ZABURZENIA OCZYSZCZANIA DRZEWA OSKRZELOWEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZABURZENIA OCZYSZCZANIA DRZEWA OSKRZELOWEGO"

Transkrypt

1 ZABURZENIA OCZYSZCZANIA DRZEWA OSKRZELOWEGO Andrzej Pogorzelski Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc Oddział Terenowy w Rabce-Zdrój Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy Samodzielna Pracownia Endoskopii

2 6-12 l/min. - objętość wdychanego powietrza (MVV l) - drobnoustroje - alergeny - zanieczyszczenia

3 Mechanizmy odpornościowe układu oddechowego Wrodzone nieswoiste - filtracja przepływowa - czynniki sekrecyjne - komponenty komórkowe - bariera anatomiczna - oczyszczanie śluzowo-rzęskowe Odpowiedź swoista

4

5 Oczyszczanie śluzowo-rzęskowe Funkcja barierowa: - połączenia międzykomórkowe - warstwa śluzowa - czynniki przeciwdrobnoustrojowe - eskalator śluzowo-rzęskowy

6 rzęski fakty na jednej komórce urzęsionej - długość: tchawica: 6-7 µm o. VII-rzędu: 3,6 µm - średnica: 0,25 µm na cm 2 - dłuższe i gęściej upakowane w dużych oskrzelach - komórki urzęsione : komórki kubkowe = 5 : 1 LOKALIZACJE układ oddechowy ucho środkowe zatoki przynosowe przewód najądrza jajowód wyściółka komór mózgu

7

8

9

10

11

12

13 ruch rzęsek - fakty - częstość ruchu: 8-15 Hz, śr. 12±1 Hz nos i tchawica: 12 Hz oskrzeliki: 8 Hz dorośli: 11,5 Hz dzieci: 13 Hz - szybkość transportu śluzowo-rzęskowego mm/min 0,5 mm/s - skuteczność transportu liniowo zależna od częstości ruchu - zmienny - synchroniczny / sekwencyjny - metachronalny (różnica fazy ruchu)

14

15

16

17 Gel-on-Liquid Gel-on-Brush mucyny w PCL: muc-1, muc-4, muc-16 glikoproteiny

18 Marshall W.F. The cell biological basis of ciliary disease J Cell Biol. 2008;180(1):17-21 Burgoyne T. i wsp.: Characterizing the Ultrastructure of Primary Ciliary Dyskinesia Transposition Defect Using Electron Tomography Cytoskeleton 2014; 71:

19 Powiększenie x

20 Ramię dyneinowe zewnętrzne: 2-3 łańcuchy ciężkie ( kda) DNAH5 łańcuch ciężki ƴ 2-4 łańcuchy średnie ( kda) DNAI1 łańcuch średni IC78 co najmniej 8 łańcuchów lekkich (8-55 kda)

21 Gen Część rzęski Defekt ultrastruktury DNAH5 łańcuch ciężki dynein brak ODA DNAH11 łańcuch ciężki dynein Norma DNAI1 łańuchy pośrednie dynein brak ODA DNAI2 łańuchy pośrednie dynein brak ODA DNAL1 łańcuchy lekkie dynein brak ODA RSPH4A białka głów promieni centralnych brak centralnej pary mikrotubul RSPH9 białka głów promieni centralnych brak centralnej pary mikrotubul DNAAF3 (PF22) białka składające brak ODA KTU (PF13, DNAAF2) DNAAF1 (ODA7, LRRC50) białka składające białka składające brak ODA i IDA brak ODA i IDA CCDC103 białka składające brak ODA TXND3 rodzina tioredoksyny częściowy brak ODA CCDC39 CCDC40 Nieprawidłowa organizacja

22

23 wrodzone defekty ultrastruktury Ramiona dyneinowe całkowity lub częściowy brak obu ramion całkowity lub częściowy brak IDA całkowity lub częściowy brak ODA skrócenie Promienie centralne całkowity brak brak głów promieni Transpozycja mikrotubul

24 defekty ultrastruktury dezorientacja rzęsek aplazja brak wiązań neksynowych wady ciałek podtawnych agenezja mikrotubul prawidłowa ultrastruktura, zaburzona funkcja

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36 Śluz oskrzelowy wyłapuje mikroorganizmy i wdychane cząstki S.a., H.i., P.a., S.pn., B.c. magazynuje i chroni przed utratą wody transportuje: enzymy defensyny kolektyny antyproteazy immunoglobuliny

37

38 Skanujący laserowy mikroskop konfokalny; czerwony mucyny, zielony - DNA

39 Hypertonic Saline in Treatment of Pulmonary Disease in Cystic Fibrosis The Scientific World Journal Volume 2012 (2012)

40 Zaburzenia oczyszczania drzewa oskrzelowego PCD SCD CF POChP ASTMA etiologia defekt genetyczny odwracalne uszkodzenie rzęsek przez infekcję lub czynniki toksyczne defekt białka CFTR wieloczynnikowa, palenie tytoniu! wieloczynnikowa, atopia, nadreaktywność podst. przyczyna zaburzeń klirensu wrodzone zaburzenia ruchomośc i rzęsek odwracalne zaburzenia ruchomości rzęsek odwodnienie śluzu prowadzące do wzrostu jego lepkości zmniejszenie grubości PCL zaburzające ruchomość rzęsek metaplazja i hiperplazja komórek kubkowych, przerost gruczołów śl. hypersekrecja mucyn metaplazja komórek kubkowych, hypersekrecja mucyn, zwężenie oskrzeli, korki śluzowe

41

42

43 nieprawidłowa budowa i czynność rzęsek zmiany ilości, składu i własności śluzu oskrzelowego zaburzenia klirensu śluzowo-rzęskowego zaburzenia transportu jonowego, uwodnienia i grubości PCL zaburzenia drożności dróg oddechowych

44 Zaburzenia czynności rzęsek prowadzą do wielonarządowej choroby z szerokim spektrum objawów chorobowych i ich zaawansowania. Zaburzenia funkcjonowania eskalatora śluzoworzęskowego prowadzą do przewlekłego zakażenia zarówno górnych jak i dolnych dróg oddechowych, wywołującego klasyczne objawy: przewlekły kaszel i nieżyt nosa oraz jego zatkanie, przewlekłe zapalenie ucha środkowego i niedosłuch

45 mutacja genu rzęskowego dysfunkcja rzęsek zaburzenie klirensu śluzoworzęskowego zastój śluzu PATOGENEZA choroby płuc w PCD czynniki ciliostatyczne kolonizacja bakteryjna uszkodzenia ścian oskrzeli zapalenie (neutrofilowe) rozstrzenie zaburzenia czynności płuc niewydolność oddechowa

46 PCD obraz kliniczny OKRES NOWORODKOWY situs inversus (20-25%) przewlekły katar zaburzenia oddychania mimo porodu w terminie heterotaksja polisplenia asplenia wrodzone wady serca Większość chorych z PCD ma wywiad problemów oddechowych w okresie noworodkowym tachypnoe kaszel hipoksemia przypisywane: zapaleniu płuc przejściowemu tachypnoe zespołom aspiracyjnym

47 PCD obraz kliniczny DZIECIŃSTWO przewlekły kaszel Przewlekły katar lub zatkanie nosa nawrotowe, ostre zap. ucha lub przewlekłe zap. wysiękowe wyciek z ucha niedosłuch przewlekły kaszel (zwykle wilgotny) odkrztuszanie plwociny palce pałeczkowate (zwykle u starszych z rozstrzeniami) zaburzenia wydolności (pojawiają się u starszej młodzieży lub dorosłych)

48 PCD obraz kliniczny DOROŚLI przewlekłe zapalenie zatok polipy nosa rozstrzenie oskrzeli trudna/atypowa astma niepłodność męska osłabienie płodności kobiet / ciąże ektopowe Częste (> 60% of chorych) przewlekły, produktywny kaszel nawracające zap. płuc zaburzenia wentylacji (u 20%-60% chorych) situs inversus

49 PCD metody diagnostyczne TESTY SCREENINGOWE test sacharynowy - historia stężenie NO w powietrzu wydychanym z nosa TEST DIAGNOSTYCZNE mikroskopia świetlna (częstość i kinetyka ruchu rzęsek) mikroskopia elektronowa (ultrastruktura rzęsek) hodowle komórkowe diagnostyka molekularna średni wiek rozpoznania ok. 4 lat, chociaż większość chorych ma objawy od urodzenia podatność na zakażenia może być znacznie ograniczona po wczesnym rozpoznaniu

50

51 PCD zdrowi P 54,5 (5-269) 663 ( ) < 0, (± 36,6) 759 (±145,8) < 0, ,7 (6,8-27,8) 223,7 (175,5-285,2) < 0,05 59,6 (± 12,2) 505,5 (± 66,8) < 0, (34-64) 639 ( ) < 0, (± 42) 908 (± 33) <0, (3,5-959) 553 ( ) < 0,001 Wyniki ważniejszych badań oceniających stężenie NO w powietrzu wydychanym przez nos

52

53 Leczenie zaburzeń klirensu śluzowo-rzęskowego nieprawidłowa budowa i czynność rzęsek zmiany ilości, składu i własności śluzu oskrzelowego zaburzenia klirensu śluzowo-rzęskowego zaburzenia transportu jonowego, uwodnienia i grubości PCL zaburzenia drożności dróg oddechowych

54

55 Klirens śluzowy u chorych na CF i po inhalacji 7% NaCl

56 Figure 3. Morgan KS, Donnelley M, Paganin DM, Fouras A, et al. (2013) Measuring Airway Surface Liquid Depth in Ex Vivo Mouse Airways by X-Ray Imaging for the Assessment of Cystic Fibrosis Airway Therapies. PLoS ONE 8(1): e doi: /journal.pone

57 Zmiany wartości bezwzględnych FVC (część A) i FEV1 (część B) DBRCT, 48 tyg. 164 chorych, >6 r.ż. 2x dz. inhalacje 4 ml 7% lub 0,9%NaCl Elkins M et al. N Engl J Med 2006;354:

58

59

60 ułatwienie odkrztuszania zmniejszenie częstości kaszlu zmniejszenie męczliwości poprawa oddychania

61

62 Dziękujemy za uwagę

Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec

Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec Klinika Pneumonologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc OT w Rabce-Zdroju Epidemiologia Zakażenia

Bardziej szczegółowo

Dlaczego i jak chorujemy w PCD?

Dlaczego i jak chorujemy w PCD? Dlaczego i jak chorujemy w PCD? Ruchomość rzęsek zaburzenia śluzowo rzęskowe obraz kliniczny: przewlekłe zapalenia zatok obocznych nosa przewlekłe zapalenia oskrzeli Henryk Mazurek Klinika Pneumonologii

Bardziej szczegółowo

Molekularne i genetyczne podłoże pierwotnej dyskinezy rzęsek (PCD)

Molekularne i genetyczne podłoże pierwotnej dyskinezy rzęsek (PCD) Warsztaty dla Pacjentów z PCD Warszawa 2015 Molekularne i genetyczne podłoże pierwotnej dyskinezy rzęsek (PCD) Ewa Ziętkiewicz 1 Z-d Genetyki Molekularnej i Klinicznej, Instytut Genetyki Człowieka PAN,

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP)

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) Piotr Bienias Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM DEFINICJA POChP charakteryzuje się: niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

Wywiady dotyczące układu oddechowego. Dr n. med. Monika Maciejewska

Wywiady dotyczące układu oddechowego. Dr n. med. Monika Maciejewska Wywiady dotyczące układu oddechowego Dr n. med. Monika Maciejewska O co pytamy? Kaszel Wykrztuszanie Krwioplucie Duszność Chrypka Ból w klp Choroby przebyte, nawyki, wywiady środowiskowe i dotyczące pracy

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

Czym jest mukowiscydoza?

Czym jest mukowiscydoza? Czym jest mukowiscydoza? Mukowiscydoza (z ang. cystic fibrosis, CF) jest najczęściej występującą chorobą genetyczną w ludzkiej populacji. Według najnowszych badań, co 25 osoba jest nosicielem nieprawidłowego

Bardziej szczegółowo

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego.

Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. Temat: Higiena i choroby układu oddechowego. 1. Sprawność układu oddechowego - ważnym czynnikiem zdrowotnym. a) zanieczyszczenia powietrza Pyły miedzi, aluminium, żelaza, ołowiu, piaskowe, węglowe, azbestowe,

Bardziej szczegółowo

Jesteśmy tym czym oddychamy?

Jesteśmy tym czym oddychamy? Jesteśmy tym czym oddychamy? Jak działają płuca Najczęstsze choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP ANATOMIA UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Dlaczego płuca chorują?

Dlaczego płuca chorują? Dlaczego płuca chorują? Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Budowa płuc Płuca to parzysty narząd o budowie pęcherzykowatej

Bardziej szczegółowo

MAXimus. Ul. Wita Stwosza 4. 71-173 Szczecin. tel: 071-718-18-96. fax: 071-718-18-97. biuro@kriokomora.com. www.kriokomora.com

MAXimus. Ul. Wita Stwosza 4. 71-173 Szczecin. tel: 071-718-18-96. fax: 071-718-18-97. biuro@kriokomora.com. www.kriokomora.com MAXimus Ul. Wita Stwosza 4 71-173 Szczecin tel: 071-718-18-96 fax: 071-718-18-97 biuro@kriokomora.com www.kriokomora.com 1434 MAXimus s.c., Wita Stwosza 4, 71-173 Szczecin STANOWISKO DO INHALACJI MAGIC

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII 3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się nawracającymi atakami duszności, kaszlu i świszczącego oddechu, których częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP)

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) POChP jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych z wszystkich i najczęstsza przewlekłą chorobą układu oddechowego. Uważa się, że na POChP w Polsce choruje

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW

LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Załącznik nr 30 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW Z MUKOWISCYDOZĄ

Bardziej szczegółowo

Podstawy leczenia PCD

Podstawy leczenia PCD Podstawy leczenia PCD Henryk Mazurek Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy IGiChP OT w Rabce - Zdroju Podstawy leczenia Brak badań wykonanych wg EBM w PCD Zasady leczenia proponowane wg doświadczeń w innych

Bardziej szczegółowo

Dziecko przebyło zapalenie oskrzeli, kaszle przewlekle

Dziecko przebyło zapalenie oskrzeli, kaszle przewlekle Dziecko przebyło zapalenie oskrzeli, kaszle przewlekle Dr hab. n. med. Piotr Albrecht Kierownik Kliniki Gastroenterologii i Żywienia Dzieci WUM Podział kaszlu w oparciu o kryterium czasowe Kaszel ostry

Bardziej szczegółowo

Waldemar TOMALAK. Zakład Fizjopatologii Układu Oddychania, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział w Rabce-Zdroju.

Waldemar TOMALAK. Zakład Fizjopatologii Układu Oddychania, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział w Rabce-Zdroju. Waldemar TOMALAK Zakład Fizjopatologii Układu Oddychania, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział w Rabce-Zdroju. Technika znana od lat 90tych XX wieku Pomiary szybkie, powtarzalne, możliwe do stosowania

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

Czym jest Pierwotna Dyskineza Rzęsek?

Czym jest Pierwotna Dyskineza Rzęsek? Czym jest Pierwotna Dyskineza Rzęsek? Autorami niniejszego tekstu są polscy uczestnicy programu Bestcilia: dr Zuzanna Bukowy-Bieryłło, prof. Michał Witt, prof. Ewa Ziętkiewicz, prof. Henryk Mazurek, dr

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia w praktyce Czyli jak pomóc swojemu koniowi w zaciszu własnej stajni

Fizjoterapia w praktyce Czyli jak pomóc swojemu koniowi w zaciszu własnej stajni Fizjoterapia w praktyce Czyli jak pomóc swojemu koniowi w zaciszu własnej stajni AEROZOLOTERAPIA Choroby układu oddechowego koni stanowią ogromny problem. Po zaburzeniach ortopedycznych są drugą najważniejszą

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Najczęstsze choroby błony śluzowej nosa i zatok. Poradnik dla pacjenta Dr Grzegorz Warkowski

Najczęstsze choroby błony śluzowej nosa i zatok. Poradnik dla pacjenta Dr Grzegorz Warkowski Najczęstsze choroby błony śluzowej nosa i zatok Poradnik dla pacjenta Dr Grzegorz Warkowski 1. Błona śluzowa nosa i zatok. Budowa i znaczenie dla organizmu Bariera przeciw zakażeniom i zanieczyszczeniom

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Zagrożenia zdrowotne Zanieczyszczenia powietrza w Polsce Zagrożenia zdrowotne Health and Environment Alliance, 2015 Główne źródła zanieczyszczeń powietrza Do głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza w Polsce zaliczamy: Emisje

Bardziej szczegółowo

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne Środa 15.45-17.15, ul. Medyczna 9, sala A Data Temat: Prowadzący: 05.10.16 Omówienie

Bardziej szczegółowo

1.1. Słowo wstępne Patofizjologia w aspekcie historycznym Diagnostyka Leczenie... 3

1.1. Słowo wstępne Patofizjologia w aspekcie historycznym Diagnostyka Leczenie... 3 Spis treści 1. Kamienie milowe postępu wiedzy o patofizjologii i leczeniu astmy w XX wieku 1 1.1. Słowo wstępne......................... 1 1.2. Patofizjologia w aspekcie historycznym............ 1 1.3.

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dyrektor Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II Specjalista chorób wewnętrznych i chorób płuc Przewodnicząca Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza Rady

Bardziej szczegółowo

Przewodnik postępowania ambulatoryjnego w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP)

Przewodnik postępowania ambulatoryjnego w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) Przewodnik postępowania ambulatoryjnego w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) Na podstawie Światowej strategii rozpoznawania, leczenia i prewencji przewlekłej obturacyjnej choroby płuc GLOBAL

Bardziej szczegółowo

Czym jest Pierwotna Dyskineza Rzęsek? Broszura informacyjna dla pacjentów

Czym jest Pierwotna Dyskineza Rzęsek? Broszura informacyjna dla pacjentów Czym jest Pierwotna Dyskineza Rzęsek? Broszura informacyjna dla pacjentów Spis treści Czym jest PCD? 3 Czym są rzęski i jaka jest ich rola w PCD? 4 Jaki jest przebieg choroby? 5 Które organy mogą być dotknięte

Bardziej szczegółowo

Układ Oddechowy. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu oddechowego i chorób, zaburzeń układu oddechowego u dzieci w WS 280.

Układ Oddechowy. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu oddechowego i chorób, zaburzeń układu oddechowego u dzieci w WS 280. WF Układ Oddechowy Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu oddechowego i chorób, zaburzeń układu oddechowego u dzieci w WS 280. Klasyfikuj prace: Opieka pielęgniarska nad pacjentami z chorobami układu

Bardziej szczegółowo

4 NA 5 CHORYCH NA ASTMĘ

4 NA 5 CHORYCH NA ASTMĘ 4 NA 5 CHORYCH NA ASTMĘ CIERPI NA PODRAŻNIENIE GÓRNYCH DRÓG ODDECHOWYCH 1,2 3w1 nebulizator Górne drogi Środkowe drogi Dolne drogi A3 COMPLETE UNIKALNY NEBULIZATOR EFEKTYWNE LECZENIE SCHORZEŃ PŁUC I GÓRNYCH

Bardziej szczegółowo

Aerozol pulsujący. Nowa jakość w leczeniu zapalenia zatok. skuteczne, dokładne i bezpieczne leczenie zapalenia zatok

Aerozol pulsujący. Nowa jakość w leczeniu zapalenia zatok. skuteczne, dokładne i bezpieczne leczenie zapalenia zatok Nowa jakość w leczeniu zapalenia zatok Aerozol pulsujący skuteczne, dokładne i bezpieczne leczenie zapalenia zatok PARI SINUS Terapia inhalacyjna stosowana w ostrych i przewlekłych chorobach górnych dróg

Bardziej szczegółowo

Spośród wielu możliwych do zmierzenia i wyliczenia parametrów, w codziennej praktyce najważniejsze są trzy:

Spośród wielu możliwych do zmierzenia i wyliczenia parametrów, w codziennej praktyce najważniejsze są trzy: Kierownik pracowni: Lek. Zbigniew Kaczmarczyk lekarz chorób płuc Telefon: 032 331 99 61 W Pracowni EKG i Spirometrii wykonywane są badania dla pacjentów hospitalizowanych w szpitalu oraz pacjentów poradni

Bardziej szczegółowo

SAMOISTN WŁÓKNIENIE PŁUC. Prof. dr hab. med. ELZBIETA WIATR Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc Warszawa

SAMOISTN WŁÓKNIENIE PŁUC. Prof. dr hab. med. ELZBIETA WIATR Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc Warszawa SAMOISTN WŁÓKNIENIE PŁUC Prof. dr hab. med. ELZBIETA WIATR Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc Warszawa Włóknienie płuc jest zaawansowanym stadium wielu chorób śródmiąższowych m.in. 1.Narażenia na pyły nieorganiczne-pylica

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Obturacyjne choroby płuc - ASTMA

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM

PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM PLAN METODYCZNY LEKCJI BIOLOGII W II KLASIE GIMNAZJUM Temat: Powtórzenie wiadomości dotyczących działu ODDYCHANIE. Zakres treści programowych: narządy budujące układ oddechowy, fazy oddychania, mechanizm

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

OSTRA NIEWYDOLNOŚĆ ODDECHOWA. Małgorzata Weryk SKN Ankona

OSTRA NIEWYDOLNOŚĆ ODDECHOWA. Małgorzata Weryk SKN Ankona OSTRA NIEWYDOLNOŚĆ ODDECHOWA Małgorzata Weryk SKN Ankona definicja Układ oddechowy nie zapewnia utrzymania prężności O2 i CO2 we krwi tętniczej w granicach uznanych za fizjologiczne PaO2 < 50 mmhg (przy

Bardziej szczegółowo

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl GRYPA Jak zapobiec

Bardziej szczegółowo

WADY WRODZONE UKŁADU ODDECHOWEGO

WADY WRODZONE UKŁADU ODDECHOWEGO WADY WRODZONE UKŁADU ODDECHOWEGO Dr hab. med. Jerzy Ziołkowski Klinika Pneumonologii, Alergologii Dzieci Małych I Katedry Pediatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Wadą wrodzoną nazywamy: każde trwałe

Bardziej szczegółowo

Rosnąca wiedza Polaków na temat mukowiscydozy

Rosnąca wiedza Polaków na temat mukowiscydozy Rosnąca wiedza Polaków na temat mukowiscydozy Blisko dwie trzecie Polaków deklaruje, że słyszało o mukowiscydozie najczęściej występującej chorobie genetycznej. W porównaniu z wiedzą deklarowaną w analogicznym

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Ambroksol przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Ambroksol przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Ambroksol przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierna wydzielina w drogach oddechowych

Bardziej szczegółowo

u Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy? - przykłady cech osobniczych i stanów klinicznych - przykłady interwencji diagnostycznych i leczniczych

u Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy? - przykłady cech osobniczych i stanów klinicznych - przykłady interwencji diagnostycznych i leczniczych 1 TROMBOFILIA 2 Trombofilia = nadkrzepliwość u Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do występowania zakrzepicy żylnej, rzadko tętniczej, spowodowana nieprawidłowościami hematologicznymi 3 4 5

Bardziej szczegółowo

ANNA ZAWADZKA - KRAJEWSKA KLINIKA PNEUMONOLOGII I ALERGOLOGII WIEKU DZIECIĘCEGO WUM

ANNA ZAWADZKA - KRAJEWSKA KLINIKA PNEUMONOLOGII I ALERGOLOGII WIEKU DZIECIĘCEGO WUM Astma okresu wczesnodziecięcego ANNA ZAWADZKA - KRAJEWSKA KLINIKA PNEUMONOLOGII I ALERGOLOGII WIEKU DZIECIĘCEGO WUM 50 % DZIECI PREZENTUJE OBJAWY OBTURACJI WE WCZESNYM DZIECIŃSTWIE Obturacji oskrzeli u

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Historia astmy Wacław Droszcz 1. 2. Definicja i podział astmy Wacław Droszcz 37

Spis treści. 1. Historia astmy Wacław Droszcz 1. 2. Definicja i podział astmy Wacław Droszcz 37 Spis treści 1. Historia astmy Wacław Droszcz 1 1.1. Słowo wstępne... 1 1.2. Okres dawny... 1 1.3. Średniowiecze i czasy nowożytne... 2 1.4. Wiek XIX i XX... 4 1.4.1. Obraz kliniczny... 5 1.4.2. Badania

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

2010-05-28. Marcin Grabicki

2010-05-28. Marcin Grabicki Obecnie 4 przyczyna zgonów na świecie Marcin Grabicki Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu (wg Murray CJI, Lopez AD. Lancet. 1997: 349; 1269-1276)

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

2011-03-13. Objętości: IRV wdechowa objętość zapasowa Vt objętość oddechowa ERV wydechowa objętość zapasowa RV obj. zalegająca

2011-03-13. Objętości: IRV wdechowa objętość zapasowa Vt objętość oddechowa ERV wydechowa objętość zapasowa RV obj. zalegająca Umożliwia ocenę sprawności wentylacyjnej płuc Lek. Marcin Grabicki Nie służy do oceny wydolności oddechowej (gazometria krwi tętniczej) Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Przewlekłe choroby układu oddechowego. Witold Bartosiewicz Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego WUM

Przewlekłe choroby układu oddechowego. Witold Bartosiewicz Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego WUM Przewlekłe choroby układu oddechowego Witold Bartosiewicz Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego WUM Przewlekłe choroby układu oddechowego Astma oskrzelowa (najczęstsza) Mukowiscidoza Dysplazja

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. OTOLARYNGOLOGIA DZIECIĘCA Kod modułu LK.3.F.003 I Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologicznym

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ

REHABILITACJA W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ REHABILITACJA W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ Włodzimierz Dolecki Witold Rongies Sylwia Stępniewska Rehabilitacja pulmonologiczna jest opartą na danych naukowych, wielodyscyplinarną

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : WIELODYSCYPLINARNE ASPEKTY DIAGNOSTYKI I LECZENIA MUKOWISCYDOZY

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego

Choroby układu oddechowego Choroby układu oddechowego dr n. med. Jolanta Meller Budowa układu oddechowego Odrębności układu oddechowego u dzieci drogi oddechowe są krótsze i znacznie węższe ściany krtani, tchawicy, oskrzeli są miękkie

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin dydaktycznych w roku akademickim 2016/2017 semestr IX (zimowy):

Liczba godzin dydaktycznych w roku akademickim 2016/2017 semestr IX (zimowy): CHOROBY WEWNĘTRZNE WNM, rok akademicki 2016/2017; 5 rok studiów, kierunek lekarski Liczba godzin dydaktycznych w roku akademickim 2016/2017 semestr IX (zimowy): wykłady seminaria ćwiczenia 64 12 20 1 /

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka powstania i rozwoju astmy oraz możliwości jej zapobiegania. mgr Marek Gerlic

Czynniki ryzyka powstania i rozwoju astmy oraz możliwości jej zapobiegania. mgr Marek Gerlic Czynniki ryzyka powstania i rozwoju astmy oraz możliwości jej zapobiegania mgr Marek Gerlic U osób zdrowych płuca i drogi oddechowe pracują w następujący sposób: oskrzela, czyli tzw. drogi oddechowe, są

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC

ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC płk dr hab. n. med. A. CHCIAŁOWSKI WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY Warszawa CIEŃ OKRĄGŁY PŁUCA Przeważnie rozpoznanie przypadkowe Powyżej 150

Bardziej szczegółowo

dr n. med. mgr farm. Anna Gołda mgr farm. Justyna Dymek Zakład Farmacji Społecznej, Wydział Farmaceutyczny UJCM

dr n. med. mgr farm. Anna Gołda mgr farm. Justyna Dymek Zakład Farmacji Społecznej, Wydział Farmaceutyczny UJCM dr n. med. mgr farm. Anna Gołda mgr farm. Justyna Dymek Zakład Farmacji Społecznej, Wydział Farmaceutyczny UJCM Podstawowe informacje POChP -"przewlekła obturacyjna choroba płuc - powoduje zwężenie oskrzeli

Bardziej szczegółowo

ANKIETA MEDYCZNA (KOBIETA)

ANKIETA MEDYCZNA (KOBIETA) numer PESEL (w przypadku obcokrajowców seria i numer dokumentu tożsamości): Data urodzenia: Wiek: Adres miejsca zamieszkania: Miejscowość urodzenia: Dane fenotypowe: Wzrost:... Waga:... Kolor oczu:...

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Doniec. Ocena skuteczności i tolerancji leczenia salmeterolem w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie oskrzelowej

Zbigniew Doniec. Ocena skuteczności i tolerancji leczenia salmeterolem w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie oskrzelowej Zbigniew Doniec Ocena skuteczności i tolerancji leczenia salmeterolem w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie oskrzelowej Klinika Pneumonologii Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy

Bardziej szczegółowo

Grupa wysokiego ryzyka. Palenie a pneumokoki.

Grupa wysokiego ryzyka. Palenie a pneumokoki. Grupa wysokiego ryzyka. Palenie a pneumokoki. Krzysztof Przewoźniak, Witold A. Zatoński Ostatnia aktualizacja: 13.07.2011 Palenie tytoniu w Polsce wg płci w latach 2009-2010 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%

Bardziej szczegółowo

Wiem wszystko o astmie oskrzelowej Opracował: mgr Tomasz Wasela Podstawową rolą szkoły jest edukacja, w niej mieści się zarówno nauczanie, jak i wychowanie dzieci i młodzieży. Na nauczycielach wychowania

Bardziej szczegółowo

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE. Raport końcowy

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE. Raport końcowy Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE Raport końcowy Cel badania Celem badania była weryfikacja zgodności sposobu przyjmowania tobramycyny wziewnej

Bardziej szczegółowo

ALERGIA kwartalnik dla lekarzy Nie każda nawracająca obturacja oskrzeli współistniejąca z alergią pokarmową jest astmą

ALERGIA kwartalnik dla lekarzy Nie każda nawracająca obturacja oskrzeli współistniejąca z alergią pokarmową jest astmą autor(); Dr n. med. Anna Zawadzka-Krajewska Lek med. Julita Chądzyńska Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego AM w Warszawie Kierownik: Prof. nadzw. AM dr hab. n. med. Marek Kulus keywords

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O GRYPIE? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O GRYPIE? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O GRYPIE? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST GRYPA?

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu a zdrowie dziecka. mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10.

Palenie tytoniu a zdrowie dziecka. mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10. Palenie tytoniu a zdrowie dziecka mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10.2011 roku Bierne palenie Bierne palenie to wdychanie dymu tytoniowego

Bardziej szczegółowo

Jedna bakteria, wiele chorób

Jedna bakteria, wiele chorób Jedna bakteria, wiele chorób prof. dr hab. med. Jacek Wysocki dr n. med. Ilona Małecka Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci

Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Thorax 2011;66: suppl. 2 Zapalenia płuc - etiologia Nowe czynniki

Bardziej szczegółowo

Jednostka chorobowa. 235200 HFE HFE 235200 Wykrycie mutacji w genie HFE odpowiedzialnych za heterochromatozę. Analiza mutacji w kodonach: C282Y, H63D.

Jednostka chorobowa. 235200 HFE HFE 235200 Wykrycie mutacji w genie HFE odpowiedzialnych za heterochromatozę. Analiza mutacji w kodonach: C282Y, H63D. Jednostka chorobowa Jednostka Oznaczenie Chorobowa testu OMIM TM Badany Gen Literatura Gen OMIM TM Opis/cel badania Zakres analizy Materiał biologiczny Czas analizy [dni roboczych] Cena [PLN] HEMOCHROMATOZA

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Patologia - opis przedmiotu

Patologia - opis przedmiotu Patologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Patologia Kod przedmiotu 12.0-WP-PielP-PATO-Sk-S14_pNadGenOYUQZ Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil praktyczny

Bardziej szczegółowo

PRESYMPOZJUM Expert Meeting Spotkanie naukowe. SALA WISŁA Rola flory bakteryjnej w rozwoju astmy i innych chorób alergicznych

PRESYMPOZJUM Expert Meeting Spotkanie naukowe. SALA WISŁA Rola flory bakteryjnej w rozwoju astmy i innych chorób alergicznych Środa, 21 września 2016 r. 12.00 19.30 PRESYMPOZJUM Expert Meeting Spotkanie naukowe 19.30 20.30 WYKŁAD INAUGURACYJNY Rola flory bakteryjnej w rozwoju astmy i innych chorób alergicznych Wykład organizowany

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej 1. Adres jednostki: Adres: ul. Szamarzewskiego 84, 60-569 Poznań

Bardziej szczegółowo

Kaszel przewlekły jest definiowany jako : -trwający minimum 8 tygodni, -u dzieci kaszel powyŝej 4 tygodni

Kaszel przewlekły jest definiowany jako : -trwający minimum 8 tygodni, -u dzieci kaszel powyŝej 4 tygodni Kaszel przewlekły jest definiowany jako : -trwający minimum 8 tygodni, -u dzieci kaszel powyŝej 4 tygodni Niespecyficzny -bez istotnych odchyleń w badaniu klinicznym -bez zmian w obrazie radiologicznym,

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ECMO POZAUSTROJOWE UTLENOWANIE KRWI. Jesteśmy, aby ratować, leczyć, dawać nadzieję...

Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ECMO POZAUSTROJOWE UTLENOWANIE KRWI. Jesteśmy, aby ratować, leczyć, dawać nadzieję... Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ECMO POZAUSTROJOWE UTLENOWANIE KRWI Jesteśmy, aby ratować, leczyć, dawać nadzieję... Rodzaje ECMO 1. ECMO V-V żylno - żylne Kaniulacja żyły udowej i szyjnej lub żyły

Bardziej szczegółowo

BiPAP Vision. z PAV (Proportional Assist Ventilation)

BiPAP Vision. z PAV (Proportional Assist Ventilation) BiPAP Vision z PAV (Proportional Assist Ventilation) P A V nowa generacja nieinwazyjnej wentylacji PAV nowy tryb wentylacji asystującej - różnica w koncepcji - wspomaganie ciśnieniowe proporcjonalne do

Bardziej szczegółowo

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii IPCZD, Warszawa HEN program domowego żywienia enteralnego

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry Atopowe zapalenie skóry Poradnik dla rodziców praca zbiorowa pod redakcją Ryszarda Kurzawy Kraków 2014 Copyright by Wydawnictwo Help-Med s.c. Kraków 2014 All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : PULMONOLOGIA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Prawidłowe oddychanie, znaczenie nosa i jego funkcje to tylko wybrane zagadnienia poruszane w ramach kampanii edukacyjnej Oddychaj przez nos, oddychaj

Bardziej szczegółowo

Układ oddechowy Bogusław Nedoszytko. WSZPIZU Wydział w Gdyni

Układ oddechowy Bogusław Nedoszytko. WSZPIZU Wydział w Gdyni Układ oddechowy Bogusław Nedoszytko WSZPIZU Wydział w Gdyni http://www.nedo.amg.gda.pl www.nedo.amg.gda.pl/wszpziu/ Układ oddechowy Funkcje Wymiana gazowa - doprowadzenie do organizmu tlenu i odprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Teresa Orlik. Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ

Teresa Orlik. Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ Teresa Orlik Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ Teresa Orlik Fizjoterapia chorych na MUKOWISCYDOZĘ Książka polecana przez: www.oddychaj.pl RecenzenT dr hab. n. med. Dorota Sands, profesor IMiDz Redakcja

Bardziej szczegółowo

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski III rok Wydział Lekarski Immunologia ogólna z podstawami immunologii klinicznej i alergologii rok akademicki 2016/17 PROGRAM WYKŁADÓW Nr data godzina dzień tygodnia Wyklady IIIL 2016/2017 tytuł Wykladowca

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Wprowadzenie Jerzy Kołodziej Epidemiologia obrażeń klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 10

SPIS TREŚCI. 1. Wprowadzenie Jerzy Kołodziej Epidemiologia obrażeń klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 10 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie Jerzy Kołodziej... 9 2. Epidemiologia obrażeń klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 10 3. Algorytm postępowania w obrażeniach klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 13 4. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo