Biopsja nerki, ocena histopatologiczna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biopsja nerki, ocena histopatologiczna"

Transkrypt

1 Biopsja nerki, ocena histopatologiczna Dorota Kamińska Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej UM we Wrocławiu Kurs wstępny-wrocław 2014

2 POL J PATHOL 2011; vol.62, issue 2 (SUPLEMENT 1)

3 Biopsja nerki -rodzaje Biopsja igłowa (oligobiopsja) ślepa pod kontrolą USG Biopsja otwarta (operacyjna) dzieci < 5 roku życia pacjent niewspółpracujący

4 Biopsja nerki Pierwsza igłowa biopsja nerki 1951r. w Kopenhadze (Iversen, Brun) Zwykle 1-2 wycinki igła 16G

5 Biopsja nerki natywnej Dostarcza informacji na temat Częstości występowania chorób nerek Manifestacji klinicznej Dystrybucji zmian hist-pat ( kłębuszki, tkanka śródmiąższowa, naczynia) Zaawansowanie aktywności i przewlekłości zmian

6 Wskazania do biopsji nerki Różnią się między nefrologami: częstość 250 na 1mln w Australii 75 na 1 mln w USA Brak przeciwwskazań Ustalenie diagnozy Określenie stopnia aktywności i przewlekłości zmian Ustalenie prognozy i odpowiedzi na leczenie

7 Wskazania Zespół nerczycowy lub białkomocz >2g/d (z wyj. dzieci i nefropatii o znanej etiologii- DM, ciąża, ch.posurowicza, rozpoznana amyloidoza, zakrzepica żył nerkowych, nowotwory złośliwe) przewlekły umiarkowany białkomocz <2g/d ( ) krwinkomocz (po wykluczeniu wszystkich innych przyczyn krwinkomoczu) niewytłumaczalne upośledzenie czynności wydalniczej nerek przy prawidłowej wielkości nerek przedłużająca się ostra niewydolność nerekchoroby układowe z zajęciem nerek upośledzenie czynności przeszczepu nerkowego

8 Przeciwwskazania Zaburzenia krzepnięcia krwi, których nie można wyrównać Małe, marskie nerki Brak drugiej nerki ( z wyj. Tx) ZUM Wodonercze lub roponercze Nerki torbielowate, liczne torbiele Niewyrównane nadciśnienie tętnicze ( RR rozk>95 mmhg) Znaczna niedokrwistość (HCT<30%) Niewyrównana mocznica (mocznik >20 mmol/l DDVAP) Znaczna otyłość Brak współpracy ze strony pacjenta Nowotwór nerki

9 Powikłania po biopsji nerki Krwinkomocz stwierdzany prawie w każdym przypadku (95 100%) Krwiomocz (5,0 9,0%) Krwiaki nadtorebkowe (64 81%) i podtorebkowe (3,3 4,0%) Przetoka tętniczo-żylna (15 17%) Krwawienie do przestrzeni zaotrzewnowej Masywne krwawienie do układu kielichowo-miedniczkowego (<0,5%) Nasilony ból po biopsji Powikłania infekcyjne (0,2%) Ryzyko zgonu po zabiegu na 0,02 0,05%

10 Zasady pobierania, utrwalania i przesyłania biopunktatu do laboratorium histopatologicznego Zalecane jest pobieranie co najmniej dwóch biopunktatów, z których jeden należy w całości przeznaczyć do badania w mikroskopie świetlnym, a drugi do oceny immunomorfologicznej i badań w mikroskopie elektronowym.

11 Dokonując podziału biopunktatu, należy przeznaczyć 70% tkanki do badania w mikroskopie świetlnym, 20% do badań immunofluorescencyjnych, a 10% do oceny w mikroskopie elektronowym. Jeżeli nie można dokonać oceny materiału tkankowego, należy z obu końców odciąć po 1 mm2 biopunktatu z przeznaczeniem do mikroskopii elektronowej, następnie większy fragment utrwalić do badań w mikroskopie świetlnym, a pozostały (mniejszy) przeznaczyć do badania immunomorfologicznego.

12 Uzyskanie zgody chorego Przekazanie informacji na temat: celu badania przebiegu procedury ryzyka zabiegu, możliwych powikłań uzyskanie świadomej zgody

13 Badania wykonywane przed biopsją Wywiad, badanie fizykalne Kompletna ocena biochemiczna z oceną funkcji wątroby Morfologia krwi aptt INR PT Usg nerek ocena nieprawidłowosci morfologicznych wirusologia

14 Utrwalanie Materiał nieutrwalony powinien tam trafić najpóźniej min od pobrania. Jeśli czas transportu ocenia się na 2 3 godz., nieutrwalony materiał tkankowy natychmiast po pobraniu należy umieścić na bibule filtracyjnej obficie nasączonej solą fizjologiczną i przesłać do pracowni histopatologicznej w zamkniętej płytce Petriego obłożonej lodem. Podczas transportu temperatura przechowywania biopunktatu nie powinna przekraczać 15 C, a materiał tkankowy nie może ulec wysuszeniu. Jeżeli biopunktat nie może być dostarczony w ciągu 2 3 godz., powinien być natychmiast po pobraniu utrwalony we właściwych utrwalaczach, dostarczonych przez laboratorium patomorfologiczne.

15 Do mikroskopii świetlnej najlepszym utrwalaczem jest 4-procentowy roztwór zbuforowanego formaldehydu, do mikroskopii elektronowej roztwór aldehydu glutarowego w buforze kakodylowym, badanie immunofluorescencyjne przeprowadza się na skrawkach nieutrwalonych.

16 Reprezentatywność materiału diagnostycznego Materiał tkankowy przeznaczony do mikroskopii świetlnej zawiera co najmniej 10 kłębuszków i 1 przekrój przez tętnicę, do badań immunomorfologicznych 5 kłębuszków, do badań ultrastrukturalnych co najmniej 2 kłębuszki. Należy jednak podkreślić, że diagnostyka kłębuszkowych zmian ogniskowych wymaga obecności co najmniej 20 kłębuszków w biopunktacie.

17 Mikroskopia świetlna barwienie hematoksyliną i eozyną (HE, barwienie przeglądowe), barwienie wg metody trójbarwnej Massona pozwalające na wybiórczą ocenę ognisk stwardnienia kłębuszków i włóknienia śródmiąższowego, obecności skrzeplin i martwicy włóknikowatej, srebrzenie wg metody Jonesa pozwalające na ocenę błon podstawnych, naczyń, ognisk stwardnienia w kłębuszkach, odczyn PAS (periodic acid Schiff) umożliwiający ocenę błon podstawnych, terenu mezangium i naczyń, barwienie czerwienią Kongo na amyloid i ocena w świetle spolaryzowanym. barwienie AFOG (acid fuchsin orange G) umożliwiające ocenę kompleksów immunologicznych, które barwią się na kolor czerwony.

18 Badanie immunomorfologiczne Standardowy zestaw do immunomorfologicznej diagnostyki kłębuszkowych chorób nerek obejmuje wykonanie odczynów z przeciwciałami skierowanymi przeciwko IgG, IgA, IgM, C3, C1q, fibrynogenowi, albuminie, łańcuchom lekkim γ i κ. W przypadku podejrzenia nefropatii w zespole Alporta dodatkowo z przeciwciałami skierowanymi przeciwko łańcuchom α kolagenu IV. W diagnostyce amyloidozy, glomerulopatii fibronektynowej i glomerulopatii kolagenu III stosuje się odczyny z przeciwciałami skierowanymi przeciwko białkom prekursorowym amyloidu, fibronektynie i kolagenowi III.

19 Skierowanie do biopsji nerki powinno zawierać obszerne informacje dotyczące przebiegu choroby, wyników badań laboratoryjnych i chorób współistniejących.

20

21

22 Ustalanie wskazań do biopsji- sytuacje kliniczne izolowana kłębuszkowa hematuria, prawidłowa kreatynina, brak nadciśnieniaprzyczyna IgA, izolowany nienerczycowy białkomocz (mniej niż mg/dzień) prawidłowa kreatynina ujemna serologia w kierunku ch. układowej: IgA, FSGS, błoniaste kzn prognoza - korzystna

23 c.d. ustalanie wskazań Nie nerczycowy białkomocz 1-2 g/dzień raczej tak, chyba, że DM lub nadciśnienie zdecydowanie tak, gdy wzrost białkomoczu i/lub wzrost kreatyniny w czasie obserwacji idiopatyczny nerczycowy białkomocz submikroskopowe kzn, FSGS błoniaste kzn

24 c.d. ustalanie wskazań Ostry zespół nefrytyczny: hematuria, wałeczki drobnoziarniste, nadciśnienie, niewydolność nerek przyczyna choroby układowe polyangitis, ZW, anty-gbm cel biopsji - ustalenie diagnozy i monitorowanie terapii

25 c.d. ustalanie wskazań Niejasna przyczyna ostrej niewydolności nerek ( ostre polekowe śródmiąższowe zapalenie nerek )

26 Wskazania do biopsji- Spanish registry, CJASN 2008, s.674

27 Biopsja u chorego otrzymującego antykoagulację acenokumarol, warfaryna- wstrzymanie leku - do wartości INR<1,5. Ewentualnie Vit K. Ocena ryzyka zatorowości i zakrzepicy Heparyna i.v. wstrzymanie na 6 godzin do normalizacji aptt; ponownie podaż po godz, nawet po tygodniu! Monitorowanie: Ht, puls, RR. Przywrócenie doustnej antykoagulacji po 7 dniach Optymalne RR< 140/90

28 Przydatność biopsji Przydatna biopsja to taka, która definitywnie pozwala ustalić diagnozę, dostarcza solidnych wskazówek dotyczących terapii, także jej pilności i agresywności umożliwia prognozowanie

29 Trzy typy komórek tworzących kłębuszek nerkowy: kom. śródbłonka - endotelium (czerwona ), kom. mezangium (niebieska ) kom. nabłonka trzewnego - podocyty (żółta ) przestrzeń Bowmana (zielona ).

30 Kłębuszek nerkowy i podocyty

31 Struktura błony sączącej Podocyty Błona podstawna Komórki śródbłonka

32 Zwiększenie liczby komórek mezangium - obraz mezangialno rozplemowego KZN

33 Przybytek liczby komórek mezangium strzałka mezangialno-rozplemowe KZN.

34 Obraz z mikroskopu immunofluorescencyjnego: złogi immunoglobuliny na terenie mezangium obraz mezangialnego KZN.

35 (Jones' silver stain; original magnification, x100), Wyraźna lobulizacja kłębuszków nerkowych, zgrubienie ścian włośniczek, podwójne okonturowanie - obraz mezangialno-włośniczkowego KZN.

36 (immunofluorescence with anti-igg; original magnification, x 200). Mikroskop immunofluorescencyjny. Widoczne odkładanie się immunoglobuliny wzdłuż błon podstawnych ( linijnie) oraz w obrębie mezangium - obraz błoniasto-rozplemowego KZN.

37 Lobulizacja kłębuszka nerkowego, pogrubienie ścian włośniczek, przybytek komórek mezangium. Obraz błoniasto-rozplemowego KZN.

38 Interpozycja mezangium - pogrubienie ściany włośniczek, lobulizacja kłębuszka nerkowego. Obraz błoniasto-rozplemowego KZN.

39 IgG4>1,3& C3 Nefropatia błoniasta

40 Pogrubienie błon podstawnych włośniczek - obraz błoniastego kzn.

41 Wyraźne pogrubienie błon podstawnych, bez zwiększenie liczby komórek mezangium - błoniaste kzn.

42 Srebrzenie - pogrubiałe błony podstawne włośniczek, widoczne kolce

43 Obraz zmian segmentalnych i ogniskowych zlokalizowanych w okolicach bieguna naczyniowego kłębuszka. Obraz FSGS.

44 Obraz FSGS zmiany zlokalizowane w biegunie naczyniowym.

45 Barwienie Masona. Obraz FSGS

46 Srebrzenie, ogniskowo obecne zmiany w obrębie pętli naczyniowych. Obraz FSGS.

47 Widoczny półksiężyc bogatokomórkowy wypełniający całkowicie przestrzeń Bowmana. Sam kłębuszek uciśnięty. Półksiężycowe KZN.

48 Całkowite zarośnięcie przestrzeni Bowmana. UWAGA! Gdy mamy półksiężyc to zawsze mówmy: KZN z półksiężycami; i jeśli obraz taki obserwujemy w ponad 50% kłębuszków - możemy mówić o RPGN!

49 Zapalenie z półksiężycami w przebiegu ostrego kzn.

50 Intra-glomerular thrombi THROMBOTIC MICROANGIOPATHY

51 Barwienie H+E. Widoczne 2 guzy homogennie się barwiących mas otoczone pierścieniami komórkowymi. Obraz nefropatii cukrzycowej.

52 Nerka przeszczepiona

53 Severe interstitial mononuclear infiltration

54 Tubular atrophy Mononuclear tubular invasion

55 TUBULITIS

56 NO VASCULITIS PERIGLOMERULITIS

57 MODERATE/SEVERE ACUTE T-CELL-MEDIATED REJECTION BANFF: g=1; v=0-1; t=2-3; ah=1

Choroby/zapalenia kłębuszków nerkowych (glomerulopatie)

Choroby/zapalenia kłębuszków nerkowych (glomerulopatie) Choroby/zapalenia kłębuszków nerkowych (glomerulopatie) Michał Nowicki Klinika Nefrologii, Hipertensjologii i Transplantologii Nerek Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Plan wystąpienia Mechanizmy uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Sylabus Wydział: Wojskowo Lekarski Kierunek studiów: Lekarski Rok Studiów: 4 Semestr: zimowy (07) Przedmiot: Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Forma zajęć: wykłady sala wykładowa, ul. Żeromskiego

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

kłębuszkowe zapalenie nerek u dziewczynki z rodzinnym zespołem Alporta opis przypadku

kłębuszkowe zapalenie nerek u dziewczynki z rodzinnym zespołem Alporta opis przypadku PrzypadkiMedyczne.pl, e-issn 2084 2708, 2014; 57:259 263 MNiSW 1 pkt IndexCopernicus 3.22 wersja pierwotna Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek u dziewczynki z rodzinnym zespołem Alporta opis przypadku Poststreptococcal

Bardziej szczegółowo

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

Przewlekła choroba nerek

Przewlekła choroba nerek KONFERENCJA PRASOWA WARSZAWA 04.03.2010 PCHN - EPIDEMIOLOGIA Prof. Bolesław Rutkowski Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Przewlekła choroba

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ NERCZYCOWY. łac. syndroma nephroticum ang. nephrotic syndrome

ZESPÓŁ NERCZYCOWY. łac. syndroma nephroticum ang. nephrotic syndrome ZESPÓŁ NERCZYCOWY łac. syndroma nephroticum ang. nephrotic syndrome 1 Definicja Stan kliniczny charakteryzujący się dobową utratą białka z moczem > 3,5g / 1,73 m 2 (>50 mg/kg m.c.) oraz: Hipoalbuminemią

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nefrologia Kod modułu LK.3.E.008 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

Zakresy świadczeń. chirurgia naczyniowa - drugi poziom referencyjny. chirurgia szczękowo-twarzowa. dermatologia i wenerologia

Zakresy świadczeń. chirurgia naczyniowa - drugi poziom referencyjny. chirurgia szczękowo-twarzowa. dermatologia i wenerologia Zakresy świadczeń Tryb realizacji świadczeń Lp. Kod produktu Nazwa świadczenia Uwagi 1 2 3 4 6 7 1 5.52.01.0000029 Hospitalizacja przed przekazaniem do ośrodka o wyższym poziomie referencyjnym 5 12 X X

Bardziej szczegółowo

Procedura pobrania i transportu materiału do badania

Procedura pobrania i transportu materiału do badania Procedura pobrania i transportu materiału do badania A. Do badań cytogenetycznych - hematoonkologia A1. KARIOTYP - żywe komórki A2. FISH - żywe komórki A3. FISH materiał z bloczków parafinowych B. Do badań

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

KRWIOMOCZ. Kamica dróg moczowych. Guzy nowotworowe. Infekcja dróg moczowych

KRWIOMOCZ. Kamica dróg moczowych. Guzy nowotworowe. Infekcja dróg moczowych Krwiomocz lub obecność krwi w moczu, może być widoczny (krwiomocz makroskopowy) lub niewidoczny (krwiomocz mikroskopowy, krwinkomocz), wykrywany tylko z użyciem testu paskowego lub badania mikroskopowego

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

1. M. Mizerska-Wasiak, M. Roszkowska-Blaim, A. Turczyn 2. J. Małdyk 3. M. Miklaszewska, J. Pietrzyk 4. A. Rybi-Szumińska, A. Wasilewska, 5. A.

1. M. Mizerska-Wasiak, M. Roszkowska-Blaim, A. Turczyn 2. J. Małdyk 3. M. Miklaszewska, J. Pietrzyk 4. A. Rybi-Szumińska, A. Wasilewska, 5. A. raport 2015 1. M. Mizerska-Wasiak, M. Roszkowska-Blaim, A. Turczyn 2. J. Małdyk 3. M. Miklaszewska, J. Pietrzyk 4. A. Rybi-Szumińska, A. Wasilewska, 5. A. Firszt-Adamczyk, R. Stankiewicz, 6. M. Szczepańska,

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

KWALIFIKACJA ŻYWEGO DAWCY NERKI. Dorota Lewandowska 2011

KWALIFIKACJA ŻYWEGO DAWCY NERKI. Dorota Lewandowska 2011 KWALIFIKACJA ŻYWEGO DAWCY NERKI Dorota Lewandowska 2011 DLACZEGO PRZESZCZEPIA SIĘ NARZĄDY OD ŻYWYCH DAWCÓW? Ograniczone możliwości przeszczepiania narządów od dawców zmarłych Względy religijne Narząd przeszczepiony

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa wykorzystuje metody obrazowania narządów oraz sprzęt i techniki stosowane w radiologii naczyniowej do przeprowadzania zabiegów leczniczych

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

BIOPSJA NERKI czy Rubikon został przekroczony?

BIOPSJA NERKI czy Rubikon został przekroczony? BIOPSJA NERKI czy Rubikon został przekroczony? Bartosz Misterek, Jerzy Siekiera Oddział Kliniczny Urologii Onkologicznej Centrum Onkologii w Bydgoszczy Jastrzębia Góra 11.05.2012 DEFINICJA Biopsja nerki

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

XIII WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW...

XIII WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW... SPIS TREŚCI WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW.... XX Wstęp.... 1 Historia i rozwój polskiego pielęgniarstwa nefrologicznego Danuta Hartwich, Małgorzata Liberska, Beata Białobrzeska, Bolesław Rutkowski... 1

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 206 12175 Poz. 1225 1225 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Jolanta Gozdowska, Prof. dr hab. n. med. Magdalena Durlik

Dr n. med. Jolanta Gozdowska, Prof. dr hab. n. med. Magdalena Durlik Dr n. med. Jolanta Gozdowska, Prof. dr hab. n. med. Magdalena Durlik Klinika Medycyny Transplantacyjnej i Nefrologii Instytut Transplantologii WUM Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Magdalena Durlik

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Biopsja nerki własnej i przeszczepionej holistyczna opieka nad pacjentem

Biopsja nerki własnej i przeszczepionej holistyczna opieka nad pacjentem AKTUALNOŚCI W PIELĘGNIARSTWIE NEFROLOGICZNYM Forum Nefrologiczne 2010, tom 3, nr 4, 317 325 Copyright 2010 Via Medica ISSN 1899 3338 Marzena Bojanowska, Beata Białobrzeska www.fn.viamedica.pl Klinika Medycyny

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Analiza morfometryczna nasilenia włóknienia

Analiza morfometryczna nasilenia włóknienia Mgr Joanna Bulak Analiza morfometryczna nasilenia włóknienia śródmiąższowego w różnych typach kłębuszkowych zapaleń nerek Rozprawa doktorska Zakład Patomorfologii Klinicznej Katedra Patomorfologii Klinicznej

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie DIAGNOSTYKA CHORÓB NARZĄDÓW MIEDNICY MNIEJSZEJ U DZIEWCZĄT Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie 1 2 2 Cele wykładu Zaprezentowanie

Bardziej szczegółowo

Co nowego w patogenezie i leczeniu wtórnych KZN? Lidia Hyla-Klekot Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii

Co nowego w patogenezie i leczeniu wtórnych KZN? Lidia Hyla-Klekot Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii Co nowego w patogenezie i leczeniu wtórnych KZN? Lidia Hyla-Klekot Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii GLOMERULOPATIE WTÓRNE heterogenna grupa chorób kłębuszkowych nerek, wyróżniająca się pozanerkowym

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014)

Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014) Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014) Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej PP_1 PP_2

Bardziej szczegółowo

CHOROBY NEREK W CIĄŻY

CHOROBY NEREK W CIĄŻY CHOROBY NEREK W CIĄŻY FIZJOLOGIA NEREK W CIĄŻY Powiększenie nerek i kłębuszków nerkowych Poszerzenie kielichów miedniczek i moczowodów u 90% kobiet: - relaksacja mięśniówki - hiperplazja tkanki łącznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 marca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 marca 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 64 5552 Poz. 403 403 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie szkoleń osób, których czynności bezpośrednio wpływają na jakość komórek, tkanek lub narządów,

Bardziej szczegółowo

Nieswoiste zapalenie jelitzespół (AIH+PSC)

Nieswoiste zapalenie jelitzespół (AIH+PSC) Nieswoiste zapalenie jelitzespół nakładania (AIH+PSC) M. Uścinowicz Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Alergologii Dziecięcej Kierownik Kliniki: Prof. D. Lebensztejn Uniwersytecki Dziecięcy Szpital

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka izolowanego białkomoczu u dzieci, białkomocz czynnościowy.

Diagnostyka izolowanego białkomoczu u dzieci, białkomocz czynnościowy. Diagnostyka izolowanego białkomoczu u dzieci, białkomocz czynnościowy. Prof. dr hab. Anna Wasilewska Aforyzm Hipokratesa 460-377 pne Pęcherzyki pojawiające się na powierzchni moczu świadczą o chorobie

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób nerek Podstawowe badania diagnostyczne. Dr. hab.med. Jacek Zachwieja Z-ca Kierownika Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej

Objawy chorób nerek Podstawowe badania diagnostyczne. Dr. hab.med. Jacek Zachwieja Z-ca Kierownika Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej Objawy chorób nerek Podstawowe badania diagnostyczne Dr. hab.med. Jacek Zachwieja Z-ca Kierownika Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej Funkcje nerki Oczyszczanie krwi usuwanie KPPM Regulacja gospodarki

Bardziej szczegółowo

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom).

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom). PIELĘGNACJA W SCHORZENIACH UKŁADU MOCZOWEGO CZĘŚCIEJ WYSTEPUJĄCE JEDNOSTKI CHOROBOWE: 1. Zapalenie pęcherza moczowego - CYSTITIS 2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Badania diagnostyczne w nefrologii

Badania diagnostyczne w nefrologii Badania diagnostyczne w nefrologii 1 J O L A N TA F I J A Ł K O W S K A - M O R AW S K A Diagnostyka chorób nerek 2 Badanie podmiotowe - wywiad Badanie przedmiotowe Badania laboratoryjne Badania obrazowe

Bardziej szczegółowo

Krwinkomocz: Definicja

Krwinkomocz: Definicja Najczęstsze przyczyny, diagnostyka i zasady postępowania w krwinkomoczu u dzieci. Prof. dr hab. Anna Wasilewska 1 Krwinkomocz: Definicja Obecność 5 i więcej erytrocytów (RBC) w polu widzenia w 3 kolejnych

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie czynności przeszczepu nerki w przewlekłej opiece potransplantacyjnej. Magdalena Durlik

Monitorowanie czynności przeszczepu nerki w przewlekłej opiece potransplantacyjnej. Magdalena Durlik Monitorowanie czynności przeszczepu nerki w przewlekłej opiece potransplantacyjnej. Magdalena Durlik Prowadzenie biorcy przeszczepu nerkowego wymaga monitorowania układu immunologicznego, samej czynności

Bardziej szczegółowo

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Choroby osierdzia 2010 Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Klasyczne kryteria rozpoznania OZO (2 z trzech) Typowy ból w klatce piersiowej swoisty szmer tarcia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

WARIANTY POMARAŃCZOWY NIEBIESKI SREBRNY ZŁOTY PLATYNOWY

WARIANTY POMARAŃCZOWY NIEBIESKI SREBRNY ZŁOTY PLATYNOWY RODZAJ ŚWIADCZENIA: WARIANTY POMARAŃCZOWY NIEBIESKI SREBRNY ZŁOTY PLATYNOWY 24h Infolinia Medyczna Podstawowe Informacje Medyczne Koordynacja Leczenia Na Terenie Kraju Serwis SMS Potwierdzenie Terminu

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005. Hemodializa

Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005. Hemodializa 1 Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005 Hemodializa Za pacjenta ze schyłkową niewydolnością nerek (N 18) uznaje się chorego, który został zakwalifikowany do leczenia powtarzanymi dializami od dnia rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5b część 1 do zarządzenia Nr 82/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 grudnia 2013 r.

Załącznik nr 5b część 1 do zarządzenia Nr 82/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 grudnia 2013 r. KATALOG SPECJALISTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ ODRĘBNYCH lp. kod nazwa świadczenia wartość punktowa Warunki realizacji zgodne z Rozporządzeniem AOS określone w: Warunki realizacji zgodne z Rozporządzeniem Programy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM Marcin Kurzyna, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Grzegorz Harańczyk, StatSoft Polska Choroby

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Przygotowanie chorego Opieka po zabiegu Powikłania KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1. Weryfikacja objawów, które mogą być skutkiem zaburzeń rytmu serca (omdlenia,

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Badania diagnostyczne w nefrologii

Badania diagnostyczne w nefrologii Badania diagnostyczne w nefrologii 1 J O L A N TA F I J A Ł K O W S K A - M O R AW S K A Diagnostyka chorób nerek 2 Badanie podmiotowe - wywiad Badanie przedmiotowe Badania laboratoryjne Badania obrazowe

Bardziej szczegółowo

www.jacekbujko.com @JacekBujko

www.jacekbujko.com @JacekBujko www.jacekbujko.com @JacekBujko Lek. Jacek Bujko Diagnostyka laboratoryjna Diagnostyka laboratoryjna chorób nerek Jak pobrać mocz? Badanie 3 dni przed i 3 dni po miesiączce zanieczyszcza próbkę erytrocytami

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 cz. A. Przegląd metod patomorfologicznych stosowanych w diagnostyce klinicznej. Zasady współpracy patomorfologa z lekarzem klinicznym.

ĆWICZENIE 1 cz. A. Przegląd metod patomorfologicznych stosowanych w diagnostyce klinicznej. Zasady współpracy patomorfologa z lekarzem klinicznym. ĆWICZENIE 1 cz. A Przegląd metod patomorfologicznych stosowanych w diagnostyce klinicznej. Zasady współpracy patomorfologa z lekarzem klinicznym. Patomorfologia kliniczna jest specjalnością, której zadaniem

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego załącznik nr 16 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO ICD-10 G.35 - stwardnienie rozsiane Dziedzina medycyny: neurologia I.

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Posiedzenie Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Błoniasto-rozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek u chorego na cukrzycę typu 2. Opis przypadku

Błoniasto-rozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek u chorego na cukrzycę typu 2. Opis przypadku OPIS PRZYPADKU ISSN 1640 8497 Rafał Donderski 1, Paweł Stróżecki 1, Wirginia Tomczak-Watras 1, Jadwiga Korenkiewicz 2, Łukasz Korenkiewicz 2, Andrzej Marszałek 2, Jacek Manitius 1 1 Katedra i Klinika Nefrologii,

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Maria Podolak-Dawidziak Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Katedra i Klinika Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku AM, Wrocław Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji APTT czas

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU

ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU Maja Copik Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 im S. Szyszki w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Bardziej szczegółowo

KAMPANIA DRUGIE ŻYCIE

KAMPANIA DRUGIE ŻYCIE KAMPANIA DRUGIE ŻYCIE Prezentacja wykonana przez uczniów klasy IIe XV Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie Konsultacja merytoryczna: Dorota Frąckowiak Beata Sobesto Magdalena Piwowarska Człowiek jest wielki

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B

Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B załącznik nr 25 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby

Bardziej szczegółowo

grupa VIII, semestr V

grupa VIII, semestr V grupa VIII, semestr V 28-29 marzec 2009 r. WROCŁAW (SALA VW ) - 28.03.2009 r. godz. 10 00 (sobota-7 godz.) Choroby Ŝołądka, jelit, trzustki - Choroby Ŝołądka - dr hab. K. Kubiak (2 godz) - Choroby jelit

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY INSTYTUT NAUKOWO-BADAWCZY ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PROGRAM WHO REALIZACJA W POLSCE - ZASADY - INSTRUKCJE ZAKŁAD WIRUSOLOGII UL. CHOCIMSKA 24 00-791 WARSZAWA PROGRAM ELIMINACJI

Bardziej szczegółowo

ANKIETA POTENCJALNEGO BIORCY. Grupa krwi...rh...

ANKIETA POTENCJALNEGO BIORCY. Grupa krwi...rh... Śląskie Centrum Chorób Serca Katedra i Klinika Chorób Płuc i Gruźlicy SAM Katedra i Oddział Kliniczny Kardiochirurgii 41-803 Zabrze, ul. Kś.Koziołka l i Transplantologii SAM tel. (032) 271 56 08 (00) fax.

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Paweł Bernat Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Paweł Bernat Uniwersytet Medyczny w Lublinie Paweł Bernat Uniwersytet Medyczny w Lublinie Ocena wpływu czynników przed i śródoperacyjnych na wydolność przetok dializacyjnych i skuteczność ich leczenia metodami wewnątrznaczyniowymi. Wstęp i cel projektu.

Bardziej szczegółowo

Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie

Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Podstawa prawna Ustawa Transplantacyjna ustawa z 1 lipca 2005r o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Transplantologia to

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo