METROLOGIA ES1D

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METROLOGIA ES1D"

Transkrypt

1 Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA Kod przedmiotu: ES1D POMIAR REZYSTANCJI METODĄ TECHNICZNĄ Numer ćwiczenia M 05 Autor Dr inż. Jarosław Makal Białystok 2015

2 2 Celem tego ćwiczenia jest nabycie wiedzy o metodzie technicznej pomiaru rezystancji, umiejętności wykonania eksperymentów pomiarowych, przedstawienia wyników pomiaru oraz oszacowania zakresu stosowania tej metody i jej dokładności. 1. Wprowadzenie M etoda techniczna pomiaru rezystancji wyróżnia się tym spośród innych, że pozwala na pomiar wartości rezystancji badanego elementu przy żądanym natężeniu prądu. Ma to znaczenie i zastosowanie przede wszystkim przy pomiarze rezystancji lub impedancji nieliniowych (zależnych od prądu). We pozostałych metodach pomiaru rezystancji natężenie prądu bądź napięcie zasilające narzucane jest przez układ pomiarowy. Metoda techniczna polega na pomiarze natężenia prądu I X płynącego przez element badany oraz napięcia U X panującego na jego zaciskach. Poszukiwaną wartość rezystancji R X oblicza się według znanej zależności R X = U X I X (1) Jest to typowy pomiar pośredni, a zależność (1) nazywamy równaniem pomiaru. Sposób obliczania niepewności tego pomiaru jest zamieszczony w aneksie nr 2 niniejszej instrukcji. Pomiar dokonywany jest najczęściej przy zasilaniu układu napięciem stałym, może być jednak realizowany także przy zmiennym napięciu zasilającym, wtedy symbole U X, I X w powyższym wzorze oznaczają wartości skuteczne napięcia i prądu, a ich iloraz będzie równy modułowi impedancji.

3 3 2. Analiza stosowanych układów pomiarowych Metoda techniczna może być realizowana w układzie z dokładnym pomiarem prądu (rys. 1) albo w układzie z dokładnym pomiarem napięcia (rys. 2). Określenia te oznaczają, że w pierwszym wypadku amperomierz włączony jest tak, iż mierzy wartość prądu przepływającego dokładnie przez rezystancję R X, natomiast woltomierz mierzy napięcie na zaciskach połączonych szeregowo amperomierza i rezystancji R X. W drugim wypadku pozycja woltomierza w układzie pozwala na pomiar różnicy potencjałów dokładnie między zaciskami R X, natomiast amperomierz mierzy sumę prądów płynących przez woltomierz i R X Układ z dokładnym pomiarem prądu W układzie z rys. 1. prąd mierzony przez amperomierz jest tożsamy z prądem I X, zaś napięcie U V mierzone przez woltomierz jest sumą napięcia U X na nieznanej rezystancji i napięcia U A na amperomierzu. Zakładamy, że przewody połączeniowe mają znikomą rezystancję. U A A I X U Z V U V R X U X Rys. 1. Schemat układu z dokładnym pomiarem prądu Zgodnie z prawem Ohma: gdzie: R X = U X I X = U V U A U V,, - wskazania przyrządów, R A - rezystancja wewnętrzna amperomierza, = U V R A (2) U A - spadek napięcia na rezystancji wewnętrznej amperomierza.

4 4 Zależność (2) uwzględnia spadek napięcia na rezystancji wewnętrznej amperomierza, który powiększa wskazania woltomierza. Wzór (3) przedstawia równanie pomiaru wartości rezystancji zastępczej połączonych szeregowo ze sobą rezystancji amperomierza R A i rezystancji mierzonej R X. R Xma = U V (3) Ponieważ w metodzie technicznej zawsze się korzysta ze wzoru (1), więc wynika stąd, że w tym układzie taki pomiar obarczony jest błędem. Nie zależy on od dokładności używanych przyrządów pomiarowych, a tylko od konfiguracji obwodu. Nazywać go będziemy błędem metody pomiarowej. Można go obliczyć (względem wartości dokładnej) jako δ a = R X R Xma = R X (R X + R A ) = R A (4) R X R X R X Im większa jest wartość badanej rezystancji względem rezystancji amperomierza, tym błąd metody jest mniejszy. Ten układ pomiarowy wykorzystuje się do wyznaczania wartości dużych rezystancji Układ z dokładnym pomiarem napięcia Schemat układu przedstawiony jest na rysunku 2. Woltomierz mierzy napięcie U X = U V, które jest na rezystancji R X, natomiast wskazanie amperomierza jest sumą prądu I X oraz prądu I V woltomierza. A I X I V U Z R X V O U V R X U X Rys. 2. Schemat układu z dokładnym pomiarem napięcia Dla tego układu, zgodnie z prawem Ohma

5 5 gdzie: U V, - wskazania przyrządów, R X = U X I X = U V I V = I V - prąd płynący przez woltomierz, R V - rezystancja wewnętrzna woltomierza. U V U V R V (5) Wzór (5) przedstawia równanie pomiaru wartości R X, gdy uwzględniony jest prąd I V pobierany przez woltomierz. Jeżeli jest on dużo mniejszy od prądu, to zależność (5) można uprościć do postaci (6). R Xmv = U V (6) Jest to równanie pomiaru wartości rezystancji zastępczej połączenia równoległego R X i R V. W tym układzie błąd metody pomiarowej obliczamy (względem wartości rzeczywistej) jako δ v = R X R Xmv R X R X R V R = X + R V = R X = 1 R X R X R X + R V 1 + R (7) V R X Im większy jest stosunek wartości rezystancji woltomierza do rezystancji mierzonej, tym błąd metody jest mniejszy. Układ ten stosuje się do pomiaru małych wartości rezystancji. Uwaga: Stwierdzenie mała rezystancja lub duża rezystancja jest nieprecyzyjne. Można wyznaczyć kryterium stosowania konkretnego układu biorąc pod uwagę wyznaczone z zależności (4) i (7) błędy metody. δ a = R A R X, δ v = R V R X (8) Dla R X > R A R V błąd δ a jest mniejszy niż δ v i stosujemy wtedy metodę z dokładnym pomiarem prądu. Dla R X R A R V błędy obu metod są praktycznie takie same.

6 6 3. Przebieg pomiarów w układzie z dokładnym pomiarem prądu i dokładnym pomiarem napięcia 1. Połącz układ pomiarowy według rys. 3. Zasilacz stabilizowany I ogr W ma 1 2 P V R X U X Rys. 3. Schemat układu pomiarowego V woltomierz cyfrowy typu BM-202 (sprawdź w instrukcji przyrządu, jakie są jego zakresy pomiarowe przy pomiarze napięcia), ma - miliamperomierz cyfrowy typu BM-202 (sprawdź w instrukcji przyrządu, jakie są zakresy pomiarowe przy pomiarze prądu), RX - rezystancja mierzona (opornik dekadowy, oporniki wzorcowe). 2. Zwróć uwagę na fakt, iż poszczególne dekady rezystora mają różne wartości dopuszczalnego prądu. Nie przekraczaj tych wartości w kolejnych pomiarach! 3. Ustaw regulatory napięcia i prądu zasilacza w pozycji zerowej. 4. Ustaw wartość rezystancji równą 0,01 Ω. Przełącznik P ustaw w pozycji Zastanów się, jaka będzie wartość prądu, który popłynie przez opornik dekadowy przy napięciu zasilającym, które zamierzasz ustawić na zasilaczu. Sprawdź czy ustawiony jest odpowiedni zakres pomiarowy miliamperomierza. 6. Uzyskaj zgodę prowadzącego na włączenie zasilacza. 7. Przy pomocy regulatora prądu ustaw ograniczenie tak, aby nie przekroczyć dopuszczalnego prąd dla mierzonego rezystora. Przy niewielkich wartościach rezystancji zasilacz powinien pracować w trybie stabilizacji prądu. Pamiętaj, że w tym trybie regulowanie napięcia zasilacza nie powoduje zmiany napięcia na mierzonej rezystancji. Zanotuj wyniki pomiarów w tabeli 1.

7 7 8. Przełącznik P ustaw w pozycji 2 i zanotuj wyniki w tabeli Zanim ustawisz kolejną wartość mierzonej rezystancji, sprawdź jej dopuszczalny prąd i ustaw odpowiednie ograniczenie przy pomocy regulatora prądu zasilacza. 10. Wykonaj pomiary dla wartości rezystancji R d podanych w tabeli (dla pozycji 1 i 2 przełącznika) uważając każdorazowo, aby nie przekroczyć dopuszczalnego prądu używanych dekad. 11. Zapisz wyniki kolejnych pomiarów w tabeli 1 i w tabeli 2. Tabela 1. Wyniki pomiarów i obliczeń w układzie z dokładnym pomiarem prądu R d U V R Xa = U V R d R Xa 100% R d Ω V ma % 0,01 0,1 1, k 10k 100k 1 M Tabela 2. Wyniki pomiarów i obliczeń w układzie z dokładnym pomiarem napięcia R d U V R Xv = U V R d R Xv 100% R d Ω V ma Ω % 0,01 0,1 1, k 10k 100k 1 M

8 8 12. Wykonaj odpowiednie obliczenia, a wyniki zapisz w tabelach. Pamiętaj, aby w zapisie każdej liczby wykorzystać najwyżej 3-4 cyfry znaczące. 13. Wykonaj (w protokole ćwiczenia) szkice wykresów wartości z kolumny 5 tabeli 1 i tabeli 2 w zależności od wartości ustawionej rezystancji (kolumna 1). Na ich podstawie sformułuj własne komentarze. W sprawozdaniu należy: 1. Wykonać wykresy wartości względnych różnic zmierzonej rezystancji R x i wartości ustawionej rezystancji R d (kolumna 5 w tabeli 1 i 2) w zależności od ustawionej rezystancji. Na podstawie analizy tych wykresów należy sformułować odpowiednie wnioski. 2. Odpowiedzieć na następujące pytania: Czy można stosować metodę techniczną do pomiaru bardzo małych albo bardzo dużych rezystancji? Jak można określić zakres wartości mierzonych rezystancji przy użyciu przyrządów jak na rys. 3? 4. Zadania pomiarowe (do wyboru przez prowadzącego) 4.1. Pomiar wartości nieznanej rezystancji Wykorzystując dostępne przyrządy pomiarowe i elementy zmierz metodą techniczną wartość rezystancji opornika wskazanego przez prowadzącego. Na podstawie podanej wartości dopuszczalnej mocy określ bezpieczny zakres dopuszczalnego prądu tego opornika. Wykonaj pojedyncze pomiary napięcia i prądu zapisując wyniki w tabeli 3. Zanotuj w tabeli 3a nazwy, zakresy oraz błędy graniczne używanych przyrządów. Oblicz niepewność pomiaru wg sposobu przedstawionego w aneksie 2 niniejszej instrukcji. Zapisz poprawnie wynik pomiaru. Tabela 3. Wyniki pomiarów i obliczeń wartości nieznanej rezystancji Nr pomiaru Pdop UV IA R X = U V u(r X) W V ma

9 9 Tabela 3a. Dane charakterystyczne stosowanych przyrządów pomiarowych Pomiar nr 1 Pomiar nr 2 Pomiar nr 3 Woltomierz Zakres pomiarowy Amperomierz Zakres pomiarowy Błąd graniczny przyrządu cyfrowego lub klasa dokładności i liczba działek na zakresie pomiarowym przyrządu wskazówkowego Woltomierz Amperomierz W sprawozdaniu należy: 1. Zamieścić schemat układu wykorzystanego do tego pomiaru wraz z nazwami użytych przyrządów i elementów. 2. Opisać mezurand i podać równanie pomiaru. 3. Przedstawić sposób liczenia niepewności wyznaczonej wartości rezystancji oraz poprawnie zapisać uzyskany wynik pomiaru. 4. Skomentować otrzymane wyniki Pomiar rezystancji wewnętrznej amperomierza Idealny amperomierz włączony w obwód nie powinien zmieniać w nim rozpływu prądów ani powodować dodatkowych spadków napięcia. Dlatego wszystkie produkowane amperomierze posiadają bardzo małą rezystancję wewnętrzną, którą w wielu przypadkach można zaniedbać. Wyznaczenie jej wartości jest celem tego zadania pomiarowego. Zasilacz stabilizowany I ogr R X ma A X IA R d Rys. 4. Schemat układu do pomiaru rezystancji wewnętrznej amperomierza W tym układzie równolegle do badanego amperomierza A X podłączony jest

10 10 rezystor dekadowy R d. Powinien on umożliwić ustawienie rezystancji tego samego rzędu co rezystancja amperomierza, czyli o wartości ułamków Ω. Nawet przy niewielkim napięciu zasilania może to spowodować przepływ prądu o znacznej wartości. Dlatego w tym zadaniu należy wykorzystać zasilacz stabilizowany i ustawić w nim ograniczenie prądowe tak, aby nie przekroczyć dopuszczalnego prądu opornika dekadowego i badanego amperomierza. Układ rezystancji R d i R X tworzy dzielnik prądowy, w którym = I ogr R d R d + R X (9) Po przekształceniu możemy wyznaczyć wartość rezystancji amperomierza z zależności, która jest zarazem równaniem pomiaru R X = R d ( I ogr 1) (10) Wykonaj pojedyncze pomiary prądów zapisując wyniki w tabeli 4, a w tabeli 4a zanotuj nazwy, zakresy oraz błędy graniczne używanych przyrządów. Tabela 4. Wyniki pomiarów i obliczeń wartości rezystancji amperomierza Nr pomiaru Zakres pomiarowy A X I ogr R d R X u(r X) A A Tabela 4a. Dane charakterystyczne stosowanych przyrządów pomiarowych Pomiar nr 1 Pomiar nr 2 Pomiar nr 3 Amperomierz Aogr Zakres pomiarowy Amperomierz AX Opornik dekadowy Rd i używana dekada Błąd graniczny przyrządu cyfrowego lub klasa dokładności i liczba działek na zakresie pomiarowym przyrządu wskazówkowego Woltomierz Amperomierz Klasa dokładności opornika dekadowego R d

11 11 W sprawozdaniu należy: 1. Zamieścić schemat układu wykorzystanego do tego pomiaru wraz z nazwami użytych przyrządów i elementów. 2. Opisać mezurand i podać równanie pomiaru. 3. Przedstawić sposób liczenia niepewności wartości rezystancji amperomierza oraz poprawnie zapisać uzyskany wynik pomiaru. 4. Skomentować otrzymane wyniki. Zastanowić się nad wpływem rezystancji przewodów łączących elementy obwodu na wynik pomiaru. 5. Zaproponować modyfikację metody pomiaru rezystancji amperomierza tak, aby w układzie z rys. 4 można było od razu (bez obliczeń) wyznaczyć wartość mezurandu Pomiar rezystancji zależnej od prądu (wyznaczanie charakterystyki prądowo-napięciowej) I W A Źródło napięcia V U R n Rys. 5. Schemat układu do pomiaru rezystancji nieliniowej Źródło napięcia i badaną rezystancję nieliniową wskaże prowadzący. Wykonanie zadania pomiarowego 1. Połącz układ pomiarowy według rysunku 5. Zastanów się i na podstawie analizy dostępnych parametrów badanej rezystancji określ dopuszczalne wartości napięcia/prądu tego elementu. 2. Nastaw odpowiedni zakres pomiarowy amperomierza i woltomierza. 3. Jeśli źródłem napięcia jest zasilacz stabilizowany, to ustaw regulator prądu zasilacza tak, aby nie przekroczyć określonej wcześniej dopuszczalnej wartości prądu rezystancji nieliniowej. 4. Ustaw regulator napięcia zasilania w pozycji zerowej i zamknij wyłącznik W.

12 12 5. Zwiększaj napięcie wyjściowe źródła, aż do uzyskania dopuszczalnej wartości napięcia albo prądu badanego elementu. Zanotuj w tabeli 5 wskazania przyrządów. 6. Nastawione na początku zakresy obydwu przyrządów powinny pozostać niezmienione przez czas trwania pomiarów. 7. Zmniejszając kolejno napięcie wyjściowe źródła o około 10% wartości dopuszczalnej odczytuj każdorazowo wskazania przyrządów i zapisuj je w tabeli W celu poprawnego wyznaczenia charakterystyki prądowo-napięciowej należy wykonać co najmniej 10 pomiarów dla różnych wartości napięcia źródła. 9. Oblicz rezystancję R n według wzoru (1). Tabela 5. Wyniki pomiarów i obliczeń wartości rezystancji nieliniowej U I V A Rn Tabela 5a. Dane charakterystyczne stosowanych przyrządów pomiarowych Zakres Błąd graniczny nazwa pomiarowy (zapisz formułę) Amperomierz Woltomierz W sprawozdaniu należy: 1. Sporządzić wykresy: a) U = f (I), b) R n = f (I) 2. Przedstawić sposób obliczania niepewności wyznaczenia wartości rezystancji dla wskazanej przez prowadzącego wartości prądu oraz poprawnie zapisać uzyskany wynik pomiaru.

13 13 5. Pytania i zadania kontrolne 1. Narysuj schemat ideowy układu z dokładnym pomiarem prądu i wyprowadź dla tego układu równanie pomiaru. 2. Narysuj schemat ideowy układu z dokładnym pomiarem napięcia i wyprowadź dla tego układu równanie pomiaru. 3. Dla jakich wartości mierzonych rezystancji wybór układu pomiarowego w metodzie technicznej nie ma znaczenia? 4. Co to jest rezystancja nieliniowa i jakie parametry ją charakteryzują? Czy możesz określić ich wartości dla wskazanego punktu charakterystyki? 5. Opisz metodę obliczania niepewności pomiaru w metodzie technicznej? 6. Literatura 1. Chwaleba A. i inni. Metrologia elektryczna WNT, Warszawa 2003, 2013; 2. Piotrowski R. Ćwiczenia laboratoryjne z metrologii, Wyd. Politechniki Białostockiej, Białystok 2008; 3. Tumański S. Technika pomiarowa, WNT, Warszawa 2007.

14 14 Wymagania BHP Warunkiem przystąpienia do praktycznej realizacji ćwiczenia jest zapoznanie się z instrukcją BHP i instrukcją przeciw pożarową oraz przestrzeganie zasad w nich zawartych. Wybrane urządzenia dostępne na stanowisku laboratoryjnym mogą posiadać instrukcje stanowiskowe. Przed rozpoczęciem pracy należy zapoznać się z instrukcjami stanowiskowymi wskazanymi przez prowadzącego. W trakcie zajęć laboratoryjnych należy przestrzegać następujących zasad. Sprawdzić, czy urządzenia dostępne na stanowisku laboratoryjnym są w stanie kompletnym, nie wskazującym na fizyczne uszkodzenie. Sprawdzić prawidłowość połączeń urządzeń. Załączenie napięcia do układu pomiarowego może się odbywać po wyrażeniu zgody przez prowadzącego. Przyrządy pomiarowe należy ustawić w sposób zapewniający stałą obserwację, bez konieczności nachylania się nad innymi elementami układu znajdującymi się pod napięciem. Zabronione jest dokonywanie jakichkolwiek przełączeń oraz wymiana elementów składowych stanowiska pod napięciem. Zmiana konfiguracji stanowiska i połączeń w badanym układzie może się odbywać wyłącznie w porozumieniu z prowadzącym zajęcia. W przypadku zaniku napięcia zasilającego należy niezwłocznie wyłączyć wszystkie urządzenia. Stwierdzone wszelkie braki w wyposażeniu stanowiska oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu sprzętu należy przekazywać prowadzącemu zajęcia. Zabrania się samodzielnego włączania, manipulowania i korzystania z urządzeń nie należących do danego ćwiczenia. W przypadku wystąpienia porażenia prądem elektrycznym należy niezwłocznie wyłączyć zasilanie stanowisk laboratoryjnych za pomocą wyłącznika bezpieczeństwa, dostępnego na każdej tablicy rozdzielczej w laboratorium. Przed odłączeniem napięcia nie dotykać porażonego.

15 15 Aneks nr 1 Błąd graniczny pomiaru przyrządem wskazówkowym (analogowym) oblicza się na podstawie danych parametrów przyrządu, czyli jego klasy dokładności k, używanego zakresu pomiarowego Z oraz liczby działek d na tym zakresie. Zakłada się przy tym, że zdolność rozdzielcza oka ludzkiego wynosi 0,2 odległości między dwiema kolejnymi działkami na podziałce przyrządu (dla doświadczonego metrologa można przyjąć wartość 0,1). Przykład 1. gr W = k Z ,2 Z d Dla amperomierza wskazówkowego LM-3 o klasie k=0,5 i zakresie Z=1500 ma oraz liczbie działek d=75 błąd graniczny pomiaru prądu wynosi Z gr = k ,2 Z = 0,5 + 0,2 == 7,5 + 4 = 11,5 ma d Przy liczbie działek d=30 gr = 0, , = 7, = 17,5 ma Błąd graniczny pomiaru przyrządem cyfrowym (multimetrem) oblicza się w inny sposób niż dla przyrządów analogowych. Ponieważ dla przyrządów cyfrowych nie istnieje pojęcie klasy dokładności, więc zależność, z której można obliczyć błędy graniczne jest podana zawsze przez producenta multimetru. Może ona mieć następujące postacie: ±(A% wm + B% Z) lub ±(A% rdg + B% Z) albo ±(A% rdg + nlsb) lub ±(A% Z + nlsb) lub ±(A% Z + nd) gdzie: A, B i n - współczynniki podawane przez producenta, wm, rdg - aktualna wartość wyświetlana przez przyrząd cyfrowy; Z używany zakres pomiarowy; n ilość cyfr.

16 16 Składnik nlsb/d (Least Significant Bit/Digit) jest równy n-krotności rozdzielczości przyrządu cyfrowego na danym zakresie pomiarowym. Rozdzielczość przyrządu cyfrowego może być wyrażona jako najmniejsza wartość wyświetlona na danym zakresie pomiarowym (każdy zakres charakteryzuje się inną rozdzielczością). Błąd graniczny pomiaru miernikiem cyfrowym można więc wyrazić jako gr W = (A wm+b Z) 100 lub gr W = (A rdg+b Z) 100 albo gr W = A wm + n LSB lub A Z 100 grw = + n LSB 100 Przykład 2. Multimetrem M-3 zmierzono napięcie stałe na zakresie 20 V i zapisano wynik 12,43 V. Dokładność przyrządu producent podał w postaci ±(1% wm + 5D). Błąd graniczny pomiaru napięcia wynosi więc gr U = 1 12, ,01 = 12,43 0, ,01 = 0,1743 V 0,174 V 100 Przyjęto wartość LSB = 0,01 V, gdyż na tym zakresie pomiarowym taka najmniejsza wartość napięcia może być zmierzona i wyświetlona.

17 17 Aneks nr 2 Obliczenie niepewności wyniku pojedynczego pomiaru pośredniego składa się z trzech etapów: 1. obliczenia błędów granicznych wielkości występujących w równaniu pomiaru (patrz aneks nr 1 do niniejszej instrukcji), 2. obliczenia wartości tzw. współczynników wrażliwości, których postać wynika z równania pomiaru, 3. obliczenia złożonej niepewności standardowej. Pamiętaj, że wynik pomiaru bez podanej niepewności jest bezwartościowy. Pomiar pośredni występuje wtedy, gdy mezurandem nie jest wielkość mierzona. Równaniem pomiaru nazywamy zależność funkcyjną, dzięki której można wyznaczyć szukaną wartość mezurandu wykorzystując zmierzone wartości tych wielkości, od których mezurand jest zależny. Typowym przykładem pomiaru pośredniego jest wyznaczenie, np. wartości pola kwadratu na podstawie pomiaru długości jego boku S = a 2 lub wartości prądu płynącego przez opornik na podstawie pomiaru napięcia jego zaciskach (musi być znana wartość rezystancji opornika) I = U R. Jeśli mezurand jest zależny od dwóch wielkości, to równanie pomiaru ma postać y = f(x 1, X 1 ) Niepewność złożoną wyznaczenia wartości mezurandu oblicza się na podstawie tzw. prawa propagacji niepewności gdzie Y - estymata wartości mezurandu, u(y ) = [( f 2 ) u 2 (X 1) + ( f 2 ) X 1 X 2 u(x i) - niepewność standardowa pomiaru wielkości X i, f u 2 (X 2)] X i - współczynnik wrażliwości wyniku pomiaru na zmianę wielkości X i. 1 2 (1)

18 18 Przykład 3. W metodzie technicznej pomiaru rezystancji równanie pomiaru ma postać R = U = f(u, I) I Współczynniki wrażliwości oblicza się dla znanych/zmierzonych wartości wielkości w następujący sposób f f I = U, I 2 U = 1 I, gdzie I, U - wartości uzyskane w wyniku pomiarów bezpośrednich (amperomierzem i woltomierzem) Przy pojedynczym pomiarze bezpośrednim niepewność standardową u(x i) pomiaru wielkości X i wyznacza się zazwyczaj jako u(x i) = grx i 3 = u B(X i) (2) przy założeniu, że prawdopodobieństwo wystąpienia błędu pojedynczego pomiaru jest jednakowe dla jego wszystkich wartości z przedziału ± gr. Dla potrzeb pomiarowych tak wyrażoną niepewność oznacza się indeksem B i nazywa niepewnością standardową typu B. Złożona niepewność standardowa (1) może być dla pojedynczego pomiaru pośredniego wyznaczona z zależności u(y ) = [( f 2 2 gr (X 1) ) + ( f 2 2 gr (X 2) ) X 1 3 X 2 3 ] 1 2 (3)

19 19 Przykład 4. W celu wyznaczenia wartości rezystancji zmierzono jednokrotnie amperomierzem prąd przez nią płynący oraz woltomierzem napięcie na jej zaciskach i uzyskano następujące wyniki: I = 0,756 A, U = 12,34 V. Błąd graniczny amperomierza wynosi 11,5 ma, a woltomierza 0,17 V. Obliczyć złożoną niepewność standardową wyniku pomiaru. W tym pomiarze mezurandem jest wartość rezystancji, a wielkościami mierzonymi prąd i napięcie. Wartość mezurandu obliczamy na podstawie równania pomiaru R = U I = 12,34 0,756 = 16,323 Ω Współczynniki wrażliwości są równe f U = 1 I = 1 0,756 = 1,323 1 A, f I = U = 12,34 I 2 0,756 2 = 21,591 V A 2, Złożona niepewność standardowa wg (3) u(r ) = [( 21,591 V 2 gr (I ) A 2)2 3 + (1, gr (U ) A )2 ] 3 = [( 21,591 V (11, A) 2 A 2)2 + (1,323 1 (0,17 V) 2 3 A )2 ] 3 1 V2 2 3 = [20,49 10 = 0,193 Ω Zapis wyniku pomiaru lub V2 + 16, A2 A 2] R = (16,323 ± 0,193) Ω R = (16,32 ± 0,19)Ω (16,3 ± 0,2) Ω 1 2 = 1 2 =

METROLOGIA EZ1C

METROLOGIA EZ1C Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METOLOGI Kod przedmiotu: EZ1C 300 016 POMI EZYSTNCJI METODĄ

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA

Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA Kod przedmiotu: TS1C 200 008 ODDZIAŁYWANIE PRZYRZĄDU

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Pomiarów

Laboratorium Podstaw Pomiarów Laboratorium Podstaw Pomiarów Ćwiczenie 5 Pomiary rezystancji Instrukcja Opracował: dr hab. inż. Grzegorz Pankanin, prof. PW Instytut Systemów Elektronicznych Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Pomiarów

Laboratorium Podstaw Pomiarów Laboratorium Podstaw Pomiarów Ćwiczenie 5 Pomiary rezystancji Instrukcja Opracował: dr hab. inż. Grzegorz Pankanin, prof. PW Instytut Systemów Elektronicznych Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Kod

Bardziej szczegółowo

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Kod

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metrologii

Laboratorium Metrologii Laboratorium Metrologii Ćwiczenie nr 3 Oddziaływanie przyrządów na badany obiekt I Zagadnienia do przygotowania na kartkówkę: 1 Zdefiniować pojęcie: prąd elektryczny Podać odpowiednią zależność fizyczną

Bardziej szczegółowo

E1. OBWODY PRĄDU STAŁEGO WYZNACZANIE OPORU PRZEWODNIKÓW I SIŁY ELEKTROMOTORYCZNEJ ŹRÓDŁA

E1. OBWODY PRĄDU STAŁEGO WYZNACZANIE OPORU PRZEWODNIKÓW I SIŁY ELEKTROMOTORYCZNEJ ŹRÓDŁA E1. OBWODY PRĄDU STŁEGO WYZNCZNIE OPORU PRZEWODNIKÓW I SIŁY ELEKTROMOTORYCZNEJ ŹRÓDŁ tekst opracowała: Bożena Janowska-Dmoch Prądem elektrycznym nazywamy uporządkowany ruch ładunków elektrycznych wywołany

Bardziej szczegółowo

Pomiar rezystancji metodą techniczną

Pomiar rezystancji metodą techniczną Pomiar rezystancji metodą techniczną Cel ćwiczenia. Poznanie metod pomiarów rezystancji liniowych, optymalizowania warunków pomiaru oraz zasad obliczania błędów pomiarowych. Zagadnienia teoretyczne. Definicja

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 6 POMIARY REZYSTANCJI

ĆWICZENIE 6 POMIARY REZYSTANCJI ĆWICZENIE 6 POMIAY EZYSTANCJI Opracowała: E. Dziuban I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wdrożenie umiejętności poprawnego wyboru metody pomiaru w zależności od wartości mierzonej rezystancji oraz postulowanej

Bardziej szczegółowo

2. Narysuj schemat zastępczy rzeczywistego źródła napięcia i oznacz jego elementy.

2. Narysuj schemat zastępczy rzeczywistego źródła napięcia i oznacz jego elementy. Ćwiczenie 2. 1. Czym się różni rzeczywiste źródło napięcia od źródła idealnego? Źródło rzeczywiste nie posiada rezystancji wewnętrznej ( wew = 0 Ω). Źródło idealne posiada pewną rezystancję własną ( wew

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 14 Temat: Pomiary rezystancji metodami pośrednimi, porównawczą napięć i prądów.

Ćwiczenie 14 Temat: Pomiary rezystancji metodami pośrednimi, porównawczą napięć i prądów. Ćwiczenie 14 Temat: Pomiary rezystancji metodami pośrednimi, porównawczą napięć i prądów. Cel ćwiczenia; Zaplanować pomiary w obwodach prądu stałego, dobrać metodę pomiarową do zadanej sytuacji, narysować

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 9. Pomiar rezystancji metodą porównawczą.

Ćwiczenie nr 9. Pomiar rezystancji metodą porównawczą. Ćwiczenie nr 9 Pomiar rezystancji metodą porównawczą. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest praktyczne poznanie różnych metod pomiaru rezystancji, a konkretnie zapoznanie się z metodą porównawczą. 2. Dane

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Katedra lektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Laboratorium Teorii Obwodów Przedmiot: lektrotechnika teoretyczna Numer ćwiczenia: 1 Temat: Liniowe obwody prądu stałego, prawo Ohma i prawa Kirchhoffa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDALNEGO

Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDALNEGO Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Mechatronika (WM) Laboratorium Elektrotechniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDALNEGO

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Pomiary rezystancji przy prądzie stałym"

Ćwiczenie: Pomiary rezystancji przy prądzie stałym Ćwiczenie: "Pomiary rezystancji przy prądzie stałym" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4)

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4) OBWODY JEDNOFAZOWE POMIAR PRĄDÓW, NAPIĘĆ. Obwody prądu stałego.. Pomiary w obwodach nierozgałęzionych wyznaczanie rezystancji metodą techniczną. Metoda techniczna pomiaru rezystancji polega na określeniu

Bardziej szczegółowo

POMIAR NAPIĘCIA STAŁEGO PRZYRZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFROWYMI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia

POMIAR NAPIĘCIA STAŁEGO PRZYRZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFROWYMI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia Pomiar napięć stałych 1 POMIA NAPIĘCIA STAŁEGO PZYZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFOWYMI Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie: - parametrów typowych woltomierzy prądu stałego oraz z warunków poprawnej ich

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA

Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA Kod przedmiotu: TS1C 200 008 MULTIMETR CYFROWY

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 14. Sprawdzanie przyrządów analogowych i cyfrowych. Program ćwiczenia:

Ćwiczenie 14. Sprawdzanie przyrządów analogowych i cyfrowych. Program ćwiczenia: Ćwiczenie 14 Sprawdzanie przyrządów analogowych i cyfrowych Program ćwiczenia: 1. Sprawdzenie błędów podstawowych woltomierza analogowego 2. Sprawdzenie błędów podstawowych amperomierza analogowego 3.

Bardziej szczegółowo

BADANIE ROZKŁADU TEMPERATURY W PIECU PLANITERM

BADANIE ROZKŁADU TEMPERATURY W PIECU PLANITERM POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY KATEDRA ELEKTROTECHNIKI TEORETYCZNEJ I METROLOGII Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Pomiary elektryczne wielkości nieelektrycznych 2 Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

POMIARY PARAMETRÓW PRZEPŁYWU POWIETRZA

POMIARY PARAMETRÓW PRZEPŁYWU POWIETRZA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY KATEDRA ELEKTROTECHNIKI TEORETYCZNEJ I METROLOGII Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Systemy pomiarowe Kod przedmiotu: KS 04456 Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Laboratorium Elektryczne Montaż Maszyn i Urządzeń Elektrycznych Instrukcja Laboratoryjna: Badanie ogniwa galwanicznego. Opracował: mgr inż.

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY RLC W OBWODACH PRĄDU SINUSOIDALNIE ZMIENNEGO

ELEMENTY RLC W OBWODACH PRĄDU SINUSOIDALNIE ZMIENNEGO Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii nstrukcja do zajęć laboratoryjnych ELEMENTY RLC W OBWODACH PRĄD SNSODALNE ZMENNEGO Numer ćwiczenia E0 Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE

st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Układem

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PĄDU SINUSOIDLNEGO

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Pomiarów

Laboratorium Podstaw Pomiarów Laboratorium Podstaw Pomiarów Dokumentowanie wyników pomiarów protokół pomiarowy Instrukcja Opracował: dr hab. inż. Grzegorz Pankanin, prof. PW Instytut Systemów Elektronicznych Wydział Elektroniki i Technik

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Metrologii

Laboratorium z Metrologii Zachodniopomorski niwersytet Technologiczny w Szczecinie Wydział Elektryczny Katedra Sterowania i Pomiarów Zakład Metrologii Laboratorium z Metrologii Opracował: dr inż. A.Wollek 1 Prowadzący dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 1. Połączenia szeregowe oraz równoległe elementów RC

Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 1. Połączenia szeregowe oraz równoległe elementów RC Pracownia Automatyki i Elektrotechniki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie ĆWICZENIE Połączenia szeregowe oraz równoległe elementów C. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest praktyczno-analityczna ocena wartości

Bardziej szczegółowo

Katedra Energetyki. Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Katedra Energetyki. Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki 1 Katedra Energetyki Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Temat ćwiczenia: POMIARY PODSTAWOWYCH WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO (obwód 3 oczkowy) 2 1. POMIARY PRĄDÓW I NAPIĘĆ

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 2 OBWODY NIELINIOWE PRĄDU

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 8 Temat: Pomiar i regulacja natężenia prądu stałego jednym i dwoma rezystorem nastawnym Cel ćwiczenia

Ćwiczenie 8 Temat: Pomiar i regulacja natężenia prądu stałego jednym i dwoma rezystorem nastawnym Cel ćwiczenia Ćwiczenie 8 Temat: Pomiar i regulacja natężenia prądu stałego jednym i dwoma rezystorem nastawnym Cel ćwiczenia Właściwy dobór rezystorów nastawnych do regulacji natężenia w obwodach prądu stałego. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą MULTIMETRU

Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą MULTIMETRU Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą MULTIMETRU Spis treści Informacje podstawowe...2 Pomiar napięcia...3 Pomiar prądu...5 Pomiar rezystancji...6 Pomiar pojemności...6 Wartość skuteczna i średnia...7

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych Studia... Kierunek... Grupa dziekańska... Zespół... Nazwisko i Imię 1.... 2.... 3.... 4.... Laboratorium...... Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 5. POMIARY NAPIĘĆ I PRĄDÓW STAŁYCH Opracowała: E. Dziuban. I. Cel ćwiczenia

ĆWICZENIE 5. POMIARY NAPIĘĆ I PRĄDÓW STAŁYCH Opracowała: E. Dziuban. I. Cel ćwiczenia ĆWICZEIE 5 I. Cel ćwiczenia POMIAY APIĘĆ I PĄDÓW STAŁYCH Opracowała: E. Dziuban Celem ćwiczenia jest zaznajomienie z przyrządami do pomiaru napięcia i prądu stałego: poznanie budowy woltomierza i amperomierza

Bardziej szczegółowo

POMIARY REZYSTANCJI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia

POMIARY REZYSTANCJI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia Pomiary rezystancji 1 POMY EZYSTNCJI Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie typowych metod pomiaru rezystancji elementów liniowych i nieliniowych o wartościach od pojedynczych omów do kilku megaomów,

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE INDUKCYJNOŚCI WŁASNEJ I WZAJEMNEJ

WYZNACZANIE INDUKCYJNOŚCI WŁASNEJ I WZAJEMNEJ POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Fizyka Kod przedmiotu: ISO73, INO73 Ćwiczenie Nr 7 WYZNACZANIE INDUKCYJNOŚCI WŁASNEJ I WZAJEMNEJ

Bardziej szczegółowo

NIEZBĘDNY SPRZĘT LABORATORYJNY

NIEZBĘDNY SPRZĘT LABORATORYJNY Ćwiczenie 5 Temat: Pomiar napięcia i prądu stałego. Cel ćwiczenia Poznanie zasady pomiaru napięcia stałego. Zapoznanie się z działaniem modułu KL-22001. Obsługa przyrządów pomiarowych. Przestrzeganie przepisów

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA 2 (EZ1C500 055) BADANIE DIOD I TRANZYSTORÓW Białystok 2006

Bardziej szczegółowo

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym?

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym? Domowe urządzenia elektryczne są często łączone równolegle, dzięki temu każde tworzy osobny obwód z tym samym źródłem napięcia. Na podstawie poszczególnych rezystancji, można przewidzieć całkowite natężenie

Bardziej szczegółowo

Badanie obwodów rozgałęzionych prądu stałego z jednym źródłem. Pomiar mocy w obwodach prądu stałego

Badanie obwodów rozgałęzionych prądu stałego z jednym źródłem. Pomiar mocy w obwodach prądu stałego Badanie obwodów rozgałęzionych prądu stałego z jednym źródłem. Pomiar mocy w obwodach prądu stałego I. Prawa Kirchoffa Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z rozpływami prądów w obwodach rozgałęzionych

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLTECHK OPOLSK STYTT TOMTYK FOMTYK LBOTOM METOLO ELEKTOCZEJ 1. POMY EZYSTCJ METODM MOSTKOWYM 1. METODY POM EZYSTCJ 1.1. Wstęp 1.1.1 Metody techniczne 1.1.1.1.kład poprawnie mierzonego napięcia kład poprawnie

Bardziej szczegółowo

Ćw. 1: Wprowadzenie do obsługi przyrządów pomiarowych

Ćw. 1: Wprowadzenie do obsługi przyrządów pomiarowych Wydział: EAIiE Kierunek: Imię i nazwisko (e mail): Rok: 2018/2019 Grupa: Zespół: Data wykonania: Zaliczenie: Podpis prowadzącego: Uwagi: LABORATORIUM METROLOGII Ćw. 1: Wprowadzenie do obsługi przyrządów

Bardziej szczegółowo

SERIA II ĆWICZENIE 2_3. Temat ćwiczenia: Pomiary rezystancji metodą bezpośrednią i pośrednią. Wiadomości do powtórzenia:

SERIA II ĆWICZENIE 2_3. Temat ćwiczenia: Pomiary rezystancji metodą bezpośrednią i pośrednią. Wiadomości do powtórzenia: SE ĆWCZENE 2_3 Temat ćwiczenia: Pomiary rezystancji metodą bezpośrednią i pośrednią. Wiadomości do powtórzenia: 1. Sposoby pomiaru rezystancji. ezystancję można zmierzyć metodą bezpośrednią, za pomocą

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7. Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7. Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7 Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ Wstęp Układy elektryczne w postaci szeregowego połączenia RL, podczas zasilania z sieci napięcia przemiennego, pobierają moc czynną, bierną

Bardziej szczegółowo

LI OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP II Zadanie doświadczalne

LI OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP II Zadanie doświadczalne LI OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP II Zadanie doświadczalne ZADANIE D1 Cztery identyczne diody oraz trzy oporniki o oporach nie różniących się od siebie o więcej niż % połączono szeregowo w zamknięty obwód elektryczny.

Bardziej szczegółowo

13 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J

13 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J 3 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J P R A C O W N I A P O D S T A W E L E K T R O T E C H N I K I I E L E K T R O N I K I Ćw. 3. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu Wprowadzenie Obwód złożony

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Sprawdzanie podstawowych praw w obwodach elektrycznych przy wymuszeniu stałym

Ćwiczenie 1. Sprawdzanie podstawowych praw w obwodach elektrycznych przy wymuszeniu stałym Ćwiczenie 1 Sprawdzanie podstawowych praw w obwodach elektrycznych przy wymuszeniu stałym Wprowadzenie Celem ćwiczenia jest sprawdzenie podstawowych praw elektrotechniki w obwodach prądu stałego. Badaniu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9. Mostki prądu stałego. Program ćwiczenia:

Ćwiczenie 9. Mostki prądu stałego. Program ćwiczenia: Ćwiczenie 9 Mostki prądu stałego Program ćwiczenia: 1. Pomiar rezystancji laboratoryjnym mostkiem Wheatsone'a 2. Niezrównoważony mostek Wheatsone'a. Pomiar rezystancji technicznym mostkiem Wheatsone'a

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W TARNOWIE INSTYTUT POLITECHNICZNY LABORATORIUM METROLOGII. Instrukcja do wykonania ćwiczenia laboratoryjnego:

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W TARNOWIE INSTYTUT POLITECHNICZNY LABORATORIUM METROLOGII. Instrukcja do wykonania ćwiczenia laboratoryjnego: PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W TARNOWIE INSTYTUT POLITECHNICZNY LABORATORIUM METROLOGII Instrukcja do wykonania ćwiczenia laboratoryjnego: "Pomiary rezystancji metody techniczne i mostkowe" Tarnów

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZENIE PRAWA OHMA POMIAR REZYSTANCJI METODĄ TECHNICZNĄ

SPRAWDZENIE PRAWA OHMA POMIAR REZYSTANCJI METODĄ TECHNICZNĄ Laboratorium Podstaw Elektroniki Marek Siłuszyk Ćwiczenie M 4 SPWDZENE PW OHM POM EZYSTNCJ METODĄ TECHNCZNĄ opr. tech. Mirosław Maś niwersytet Przyrodniczo - Humanistyczny Siedlce 2013 1. Wstęp Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9. Mostki prądu stałego. Zakres wymaganych wiadomości do kolokwium wstępnego: Program ćwiczenia:

Ćwiczenie 9. Mostki prądu stałego. Zakres wymaganych wiadomości do kolokwium wstępnego: Program ćwiczenia: Ćwiczenie 9 Mostki prądu stałego Program ćwiczenia: 1. Pomiar rezystancji laboratoryjnym mostkiem Wheatsone'a 2. Pomiar rezystancji technicznym mostkiem Wheatsone'a. Pomiar rezystancji technicznym mostkiem

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Pomiarów

Laboratorium Podstaw Pomiarów Laboratorium Podstaw Pomiarów Ćwiczenie 2 Pomiary napięć i prądów stałych Instrukcja Opracował: dr hab. inż. Grzegorz Pankanin, prof. PW Instytut Systemów Elektronicznych Wydział Elektroniki i Technik

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1) Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDLNEGO

Bardziej szczegółowo

ZASADY DOKUMENTACJI procesu pomiarowego

ZASADY DOKUMENTACJI procesu pomiarowego Laboratorium Podstaw Miernictwa Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Pomiarów ZASADY DOKUMENTACJI procesu pomiarowego Przykład PROTOKÓŁU POMIAROWEGO Opracowali : dr inż. Jacek Dusza mgr inż. Sławomir

Bardziej szczegółowo

symbol miernika amperomierz woltomierz omomierz watomierz mierzona

symbol miernika amperomierz woltomierz omomierz watomierz mierzona ZADANIA ELEKTROTECHNIKA KLASA II 1. Uzupełnij tabelkę: nazwa symbol miernika amperomierz woltomierz omomierz ----------------- watomierz ----------------- wielkość mierzona jednostka - nazwa symbol jednostki

Bardziej szczegółowo

Laboratorium miernictwa elektronicznego - Narzędzia pomiarowe 1 NARZĘDZIA POMIAROWE

Laboratorium miernictwa elektronicznego - Narzędzia pomiarowe 1 NARZĘDZIA POMIAROWE Laboratorium miernictwa elektronicznego - Narzędzia pomiarowe 1 NARZĘDZIA POMIAROWE CEL ĆWICZENIA Poznanie źródeł informacji o parametrach i warunkach eksploatacji narzędzi pomiarowych, zapoznanie ze sposobami

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru podstawowych wielkości fizycznych w obwodach prądu stałego za pomocą przyrządów pomiarowych.

Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru podstawowych wielkości fizycznych w obwodach prądu stałego za pomocą przyrządów pomiarowych. 1. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie metod pomiaru podstawowych wielkości fizycznych w obwodach prądu stałego za pomocą przyrządów pomiarowych. 2. Wstęp teoretyczny. Pomiary podstawowych wielkości

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 10. Pomiar rezystancji metodą techniczną. Celem ćwiczenia jest praktyczne zapoznanie się z różnymi metodami pomiaru rezystancji.

Ćwiczenie nr 10. Pomiar rezystancji metodą techniczną. Celem ćwiczenia jest praktyczne zapoznanie się z różnymi metodami pomiaru rezystancji. Ćwiczenie nr 10 Pomiar rezystancji metodą techniczną. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest praktyczne zapoznanie się z różnymi metodami pomiaru rezystancji. 2. Dane znamionowe Przed przystąpieniem do

Bardziej szczegółowo

Pomiary małych rezystancji

Pomiary małych rezystancji Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Miernictwa Elektronicznego Pomiary małych rezystancji Grupa Nr ćwicz. 2 1... kierownik 2... 3... 4... Data Ocena I. C

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 BADANIE TRANZYSTORÓW BIAŁYSTOK 2015 1. CEL I ZAKRES

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 Pomiar prądu i napięcia stałego

Ćwiczenie 4 Pomiar prądu i napięcia stałego Ćwiczenie 4 Pomiar prądu i napięcia stałego Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego opracowali: Łukasz Śliwczyński Witold Skowroński Karol Salwik ver. 3, 05.2019 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z metodami

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO Ć w i c z e n i e POMIAY W OBWODACH PĄDU STAŁEGO. Wiadomości ogólne.. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to układ odpowiednio połączonych elementów przewodzących prąd i źródeł energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA.

Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu METROLOGIA Kod przedmiotu ES1C 200 012 POMIAR MOCY WATOMIERZEM

Bardziej szczegółowo

BADANIE TRANZYSTORA BIPOLARNEGO

BADANIE TRANZYSTORA BIPOLARNEGO BADANIE TRANZYSTORA BIPOLARNEGO CEL poznanie charakterystyk tranzystora bipolarnego w układzie WE poznanie wybranych parametrów statycznych tranzystora bipolarnego w układzie WE PRZEBIEG ĆWICZENIA: 1.

Bardziej szczegółowo

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego POLIECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGEYKI INSYU MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGEYCZNYCH LABORAORIUM ELEKRYCZNE Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego (E 1) Opracował: Dr inż. Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 Metody pomiarowe i opracowywanie danych doświadczalnych.

Ćwiczenie 1 Metody pomiarowe i opracowywanie danych doświadczalnych. Ćwiczenie 1 Metody pomiarowe i opracowywanie danych doświadczalnych. Ćwiczenie ma następujące części: 1 Pomiar rezystancji i sprawdzanie prawa Ohma, metoda najmniejszych kwadratów. 2 Pomiar średnicy pręta.

Bardziej szczegółowo

Ćw. 27. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu

Ćw. 27. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu 7 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J P R A C O W N I A F I Z Y K I Ćw. 7. Wyznaczenie elementów L C metoda rezonansu Wprowadzenie Obwód złożony z połączonych: kondensatora C cewki L i opornika R

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie krzywej ładowania kondensatora

Wyznaczanie krzywej ładowania kondensatora Ćwiczenie E10 Wyznaczanie krzywej ładowania kondensatora E10.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie przebiegu procesu ładowania kondensatora oraz wyznaczenie stałej czasowej szeregowego układu.

Bardziej szczegółowo

Pomiary elektryczne: Szeregowe i równoległe łączenie żarówek

Pomiary elektryczne: Szeregowe i równoległe łączenie żarówek Pomiary elektryczne: Szeregowe i równoległe łączenie żarówek 1. Dane osobowe Data wykonania ćwiczenia: Nazwa szkoły, klasa: Dane uczniów: A. B. C. D. E. 2. Podstawowe informacje BHP W pracowni większość

Bardziej szczegółowo

FIZYKA LABORATORIUM prawo Ohma

FIZYKA LABORATORIUM prawo Ohma FIZYKA LABORATORIUM prawo Ohma dr hab. inż. Michał K. Urbański, Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej, pok 18 Gmach Fizyki, murba@if.pw.edu.pl www.if.pw.edu.pl/ murba strona Wydziału Fizyki www.fizyka.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ

LABORATORIUM INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 38A www.kueitwn.pollub.pl LABORATORIUM INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Protokół

Bardziej szczegółowo

Ćw. 2: Analiza błędów i niepewności pomiarowych

Ćw. 2: Analiza błędów i niepewności pomiarowych Wydział: EAIiE Kierunek: Imię i nazwisko (e mail): Rok:. (200/20) Grupa: Zespół: Data wykonania: Zaliczenie: Podpis prowadzącego: Uwagi: LABORATORIUM METROLOGII Ćw. 2: Analiza błędów i niepewności pomiarowych

Bardziej szczegółowo

R X 1 R X 1 δr X 1 R X 2 R X 2 δr X 2 R X 3 R X 3 δr X 3 R X 4 R X 4 δr X 4 R X 5 R X 5 δr X 5

R X 1 R X 1 δr X 1 R X 2 R X 2 δr X 2 R X 3 R X 3 δr X 3 R X 4 R X 4 δr X 4 R X 5 R X 5 δr X 5 Tab. 2. Wyniki bezpośrednich pomiarów rezystancji Wyniki pomiarów i wartości błędów bezpośrednich pomiarów rezystancji t 0 = o C Typ omomierza R X 1 R X 1 δr X 1 R X 2 R X 2 δr X 2 R X 3 R X 3 δr X 3 R

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie M03: Zasilacz stabilizowany

Ćwiczenie M03: Zasilacz stabilizowany Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: Metrologia (TS1C 200 008) Tytuł ćwiczenia Ćwiczenie M03:

Bardziej szczegółowo

Co się stanie, gdy połączymy szeregowo dwie żarówki?

Co się stanie, gdy połączymy szeregowo dwie żarówki? Różne elementy układu elektrycznego można łączyć szeregowo. Z wartości poszczególnych oporów, można wyznaczyć oporność całkowitą oraz całkowite natężenie prądu. Zadania 1. Połącz szeregowo dwie identyczne

Bardziej szczegółowo

Uśrednianie napięć zakłóconych

Uśrednianie napięć zakłóconych Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Miernictwa Elektronicznego Uśrednianie napięć zakłóconych Grupa Nr ćwicz. 5 1... kierownik 2... 3... 4... Data Ocena I.

Bardziej szczegółowo

Pomiar podstawowych wielkości elektrycznych

Pomiar podstawowych wielkości elektrycznych Instytut Fizyki ul. Wielkopolska 15 70-451 Szczecin 1 Pracownia Elektroniki. Pomiar podstawowych wielkości elektrycznych........ (Oprac. dr Radosław Gąsowski) Zakres materiału obowiązujący do ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3 Sprawdzenie prawa Ohma.

Ćwiczenie nr 3 Sprawdzenie prawa Ohma. Ćwiczenie nr 3 Sprawdzenie prawa Ohma. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest praktyczne wykazanie i potwierdzenie słuszności zależności określonych prawem Ohma. Zastosowanie prawa Ohma dla zmierzenia oporności

Bardziej szczegółowo

WIECZOROWE STUDIA ZAWODOWE LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW

WIECZOROWE STUDIA ZAWODOWE LABORATORIUM OBWODÓW I SYGNAŁÓW POLTECHNKA WARSZAWSKA NSTYTUT RADOELEKTRONK ZAKŁAD RADOKOMUNKACJ WECZOROWE STUDA ZAWODOWE LABORATORUM OBWODÓW SYGNAŁÓW Ćwiczenie 1 Temat: OBWODY PRĄDU STAŁEGO Opracował: mgr inż. Henryk Chaciński Warszawa

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Pomiarów

Laboratorium Podstaw Pomiarów Laboratorium Podstaw Pomiarów Dokumentowanie wyników pomiarów protokół pomiarowy Instrukcja Opracował: dr hab. inż. Grzegorz Pankanin, prof. PW Instytut Systemów Elektronicznych Wydział Elektroniki i Technik

Bardziej szczegółowo

ENS1C BADANIE OBWODU TRÓJFAZOWEGO Z ODBIORNIKIEM POŁĄCZONYM W TRÓJKĄT E10

ENS1C BADANIE OBWODU TRÓJFAZOWEGO Z ODBIORNIKIEM POŁĄCZONYM W TRÓJKĄT E10 Politechnika iałostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii nstrukcja do zajęć laboratoryjnych ENS1200 013 DNE OWOD TRÓJFOWEGO ODORNKEM POŁĄONYM W TRÓJKĄT Numer ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Towaroznawstwo Kod przedmiotu: LS03282; LN03282 Ćwiczenie 4 POMIARY REFRAKTOMETRYCZNE Autorzy: dr

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 15 Temat: Zasada superpozycji, twierdzenia Thevenina i Nortona Cel ćwiczenia

Ćwiczenie 15 Temat: Zasada superpozycji, twierdzenia Thevenina i Nortona Cel ćwiczenia Ćwiczenie 15 Temat: Zasada superpozycji, twierdzenia Thevenina i Nortona Cel ćwiczenia Sprawdzenie zasady superpozycji. Sprawdzenie twierdzenia Thevenina. Sprawdzenie twierdzenia Nortona. Czytanie schematów

Bardziej szczegółowo

12.2. Kompensator o regulowanym prądzie i stałym rezystorze (Lindecka)

12.2. Kompensator o regulowanym prądzie i stałym rezystorze (Lindecka) . POMARY METODĄ KOMPENSACYJNĄ Opracowała: R. Antkowiak Na format elektroniczny przetworzył: A. Wollek Niniejszy rozdział stanowi część skryptu: Materiały pomocnicze do laboratorium z Metrologii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyki prądowo-napięciowej wybranych elementów 1

Wyznaczanie charakterystyki prądowo-napięciowej wybranych elementów 1 Wyznaczanie charakterystyki prądowo-napięciowej wybranych elementów 1 Andrzej Koźmic, Natalia Kędroń 2 Cel ogólny: Wyznaczenie charakterystyki prądowo-napięciowej opornika i żarówki Cele operacyjne: uczeń,

Bardziej szczegółowo

ENS1C BADANIE DŁAWIKA E04

ENS1C BADANIE DŁAWIKA E04 Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do zajęć laboratoryjnych ENS00 03 BADANIE DŁAWIKA Numer ćwiczenia E04 Opracowanie: Dr inż. Anna

Bardziej szczegółowo

BADANIE ELEMENTÓW RLC

BADANIE ELEMENTÓW RLC KATEDRA ELEKTRONIKI AGH L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE BADANIE ELEMENTÓW RLC REV. 1.0 1. CEL ĆWICZENIA - zapoznanie się z systemem laboratoryjnym NI ELVIS II, - zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa. Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji

Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa. Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Elektronika Laboratorium nr 1 Temat: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Katedra Architektury Komputerów i Telekomunikacji

Bardziej szczegółowo

R 1. Układy regulacji napięcia. Pomiar napięcia stałego.

R 1. Układy regulacji napięcia. Pomiar napięcia stałego. kłady regulacji napięcia. Pomiar napięcia stałego.. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami regulacji napięcia stałego, stosowanymi w tym celu układami elektrycznymi, oraz metodami

Bardziej szczegółowo

Spis treści JĘZYK C - ZAGNIEŻDŻANIE IF-ELSE, OPERATOR WARUNKOWY. Informatyka 1. Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu

Spis treści JĘZYK C - ZAGNIEŻDŻANIE IF-ELSE, OPERATOR WARUNKOWY. Informatyka 1. Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu Informatyka Kod przedmiotu: ESC00 009 (studia stacjonarne)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 Badanie uogólnionego przetwornika pomiarowego

Ćwiczenie 4 Badanie uogólnionego przetwornika pomiarowego Ćwiczenie 4 Badanie uogólnionego przetwornika pomiarowego 1. Cel ćwiczenia Poznanie typowych układów pracy przetworników pomiarowych o zunifikowanym wyjściu prądowym. Wyznaczenie i analiza charakterystyk

Bardziej szczegółowo

Zajęcia wprowadzające W-1 termin I temat: Sposób zapisu wyników pomiarów

Zajęcia wprowadzające W-1 termin I temat: Sposób zapisu wyników pomiarów wielkość mierzona wartość wielkości jednostka miary pomiar wzorce miary wynik pomiaru niedokładność pomiaru Zajęcia wprowadzające W-1 termin I temat: Sposób zapisu wyników pomiarów 1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ćw. 1&2: Wprowadzenie do obsługi przyrządów pomiarowych oraz analiza błędów i niepewności pomiarowych

Ćw. 1&2: Wprowadzenie do obsługi przyrządów pomiarowych oraz analiza błędów i niepewności pomiarowych Wydział: EAIiE Kierunek: Imię i nazwisko (e mail): Rok:. (2011/2012) Grupa: Zespół: Data wykonania: Zaliczenie: Podpis prowadzącego: Uwagi: LABORATORIUM METROLOGII Ćw. 1&2: Wprowadzenie do obsługi przyrządów

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie oporu elektrycznego właściwego przewodników

Wyznaczanie oporu elektrycznego właściwego przewodników Wyznaczanie oporu elektrycznego właściwego przewodników Ćwiczenie nr 7 Wprowadzenie Natężenie prądu płynącego przez przewodnik zależy od przyłożonego napięcia U oraz jego oporu elektrycznego (rezystancji)

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie wielkości oporu elektrycznego różnymi metodami

Wyznaczanie wielkości oporu elektrycznego różnymi metodami Wyznaczanie wielkości oporu elektrycznego różnymi metodami Obowiązkowa znajomość zagadnień: Co to jest prąd elektryczny, napięcie i natężenie prądu? Co to jest opór elektryczny i od czego zależy? Prawo

Bardziej szczegółowo