘ POMIĘDZY ZMIENNYMI?), np. przecinek, średnik, tabulacja oraz o to, w obrębie jakiej pary znaków podane są wartości zmiennych tekstowych (JAKI JEST KWALIFIKATOR TEKSTU?) apostrofów, cudzysłowów czy innych zadeklarowanych przez użytkownika znaków. Dla plików w formacie kolumnowym musimy za pomocą myszy wskazać, w której kolumnie kończą się wartości dla jednej zmiennej i zaczynają dla drugiej. W kroku piątym możemy zmienić nazwy i format zmiennych na etapie ich wczytywania do edytora danych SPSS (rys. 4.15). deklaracja formatu Rysunek 4.15 Definicja nazw i formatów zmiennych 35

16 Pierwsze kroki w analizie danych Ostatni, szósty krok, pozwala na zapisanie definicji utworzonych w poprzednich krokach do postaci pliku szablonu ( *.tpf ) na potrzeby późniejszego wykorzystania (rys. 4.16). zapis pliku opisującego strukturę danych tekstowych wykonanie lub wklejenie do okna języka poleceń zaczytanie danych do pamięci Rysunek 4.16 Tworzenie pliku szablonu definicji oraz buforowanie danych Możemy też podjąć decyzję o wykonaniu pobierania pliku (NACIŚNIJ PRZY- CISK ZAKOŃCZ, ABY ZAKOŃCZYĆ DZIAłANIE KREATORA) lub zapisu do okna języka poleceń (CZY WKLEIĆ SKłADNIĘ POLECENIA DO OKNA EDYTORA POLECEŃ?), w celu dokumentacji lub późniejszego wykonania zestawu instrukcji. W kroku tym możemy też wybrać opcję BUFORUJ DANE LOKALNIE. Jej włączenie spowoduje utworzenie kopii pliku danych w pamięci wirtualnej, co poprawi szybkość dalszych analiz prowadzonych na tym pliku. Pozostawienie tej opcji wyłączonej skutkuje czymś w rodzaju otwarcia powiązania z tym plikiem, ale bez jego pełnego wczytania. W efekcie każda analiza będzie pobierała od początku dane z pliku tekstowego. Przykładowo, jeśli między dwoma analizami (np. dwukrotne liczenie średniej dla tej samej zmiennej) przybędzie obserwacji w pliku tekstowym, to nowsza analiza będzie prowadzona na powiększonym pliku danych. Jak widać, wczytywanie danych w formacie tekstowym jest bardziej złożone niż w przypadku otwierania plików danych z innych formatów i wymaga dokładnej znajomości struktury pliku danych. Niemniej umiejętność wczytywania plików z formatu tekstowego może być niezbędna w sytuacji, gdy mamy do czynienia z systemami baz danych stworzonymi wiele lat temu czy też niekiedy w przypadku korzystania z systemów baz danych osadzonych na innych platformach systemowych. Do dziś w wielu instytucjach korzysta się z plików tekstowych jako standardu archiwizacji danych. Wykorzystując język poleceń programu SPSS można wczytywać pliki tekstowe nawet o dużo bardziej złożonej strukturze. 36

17 Podstawowe operacje na plikach danych 4.5 Współpraca z relacyjnymi bazami danych i arkuszami kalkulacyjnymi z wykorzystaniem ODBC Pakiet SPSS for Windows może korzystać z danych zawartych w relacyjnych bazach danych i arkuszach kalkulacyjnych. Dotyczy to zdecydowanej większości współcześnie tworzonych aplikacji bazodanowych. SPSS umożliwia jednoczesny dostęp do wielu tabel takich aplikacji jak: Access, Paradox, Oracle, MS SQL, DB2, Sybase, Progress, Informix itp. Warunkiem koniecznym bezpośredniego pobrania danych do SPSS jest posiadanie sterowników ODBC do danego typu bazy danych. Wraz z programem SPSS dostarczany jest pakiet sterowników do wszystkich wymienionych powyżej baz danych. Można też skorzystać z narzędzi dostępowych oferowanych przez producenta danej bazy danych. Mechanizm ODBC może zostać także wykorzystany do pobierania danych z arkuszy kalkulacyjnych. Aby wczytać bazę danych, przechodzimy do menu PLIK i wybieramy opcję PRZEJMIJ BAZĘ DANYCH. Wybranie opcji NOWA KWERENDA spowoduje uruchomienie KREATORA PRZEJMOWANIA BAZ DANYCH. W pierwszym kroku pojawia się pytanie o źródło danych (rys. 4.17). lista zdefiniowanych źródeł danych Rysunek 4.17 Kreator przejmowania baz danych źródła danych Należy wówczas z listy dostępnych źródeł danych wybrać właściwe, np. Sprzedaż. Jeżeli na liście nie ma właściwej pozycji, należy ją dodać, wciskając przycisk DODAJ ŹRÓDłO DANYCH. Jako źródło danych możemy zdefiniować nie tylko typ bazy, ale także konkretny plik danego typu. Jeśli nie zrobimy przypisania do konkretnej bazy danych jako źródła, pojawi się wtedy okno dialogowe pozwalające na wskazanie ścieżki dostępu do konkretnego pliku. 37

18 Pierwsze kroki w analizie danych Jeśli na bazę danych zostały nałożone przez administratora ograniczenia dostępu, to w następnej kolejności pojawi się okno dialogowe z pytaniem o: nazwę użytkownika LOGIN; hasło PASSWORD; nazwę serwera SERVER. W drugim kroku wybieramy całe tabele lub poszczególne zmienne, które chcemy wczytać do SPSS (rys. 4.18). Okno dialogowe podzielone jest na dwie części po lewej znajduje się lista dostępnych tabel i zmiennych, po prawej lista zmiennych, które zostaną pobrane do SPSS. tabele w źródłowej bazie danych zmienne w źródłowej bazie danych Rysunek 4.18 Kreator przejmowania baz danych pobieranie zmiennych Aby przenieść tabelę, wystarczy ją zaznaczyć i przeciągnąć do pola po prawej stronie okna, przy wciśniętym lewym przycisku myszy. Podobnie można przenieść tylko wybrane zmienne. Aby uzyskać dostęp do zmiennych, należy w polu po lewej stronie nacisnąć na znak plus obok nazwy tabeli, w której znajduje się dana zmienna. Po wskazaniu zmiennych, które chcemy wczytać do SPSS, należy nacisnąć przycisk DALEJ. W kroku trzecim definiujemy relacje między tabelami (rys. 4.19). Wybór opcji AUTOMATYCZNE SPRZĘGANIE TABEL spowoduje automatyczne połączenie tabel na bazie odpowiadających sobie zmiennych w różnych tabelach. Można także zdefiniować powiązanie między tabelami samodzielnie, przeciągając (przy wciśniętym lewym przycisku myszy) zmienną z jednej tabeli na odpowiadającą jej zmienną w drugiej tabeli. Korzystając ze znajdujących się w oknie po prawej stronie przycisków, można ustalić typ relacji jako: SPRZĘŻENIE WEWNĘTRZNE wybiera tylko odpowiadające sobie rekordy z tabel; 38

19 Podstawowe operacje na plikach danych LEWE lub PRAWE SPRZĘŻENIE ZEWNĘTRZNE wybiera wszystkie rekordy z tabeli, od której wychodzi strzałka i odpowiadające rekordy z tabeli, do której dochodzi strzałka. przyciski definiowania relacji Rysunek 4.19 Kreator przejmowania baz danych ustalanie relacji między tabelami Różnica pomiędzy LEWYM SPRZĘŻENIEM ZEWNĘTRZNYM i PRAWYM SPRZĘŻENIEM ZEWNĘTRZNYM sprowadza się do wskazania, z której z dwóch połączonych tabel mają być wczytane wszystkie obserwacje. Kolejny krok umożliwia definiowanie warunków wczytywania obserwacji (rys. 4.20). włączenie opcji losowania próby Rysunek 4.20 Kreator przejmowania baz danych nakładanie warunków pobierania danych lista funkcji, z których można skorzystać przy nakładaniu warunków pobierania danych tworzenie okna dialogowego z zapytaniem o wartość parametru 39

20 Pierwsze kroki w analizie danych Można więc wczytywać obserwacje spełniające określony warunek, np. kwota sprzedaży większa od 1000 PLN, data sprzedaży zawiera się w przedziale pomiędzy styczniem a grudniem 1998 itp. Jeśli więc chcemy wczytać dane pod warunkiem, że kwota sprzedaży jest większa niż 1000 PLN, to w polu WYRAŻENIE 1 wpisujemy nazwę zmiennej kwota (lub wybieramy z listy rozwijanej), w polu RELACJA wybieramy lub wpisujemy operator >, a w polu WYRAŻENIE 2 wartość Na tym etapie można też zdefiniować PYTANIA O WARTOŚCI, które będą wyświetlane przy uruchomieniu kwerendy. Na przykład, jeśli tworzymy kwerendę do bazy danych sprzedaży, z której będziemy korzystać wielokrotnie, ale chcemy mieć możliwość za każdym razem wybrania innego miesiąca, dla którego zostaną wczytane dane, to skorzystanie z opcji PYTANIE O WARTOŚĆ pozwoli nam zdefiniować okno dialogowe z pytaniem, dla jakiego miesiąca dane mają być pobrane. W ramach tego okna można także dokonać losowania próby. Po wybraniu opcji ZASTOSUJ LOSOWANIE PRÓBY aktywują się dwie opcje kluczowe: SPSS WYLO- SUJE PRÓBĘ oraz LOSOWANIE PRÓBY W BAZIE DANYCH. Druga z nich jest aktywna tylko wtedy, gdy źródłowa baza danych obsługuje losowanie prób. Jeśli opcja ta jest aktywna, to zazwyczaj szybsze jest losowanie z jej wykorzystaniem, gdyż w przypadku pierwszej opcji konieczne jest pobranie całości danych do programu, a następnie dokonanie losowania z użyciem jego algorytmów. W przypadku losowania próby w bazie danych SPSS wydaje tylko polecenie SQL bazie danych. Dodatkowo pozwala to wykorzystać do tego zadania moc obliczeniową serwera bazy danych, jeśli jest on zainstalowany na lepszym komputerze niż SPSS. Po wybraniu programu, który ma dokonać losowania, możemy zdecydować, czy chcemy wylosować określony procent obserwacji (w przybliżeniu), czy dokładnie określoną liczbę obserwacji, np. pierwszych 100 tys. obserwacji. włączenie opcji automatycznego rekodowania Rysunek 4.21 Kreator przejmowania baz danych zmiana nazw kolumn nazwa zmiennej; w SPSS możliwa jest jej edycja w tym polu W kroku piątym możemy zmienić nazwy pobieranych zmiennych (rys. 4.21). 40

Podstawowe konwencje. 2.1. Okna. W programie SPSS for Windows funkcjonuje dziewięć typów okien(rys. 2.1):

Podstawowe konwencje. 2.1. Okna. W programie SPSS for Windows funkcjonuje dziewięć typów okien(rys. 2.1): Podstawowe konwencje SPSS jest typowym programem pracującym pod kontrolą środowiska Windows, zatem po menu i oknach dialogowych możemy poruszać się korzystając z myszy lub klawiatury. Najczęściej, a w

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Zapytania i wstawianie etykiet z bazy danych do rysunku

Zapytania i wstawianie etykiet z bazy danych do rysunku Zapytania i wstawianie etykiet z bazy danych do rysunku Pracujemy z gotową bazą danych MSAccess o nazwie KOMIS.MDB. Baza ta składa się z kilku tabel, rys. 1 Rys. 1. Diagram relacji. Wybierając w MSAccess,

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Microsoft Access zajęcia 3 4. Tworzenie i wykorzystanie kwerend, formularzy i raportów

Microsoft Access zajęcia 3 4. Tworzenie i wykorzystanie kwerend, formularzy i raportów Microsoft Access zajęcia 3 4 Tworzenie i wykorzystanie kwerend, formularzy i raportów Kwerendy służą do tworzenia unikalnych zestawów danych, niedostępnych bezpośrednio z tabel, dokonywania obliczeń zawartych

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

Access - Aplikacja. Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji

Access - Aplikacja. Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji Access - Aplikacja 1. Otwórz plik zawierający bazę danych Wypożyczalni kaset video o nazwie Wypożyczalnia.mdb. 2. Utworzy kwerendę, która wyświetli tytuły i opisy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word)

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word) Dostosowywanie paska zadań Ćwiczenia nr 2 Edycja tekstu (Microsoft Word) Domyślnie program Word proponuje paski narzędzi Standardowy oraz Formatowanie z zestawem opcji widocznym poniżej: Można jednak zmodyfikować

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Excel Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz

Bardziej szczegółowo

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy 1 Podstawowym przeznaczeniem arkusza kalkulacyjnego jest najczęściej opracowanie danych liczbowych i prezentowanie ich formie graficznej. Ale formuła arkusza kalkulacyjnego jest na tyle elastyczna, że

Bardziej szczegółowo

Stosowanie, tworzenie i modyfikowanie stylów.

Stosowanie, tworzenie i modyfikowanie stylów. Stosowanie, tworzenie i modyfikowanie stylów. We wstążce Narzędzia główne umieszczone są style, dzięki którym w prosty sposób możemy zmieniać tekst i hurtowo modyfikować. Klikając kwadrat ze strzałką w

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2007 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

I. Interfejs użytkownika.

I. Interfejs użytkownika. Ćwiczenia z użytkowania systemu MFG/PRO 1 I. Interfejs użytkownika. MFG/PRO w wersji eb2 umożliwia wybór użytkownikowi jednego z trzech dostępnych interfejsów graficznych: a) tekstowego (wybór z menu:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotowali: mgr inż. Arkadiusz Bukowiec mgr inż. Remigiusz Wiśniewski LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

Bardziej szczegółowo

MGA Sp. z o.o. 87-100 Toruń ul. Piaskowa 6

MGA Sp. z o.o. 87-100 Toruń ul. Piaskowa 6 +48 56 66 24 700 +48 56 69 26 998 info@mga.com.pl MGA V3 Third Edition Menu formatki W momencie otwarcia dowolnej formatki menu główne zostaje zastąpione przez menu formatki, które zawiera standardowo

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG dla Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy 1. Uruchomienie aplikacji. a. Wprowadź nazwę użytkownika w miejsce Nazwa użytkownika b. Wprowadź hasło

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Szybki start

Przewodnik Szybki start Przewodnik Szybki start Program Microsoft Access 2013 wygląda inaczej niż wcześniejsze wersje, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, aby skrócić czas nauki jego obsługi. Zmienianie rozmiaru ekranu lub

Bardziej szczegółowo

najlepszych trików Excelu

najlepszych trików Excelu 70 najlepszych trików W Excelu 70 najlepszych trików w Excelu Spis treści Formatowanie czytelne i przejrzyste zestawienia...3 Wyświetlanie tylko wartości dodatnich...3 Szybkie dopasowanie szerokości kolumny...3

Bardziej szczegółowo

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich.

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich. Tabele przestawne Tabela przestawna to narzędzie służące do tworzenia dynamicznych podsumowań list utworzonych w Excelu lub pobranych z zewnętrznych baz danych. Raporty tabeli przestawnej pozwalają na

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2 - 1 - MS EXCEL CZ.2 FUNKCJE Program Excel zawiera ok. 200 funkcji, będących predefiniowanymi formułami, słuŝącymi do wykonywania określonych obliczeń. KaŜda funkcja składa się z nazwy funkcji, która określa

Bardziej szczegółowo

WebMobile7 and Sello Integrator wersja 1.1.2

WebMobile7 and Sello Integrator wersja 1.1.2 Instrukcja obsługi aplikacji WebMobile7 and Sello Integrator wersja 1.1.2 Piotr Taraszkiewicz Strona 1 Spis treści 1 WSTĘP O APLIKACJI 3 2 KONFIGURACJA APLIKACJI 4 2.1 KONFIGURACJA POŁĄCZENIA 4 2.2 POZOSTAŁE

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 8 pawilon 119 tel. 0-22 853-48-56, 853-49-30, 607-98-95 fax 0-22 607-99-50 email: info@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 wersja 1.5 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ3

Bardziej szczegółowo

Automatyzowanie zadan przy uz yciu makr języka Visual Basic

Automatyzowanie zadan przy uz yciu makr języka Visual Basic Automatyzowanie zadan przy uz yciu makr języka Visual Basic Jeśli użytkownik nie korzystał nigdy z makr, nie powinien się zniechęcać. Makro jest po prostu zarejestrowanym zestawem naciśnięć klawiszy i

Bardziej szczegółowo

Zadanie 8. Dołączanie obiektów

Zadanie 8. Dołączanie obiektów Zadanie 8. Dołączanie obiektów Edytor Word umożliwia dołączanie do dokumentów różnych obiektów. Mogą to być gotowe obiekty graficzne z galerii klipów, równania, obrazy ze skanera lub aparatu cyfrowego.

Bardziej szczegółowo

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych ASKOM i asix to zastrzeżone znaki firmy ASKOM Sp. z o. o., Gliwice. Inne występujące w tekście znaki firmowe

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH Formularze i raporty

BAZY DANYCH Formularze i raporty BAZY DANYCH Formularze i raporty Za pomocą tabel można wprowadzać nowe dane, przeglądać i modyfikować dane już istniejące. Jednak dla typowego użytkownika systemu baz danych, przygotowuje się specjalne

Bardziej szczegółowo

Połączenie AutoCad'a z bazą danych

Połączenie AutoCad'a z bazą danych Połączenie AutoCad'a z bazą danych Założenie bazy danych z pojedynczą tablicą Samochody, za pomocą aplikacji MS Access 1. Na dysku C: założyć katalog: C:\TKM\GR1x 2. Do tego katalogu przekopiować plik:

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum

Kadry Optivum, Płace Optivum Kadry Optivum, Płace Optivum Jak seryjnie przygotować wykazy absencji pracowników? W celu przygotowania pism zawierających wykazy nieobecności pracowników skorzystamy z mechanizmu Nowe wydruki seryjne.

Bardziej szczegółowo

NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA

NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA Ćwiczenie 1: Ściągnij plik z tekstem ze strony www. Zaznacz tekst i ustaw go w stylu Bez odstępów. Sformatuj tekst: wyjustowany czcionka Times New Roman

Bardziej szczegółowo

BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy.

BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy. BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy. Do wprowadzania danych do tabel słuŝą formularze. Dlatego zanim przystąpimy do wypełniania danymi nowo utworzonych tabel, najpierw przygotujemy odpowiednie

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie tabeli Kwerendy (zapytania) Selekcja Projekcja Złączenie Relacja 1 Relacja 2 Tworzenie kwedend w widoku projektu Wybór tabeli (tabel) źródłowych Wybieramy

Bardziej szczegółowo

Przed rozpoczęciem pracy otwórz nowy plik (Ctrl +N) wykorzystując szablon acadiso.dwt

Przed rozpoczęciem pracy otwórz nowy plik (Ctrl +N) wykorzystując szablon acadiso.dwt Przed rozpoczęciem pracy otwórz nowy plik (Ctrl +N) wykorzystując szablon acadiso.dwt Zadanie: Utwórz szablon rysunkowy składający się z: - warstw - tabelki rysunkowej w postaci bloku (według wzoru poniżej)

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010

Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010 Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010 Czym jest Excel 2010 Excel jest programem umożliwiającym tworzenie tabel, a także obliczanie i analizowanie danych. Należy do typu

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy

Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy Cz. 4. Rysunki i tabele w dokumencie Obiekt WordArt Jeżeli chcemy zamieścić w naszym dokumencie jakiś efektowny napis, na przykład hasło reklamowe, możemy wykorzystać

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Baza danych. Program: Access 2007

Baza danych. Program: Access 2007 Baza danych Program: Access 2007 Bazę danych składa się z czterech typów obiektów: tabela, formularz, kwerenda i raport (do czego, który służy, poszukaj w podręczniku i nie bądź za bardzo leniw) Pracę

Bardziej szczegółowo

MsAccess - ćwiczenie nr 3 (zao) Budowa formularzy

MsAccess - ćwiczenie nr 3 (zao) Budowa formularzy Opracowanie: dr hab. Marzena Nowakowska, dr Maria Szczepańska, mgr Grażyna Gębal MsAccess - ćwiczenie nr 3 (zao) Budowa formularzy 1. Opracować formularz Pracownicy edycja wg wzorca przedstawionego na

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Cz. 5. Tabulatory i inne funkcje edytora OpenOffice Writer Tabulatory umożliwiają wyrównanie tekstu do lewej, do prawej, do środka, do znaku dziesiętnego lub do

Bardziej szczegółowo

ACCESS ćwiczenia (zestaw 1)

ACCESS ćwiczenia (zestaw 1) ACCESS ćwiczenia (zestaw 1) KWERENDY Ćw. 1. Na podstawie tabeli PRACOWNICY przygotować kwerendę, która wybiera z obiektu źródłowego pola Nazwisko, Imię, KODdziału i Stawka. (- w oknie bazy danych wybrać

Bardziej szczegółowo

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA Ćwiczenie 1 Automatyczne tworzenie spisu ilustracji 1. Wstaw do tekstu roboczego kilka rysunków (WSTAWIANIE OBRAZ z pliku). 2. Ustaw kursor w wersie pod zdjęciem i kliknij

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie ćwiczenia 8a

Rozwiązanie ćwiczenia 8a Rozwiązanie ćwiczenia 8a Aby utworzyć spis ilustracji: 1. Ustaw kursor za tekstem na ostatniej stronie dokumentu Polska_broszura.doc i kliknij przycisk Podział strony na karcie Wstawianie w grupie Strony

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r.

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. W systemie SZOI została wprowadzona nowa funkcjonalność umożliwiająca tworzenie graficznych harmonogramów pracy.

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0

ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0 ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0 Przeznaczenie sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy sylabus dla modułu ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów. Sylabus opisuje zakres wiedzy i

Bardziej szczegółowo

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.1

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.1 Slajd 1 Uruchomienie edytora Word dla Windows otwarcie menu START wybranie grupy Programy, grupy Microsoft Office,

Bardziej szczegółowo

2. Tworzenie tabeli przestawnej. W pierwszym oknie dialogowym kreatora określamy źródło danych, które mamy zamiar analizować.

2. Tworzenie tabeli przestawnej. W pierwszym oknie dialogowym kreatora określamy źródło danych, które mamy zamiar analizować. 1. Tabele przestawne Tabele przestawne pozwalają zestawiać dane zawarte w bazach danych przechowywanych w skoroszytach lub plikach zewnętrznych. Tabela przestawna jest dynamicznym zestawieniem danych zawartych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe czynnos ci w programie Excel

Podstawowe czynnos ci w programie Excel Podstawowe czynnos ci w programie Excel Program Excel to zaawansowana aplikacja do obsługi arkuszy kalkulacyjnych i analizy danych, jednak aby w pełni wykorzystać jej możliwości, należy najpierw poznać

Bardziej szczegółowo

Obszar Logistyka/Zamówienia Publiczne

Obszar Logistyka/Zamówienia Publiczne Obszar Logistyka/Zamówienia Publiczne Plany Zamówień Publicznych EG_LOG Plany Zamówień Publicznych Instrukcja Użytkownika. Instrukcja użytkownika 2 Spis treści SPIS TREŚCI... 3 NAWIGACJA PO SYSTEMIE...

Bardziej szczegółowo

Formularze w programie Word

Formularze w programie Word Formularze w programie Word Formularz to dokument o określonej strukturze, zawierający puste pola do wypełnienia, czyli pola formularza, w których wprowadza się informacje. Uzyskane informacje można następnie

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Marcin Olech 2010-10-04

Opracował: mgr inż. Marcin Olech 2010-10-04 Laboratorium 4 Strona 1 z 17 Spis treści: 1. Wielowymiarowa analiza danych w arkusza kalkulacyjnych z wykorzystaniem MS Excel: a. tworzenie tabel przestawnych, b. tworzenie wykresów przestawnych. 2. Praca

Bardziej szczegółowo

MS Word 2010. Długi dokument. Praca z długim dokumentem. Kinga Sorkowska 2011-12-30

MS Word 2010. Długi dokument. Praca z długim dokumentem. Kinga Sorkowska 2011-12-30 MS Word 2010 Długi dokument Praca z długim dokumentem Kinga Sorkowska 2011-12-30 Dodawanie strony tytułowej 1 W programie Microsoft Word udostępniono wygodną galerię wstępnie zdefiniowanych stron tytułowych.

Bardziej szczegółowo

ABC 2002/XP PL EXCEL. Autor: Edward C. Willett, Steve Cummings. Rozdział 1. Podstawy pracy z programem (9) Uruchamianie programu (9)

ABC 2002/XP PL EXCEL. Autor: Edward C. Willett, Steve Cummings. Rozdział 1. Podstawy pracy z programem (9) Uruchamianie programu (9) ABC 2002/XP PL EXCEL Autor: Edward C. Willett, Steve Cummings Rozdział 1. Podstawy pracy z programem (9) Uruchamianie programu (9) Obszar roboczy programu (10) o Pasek tytułowy (10) o Przyciski Minimalizuj

Bardziej szczegółowo

Trik 1 Edycja wykresu bezpośrednio w dokumencie Worda

Trik 1 Edycja wykresu bezpośrednio w dokumencie Worda :: Trik 1. Edycja wykresu bezpośrednio w dokumencie Worda :: Trik 2. Automatyczne usuwanie nadanych nazw zakresów :: Trik 3. Warunki przy określaniu jednostek miary :: Trik 4. Najszybszy sposób podświetlenia

Bardziej szczegółowo

Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007

Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007 Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007 Opublikowano: 5 kwietnia 2007 Autor: Michał Staniszewski W życiu codziennym często wypełniamy różnego rodzaju formularze, podania i coraz częściej mają

Bardziej szczegółowo

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości część 2 Zaprojektowaliśmy stronę dodaj_dzial.aspx proszę jednak spróbować dodać nowy dział nie podając jego nazwy

Bardziej szczegółowo

Obsługa pakietu biurowego OFFICE

Obsługa pakietu biurowego OFFICE 02 - Temat 1 cz.1/3 1. Uruchom MS Access i utwórz pustą bazę danych. Zapisz ją na dysku. Pojawi się okno dialogowe obsługi bazy. Za pomocą tego okna użytkownik zarządza bazą danych i jej wszystkimi elementami,

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny MS Excel

Arkusz kalkulacyjny MS Excel Arkusz kalkulacyjny MS Excel I. Wprowadzenie do arkusza kalkulacyjnego Program Excel służy do tworzenia elektronicznego arkusza kalkulacyjnego, który umożliwia dokumentowanie i analizę danych numerycznych.

Bardziej szczegółowo

Rejestracja faktury VAT. Instrukcja stanowiskowa

Rejestracja faktury VAT. Instrukcja stanowiskowa Rejestracja faktury VAT Instrukcja stanowiskowa 1. Uruchomieni e formatki Faktury VAT. Po uruchomieniu aplikacji pojawi się okno startowe z prośbą o zalogowanie się. Wprowadzamy swoją nazwę użytkownika,

Bardziej szczegółowo

enova Analizy Wielowymiarowe podręcznik Użytkownika (9.1)

enova Analizy Wielowymiarowe podręcznik Użytkownika (9.1) Soneta sp. z o.o. ul. Wadowicka 8A 30-432 Kraków tel./fax (0-12) 261-36-41 http://www.enova.pl e-mail: info@enova.pl sprzedaz@enova.pl zespół wsparcia modułu Handel: tel. (0-12) 261-36-44 e-mail: handel@enova.pl

Bardziej szczegółowo

Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica

Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica 1. Zarządzanie danymi. Pierwszą czynnością w pracy z pakietem Statistica jest zazwyczaj wprowadzenie danych do arkusza. Oprócz możliwości

Bardziej szczegółowo

Dla kas Nano E w wersjach od 3.02 oraz Sento Lan E we wszystkich wersjach.

Dla kas Nano E w wersjach od 3.02 oraz Sento Lan E we wszystkich wersjach. INSTRUKCJA KONFIGURACJI USŁUGI BUSOWEJ PRZY UŻYCIU PROGRAMU NSERWIS. Dla kas Nano E w wersjach od 3.02 oraz Sento Lan E we wszystkich wersjach. Usługa busowa w kasach fiskalnych Nano E oraz Sento Lan E

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

System imed24 Instrukcja Moduł Analizy i raporty

System imed24 Instrukcja Moduł Analizy i raporty System imed24 Instrukcja Moduł Analizy i raporty Instrukcja obowiązująca do wersji 1.8.0 Spis treści 1. Moduł Analizy i Raporty... 3 1.1. Okno główne modułu Analizy i raporty... 3 1.1.1. Lista szablonów

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2003 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

Zapytania do baz danych

Zapytania do baz danych Zapytania do baz danych 1. Korzystając z bazy kwerenda pobranej ze strony www.informatykamg.cba.pl. 2. Zobacz w tej bazie jak wyglądają relacje pomiędzy tabelami. Rys. 1 Relacje pomiędzy tabelami. 3. Tworzymy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. importu dokumentów. z programu Fakt do programu Płatnik. oraz. przesyłania danych do ZUS. przy pomocy programu Płatnik

Instrukcja. importu dokumentów. z programu Fakt do programu Płatnik. oraz. przesyłania danych do ZUS. przy pomocy programu Płatnik Fakt Dystrybucja, Instrukcja z dnia 06.2010 Instrukcja importu dokumentów z programu Fakt do programu Płatnik oraz przesyłania danych do ZUS przy pomocy programu Płatnik 1/22 1 Eksport danych z Programu

Bardziej szczegółowo

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl Materiały pomocnicze dla studentów z zakresu zastosowania programu SolidWorks 2012 Autor Jerzy Domański jdom@uwm.edu.pl Wydział Nauk Technicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Materiały przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika. Aplikacja dla Comarch ERP XL

Instrukcja użytkownika. Aplikacja dla Comarch ERP XL Instrukcja użytkownika Aplikacja dla Comarch ERP XL Instrukcja użytkownika Aplikacja dla Comarch ERP XL Wersja 1.0 Warszawa, Listopad 2015 Strona 2 z 12 Instrukcja użytkownika Aplikacja dla Comarch ERP

Bardziej szczegółowo

VinCent Administrator

VinCent Administrator VinCent Administrator Moduł Zarządzania podatnikami Krótka instrukcja obsługi ver. 1.01 Zielona Góra, grudzień 2005 1. Przeznaczenie programu Program VinCent Administrator przeznaczony jest dla administratorów

Bardziej szczegółowo

Instalowanie certyfikatów celem obsługi pracy urządzenia SIMOCODE pro V PN z poziomu przeglądarki internetowej w systemie Android

Instalowanie certyfikatów celem obsługi pracy urządzenia SIMOCODE pro V PN z poziomu przeglądarki internetowej w systemie Android Instalowanie certyfikatów celem obsługi pracy urządzenia SIMOCODE pro V PN z poziomu przeglądarki internetowej w systemie Android Wstęp Dostępna od grudnia 2013 roku jednostka podstawowa SIMOCODE pro V

Bardziej szczegółowo

Klawisze funkcyjne w OpenOffice.org Writer

Klawisze funkcyjne w OpenOffice.org Writer Klawisze funkcyjne w OpenOffice.org Writer F2 Ctrl + F2 F3 Ctrl + F3 F4 Shift + F4 F5 Ctrl + Shift + F5 F7 Ctrl + F7 F8 Ctrl + F8 Shift + F8 Ctrl+Shift+F8 F9 Ctrl + F9 Shift + F9 Ctrl + Shift + F9 Ctrl

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z aplikacji P-touch Transfer Manager

Korzystanie z aplikacji P-touch Transfer Manager Korzystanie z aplikacji P-touch Transfer Manager Wersja 0 POL Wprowadzenie Ważna uwaga Treść niniejszego dokumentu i dane techniczne produktu mogą ulegać zmianom bez powiadomienia. Firma Brother zastrzega

Bardziej szczegółowo

Technologia Informacyjna. semestr I, studia niestacjonarne I stopnia Elektrotechnika rok akademicki 2012/2013 Pracownia nr 3 mgr inż.

Technologia Informacyjna. semestr I, studia niestacjonarne I stopnia Elektrotechnika rok akademicki 2012/2013 Pracownia nr 3 mgr inż. Technologia Informacyjna semestr I, studia niestacjonarne I stopnia Elektrotechnika rok akademicki 2012/2013 Pracownia nr 3 mgr inż. Adam Idźkowski Technologia informacyjna Pracownia nr 3 2 I. Style w

Bardziej szczegółowo

Szybka instrukcja tworzenia testów dla E-SPRAWDZIAN-2 programem e_kreator_2

Szybka instrukcja tworzenia testów dla E-SPRAWDZIAN-2 programem e_kreator_2 Szybka instrukcja tworzenia testów dla E-SPRAWDZIAN-2 programem e_kreator_2 Spis treści: 1. Tworzenie nowego testu. str 2...5 2. Odczyt raportów z wynikami. str 6...7 3. Edycja i modyfikacja testów zapisanych

Bardziej szczegółowo

Wykład III. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl. Wydział Nauczycielski, Kierunek Pedagogika Wprowadzenie do baz danych

Wykład III. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl. Wydział Nauczycielski, Kierunek Pedagogika Wprowadzenie do baz danych Wydział Nauczycielski, Kierunek Pedagogika Wprowadzenie do baz danych dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład III W prezentacji wykorzystano fragmenty i przykłady z książki: Joe Habraken;

Bardziej szczegółowo

MS Excel 2007 Kurs zaawansowany Obsługa baz danych. prowadzi: Dr inż. Tomasz Bartuś. Kraków: 2008 04 25

MS Excel 2007 Kurs zaawansowany Obsługa baz danych. prowadzi: Dr inż. Tomasz Bartuś. Kraków: 2008 04 25 MS Excel 2007 Kurs zaawansowany Obsługa baz danych prowadzi: Dr inż. Tomasz Bartuś Kraków: 2008 04 25 Bazy danych Microsoft Excel 2007 udostępnia szereg funkcji i mechanizmów obsługi baz danych (zwanych

Bardziej szczegółowo

DODAWANIE ARTYKUŁÓW DO STRONY INTERNETOWEJ

DODAWANIE ARTYKUŁÓW DO STRONY INTERNETOWEJ DODAWANIE ARTYKUŁÓW DO STRONY INTERNETOWEJ Aby dodać artykuł musimy się zalogować. W tym celu wchodzimy na stronę http://sp1.brzesckujawski.pl/3/administrator/, wprowadzamy swoje dane: Nazwę użytkownika,

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Zwróćmy uwagę w jakiej lokalizacji i pod jaką nazwą zostanie zapisana baza (plik z rozszerzeniem *.accdb). Nazywamy

Zwróćmy uwagę w jakiej lokalizacji i pod jaką nazwą zostanie zapisana baza (plik z rozszerzeniem *.accdb). Nazywamy Ćw.1 WPROWADZENIE DO OBSŁUGI BAZ DANYCH MS ACCESS 2007(2010) Program Microsoft Office Access umożliwia organizowanie informacji w tabelach: listach wierszy i kolumn oraz zarządzanie, wykonywanie zapytań

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Skąd pobrać program do obsługi FTP? Logowanie

Wstęp. Skąd pobrać program do obsługi FTP? Logowanie Wstęp FTP - (ang. File Transfer Protocol - protokół transmisji danych) jest to protokół typu klient-serwer, który umożliwia przesyłanie plików na serwer, oraz z serwera poprzez program klienta FTP. Dzięki

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Wykład 2: Arkusz danych w programie STATISTICA

Wykład 2: Arkusz danych w programie STATISTICA Wykład 2: Arkusz danych w programie STATISTICA Nazwy przypadków Numer i nazwa zmiennej Elementy arkusza danych Cechy statystyczne Zmienne (kolumny) Jednostki statystyczne Przypadki (wiersze) Tworzenie

Bardziej szczegółowo

KaŜdy z formularzy naleŝy podpiąć do usługi. Nazwa usługi moŝe pokrywać się z nazwą formularza, nie jest to jednak konieczne.

KaŜdy z formularzy naleŝy podpiąć do usługi. Nazwa usługi moŝe pokrywać się z nazwą formularza, nie jest to jednak konieczne. Dodawanie i poprawa wzorców formularza i wydruku moŝliwa jest przez osoby mające nadane odpowiednie uprawnienia w module Amin (Bazy/ Wzorce formularzy i Bazy/ Wzorce wydruków). Wzorce formularzy i wydruków

Bardziej szczegółowo

OpenOfficePL. Zestaw szablonów magazynowych. Instrukcja obsługi

OpenOfficePL. Zestaw szablonów magazynowych. Instrukcja obsługi OpenOfficePL Zestaw szablonów magazynowych Instrukcja obsługi Spis treści : 1. Informacje ogólne 2. Instalacja zestawu a) konfiguracja połączenia z bazą danych b) import danych z poprzedniej wersji faktur

Bardziej szczegółowo

WPROWADZANIE ZLECEŃ POPRZEZ STRONĘ WWW.KACZMARSKI.PL INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

WPROWADZANIE ZLECEŃ POPRZEZ STRONĘ WWW.KACZMARSKI.PL INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA WPROWADZANIE ZLECEŃ POPRZEZ STRONĘ WWW.KACZMARSKI.PL INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA WSTĘP... 2 1 UWARUNKOWANIA TECHNICZNE... 2 2 UWARUNKOWANIA FORMALNE... 2 3 LOGOWANIE DO SERWISU... 2 4 WIDOK STRONY GŁÓWNEJ...

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Karta pracy 1

Bazy danych Karta pracy 1 Bazy danych Karta pracy 1 Bazy danych Karta pracy 1 1. Utwórz katalog Bazy danych służący do przechowywania wszelkich danych dotyczących kursu. 2. W katalogu Bazy danych stwórz podkatalog BD1 służący jako

Bardziej szczegółowo

Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access.

Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access. Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. Opracowała: Mariola Franek TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access. Cel ogólny: Zapoznanie uczniów z możliwościami programu Microsoft Access.

Bardziej szczegółowo

Formularz pierwszej oceny w służbie cywilnej

Formularz pierwszej oceny w służbie cywilnej Narzędzie informatyczne wspomagające dokonywanie pierwszej oceny w służbie cywilnej przygotowane w ramach projektu pn. Strategia zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej współfinansowanego przez

Bardziej szczegółowo

Viatoll Calc v1.3. Viatoll Calc. Instrukcja użytkownika. Strona 1

Viatoll Calc v1.3. Viatoll Calc. Instrukcja użytkownika. Strona 1 Viatoll Calc Instrukcja użytkownika Strona 1 Spis treści 1 Wstęp...3 2 Opis panelu głównego...3 2.1 Menu aplikacji...4 2.2 Tabela z trasami...5 2.3 Strona kalkulatora viatoll...6 2.4 Pasek statusu...7

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości Rozpoczniemy od zaprojektowania bazy danych w programie SYBASE/PowerDesigner umieszczamy dwie Encje (tabele) prawym

Bardziej szczegółowo

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej,

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej, Tworzenie wykresu do danych z tabeli zawierającej analizę rozwoju wyników sportowych w pływaniu stylem dowolnym na dystansie 100 m, zarejestrowanych podczas Igrzysk Olimpijskich na przestrzeni lat 1896-2012.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Przygotowany dokument można: wydrukować i oprawić, zapisać jako strona sieci Web i opublikować w Internecie przekonwertować na format PDF i udostępnić w postaci

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu:

Instalacja programu: Instrukcja programu Konwerter Lido Aktualizacja instrukcji : 2012/03/25 INSTALACJA PROGRAMU:... 1 OKNO PROGRAMU OPIS... 3 DODANIE MODUŁÓW KONWERSJI... 3 DODANIE LICENCJI... 5 DODANIE FIRMY... 7 DODAWANIE

Bardziej szczegółowo