Informator badań laboratoryjnych



Podobne dokumenty
UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii ul. Dębinki 7, Gdańsk

Informator badań laboratoryjnych

Informator badań laboratoryjnych

Informator badań laboratoryjnych. Laboratorium Immunologii i Transplantologii Klinicznej Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE LABORATORIUM IMMUNOLOGII KLINICZNEJ, TRANSPLANTACYJNEJ I HEMATOLOGII ul. Dębinki 7, Gdańsk

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

SPEŁNIENIE DRUGIEGO KRYTERIUM OCENY OFERT

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ. Lokalizacja Zakładu Diagnostyki Laboratoryjnej: Budynek Główny C, wejście od ul.

SAMODZIELNY PUBLICZNY ZESPÓŁ GRUŹLICY I CHORÓB PŁUC W OLSZTYNIE

Pracownia Zgodności Tkankowej / Immunogenetyczna LIiTK UCML UCK

Badania autoprzeciwciał w chorobach wątroby

Część praktyczna: Metody pozyskiwania komórek do badań laboratoryjnych cz. I

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

Gdańsk r.

Nowe badania w diagnostyce chorób układu immunologicznego. Alicja Bąkowska

FORMULARZ CENOWY. Rodzaj oraz ilość badań laboratoryjnych: Załącznik nr 2. Wartość (3x4) Czas oczekiwania na wynik

AUTOPRZECIWCIAŁA. uwagi

LP Panel tarczycowy 1. TSH 2. Ft3 3. Ft4 4. Anty TPo 5. Anty Tg. W przypadku występowania alergii pokarmowych lub wziewnych

Formularz ofertowy. Załącznik nr 2. Dane dotyczące Oferenta: Pełna nazwa oferenta: Adres oferenta: ... NIP:... REGON:... Nr telefonu:..

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, Poznań

Poradnia Immunologiczna

Immunologia komórkowa

CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE

Norma do 5 mg/l Ostre zapalenie- wzrost kilkadziesiat/ kilkaset razy (rzs) Wartości bliskie zeru w t.r.u., (nawet w czynnym okresie choroby)

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DLA CZĘŚCI NR 8

Diagnostyka zakażeń EBV

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski

Nieswoiste zapalenie jelitzespół (AIH+PSC)

Spis tre 1. Podstawy immunologii Mechanizmy immunopatologiczne 61

Badania podstawowe dla mężczyzny:

Propedeutyka diagnostyki klinicznej Konspekty wykładów i ćwiczeń (cz.6)

Znaczenie autoprzeciwciał w rozpoznaniu chorób. Implications of the autoantibodies in the diagnosis of rheumatic diseases

Jan Żeromski Postępy immunodiagnostyki. Studia Ecologiae et Bioethicae 8/2,

Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Poznaniu

Jakie jest miejsce badao immunodiagnostycznych w rozpoznawaniu układowych chorób tkanki łącznej?

Cena jedn. netto. A B C D E F G H 1. Paski do moczu 10-cio parametrowe z Szt. użyciem aparatu LABUREADER. Szt. 200 oznaczeń

Badania podstawowe dla mężczyzny: 3 - żelazo testosteron wolny

AUTOPRZECIWCIAŁA Cena (PLN)

Państwa członkowskie - Zamówienie publiczne na dostawy - Ogłoszenie o zamówieniu - Procedura otwarta

USG Power Doppler jest użytecznym narzędziem pozwalającym na uwidocznienie wzmożonego przepływu naczyniowego w synovium będącego skutkiem zapalenia.

zautomatyzowany analizator immunochemiczny do oznaczeń alergologicznych i autoagresji HYTEC288

Przemysław Kotyla. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii Śląski Uniwersytet Medyczny Katowice

EUROIMMUN Analyzer l Nowy automat do testów ELISA

ZŁOTE STANDARDY W DIAGNOSTYCE CHORÓB AUTOIMMUNOLOGICZNYCH

WITAMY. na prezentacji firmy EUROIMMUN

UNIWERSYTECKIE CENTRUM KLINICZNE LABORATORIUM IMMUNOLOGII KLINICZNEJ, TRANSPLANTACYJNEJ I HEMATOLOGII ul. Dębinki 7, Gdańsk

Wykaz badań laboratoryjnych Przeciętny czas oczekiwania na wynik Cennik

Rodzaj badania Ilość Cena jednostkowa w zł

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017

nr kat. BADANIE metoda 3a Test Western Blot Borrelia IgG (antygeny rekombinowane) Immunoblot

Złote standardy w diagnostyce chorób autoimmunologicznych

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

Formularz cenowy - Załącznik nr 2

Promotor: prof. dr hab. Katarzyna Bogunia-Kubik Promotor pomocniczy: dr inż. Agnieszka Chrobak

Wirus zapalenia wątroby typu B

Lista medycznych laboratoriów diagnostycznych, które uzyskały pozwolenie Ministra Zdrowia na prowadzenie działalności - stan na dzień r.

Procedura pobrania i transportu materiału do badania

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

Część A Programy lekowe

CENNIK ZEWNĘTRZNY BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH I KONSULTACJI SPECJALISTYCZNYCH NA ROK 2018

1. Zmianie ulega załącznik nr 1 do Szczegółowych warunków konkursu otrzymując następujące brzmienie: FORMULARZ OFERTOWY

Formularz cenowy wraz z wykazem świadczeń i liczbą szacunkową ich wykonań w trakcie trwania Umowy.

l.p. Kod ICD Nazwa Świadczenia Cena Jednostka organizacyjna Pracownia/grupa badań

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

Przedmiot: IMMUNOLOGIA Z IMMUNOPATOLOGIĄ Rok III Semestr V Wykłady 45 godzin Ćwiczenia 45 godzin Forma zaliczenia: Egzamin praktyczny i teoretyczny

Diagnostyka chorób autoimmunizacyjnych wątroby i dróg żółciowych

Rok akademicki:2017/2018

2. Praktyczne aspekty komunikacji: pielęgniarka pacjent Józef Skrzypczak Pytania sprawdzające Piśmiennictwo... 35

L.p. Nazwa badania. Czas oczekiwania na wynik. Pobranie materiału do badania BADANIA MIKROBIOLOGICZNE - POSIEWY

(Akty o charakterze nieustawodawczym) DECYZJE

Lp. tydzień wykłady seminaria ćwiczenia

w kale oraz innych laboratoryjnych markerów stanu zapalnego (białka C-reaktywnego,

Harmonogram wykładów z patofizjologii dla Studentów III roku Wydziału Farmaceutycznego kierunku Farmacja studia stacjonarne

NOVA Lite ANA KSL Do diagnostyki in vitro

Nieprawidłowe próby wątrobowe

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI BIOCHEMICZNEJ I MOLEKULARNEJ

Formularz asortymentowo - cenowy zał. nr 5 do SWKO

LABORATORIUM ANALITYCZNE

S YL AB US IMMU NO PATOLOGI A I nforma cje ogólne

502 Immunoblot ENA Profil 1: (nrnp/sm, Sm, SS-A, SS-B, Scl-70, Jo-1, Ro-52)

Niedokrwistość normocytarna

Uwarunkowania genetyczne. w cukrzycy

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Tyreologia opis przypadku 8

Wykaz świadczeń zdrowotnych, objętych konkursem ofert z podziałem na poszczególne zadania. Szacunkowa liczba badań w okresie 12 miesięcy

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI

CENNIK PAKIETÓW LABORATORYJNYCH

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych ŻYWIENIE KLINICZNE I OPIEKA METABOLICZNA WIEDZA

Ból stawów i mięśni w wieku starszym punkt widzenia reumatologa

Cena jedn. netto. A B C D E F G H 1. Paski do moczu 10-cio parametrowe z użyciem aparatu LABUREADER. Szt. 400 oznaczeń

OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA O PRZETRARGU NIEOGRANICZONYM I o wartości poniżej Euro (tablica ogłoszeń, strona internetowa)

INSTYTUT HEMATOLOGII I TRANSFUZJOLOGII

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ. Punkty pobrań materiałów do badań:

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI BIOCHEMICZNEJ I MOLEKULARNEJ

CELIAKIA U DZIECI. I Katedra Pediatrii Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Dr med. Iwona Bączyk

Transkrypt:

Laboratorium Immunologii Klinicznej Transplantacyjnej i Hematologii Uniwersyteckie Centrum Medycyny Laboratoryjnej Uniwesyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku Informator badań laboratoryjnych Gdańsk, wrzesień 2010 Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 1

Spis treści PRZEDMOWA...5 I. INFORMACJE OGÓLNE...7 II. MATERIAŁ DO BADAŃ...7 III. ZLECANIE BADAŃ LABORATORYJNYCH...9 IV. BADANIA LABORATORYJNE...10 IV. 1. Diagnostyka chorób autoimmunizacyjnych...10 IV. 1.1. Autoprzeciwciała w gastroenterologii i hepatologii...11 Przeciwciała przeciw ATP-azie komórek okładzinowych żołądka...11 Przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu - AIFA...11 Przeciwciała przeciw endomysium mięśni gładkich w klasie IgA i IgG (EmA)...12 Przeciwciała przeciwko peptydom deaminowanym gliadyny przeciwko gliadynie w klasie IgA i IgG (AGA)...13 Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA/IgG TGA/TGG...13 Profil jelitowy - przeciwciała przeciwko ASCA IgA/IgG + panca...13 Przeciwciała przeciw antygenom błon komórek wątrobowych -LMA...14 Przeciwciała przeciw antygenowi rozpuszczalnemu wątroby (SLA)...14 Przeciwciała przeciw kanalikom żółciowym (BDA)...15 Przeciwciała przeciw mięśniom gładkim (SMA)...15 Przeciwciała przeciwmikrosomalne wątrobowo-nerkowe (LKM-1)...15 Przeciwciała przeciwmitochondrialne...16 Przeciwciała przeciwmitochondrialne Typ M-2...17 Profil wątrobowy AIH/PBC...17 IV. 1. 2. Autoprzeciwciała w endokrynologii...18 Przeciwciała przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (GAD-Ab)...18 Przeciwciała przeciwinsulinowe - IAA...18 Przeciwciała przeciw wyspom trzustki (ICA)...19 Przeciwciała przeciw-tarczycowe...19 Przeciwciała przeciwtarczycowe przeciw receptorom TSH...19 Przeciwciała przeciwnadnerczowe przeciwko korze nadnerczy (AA)...20 Przeciwciała przeciwko receptorowi acetylocholiny (AchRAb)...20 IV. 1. 3. Autoprzeciwciała w chorobach naczyń...21 Przeciwciała przeciwgranulocytarne (ANCA)...21 Przeciwciała przeciwgranulocytarne (ANCA) IF...21 Przeciwciała przeciwgranulocytarne przeciw mieloperoksydazie cytoplazmy granulocytów MPO-ANCA...22 Przeciwciała przeciwgranulocytarne przeciw proteinazie 3 cytoplazmy granulocytów PR3- ANCA...22 Profil ANCA (MPO, PRG3, BPI, laktoferryna, katepsyna G, elastaza)...22 Przeciwciała przeciwkardiolipinowe IgA/ IgM/ IgG...23 Przeciwciała przeciw fosfatydyłoserynowe IgM/IgG...24 Przeciwciała przeciw β2-glikoproteinie 1 (β2gp-1-ab)...24 Przeciwciała przeciw- śródbłonkom naczyń (AECA)...24 IV. 1. 4. Autoprzeciwciała w chorobach układowych...25 Przeciwciała przeciwjądrowe...25 Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 2

Przeciwciała przeciwjądrowe (ANA)...25 Przeciwciała przeciwjądrowe ANA-HEp-2...25 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw natywnemu DNA (dsdna)...28 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw SS-A/ Ro (SS-A/ Ro-Ab)...28 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw SS-B/La/Ha (SS-B/LA/Ha -Ab)...28 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw nrnp/sm (nrnp/sm-ab)...29 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw Sm (Sm-Ab)...29 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw Scl-70 (Scl-70-Ab)...29 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw histonom (AHA)...30 Przeciwciała przeciwjądrowe przeciw centromerom B (anti-centromer B antibody)...30 Przeciwciała przeciw Jo-1 (Jo-1-Ab)...30 Przeciwciała przeciwjądrowe ANA immunoblot (ANB)...31 Przeciwciała przeciwjądrowe ANA profil myositis (ANM)...31 IV. 1. 5. Autoprzeciwciała w neurologii...32 Przeciwciała przeciwmózgowe (przeciw neuronalne i osłonkom mielinowym)...32 Profil onkoneuronalny/neurologiczny immunoblot (NAB)...32 Profil gangliozydy immunoblot (GAN)...34 IV. 1. 6. Autoprzeciwciała inne...34 Przeciwciała przeciw błonom podstawnym kłębuszków nerkowych (GBM-Ab)...34 Przeciwciała przeciwkeratynowe (AKA)...35 Przeciwciała przeciw mięśniom szkieletowym (ASMA)...35 Przeciwciała przeciw mięśniowi serca (CA)...35 Przeciwciała przeciw nabłonkowi przewodów ślinowych (SDEA)...36 Przeciwciała typu pemphigus (PAA)...36 Przeciwciała typu pemphigoid (BMZA)...37 IV. 2. Diagnostyka Transplantacyjna i Immunogenetyczna...37 Antygeny HLA - A, B, C (klasa I)...37 Antygeny HLA A*, B*, C * (klasa I)...37 Antygeny HLA A*, B*, DRB1* (klasa I +II)...38 Antygeny HLA DRB1* (klasa II)...38 Antygeny HLA DQB1* (klasa II)...38 Antygen HLA-B27...39 Antygen HLA- B*57...39 Genotyp DQ2/DQ8 profil celiakia...39 Przeciwciała limfocytotoksyczne zależne od dopełniacza (PRA)...39 Próba krzyżowa (cross-match)...40 IV. 3. Diagnostyka odporności typu humoralnego / zaburzeń białkowych / alergologiczna...41 Aktywność dopełniacza CA(droga klasyczna)...41 Autoprzeciwciała anty-c1q (w klasie IgG)...41 Autoprzeciwciała przeciwpłytkowe (APA)...42 Białko monoklonalne w surowicy typowanie *...42 Białko monoklonalne w moczu (typowanie białka Bence Jonesa) *...43 Białkomocz typowanie *...44 Całkowity czynnik reumatoidalny RF (IgG + IgM + IgA) *...44 Czynnik reumatoidalny RF IgA...45 Czynnik reumatoidalny RF IgG...45 Czynnik reumatoidalny RF IgM...46 Kompleksy immunologiczne (KI)...46 Krążące kompleksy immunologiczne C1q...46 Krążace kompleksy immunologiczne C3d...47 Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 3

Krioglobuliny...47 Krioglobuliny (Wykrywanie)...47 Krioglobuliny (Typowanie)...48 Wolne łańcuchy lekkie kappa i lambda...49 Prążki oligoklonalne IgG (PMR/surowica) *...50 Swoiste IgE...51 IV. 4. Badanie immunohistochemiczne wycinka skóry (BIS)...52 IV. 5. Diagnostyka odporności typu komórkowego / immunofenotypizacja...52 Subpopulacje limfocytów: T, B, NK...52 Subpopulacje limfocytów T: CD4+/CD8+...53 Subpopulacje limfocytów T: CD3+...53 Subpopulacje limfocytów T: limfocyty T naiwne / pamięci...55 Subpopulacje limfocytów B: CD19+/CD20+/CD45+...56 Hematopoetyczne komórki progenitorowe CD34...56 Retykulopłytki...56 Immunofenotypizacja...57 Fagocytoza: migracja...57 Fagocytoza: pochłanianie...57 Fagocytoza: zabijanie wewnątrzkomórkowe...58 Test aktywacji (degranulacji) bazofili...58 IV. 6. Badania uzupełniające - zakażenia...59 Wczesny antygen CMV-pp65...59 Przeciwciała przeciw Borrelia sp....59 Przeciwciała przeciw Borrelia sp. IgM/IgG (Immunoblot/Western blot) (surowica)...60 Przeciwciała przeciw Pneumocystis hominis (P. carini/ P. jiroveci)...61 Panel TORCH (Immunoblot - T.gondii/CMV/Rubella/HSV-1/HSV-2)...62 Panel - Toxoplazmoza wrodzona (Immunoblot IgM i IgG)...62 IV. 7. Diagnostyka cytologiczna i immunofenotypowa schorzeń hematologicznych...64 Badanie cytologiczne szpiku kostnego...64 Badanie cytochemiczne szpiku: wykrywanie wolnego żelaza...64 Badanie cytochemiczne krwi / szpiku: wykrywanie glikogenu (reakcja PAS)...65 Badanie cytochemiczne krwi / szpiku: wykrywanie aktywności peroksydazy (POX)...65 Badanie cytochemiczne krwi / szpiku: wykrywanie lipidów (reakcja z Sudanem Czarnym B)...66 Badanie cytochemiczne krwi / szpiku: wykrywanie aktywności fosfatazy kwaśnej opornej na winian (TRAP)...66 Badanie cytochemiczne krwi / szpiku: wykrywanie aktywności esteraz (nieswoistej i swoistej) w leukocytach...67 Badanie cytochemiczne krwi: wykrywanie aktywności fosfatazy alkalicznej w granulocytach (FAG)...67 Diagnostyka i monitorowanie schorzeń hematologicznych u osób dorosłych metodą cytometrii przepływowej (immunofenotypizacja)...68 Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 4

PRZEDMOWA Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii (LIKTiH) Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Laboratoryjnej wpisane jest do Ewidencji Laboratoriów Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych (numer identyfikacyjny 1665) od 2004 roku. Współpraca z Poradnią Immunologii Klinicznej i Poradnią Chorób Immunologicznych Dzieci UCK a także z Zakładem Immunologii Klinicznej i Transplantologii oraz Kliniką Hematologii i Transplantologii GUMed umożliwia wprowadzanie nowych badań diagnostycznych, zgodnie z postępem wiedzy i zapotrzebowaniem klinicznym. Względy organizacyjne oraz aparaturowe wpływające na obniżenie ceny i skrócenie czasu analiz spowodowały, że część badań będących w klasycznym profilu immunologicznym, zwłaszcza z zakresu odpowiedzi typu humoralnego, takie jak immunoglobuliny, składowe układu dopełniacza, białka ostrej fazy, są w ofercie diagnostycznej Centralnego Laboratorium Klinicznego. Z kolei od marca 2010 zakres analiz wykonywanych przez LIKTiH poszerzony został o specjalistyczne badania hematologiczne (cytologiczne badania szpiku kostnego oraz badania immunofenotypowe) wykonywane na potrzeby pacjentów ze schorzeniami krwi. Laboratorium stosuje zasady zgodne z Dobrą Praktyką Laboratoryjną wykwalifikowany personel, w oparciu o aktualną wiedzę, wykonuje badania z użyciem nowoczesnych technik. Poziom jakości kontrolowany jest systematycznie w badaniach międzylaboratoryjnych krajowych i międzynarodowych. LIKTiH oferuje badania diagnostyczne z zakresu: diagnostyki chorób autoimmunizacyjnych układowych i narządowo swoistych diagnostyki transplantacyjnej i immunogenetycznej diagnostyki niedoborów odporności typu komórkowego i humoralnego diagnostyki zaburzeń białkowych, gammapatii monoklonalnych diagnostyki alergologicznej diagnostyki zakażeń diagnostyki cytologicznej i immunofenotypowej krwi i szpiku Adres: Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii Uniwersyteckie Centrum Medycyny Laboratoryjnej Uniwersyteckie Centrum Kliniczne 80-952 GDAŃSK, ul. Dębinki 7 Kierownik: Dr n. med. Grażyna Moszkowska Tel.: (058) 349-21-89 Fax: (058) 349-21-91 mail: gramos@gumed.edu.pl Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 5

Wszelkie informacje dotyczące badań można uzyskać telefonicznie w poszczególnych Pracowniach. Względy finansowe sprawiają, że niektóre rzadko zlecane badania, zbierane są do serii, co wydłuża czas oczekiwania na wynik. W przypadkach nagłych, po uzgodnieniu, możliwe jest wykonanie badania natychmiast. Informację merytoryczną, zwłaszcza przy doborze zlecanych testów oraz proponowanym postępowaniu diagnostycznym można uzyskać telefonicznie od następujących osób: Pracownia Zgodności Tkankowej / Immunogenetyczna tel. (058) 349-21-89 mgr Hanna Zielińska hzielinska@uck.gda.pl Pracownia Diagnostyki Chorób Autoimmunizacyjnych / Immunologii Zakażeń tel. (058) 349-21-92 dr med. Julia Kulczycka jkulczycka@uck.gda.pl Pracownia Diagnostyki Odporności typu Komórkowego / Cytometria Przepływowa tel. (058) 349-21-90 mgr Maciej Zieliński mzielinski@uck.gda.pl Pracownia Diagnostyki Odporności typu Humoralnego i Alergii tel. (058) 349-21-87, mgr Barbara Tarasiewicz btarasiewicz@uck.gda.pl Pracownia Hematologiczna tel. (058) 349 22 41 dr med. Krzysztof Lewandowski klewandowski@gumed.edu.pl Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 6

I. Informacje ogólne Informator zawiera krótkie opisy wszystkich badań wykonywanych w Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii z uwzględnieniem : pełnej nazwy badania wraz z używanymi skrótami oraz często stosowanymi nazwami w języku angielskim kodu badania, będącego znakiem rozpoznawczym badania metody laboratoryjnej zastosowanej w analizie rodzajeu materiału biologicznego zasady oceny badania i sposobu formułowania wyniku wartości referencyjnych znaczenia diagnostycznego - najczęstsze jednostki chorobowe /zaburzenia, w których wynik badania ma znaczenie diagnostyczne; pogrubioną czcionką wyróżniono te choroby, dla których badanie jest jednym z kryteriów ich rozpoznania występowania - lista chorób i zaburzeń, w których obserwuje się zmiany danego parametru W osobnych rozdziałach przedstawiono opis sposobów pobierania materiału biologicznego oraz zasady zlecania badań. II. Materiał do badań Materiał biologiczny do badań immunologicznych zależy od rodzaju zleconego badania. Dla pewności, w Informatorze przy opisie szczegółowym każdego badania podana jest informacja o ilości i rodzaju materiału potrzebnego do analizy. Dla ułatwienia podajemy poniżej informację na temat ogólnych zasad pobierania materiału do badań, oraz szczegółowe zasady pobierania materiału do analiz wymagających odpowiedniego antykoagulantu, zachowania właściwej temperatury lub reżimów czasowych od pobrania do wykonania badania. Surowica Krew żylną na skrzep należy pobrać na czczo do strzykawki lub do probówki z aktywatorem wykrzepiania w systemie zamkniętym (próżniowym) w ilości 3-5 ml. Materiał dostarczyć do laboratorium w dniu pobrania materiału. W przypadku, gdy niemożliwe jest dostarczenie próbki we wskazanym czasie, krew po pobraniu należy pozostawić w temperaturze pokojowej do wytworzenia i retrakcji skrzepu, następnie odwirować. Surowicę krwi przenieść do innej probówki i sprawdzić czy nie ma śladów hemolizy /innych zanieczyszczeń. W tym przypadku należy ponownie odwirować próbkę lub ponownie pobrać materiał. Przechowywanie materiału /transport: 2-8 C (temp. lodówki). Czas transportu surowicy nie może przekraczać 3 dni. Surowica 37 C (materiał do oznaczania krioglobulin). Zaleca się pobranie materiału w punkcie pobrań UCML. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 7

W przypadku, gdy to niemożliwe: około 10 ml krwi pobrać (od pacjenta pozostającego na czczo) do probówki bez antykoagulantu w temperaturze 37 C. Używany do pobierania zestaw strzykawkowy lub próżniowy powinien być ogrzany (umieszczony na około 40 min w cieplarce o temp. 37 C). Po pobraniu krew natychmiast umieścić w cieplarce. Po wytworzeniu i retrakcji skrzepu surowicę należy przenieść przy pomocy ogrzanej pipety do ogrzanej probówki wirowniczej. Wirowanie surowicy w celu usunięcia resztek krwinek i włóknika również należy przeprowadzić w temperaturze 37 C. Surowicę dostarczyć do laboratorium zachowując temperaturę 37 C. Krew pełna Krew do oceny wczesnego antygenu CMV pp 65: 2 ml krwi pobrać do jałowej probówki z EDTA (natychmiast przesłać do laboratorium) Krew do badania subpopulacji limfocytów: 2x2 ml krwi pobranej do probówki z EDTA (natychmiast przesłać do laboratorium) Krew do badania funkcji granulocytów obojętnochłonnych: 2ml krwi pobranej do probówki z heparyną (natychmiast przesłać do laboratorium) Krew do badania HLA metodą serologiczną: 4 ml pobranej do probówki z heparyną (natychmiast przesłać do laboratorium) Krew do badania HLA metodą genetyczną (analiza DNA): 4 ml pobranej do probówki z EDTA (musi dotrzeć do laboratorium w ciągu 24 godzin) Mocz dobowy Mocz należy zbierać przez 24 godziny do naczynia ze środkiem konserwującym (np. z dodatkiem tymolu) i przechowywać w lodówce. Dobrze wymieszać; około 5 ml przesłać do laboratorium. Płyn mózgowo-rdzeniowy 2 ml płynu mózgowo-rdzeniowego pobrać do jałowej probówki (musi dotrzeć do laboratorium w ciągu 24h) Szpik kostny / krew obwodowa do badania cytologicznego Aspirat szpiku w ilości 1-2 ml lub krew obwodową w ilości 2-7 ml (w zależności od leukocytozy) pobrać do probówki z EDTA i dobrze wymieszać (unikając zbyt energicznego wstrząsania). Materiał dostarczyć w temperaturze pokojowej do laboratorium w czasie nie przekraczającym 4 godzin od pobrania. Jeśli dostarczenie materiału w tym czasie nie jest możliwe, z pobranego szpiku / krwi należy wykonać rozmazy (w ilości 6 sztuk) i przesłać niebarwione do LIKTiH, odpowiednio zabezpieczone przed stłuczeniem. Szpik kostny / krew obwodowa do badania immunofenotypowego Aspirat szpiku w ilości 2-3 ml lub krew obwodową w ilości 3-5 ml (10 ml przy leukopenii) pobrać do probówki z EDTA i dobrze wymieszać (unikając zbyt energicznego wstrząsania). Materiał dostarczyć w temperaturze pokojowej do laboratorium w możliwie jak najkrótszym czasie, który w żadnym razie nie może przekroczyć 20 godzin. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 8

Materiał tkankowy Gruboigłowe bioptaty skóry umieszczone na bibułce nasączonej solą fizjologiczną, szczelnie zamknąć w probówce. Materiał przesłać do laboratorium natychmiast po pobraniu. W przypadku dłuższego transportu (powyżej 24 godzin) bioptat zanurzyć w konserwującym Płynie Michaella (LIKTiH dostarcza na żądanie). III. Zlecanie badań laboratoryjnych Warunkiem przyjęcia badania do laboratorium jest czytelne i dokładne wypełnienie formularza skierowania opracowanego w LIKTiH (do pobrania skierowanie). Wszystkie badania wyszczególnione na formularzu zostały opisane w Informatorze. Skierowaniom wypisywanym w książeczkach RUM, czy formularzach z innych jednostek medycznych powinno towarzyszyć Skierowanie LIKTiH. Pozwoli to uniknąć błędów przedanalitycznych, spowodowanych niedokładnym nazewnictwem lub nieczytelnym pismem zlecajacego. Należy zwrócić uwagę na dokładne wpisanie następujących danych: Nazwisko i imię, daa urodzenia, płeć, PESEL pacjenta Pełna nazwa instytucji zlecającej płatnika (pieczątka) / ośrodek kosztów Dane kliniczne pacjenta, informacje o próbce Nazwisko i imię lekarza kierującego na badania Data pobrania materiału biologicznego UWAGA! Badania, w których ważna jest żywotność komórek powinny być wcześniej umawiane z odpowiednią Pracownią Zlecanie wybranego badania prosimy na skierowaniu, przy nazwie badania, w wolnej kratce, zaznaczyć krzyżykiem wybrane badanie Podpis i pieczątka zlecającego badania Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 9

IV. Badania Laboratoryjne IV. 1. Diagnostyka chorób autoimmunizacyjnych Autoprzeciwciała Autoprzeciwciała są przeciwciałami reagującymi z antygenami własnych tkanek i należą do istotnych czynników immunopatogennych. Występowanie autoprzeciwciał jest znacznikiem rozwoju szeregu chorób, może też na wiele lat poprzedzać objawy kliniczne. Ich oznaczanie odgrywa szczególnie istotną rolę w diagnostyce i monitorowaniu chorób autoimmunologicznie uwarunkowanych Obecność autoprzeciwciał oraz ich ocena ilościowa lub jakościowa określana jest trzema podstawowymi metodami. Metoda immunofluorescencji pośredniej (IF) W większości przypadków metoda ta spełnia wymogi badania wstępnego (przesiewowego). W metodzie IF wykorzystuje się preparaty tkankowe lub komórkowe bogate w antygeny specyficznie wiązane przez badane przeciwciało (tzw. substrat), a podstawą oceny jest badanie immunohistochemiczne pozwalające określić: stężenie przeciwciał metodą podwójnych rozcieńczeń surowicy (miano: 1:2, 1:4, 1:8, etc.); wynik przedstawiany jest jako największe rozcieńczenie przy którym uwidacznia się reakcja antygen przeciwciało (metoda półilościowa) stopień intensywności wiązania przeciwciała z antygenem (intensywność fluorescencji); wynik oceniany jest w skali od ujemnego (-), czyli braku widocznej reakcji do silnie dodatniej (+++) typ autoprzeciwciała określany jest na podstawie rozmieszczenia w tkance dodatniej reakcji antygenu z przeciwciałem. Typ świecenia (np. homogenny, brzeżny itp.), stwarzający możliwość bardziej dokładnej oceny poszczególnych autoprzeciwciał Metoda immunoenzymatyczna (ELISA) Metoda immunoenzymatyczna (ELISA) z użyciem syntetycznych lub oczyszczonych antygenów. Pozwala na ilościową ocenę stężenia badanych przeciwciał, a wynik wyrażany jest w międzynarodowych, umownych lub względnych jednostkach na mililitr surowicy (IU/ml lub j.u./ml, RU/ml i t.d.). Metoda Immunoblot/Western blot Metoda pozwala na jakościową i półilościową ocenę badanych przeciwciał. Z uwagi na wysoką swoistość metody, badania te wykorzystywane są głównie jako testy potwierdzenia. Testy Immunoblot / Western blot pozwalają na analizę do kilkunastu antygenów jednocześnie. Wynik jest wydawany jako ujemny/dodatni oraz określana jest siła wiązania antygenu, w skali od (-) do (+++). Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 10

IV. 1.1. Autoprzeciwciała w gastroenterologii i hepatologii Przeciwciała przeciw ATP-azie komórek okładzinowych żołądka (anti-gastric parietal cell antibodies) Anemia złośliwa (choroba Addisona-Birmera) jest chorobą przewlekłą i ostatnim etapem zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka typu A (autoimmunologicznego). Początki anemii złośliwej są zwykle powolne i czas rozwoju od zapalenia błony śluzowej żołądka do objawów klinicznych anemii złośliwej może trwać do 20-30 lat. Kod badania: ACP Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane / drukowane wraz z wynikiem badania. Anemia złośliwa (choroba Addisona-Birmera) ok. 90% krewni Iº osób chorych na A-B ok. 30 % Inne endokrynopatie ok. 20% Niedokrwistość z niedoboru żelaza ok. 20% Osoby zdrowe ok. 5% Przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu - AIFA (anti-intrinsic factor IgG antibodies) Czynnik wewnętrzny jest glikoproteiną niezbędną dla transportu i wchłaniania witaminy B12. Autoprzeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu (IF-Ab) mogą, z jednej strony blokować wiązanie witaminy B12 z białkiem pośredniczącym, z drugiej prowadzić do zaburzeń wchłaniania witaminy B12 poprzez wiązanie z kompleksem B12/IF. Zaburzenia te prowadzą do rozwoju przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, a w późniejszym okresie do rozwoju anemii złośliwej. Kod badania: AIF Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne wyświetlane/drukowane są wraz z wynikiem badania. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 11

Różnicowanie między anemią złośliwą a innymi przypadkami zaburzeń wchłaniania witaminy B12. Przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie błony śluzowej żołądka i anemia złośliwa (choroba Addisona-Birmera) ok. 90% krewni Iº osób chorych na A-B <1 % Inne endokrynopatie ok. 5% Niedokrwistość z niedoboru żelaza <1% Osoby zdrowe <1% Przeciwciała przeciw endomysium mięśni gładkich w klasie IgA i IgG (EmA) (IgA/IgG anti-endomysium antibodies) Celiakia lub enteropatia glutenozależna jest przewlekłym stanem zapalnym jelit prowadzącym do zaniku kosmków jelitowych i w konsekwencji do zespołu złego wchłaniania. Podstawowym czynnikiem prowadzącym do rozwoju tych zmian jest reakcja autoimmunologiczna związana z produkcją przeciwciał przeciwko gliadynie (frakcja glutenu występującej w zbożach pszenicy, jęczmieniu, życie). Proces diagnostyczny opiera sie o objawy kliniczne, wynik badania histo-patologicznego biopsji jelita cienkiego, oraz wyniku badań immunologicznych na obecność przeciwciał przeciwko endomysium mięśni gładkich w klasach IgA/IgG (EmA), przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasach IgA/ IgG (TGA/TGG), oraz przeciwko gliadynie w klasach IgA /IgG (GAG) obecnie antygen natywny gliadyny (izolowany z pszenicy) jest zastępowany w testach diagnostycznych antygenami rekombinowanymi peptydy deaminowane gliadyny. Podnosi to wartość diagnostyczną testów do oznaczania p/c gliadynie, zwłaszcza w klasie IgG do poziomu 85-95% czułość i 90-98% swoistość. Parametry te zbliżają wartość diagnostyczną oznaczania p/c gliadynie do testów p/c transglutaminazie tkankowej, a w klasie IgG nawet je przewyższają. Oznaczenie dwóch lub więcej parametrów jednocześnie zwiększa odsetek prawidłowych diagnoz do ok. 98-100% Kod badania: EAG Metoda: IF, substrat tkankowy przełyk małpy Ocena badania i sposób formułowania wyniku: w każdym badaniu oceniane są przeciwciała w klasie immunoglobulin A i G; miano >1 :10 określane jest jako wynik dodatni [+]; Celiakia Postać skórna celiakii dermatitis herpetiformis Duhring Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 12

Przeciwciała przeciwko peptydom deaminowanym gliadyny przeciwko gliadynie w klasie IgA i IgG (AGA) (IgA/IgG anti-gliadin antibodies) Kod badania: GAG Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml w każdym badaniu oceniane są przeciwciała w klasie immunoglobulin A i G Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Celiakia Postać skórna celiakii Występowanie: Wrzodziejące zapalenie jelit. Choroba Leśniowskiego i Crohna Enteropatie zależne od alergenów pokarmowych. Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA/IgG TGA/TGG (anti-tissue transglutaminase IgA antibodies) Kod badania: TGA/TGG Metoda: test ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Celiakia. Profil jelitowy - przeciwciała przeciwko ASCA IgA/IgG + panca (anti- S.cerevisiae antibody/anti-panca antibody) Kod badania: ASC Metoda: ELISA/IF Ocena badania: stężenie przeciwciał przeciwko ASCA określane jest w U/ml, RU/ml lub Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 13

IU/ml w każdym badaniu oceniane są przeciwciała w klasie immunoglobulin A i G. Przeciwciała przeciwko panca określane są metodą immunofluorescencyjną w mianie od 1:40. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. panca : >1:40 określane jako wynik dodatni [+] ASCA choroba Crohn'a 60-80% - Colitis ulcerosae 10-20% panca choroba Crohn'a 5-20% - Colitis ulcerosae 70% Przeciwciała przeciw antygenom błon komórek wątrobowych -LMA (Liver membrane antibodies) Celem badania jest oznaczanie przeciwciał występujących w autoimmunologicznym zapaleniu wątroby (AIH autoimmune hepatitis). W zależności od typu stwierdzonych autoprzeciwciał wyróżnia się trzy typy AIH. Typ I obecne są przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) i przeciw mięśniom gładkim (SMA). Typ II obecne są przeciwciała przeciw mikrosomalne wątrobowo-nerkowe (LKM). Typ III obecne są przeciwciała przeciw antygenom komórek wątrobowych (LMA), przeciw antygenowi rozpuszczalnemu wątroby (SLA). Kod badania: LMA Metoda: test IF Sposób formułowania wyniku: < 1:10 określane jest jako wynik ujemny [-] 35-100 % - Autoimmunologiczne zapalenie wątroby. Przeciwciała przeciw antygenowi rozpuszczalnemu wątroby (SLA) (soluble liver antigen) Kod badania: SLA Metoda: test ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 14

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH). Pierwotna marskość żółciowa wątroby (PBS). Pierwotne stwardnienie dróg żółciowych (PSC). Przeciwciała przeciw kanalikom żółciowym (BDA) (bile ductless antibodies ) Kod badania: BDA Metoda: IF, substrat tkankowy wątroba szczura Ocena badania i sposób formułowania wyniku: miano >1:5 określane jest jako wynik dodatni [+] Występowanie: Autoimmunologicznie uwarunkowane choroby wątroby. Zespół Sjögrena. Przeciwciała przeciw mięśniom gładkim (SMA) (smooth muscle antibodies) Kod badania: SMA Metoda: IF, substrat tkankowy żołądek szczura. Ocena badania i sposób formułowania wyniku: miano >1:40 określane jest jako wynik dodatni [+] Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (typ I) Występowanie: Wirusowe zapalenie wątroby Nowotwory złośliwe Nieswoiste procesy zapalne. Przeciwciała przeciwmikrosomalne wątrobowo-nerkowe (LKM-1) (liver-kidney microsomal antibodies ) Przeciwciała te skierowane są przeciw cytochromowi P450 IID6 występującemu w mikrosomach wątroby i nerki. Wykrywanie tych przeciwciał, podobnie jak przeciwciał anty-lma, SMA i ANA ma duże znaczenie w diagnostyce autoimmunologicznego zapalenia wątroby typu II. Kod badania: LKM Metoda: test ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 15

badania. Autoimmunologiczne zapalenie wątroby typu II Występowanie: Wirusowe zapalenie wątroby typu C Zespoły chorobowe pozawątrobowe Choroby autoimmunologicznie uwarunkowane Przeciwciała przeciwmitochondrialne (anti-mitochondrial antibodies) Przeciwciała przeciwmitochondrialne występują nieswoiście w wielu chorobach oraz u 95% chorych z pierwotną żółciową marskością wątroby (PBC); skierowane są przeciwko kompleksowi dehydrogenazy mitochondriów. Stąd też proponujemy Państwu dwie metody oznaczania: IF i ELISA. Pierwsza metoda pozwala na określenie typu przeciwciała na podstawie lokalizacji reakcji antygen - p/ciało; druga na określenie stężenia przeciwciał typu M-2 charakterystycznych dla pierwotnej marskości żółciowej wątroby. Przeciwciała przeciwmitochondrialne (AMA) Kod badania: AMA Metoda: IF, substrat tkankowy wielonarządowy (wątroba, nerka szczura) Ocena badania: miano >1:20 określane jest jako wynik dodatni [+] Sposób formułowania wyniku: w każdym badaniu oceniane są typy przeciwciał w zależności od lokalizacji reakcji antygen-przeciwciało. Typ p-ciał Występowanie M-1 Kiła wczesna i drugorzędowa Zespół antykardiolipinowy Toczeń układowy M-2 Pierwotna marskość żółciowa wątroby Twardzina uogólniona Przewlekłe choroby wątroby M-3 Choroby tkanki łącznej indukowane przez leki M-4 Pierwotna marskość żółciowa wątroby Choroby tkanki łącznej. Autoimmunologiczne zapalenie wątroby M-5 Choroby tkanki łącznej M-6 Polekowe zapalenie wątroby M-7 Zapalenie mięśnia serca Kardiomiopatie Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 16

M-8 Pierwotna marskość żółciowa wątroby M-9 Pierwotna marskość żółciowa wątroby (często poprzedza występowanie M-2). Przewlekła marskość wątroby Autoimmunologiczne i wirusowe zapalenie wątroby Przeciwciała przeciwmitochondrialne Typ M-2 Kod badania: PPM Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Pierwotna marskość żółciowa wątroby. Profil wątrobowy AIH/PBC Immunoblot (AIH) Badania wykonywane metodą Immunoblot charakteryzują się wysoką specyficznością w porównaniu do innych metod, ale nieco niższą czułością. Z tego względu metody te są głównie stosowane do weryfikacji wcześniej uzyskanych innymi metodami wyników badań. Coraz częściej jednak są też wykorzystywane w pierwszym etapie diagnostyki równolegle z metoda immunofluorescencyjną. Do oznaczenia przeciwciał metodą immunoblot zwykle są wykorzystywane antygeny natywne wysoko oczyszczone lub antygeny rekombinowane. W powyższym teście diagnostycznym na jednym pasku zostało umieszczono 9 mających największe znaczenie diagnostyczne antygenów (AMA M2, M2-3E, Sp100, PML, gp210, LC-1, LKM-1, SLA/LP, Ro-52). Ocena paska testowego jest automatyczna (program komputerowy). Kod badania: AIH Sposób formułowania wyniku: Wynik jest wydawany w postaci oryginalnego wydruku z zaznaczeniem siły reakcji surowicy z badanymi antygenami od reakcji negatywnej (-), do reakcji silnie pozytywnej (+ ++). Dodatkowo na wydruku jest umieszczony wykres graficznym reakcji dodatnich, oraz siła reakcji w formie liczbowej od 0 do 150. M2, M2-3E, Sp100, PML, gp210 Pierwotna marskość żółciowa wątroby (Primary-biliary cirrhosis) LKM-1, SLA/LP, LC-1 Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (Autoimmune hepatitis) Ro-52 - Autoimmunologiczne zapalenie wątroby. Choroby reumatyczne. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 17

IV. 1. 2. Autoprzeciwciała w endokrynologii Przeciwciała przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (GAD-Ab) (glutamic acid decarboxylase antibodies) Przeciwciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (GAD) wspólnie z przeciwciałami przeciwko wyspom trzustki (ICA), przeciw-insulinowymi (IAA) i przeciwko fosfatazie tyrozynowej (IA2) mają duże znaczenie w patogenezie cukrzycy typu 1. Przeciwciała anty-gad występują u około 70-90% pacjentów z rozpoznana cukrzycą typu 1 lub w stanie przedcukrzycowym. Wykrycie przeciwciał anty-gad u osób bez stwierdzonej cukrzycy typu 1 znacznie zwiększa ryzyko rozwoju tej choroby w okresie do 5 lat. Kod badania: GAD Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Cukrzyca typu 1 (świeżo ujawniona). Stan przedcukrzycowy. Zespół sztywności ogólnej. Występowanie: Narządowo swoiste choroby autoimmunologiczne. Przeciwciała przeciwinsulinowe - IAA (insulin autoantibodies) Przeciwciała przeciw-insulinowymi (IAA), podobnie jak przeciwciała anty-gad mają duże znaczenie w patogenezie cukrzycy typu1. U pacjentów nigdy nie leczonych insuliną obecność autoprzeciwciał IAA świadczy o zachodzącym procesie autodestrukcji komórek β-trzustki i rozwoju cukrzycy typu 1, natomiast obecność przeciwciał przeciwko insulinie (IAb) u pacjentów leczonych insuliną może prowadzić do zmniejszenia skuteczności insulinoterapii poprzez częściowe związanie podawanej insuliny z krążącymi przeciwciałami. Przeciwciała anty-iaa są wykrywane u 20-90% pacjentów z cukrzycą typu 1, a korelacja ta jest odwrotnie proporcjonalna do wieku osoby badanej. Przeciwciała te mają duże znaczenie w diagnostyce screeningowej, zwłaszcza w grupie osób o zwiększonym ryzyku wystąpienia cukrzycy (krewni Iº, chorzy z celiakią itp. ). Kod badania: IAA Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 18

Wyniki badań: Normy laboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Występowanie: Cukrzyca typu 1 Przeciwciała przeciw wyspom trzustki (ICA) (anti-islet cell antibodies) Kod badania: ICA Metoda: IF, substrat tkankowy trzustka małpy Ocena badania i sposób formułowania wyniku: miano >1:10 określane jest jako wynik dodatni [+] Cukrzyca typu 1 Występowanie: Zespół sztywności ogólnej Przeciwciała przeciw-tarczycowe (anti-thyroid antibodies) Obecność przeciwciał przeciwtarczycowych jest ważnym wskaźnikiem autoimmunologicznie uwarunkowanych chorób tarczycy. W diagnostyce tych chorób istotną rolę odgrywa zarówno wykrycie przeciwciał jak i pomiar ich stężenia, mogący odzwierciedlać aktywność procesu chorobowego (np. stężenie przeciwciał anty-tpo w wolu Hashimoto). Metoda immunoenzymatyczna (ELISA), pozwalająca określić stężenie określonego typu przeciwciała, szczególnie przydatna do monitorowania przebiegu i terapii autoimmunizacyjnych chorób tarczycy. Przeciwciała typu anty-tpo i Anty-TG są wykonywane od 01.03.2010 w Laboratorium Centralnym. Przeciwciała przeciwtarczycowe przeciw receptorom TSH (anti-tshr antibody) Kod badania: TSH Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w U/ml, RU/ml lub IU/ml. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 19

Wyniki badań: Normy labboratoryjne zależne są od parametrów biochemicznych testów diagnostycznych (ilość, jakość antygenu) i w związku z tym są na bieżąco uaktualniane wraz ze zmianą tych testów. Aktualne normy laboratoryjne są wyświetlane/drukowane wraz z wynikiem badania. Choroba Graves-Basedowa. Inne autoimmunologicznie uwarunkowane choroby tarczycy. Przeciwciała przeciwnadnerczowe przeciwko korze nadnerczy (AA) (adrenal cortex antibodies) Kod badania: AAA Metoda: IF, substrat tkankowy nadnercze małpy. Ocena badania i sposób formułowania wyniku: miano >1: 5 określane jest jako wynik dodatni [+] Występowanie: Pierwotna niedoczynność nadnerczy (choroba Addisona) Endokrynopatie immunologicznie uwarunkowane. Przeciwciała przeciwko receptorowi acetylocholiny (AchRAb) (anti-acetylcholine receptor antibodies) Autoprzeciwciała przeciwko receptorowi acetylocholiny są odpowiedzialne za uszkodzenie połączeń nerwowo-mięśniowych i rozwoju miastenii. Kod badania: ACH Metoda: ELISA Ocena badania: stężenie przeciwciał określane jest w nmol/l Sposób formułowania wyniku: < 0,45 nmol/l określane jest jako wynik ujemne [-] > 0,45 nmol/l określane jest jako wynik dodatni [+] Miastenia gravis. Laboratorium Immunologii Klinicznej, Transplantacyjnej i Hematologii UCK Gdańsk 20