Moduł 1. Połączenia maszynowe

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Moduł 1. Połączenia maszynowe"

Transkrypt

1 Moduł 1 Połączenia maszynowe 1. Rodzaje, charakterystyka i zastosowanie połączeń wciskowych. Rodzaje, charakterystyka i zastosowanie połączeń kształtowych

2 1. Rodzaje, charakterystyka i zastosowanie połączeń wciskowych Połączenie wciskowe powstaje w wyniku montażu części o większym wymiarze zewnętrznym (np. czopa wałka) z częścią obejmującą (oprawą) o mniejszym wymiarze wewnętrznym. Rys Powstawanie połączenia wciskowego. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa, 01. Podstawowym parametrem charakteryzującym połączenie wciskowe jest wcisk N (ujemny luz), który definiowany jest jako dodatnia różnica wymiarów średnic wałka (dz) i otworu w oprawie (Dw) przed ich połączeniem: N d z D w Połączenia wciskowe należą do połączeń spoczynkowych bezpośrednich lub pośrednich. Rys. 1.. Połączenia wciskowe: a) bezpośrednie, b) pośrednie. Połączenia wciskowe uzyskuje się przez wtłoczenie czopa o większym wymiarze zewnętrznym w piastę o mniejszym wymiarze zewnętrznym za pomocą młotka lub prasy (połączenie wtłaczane) lub z zastosowaniem odpowiednich zabiegów cieplnych przed montażem: podgrzanie oprawy (połączenie skurczowe), oziębienie czopa wału (połączenie rozprężne), jednoczesne oziębianie czopa i podgrzanie oprawy (połączenie kombinowane).

3 Zabiegi termiczne, w odniesieniu do łączonych elementów, mogą być wykonywane także podczas demontażu połączenia, chociaż połączenie wciskowe jest uznawane generalnie jako nierozłączne. Rys Przykłady połączeń wciskowych. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa, 01. Połączenia wtłaczane są stosowane do m.in. łączenia korby z wałem i czopem korbowym, w połączeniach wielokrotnie rozłączanych, np. w wykrojnikach, do osadzania kół na wałach lub tulejek w różnych częściach maszyn itp. Połączenia skurczowe stosuje się przede wszystkim w połączeniach nierozłącznych, np. do osadzania wieńców uzębionych w kołach zębatych, obręczy na kołach jezdnych, tulei na wałkach. Dzięki połączeniom skurczowym możliwe są oszczędności materiałowe np. można wykonać tylko wieniec koła zębatego ze stali stopowej, a piastę koła z żeliwa lub stali niższej jakości. Projektowanie połączeń wciskowych Podczas montażu połączenia w obu częściach powstają odkształcenia sprężyste, wywołujące docisk na powierzchniach styku. Dzięki temu jest możliwe przenoszenie obciążeń w postaci siły wzdłużnej, momentu obrotowego lub obu obciążeń jednocześnie. Rys Przenoszenie obciążeń w postaci siły a)wzdłużnej, b)momentu obrotowego c) obu jednocześnie. 3

4 W zależności od założeń można wyznaczyć: minimalne wymiary geometryczne powierzchni wcisku, gdy jest znana wartość obciążenia połączenia, maksymalną wartość obciążenia, jaką przeniesie połączenie, gdy są narzucone wymiary powierzchni styku wynikające z założeń konstrukcyjnych. Tabela 1.1. Orientacyjne wartości współczynników tarcia μ przy obliczaniu połączeń wciskowych Połączenie wtłaczane Połączenie skurczowe Materiał części Zastosowanie wartości współczynnika μ łączonych smaru obliczeniowe przy montażu przy demontażu obliczeniowe przy demontażu stal lub olej maszynowy 0,06 0,15 0,0 - - staliwo 0,08 0,0 0,5 0,14 0,40 stal żeliwo bez 0,08 0,14 0,16 0,08 0,18 mosiądz, smarowania brąz 0,05 0,10 0,1 0,06 0,5 Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Wartość siły tarcia na powierzchniach styku łączonych części musi być większa od przenoszonego obciążenia. W przypadku przenoszenia siły wzdłużnej musi być zachowana nierówność: T p d l F, a w przypadku obciążenia złącza momentem skręcającym, nierówność: T 0,5 p d l Ms gdzie: μ obliczeniowy współczynnik tarcia (tabela 1.6), p najmniejszy wymagany nacisk jednostkowy na powierzchni styku [MPa], d l pole walcowej powierzchni styku [mm ]. Na podstawie tych zależności oblicza się wartość minimalnego wcisku jednostkowego p, zapewniającego prawidłową pracę połączenia: F p d l lub Ms p. d l Przed przystąpieniem do obliczeń wytrzymałościowych należy przyjąć: materiał wszystkich elementów połączenia, wymiary geometryczne. Aby sprawdzić pod względem wytrzymałościowym elementy połączenia, należy określić maksymalne naprężenia występujące w każdym z nich. Naprężenia te zależą od wartości nacisków powierzchniowych wywołanych siłami docisku, ale także od wymiarów geometrycznych, tj. średnic pierścieni łączonych elementów. 4

5 Rys Wymiary elementów w połączeniu wtłaczanym. Maksymalną wartość wcisku, jaką przeniesie obciążenie bez uszkodzeń jego elementów obliczyć można z zależności: c 1 c N p max d E1 E gdzie: pmax - naciski dopuszczalne słabszego materiału połączenia [MPa], E1, E moduły Younga dla materiału czopa 1 i oprawy [MPa], d średnica nominalna, równa w przybliżeniu średnicy walcowej powierzchni styku po wykonaniu połączeń [mm], c1, c współczynniki: c , c 1 1 1, 1 gdzie: ν1, ν liczba Poissona dla materiału czopa 1 i oprawy, Δ1, Δ współczynnik wydrążenia dla czopa 1 i oprawy : d w1 1 d, d. Dz Aby ustalić minimalną wartość wcisku, niezbędną do przeniesienia danego obciążenia, należy do wzoru na wcisk maksymalny wstawić wartość nacisków obliczonych dla obciążenia rzeczywistego, tzn. c 1 c N pd E1 E Zawsze należy sprawdzić oba warunki (na wcisk minimalny i maksymalny) po ustaleniu pasowania. Naciski dopuszczalne oblicza się z zależności podanych w tabeli 1.. 5

6 Tabela 1.. Dopuszczalne naciski powierzchniowe p max w połączeniach wciskowych Czop Oprawa Materiał pełny wydrążony p max = plastyczny 0, R 0, R kruchy k R e k e Rm R 3 5; dla żeliwa: m 0, 8 x R c m Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. e e 1 ke 0, Obliczona wartość wcisku jest montażowym wciskiem skutecznym. Wcisk rzeczywisty N musi być jednak większy, bo musi uwzględnić chropowatość łączonych powierzchni: ' N N 1, R z1 Rz gdzie: Rz1, Rz wysokość chropowatości powierzchni czopa 1 i oprawy [μm]. Na podstawie wartości N dobiera się takie pasowanie, aby Nmin > N. W zależności od założeń konstrukcyjnych zaleca się stosowanie pasowań: według zasady stałego otworu H/s, H/t, H/u, H/x oraz H/z, według zasady stałego wałka S/h, U/h, T/h, w 6 8 klasie dokładności wykonania. Tabela 1.3. Zalety i wady połączeń wciskowych ZALETY współosiowość łączonych części, brak elementów dodatkowych (w połączeniach bezpośrednich), proste i tanie wykonanie, duża obciążalność złącza, możliwość łączenia różnych grup materiałów, brak karbu. k r R R WADY konieczność zachowania dużych dokładności i małych chropowatości, znaczne naprężenia montażowe, wrażliwość na temperaturę pracy przy różnych materiałach łączonych, trudność uzyskania żądanego wcisku, konieczność stosowania dodatkowych zabezpieczeń przy przewidywanych przeciążeniach o nieustalonej wartości, nierozłączność połączenia (zwłaszcza przy dużych wciskach), krawędziowe koncentracje naprężeń. Źródło: m c 6

7 . Rodzaje, charakterystyka i zastosowanie połączeń kształtowych W połączeniach kształtowych łączenie współpracujących części oraz ustalanie ich wzajemnego położenia uzyskuje się poprzez: odpowiednie ukształtowanie ich powierzchni (połączenia bezpośrednie), zastosowanie dodatkowych łączników (połączenia pośrednie). Rys Klasyfikacja połączeń kształtowych. Podstawowym zadaniem połączeń kształtowych jest przenoszenie obciążeń (siły wzdłużnej, poprzecznej lub momentu skręcającego) działających na łącznik. W zależności od rodzaju połączenia łączniki (wpusty, kołki, sworznie, kliny) spełniają również dodatkowe zadania, tj.: kasowanie luzów, osiowanie elementów połączenia, umożliwienie przesuwania elementów względem siebie, zapewnienie powtarzalności położenia łączonych elementów w przypadku wielokrotnego demontażu i montażu. 7

8 Rys Połączenia kształtowe: a) wpustowe, b) wielowypustowe, c) kołkowe, d) sworzniowe, e) klinowe wzdłużne, f) klinowe poprzeczne. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Połączenie wpustowe służy do osadzania na wałach różnych części maszyn (kół zębatych, pasowych itp.). Na wale i w otworze części osadzanej (w piaście koła) są wykonane odpowiednie rowki, w które jest wprowadzany wpust. Zasadniczym zadaniem wpustów jest przenoszenie momentu obrotowego z wału na współpracującą część maszynową lub odwrotnie. Rys Połączenie wpustowe. Źródło: 8

9 Rys Rodzaje wpustów: a) pryzmatyczne: pełne, otworowe i wyciskowe, b) czółenkowe, c) czopkowe. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Wpusty pryzmatyczne zaokrąglone stosuje się przy rowkach nieprzelotowych, natomiast wpusty ścięte przy przelotowych. Jedno- lub dwuotworowe wpusty przykręca się do wału. Wpusty te stosuje się tylko w połączeniach przesuwnych, w których jest konieczne zabezpieczenie wpustu przed wysuwaniem w czasie pracy. W celu ułatwienia wyjmowania z rowków ciasno pasowanych stosuje się wpusty wyciskowe z otworem gwintowanym. W przypadku wpustów otworowych wyciskowych można wykorzystać wkręty stosowane do ich mocowania. Wpusty czółenkowe stosuje się w przypadku niewielkich obciążeń i średnic czopa d 58 mm, ponieważ rowek pod ten wpust znacznie osłabia wał. Są one łatwe do montażu i wykonania, ponieważ są cięte z krążków. Wpusty czopkowe stosuje się wtedy, gdy jest konieczne ze względów konstrukcyjnych powiązanie wpustu z piastą. 9

10 Rys Przykłady zastosowania wpustu: a) pryzmatycznego, b) czółenkowego. W połączeniach spoczynkowych wpusty osadza się ciasno w rowkach (N9/h9 lub P9/9), natomiast w połączeniach ruchowych, gdzie należy zapewnić swobodne przesuwanie kół wzdłuż wału pasowanie ciasne na wale i luźne w piaście koła D10/h9). Wpusty nie zapewniają osiowania, dlatego należy stosować dość ciasne pasowanie czopa z otworem w piaście. W połączeniach spoczynkowych jest konieczne również ustalanie położenia części w kierunku wzdłużnym, ponieważ wpusty nie zabezpieczają osadzanych części przed przesunięciami wzdłużnymi. Projektowanie połączeń wpustowych Rys Obciążenie wpustu. Wymiary poprzeczne wpustów pryzmatycznych (bxh) dobiera się z normy w zależności od średnicy czopa wału. Połączenie wpustowe przenosi moment obrotowy (skręcający) poprzez nacisk powierzchniowy między wpustem a rowkami w czopie i w piaście. F p ko h lo n gdzie: F siła obwodowa [N], M F d M moment obrotowy [Nm], d średnica czopa wału [m], 10

11 h czynna wysokość wpustu (t1) [mm], l0 czynna długość wpustu [mm], ko dopuszczalne naciski powierzchniowe dobierane z tabeli 1.9 [MPa]. Tabela 1.4. Dopuszczalne naciski powierzchniowe w połączeniach kształtowych Rodzaj połączenia Warunki pracy I II III współczynnik z Spoczynkowe 0,35 0,60 0,80 Przesuwne bez obciążenia 0,15 0,5 0,30 Przesuwne lub obrotowe (wahliwe) pod obciążeniem * 0,03 0,06 0,10 *) dotyczy przypadku, gdy powierzchnie robocze czopa wału lub sworznia są ulepszone cieplnie lub hartowane Warunki pracy: I ciężkie: obciążenia zmienne o cyklu wahadłowym, uderzeniowe, drgania o dużej częstotliwości i amplitudzie, powierzchnie niedostatecznie smarowane (w połączeniach przesuwnych) itp. II średnie: obciążenia zmienne, minimalne drgania, przeciętne smarowanie, przeciętna obróbka powierzchni itp. III lekkie: obciążenia jednokierunkowe, dobre smarowanie, dokładna obróbka i mała chropowatość. ko = z kc, gdzie z współczynnik zależny od warunków pracy oraz uwzględniający pominięcie w obliczeniach ścięć i promieni (zwykle 0,3 0,5 mm). kc naprężenia dopuszczalne (dla materiału słabszego elementów współpracujących). Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Ponieważ wymiary przekroju wpustu dobiera się z norm, zatem obliczanie wpustów z warunku wytrzymałościowego polega tylko na ustaleniu ich długości. Dla wpustu pryzmatycznego zaokrąglonego długość obliczeniowa wpustu nie jest równa jego całkowitej długości: l = lo + b gdzie: b szerokość wpustu. Dla wpustu pryzmatycznego ściętego długość wpustu jest równa długości obliczeniowej: l = lo Rys Wymiary przekroju wpustu. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa

12 Całkowitą długość wpustu zaokrągla się w górę do wartości podanych w normie. Wpusty wykonuje się z materiału o mniejszej wytrzymałości niż materiał, z jakiego są wykonane elementy połączenia. Najczęściej jest to stal niestopowa ogólnego przeznaczenia np. St6 lub St7. Połączenie wielowypustowe jest połączeniem kształtowym, najczęściej stosowanym w budowie maszyn. Należy ono do połączeń bezpośrednich. Na czopie wału są wykonane występy (wypusty), które pracują razem z odpowiednimi rowkami w piaście. W porównaniu z wpustowymi charakteryzują się one: większą obciążalnością, zapewnieniem współosiowości łączonych elementów, mniejszymi naciskami jednostkowymi, zmniejszeniem oporów tarcia przy przesuwaniu elementów w połączeniach ruchowych, mniejszymi wymiarami długościowymi. Rys Połączenia wielowypustowe ogólnego przeznaczenia: a) prostokątne, b) zębate ewolwentowe, c) wielokarbowe. Najczęściej stosuje się połączenia wielowypustowe równoległe o prostokątnym zarysie rowków. Występują one w trzech seriach: lekkiej, średniej i ciężkiej. Normy określają wymiary wielowypustów serii lekkiej (połączenia spoczynkowe) oraz serii średniej (połączenia ruchowe). Wypusty w serii średniej są wyższe o 1,5 mm niż dla wysokości przyjętych dla serii lekkiej. Seria ciężka nie jest objęta normą; charakteryzuje ją większa wysokość i stosowana jest przy bardzo dużych obciążeniach o zmiennym kierunku i dużej częstotliwości zmian. W połączeniach wielowypustowych równoległych istnieją trzy rodzaje osiowań: a) na wewnętrznej średnicy d stosowane w połączeniach dokładnych, przy wpustach utwardzonych, przeważnie w produkcji małoseryjnej; b) na zewnętrznej średnicy D stosowane w połączeniach spoczynkowych i średnio dokładnych połączeniach ruchowych, przy wypustach miękkich; c) na bokach wypustów stosowane w połączeniach ruchowych przy częstych zmianach kierunku obciążenia. 1

13 Rys Rodzaje osiowań w połączeniach wielowypustowych: a) na wewnętrznej średnicy, b) na zewnętrznej średnicy, c) na bokach wypustów. Żródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Połączenia zębate ewolwentowe są coraz częściej stosowane w produkcji wielkoseryjnej ze względu na możliwość wykorzystania typowych obrabiarek do kół zębatych. W porównaniu z połączeniami o wypustach prostokątnych charakteryzują się większą wytrzymałością. Połączenia wielokarbowe mają nacięte kilkadziesiąt drobnych wypustów trójkątnych, zatem tylko nieznacznie osłabiają wytrzymałość czopa. Stosowane są najczęściej w połączeniach spoczynkowych o niewielkiej dokładności osiowania. Projektowanie połączeń wielowypustowych równoległych Średnicę wewnętrzną d wału wielowypustowego wyznacza się na podstawie obliczeń wytrzymałościowych wału, pomijając istnienie wypustów. Pozostałe wymiary wielowypustu (średnica zewnętrzna D, szerokość wypustów b oraz liczba wypustów n) dobiera się z normy. Rys Podstawowe wymiary wielowypustu. Długość czynną wielowypustu oblicza się z warunku wytrzymałościowego na naciski powierzchniowe: F p ko 0,75ho lo n 13

14 gdzie: F siła obwodowa [N], 4Mo F D d ho wysokość powierzchni styku jednego wypustu z piastą [mm], Dd h o lo czynna długość styku wypustu z piastą [mm], n ilość wypustów, ko naciski dopuszczalne (dla słabszego materiału) [MPa]. Wartość nacisków dopuszczalnych oblicza się na podstawie tabeli 1.9. Połączenia kołkowe należą do połączeń rozłącznych pośrednich. Elementem łączącym jest kołek. Kołki to elementy w kształcie walca lub stożka o dość dużej długości w stosunku do ich średnicy (d l 0d). W zależności od przeznaczenia rozróżnia się kołki: a) ustalające służące do wzajemnego ustalenia położenia łączonych części (nie oblicza się); b) złączne przenoszące określone obciążenia (oblicza się z warunków na ścinanie oraz na naciski powierzchniowe), Rys Rodzaje kołków: a) ustalające, b) złączne. Źródło: Rys Rodzaje kołków: a) walcowy, b) stożkowy, c) stożkowy z czopem gwintowanym, d) karbowy, e) rozcięty. 14

15 Kołki walcowe i stożkowe są powszechnie stosowane w połączeniach spoczynkowych i ruchowych. W połączeniach wielokrotnie rozłączanych stosuje się częściej kołki stożkowe, ponieważ ich montaż jest łatwiejszy. Kołki stożkowe z czopem gwintowanym lub gwintem wewnętrznym stosuje się w przypadkach utrudnionego demontażu (np. podczas wybijania kołka z otworów nieprzelotowych). Kołki karbowe o karbach (sprężystych zgrubieniach) wykonanych na całej lub na pewnej długości, stosuje się przy niewielkiej dokładności wzajemnego ustawienia łączonych części, przeważnie w konstrukcjach drobnych. Kołki sprężyste, zwijane z taśmy sprężynowej, są stosowane przy przenoszeniu obciążeń udarowych. Połączenia kołkowe dzielą się na spoczynkowe i ruchowe. Rys Połączenia kołkowe spoczynkowe: a) wzdłużne, b) promieniowe, c) styczne. Połączenia kołkowe spoczynkowe z kołkami złącznymi stosowane są zamiast połączeń wpustowych lub klinowych, ponieważ ich wykonanie jest tańsze. Niewielki przekrój pracujący kołków powoduje, że połączenia te mogą przenosić tylko niewielkie obciążenia, co znacznie ogranicza ich zastosowanie. Połączenia kołkowe ruchowe stosuje się przy wymaganym względnym ruchu współpracujących części, np. przy przesuwie drążka w tulei (połączenie suwliwe), 15

16 w połączeniu przegubowym (połączenie wahliwe), do unieruchomienia grzybka zaworu przy obracającym się wrzecionie (połączenie obrotowe). Rys Połączenia kołkowe ruchowe: a) przesuwne, b) wahliwe, c) obrotowe. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa, 01. Projektowanie połączeń kołkowych Wymiary kołków ustalających i większości kołków złącznych są ustalane tylko konstrukcyjnie, bez wykonywania obliczeń wytrzymałościowych. W niezbędnych przypadkach kołki sprawdza się z warunków na ścinanie i na naciski powierzchniowe. Wartość naprężeń dopuszczalnych oblicza się podobnie jak dla innych połączeń kształtowych z tabeli 1.9. Połączenia sworzniowe należą do połączeń rozłącznych pośrednich. Elementem łączącym jest sworzeń. Sworzeń to w zasadzie grubszy kołek walcowy, zabezpieczony przed wysunięciem z części łączonych. Wyróżnia się następujące rodzaje sworzni znormalizowanych: a) bez łba, b) z łbem walcowym, c) z czopem gwintowanym, d) noskowe. Rys Rodzaje sworzni. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. W budowie maszyn często stosuje się również nieznormalizowane sworznie drążone, które stosowane są m.in. do łączenia tłoka z korbowodem w silniku spalinowym. Sworznie przed przesunięciem wzdłużnym (osiowym) zabezpieczają: zakończenie z łbem, zawleczki, kołki, a także pierścienie osadcze lub sprężynujące oraz nakrętki. 16

17 Rys Zabezpieczenia sworzni: a) zawleczka; pierścienie, b) osadczy ciężki, c) osadczy kołkowy lub zawleczkowy, d) sprężynujący, e, f, g) przykłady zastosowania. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Połączenia sworzniowe stosowane są w połączeniach ruchowych (wahliwych, przegubowych), np. do łączenia tłoków z korbowodami w silnikach i pompach, ogniw w łańcuchach sworzniowych. Połączenie sworzniowe stosuje się także w połączeniach spoczynkowych do łączenia blach i prętów. Najczęściej połączenie sworzniowe składa się ze sworznia, widełek i ucha. Rys Przykład połączenia sworzniowego. Projektowanie połączenia sworzniowego W obliczeniach wytrzymałościowych połączeń sworzniowych należy uwzględnić obliczenia nie tylko sworznia, ale także elementów łączonych (najczęściej ucha i widełek). Sworzeń ciasno pasowany oblicza się na ścinanie, a luźno pasowany na zginanie. Niezależnie od rodzaju pasowania sworznie sprawdza się także na naciski powierzchniowe. 17

18 Warunek na ścinanie: Rys Obciążenie połączenia sworzniowego t F k t d 4 k tj lub k to Warunek na zginanie: g Fl 8W x k g 3 k lub k, gdzie W 0,1d gj Warunek na naciski powierzchniowe: dla powierzchni między sworzniem a piastą ucha F p ko dl1 dla powierzchni między sworzniem a piastą widełek F p ko d l go x. Wartości naprężeń dopuszczalnych na ścinanie i zginanie dobiera się według zaleceń ogólnych, natomiast wartość dopuszczalnych nacisków powierzchniowych z tabeli 1.9. Połączenia klinowe należą do połączeń rozłącznych pośrednich, w których łącznikiem jest klin. Powierzchnie robocze klina mogą być płaskie lub walcowe, tworzące kąt z osią klina. Rozróżnia się kliny jednostronne i dwustronne. Rys Rodzaje klinów: a) jednostronne, b) dwustronny. Wielkościami charakterystycznymi klinów są: pochylenie (klin jednostronny) oraz zbieżność (klin dwustronny). 18

19 Wyróżnia się połączenia klinowe: a) wzdłużne służące do łączenia piast kół z wałami lub piast dźwigni z wałami; Rys. 1.. Połączenie klinowe wzdłużne. b) poprzeczne służące do łączenia czopów i gniazd wałów, Rys Połączenie klinowe poprzeczne. c) nastawcze służące do wzajemnego ustalenia części maszynowych. Rys Połączenie klinowe nastawcze. 19

20 Połączenia wzdłużne są obecnie rzadko stosowane. Ze względu na ich liczne wady (mimośrodowe przesunięcie i skośne ustawienie osadzanej części, niekorzystny montaż, trudności z dopasowaniem klina), stosuje się je głównie do wałów wolnoobrotowych, w połączeniach obciążonych niewielkim momentem skręcającym oraz przy minimalnych wymaganiach w odniesieniu do współosiowości osadzanych części względem osi wału. Połączenia klinowe poprzeczne są obecnie wypierane przez inne połączenia (np. wciskowe, sworzniowe czy gwintowe), ze względu na znaczne osłabienie łączonych części, nierównomierny rozkład naprężeń, konieczność stosowania dużych sił montażowych, duże wymiary połączenia. Do zalet zalicza się w zasadzie tylko łatwość demontażu (przez wybicie klina) oraz kasowanie luzów. Rodzaje, charakterystyka i zastosowanie połączeń gwintowych Połączenia gwintowe są połączeniami rozłącznymi najczęściej spotykanymi w budowie maszyn. Wyróżnia się połączenia bezpośrednie, w których gwint wykonany jest w obu łączonych częściach, i pośrednie, gdzie części powiązane są ze sobą za pomocą łączników (śrub, wkrętów). Rys Połączenia gwintowe: a) bezpośrednie, b) pośrednie. Połączenia gwintowe stanowią połączenia spoczynkowe, wykorzystywane do łączenia części oraz do regulacji ich położenia. Gwinty są stosowane również w mechanizmach śrubowych umożliwiających zamianę ruchu obrotowego na postępowo-zwrotny (np. do przesuwu stołu lub suportu w obrabiarkach lub jako zespół roboczy w podnośnikach i prasach śrubowych). Gwint powstaje poprzez wycięcie rowków (bruzd) o odpowiednim kształcie wzdłuż linii śrubowej. Powstałe występy oraz bruzdy, obserwowane w płaszczyźnie przechodzącej przez oś gwintu, tworzą zarys gwintu. Wyróżnia się następujące rodzaje gwintów: a) trójkątny powszechnie stosowany w połączeniach spoczynkowych, mechanizmach pomiarowych; b) trapezowy symetryczny stosowany w połączeniach dokładnych, zwłaszcza ruchowych tj. śruby pociągowe obrabiarek, śruby podnośników, wrzeciona zaworów; c) trapezowy niesymetryczny stosowany w połączeniach ruchowych przenoszących duże obciążenia przy znacznych prędkościach ruchu, np. w prasach śrubowych; 0

21 d) prostokątny rzadko obecnie stosowany ze względu na trudność wykonania (imadła starszej konstrukcji); e) okrągły stosowany głównie przy obciążeniach udarowych, np. w złączach wagonowych, hakach dźwigów i przewodach pożarniczych. Wszystkie zarysy gwintów, z wyjątkiem prostokątnego, są znormalizowane. Rys Zarysy gwintów: a) trójkątny, b) trapezowy symetryczny, c) trapezowy niesymetryczny, d) prostokątny, e) okrągły. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Ponadto gwinty dzielą się na: metryczne i calowe; zwykłe, drobne (drobnozwojne) i grube (grubozwojne); prawe i lewe; jednokrotne i wielokrotne. Rys Rodzaje gwintów: jednokrotny prawy, b) dwukrotny lewy, c) trzykrotny prawy. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. 1

22 Tabela 1.5. Oznaczenia ważniejszych rodzajów gwintów Nazwa gwintu Oznaczenie Przykład oznaczenia Treść oznaczenia metryczny zwykły M M30 metryczny o średnicy d=30 mm metryczny drobnozwojny M Mx1,5 metryczny drobnozwojny o średnicy d= mm i skoku P=1,5 mm calowy BSW 3/4 BSW calowy o średnicy d=(3/4) calowy drobnozwojny BSF 1/ x1/6 -BSF calowy drobnozwojny o średnicy d=(1/) i skoku P=(1/6) rurowy walcowy o kącie α = 55 Rp Rp 1 rurowy walcowy zewnętrzny o średnicy wewnętrznej rury d n=1 G G ½ rurowy walcowy wewnętrzny o średnicy wewnętrznej rury d n=(1/) rurowy stożkowy o kącie α = 55 R R ¾ rurowy walcowy zewnętrzny o średnicy wewnętrznej rury d n=(3/4) Rc Rc ¼ rurowy walcowy wewnętrzny o średnicy wewnętrznej rury d n=(1/4) stożkowy rurowy St. R St. R 1 stożkowy rurowy o średnicy 1 trapezowy symetryczny Tr Tr 8x5 trapezowy symetryczny o średnicy d=8 mm i skoku P=5 mm trapezowy niesymetryczny S S 40x7 trapezowy niesymetryczny o średnicy d=40 mm i skoku P=7 mm okrągły Rd Rd 30x1/8 okrągły o średnicy d=30mm i skoku P=(1/8) Edisona E E7 Edisona o średnicy d=7 mm Źródło: Grzelak, K., Telega, J., Torzewski, J., Podstawy konstrukcji maszyn. WSiP, Warszawa 013. Wymiary nominalne gwintu śruby i nakrętki, podane w normach, są oparte na zarysie nominalnym, wspólnym dla gwintu zewnętrznego (śruby) i wewnętrznego (nakrętki). Do podstawowych parametrów gwintu należą charakterystyczne jego wymiary ujęte w normach: d średnica gwintu śruby (średnica trzpienia, na którym nacięto gwint), D średnica dna wrębów nakrętki (dla gwintu trapezowego symetrycznego D4), d1 średnica rdzenia śruby (dla gwintu trapezowego symetrycznego d3), Do średnica otworu nakrętki, d średnica podziałowa śruby, D średnica podziałowa nakrętki, P podziałka gwintu, Ph skok gwintu (w gwintach wielokrotnych Ph = n P, gdzie n krotność gwintu), α kąt gwintu mierzony między bokami zarysu, γ wznios gwintu, równy wzniosowi linii śrubowej, obliczany na średnicy podziałowej P według zależności: tg. d

23 Rys Zarys nominalny gwintu metrycznego. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Specjalną odmianą gwintu są gwinty toczne, w których między śrubę a nakrętkę wprowadzone są kulki, przetaczające się po powierzchniach roboczych gwintu. Stosuje się je w przekładniach śrubowo-tocznych, które stosowane są m.in. w śrubach pociągowych dokładnych obrabiarek oraz w mechanizmach śrubowych sprzętu pomiarowego. Rys Mechanizm śrubowo-toczny. Źródło: Śruby, wkręty i nakrętki są znormalizowanymi łącznikami gwintowymi. Śruby to łączniki z gwintem zewnętrznym, zakończone łbami o różnych kształtach, najczęściej sześciokątnym lub kwadratowym. Śruby są dokręcane kluczami. Wkręty mają nacięty na łbie rowek lub odpowiedni kształt i są dokręcane wkrętakami. 3

24 Rys Rodzaje wkrętów i śrub: a-c) wkręty, d-l) śruby, w tym: g) noskowa, h) z gniazdem wewnętrznym, i) oczkowa, j) z uchem, k) skrzydełkowa, l) radełkowana. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Rys Rodzaje nakrętek: a) sześciokątna, b) koronowa, c) kwadratowa, d) okrągła rowkowa, e) okrągła otworowa, f) skrzydełkowa, g) radełkowana. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Rys Rodzaje podkładek: a) okrągła, b-c) kuliste, d) klinowa, e-f) sprężyste. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. 4

25 W połączeniach gwintowych narażonych na obciążenia zmienne, wstrząsy lub drgania itd. może nastąpić samoczynne zluzowanie połączenia z powodu okresowego zaniku siły poosiowej, a tym samym sił tarcia między gwintem śruby a nakrętką. W celu ochrony połączenia gwintowego przed samoczynnym odkręcaniem się nakrętek stosuje się różne zabezpieczenia. Rys Sposoby zabezpieczania śrub przed samoczynnym odkręcaniem: a) podkładka sprężysta, b) nakrętka koronowa i zawleczka, c i d) zagięcie podkładek, e) podkładka ząbkowana i nakrętka rowkowa, f) sprężyna, g) dodatkowy wkręt, h) przeciwnakrętki. Źródło: Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa 01. Obciążenie gwintu następuje pod koniec dokręcania nakrętek w połączeniach gwintowych spoczynkowych oraz przy wykonywaniu pracy na pewnej drodze, jak np. podczas podnoszenia lub przesuwania ciężaru w mechanizmach śrubowych. Przyjmuje się, że całe obciążenie działające na gwint jest skupione w jednym punkcie jako siła bierna Q i porusza się wzdłuż równi pochyłej pod wpływem siły obwodowej F, działającej w kierunku prostopadłym do osi śruby. Siłę F można obliczyć ze wzoru: F Qtg ' gdzie: ρ pozorny kąt tarcia, tg ' cos r μ kąt tarcia, αr kąt roboczy gwintu znak + dotyczy podnoszenia ciężaru, znak - dotyczy opuszczania ciężaru. Natomiast moment obrotowy, jaki należy przyłożyć, aby pokonać opór gwintu (MT1) oraz opór na powierzchni oporowej, tzn. na powierzchni styku nakrętki z przedmiotem (MT) oblicza się z zależności: M M M 0,5 d Q tg ' Q r s T1 T S sr 5

26 Rys Układ sił w połączeniu gwintowym. Źródło: Grzelak, K., Telega, J., Torzewski, J., Podstawy konstrukcji maszyn, WSiP, Warszawa 013; Rutkowski A., Części maszyn, WSiP, Warszawa,01. gdzie: ds średnia średnica gwintu śruby [mm], rsr średni promień powierzchni styku [mm]. Podczas pracy moment ten jest równoważony przez moment wywołany siłą ręki Fr, przyłożoną na czynnej długości klucza l: M F l. S r Połączenie śrubowe będzie samohamowne w przypadku, gdy dowolnie duża siła osiowa, obciążająca śrubę, nie spowoduje jej obrotu. Stąd też warunek samohamowności przyjmuje postać: ' (kąt wzniosu gwintu może być co najwyżej równy pozornemu kątowi tarcia). W gwintach samohamownych wznios gwintu wynosi zwykle 1,5 5. Tego rodzaju gwinty stosuje się w połączeniach spoczynkowych oraz w mechanizmach, które muszą być samohamowne (np. w podnośnikach śrubowych). Projektowanie połączeń gwintowych Obliczenia wytrzymałościowe połączeń gwintowych można ograniczyć do kilku najczęściej występujących przypadków obciążenia. 1) Połączenie obciążone tylko siłą rozciągającą (np. obciążenie haka, śruby oczkowej do podnoszenia itp.) Warunek wytrzymałościowy ma postać: 6

27 r Q d 1 k r lub k 4 Po przekształceniach: d 1 4Q k 1,13 Q k rj r r Z tablicy gwintów metrycznych (połączenia spoczynkowe) dobiera się gwint na podstawie obliczonej minimalnej wartości średnicy rdzenia śruby d1. Rys Połączenie gwintowe obciążone siłą rozciągającą ) Połączenie obciążone jednocześnie siłą osiową oraz momentem skręcającym (np. śruby pociągowe obrabiarek, śruby podnośników, nakrętki rzymskie, przyrządy do mocowania przedmiotów obrabianych, śruby imadła i prasy śrubowej itp.) Przy jednoczesnym rozciąganiu i skręcaniu korzysta się z hipotezy Hubera: z r k lub k lub k s r α współczynnik redukujący naprężenia styczne do normalnych (α = kr/ks) σr naprężenia rozciągające: 4Q r d 1 τs naprężenia skręcające: Ms 3 s gdzie Wo 0,d W 1 o Długie śruby, pracujące na ściskanie, należy sprawdzić także na wyboczenie. rj rc Rys Połączenie gwintowe obciążone siłą osiową oraz momentem skręcającym 3) Połączenia skręcane ze wstępnym zaciskiem (np. mocowanie pokryw zbiorników ciśnieniowych lub cylindrów silników, połączenia rurowe kołnierzowe itp.) Po obciążeniu takich połączeń siłą roboczą, działającą w kierunku przeciwnym do obciążenia montażowego, musi pozostać jeszcze pewne obciążenie tzw. resztkowe (około 0% obciążenia roboczego). Średnicę rdzenia oblicza się na rozciąganie, przyjmując odpowiednio zwiększoną wartość obciążenia, a następnie dodając 5 mm (co uwzględnia wpływ skręcania oraz błędy wykonania połączenia). Wzór do obliczenia średnicy rdzenia przyjmie wówczas postać: 7

28 d 1,13 1,Q k 1 r 5 mm Rys Połączenie skręcane ze wstępnym zaciskiem 4) Połączenia obciążone siłą poprzeczną (np. połączenia blach, kołnierzy sprzęgieł itp.) a) ciasno pasowane Średnicę rdzenia śruby oblicza się z warunku na ścinanie: 4F t k t d mn 1 F siła obciążająca złącze [N], m ilość przekrojów ścinanych w jednej śrubie, n liczba śrub, kt naprężenia dopuszczalne na ścinanie [MPa]. Na podstawie wyznaczonych wymiarów śruby sprawdza się warunek na naciski powierzchniowe: F p k t g nd g grubość blachy (dla śrub jednociętych cieńszej, a dla dwuciętych grubszej). Rys Połączenie obciążone siłą poprzeczną ciasno pasowane b) luźno pasowane Należy tak dobrać wartość siły osiowej dociskającej śruby, aby nie zachodziło niebezpieczeństwo ich zginania: F Qo k t k in 8

29 F siła poprzeczna [N], k współczynnik pewności niewystąpienia poślizgu k = 0,4 0,8, i liczba powierzchni czynnych w jednej śrubie, μ współczynnik tarcia ślizgowego, n liczba śrub w połączeniu. Po ustaleniu siły osiowej, zwiększa się ją o 30% (występowanie w trakcie dokręcania również momentu skręcającego) i wyznacza średnicę rdzenia śruby ze wzoru: 1,3Q d1 1,13 k r Rys Połączenie obciążone siłą poprzeczną luźno pasowane Łączniki gumowe są stosowane w resorach, zderzakach, amortyzatorach, przy fundamentowniu obrabiarek i maszyn, a także jako uszczelki. Guma posiada wiele zalet: jest odkształcalna, tłumi drgania, posiada zdolność kumulowania energii, łatwo łączy się z metalami, posiada mały ciężar właściwy oraz dużą odporność na zmęczenie i działanie kwasów i zasad. Do głównych wad łączników gumowych zalicza się: małą wytrzymałość mechaniczną, małą odporność na produkty ropopochodne, wąski zakres temperatury pracy, przechodzenie odkształceń sprężystych w trwałe oraz starzenie się, czyli utratę własności pod wpływem czasu. Kształt łączników gumowych przyjmuje się w zależności od ich przeznaczenia oraz rodzaju i wielkości obciążenia. Łączniki mogą być: ściskane, ścinane lub skręcane. Łączniki ściskane odznaczają się największą obciążalnością i najmniejszą odkształcalnością. Łączniki gumowe pracujące na zginanie stosowane są bardzo rzadko ze względu na ich skłonność do pękania, szczególnie w miejscu łączenia z metalem. Do powiązania gumy ze współpracującymi elementami stosuje się łączenie mechaniczne, klejenie lub wulkanizację. Rys Rodzaj obciążenia łączników gumowych: a) ściskanie, b) ścinanie, c) skręcanie. Szczególnym przykładem takiego łącznika jest przegub gumowy (tzw. silentblok), umożliwiający przenoszenie różnego rodzaju obciążeń. 9

30 Rys Silentblok. Źródło: Obecnie stosuje się także inne materiały na elementy podatne. Wśród nich należy wymienić elastomery poliuretanowe, posiadające znacznie lepsze właściwości od gumy. Ich zastosowanie w konstrukcjach powoduje ogólny wzrost trwałości części od 10 razy. Z elastomerów poliuretanowych produkuje się m.in. elastyczne elementy maszyn sprzęgła, odbojniki pras, podkładki antywibracyjne, bieżnie kół itp. Bibliografia: 1. Grzelak K., Telega J., Torzewski J., Podstawy konstrukcji maszyn, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa013.. Kijewski J., Miller A., Pawlicki K., Szolc T., Maszynoznawstwo, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Legutko S., Podstawy eksploatacji maszyn, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Rutkowski A., Części maszyn, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Teodorczyk A., Termodynamika techniczna, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Dietrich M., Podstawy konstrukcji maszyn, t. 3, Wydawnictwa Naukowo- Techniczne, Warszawa Okraszewski K., Ćwiczenia konstrukcyjne, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Osiński Z., Podstawy konstrukcji maszyn, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Poradnik mechanika, pod redakcją J. Potrykus, Wydawnictwo REA, Warszawa Rutkowski A., Stępniewska A., Zbiór zadań z części maszyn, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Szargut J., Termodynamika, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Wilk S., Termodynamika techniczna, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Połączenia gwintowe

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Połączenia gwintowe Podstawy Konstrukcji Maszyn Połączenia gwintowe Wprowadzenie Połączenia gwintowe są połączeniami kształtowymi rozłącznymi najczęściej stosowanymi w budowie maszyn. Zasadniczym elementem połączenia gwintowego

Bardziej szczegółowo

ŁĄCZENIA KSZTAŁTOWE POŁĄ TOWE. Klasyfikacja połączeń maszynowych POŁĄCZENIA. rozłączne. nierozłączne. siły przyczepności siły tarcia.

ŁĄCZENIA KSZTAŁTOWE POŁĄ TOWE. Klasyfikacja połączeń maszynowych POŁĄCZENIA. rozłączne. nierozłączne. siły przyczepności siły tarcia. POŁĄ ŁĄCZENIA KSZTAŁTOWE TOWE Klasyfikacja połączeń maszynowych POŁĄCZENIA nierozłączne rozłączne siły spójności siły tarcia siły przyczepności siły tarcia siły kształtu spawane zgrzewane lutowane zawalcowane

Bardziej szczegółowo

I. Wstępne obliczenia

I. Wstępne obliczenia I. Wstępne obliczenia Dla złącza gwintowego narażonego na rozciąganie ze skręcaniem: 0,65 0,85 Przyjmuję 0,70 4 0,7 0,7 0,7 A- pole powierzchni przekroju poprzecznego rdzenia śruby 1,9 2,9 Q=6,3kN 13,546

Bardziej szczegółowo

GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h.

GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h. GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h. Gwint to śrubowe nacięcie na powierzchni walcowej lub stożkowej, zewnętrznej lub wewnętrznej. Komplementarne gwinty wewnętrzny i zewnętrzny mają tak

Bardziej szczegółowo

1. Zasady konstruowania elementów maszyn

1. Zasady konstruowania elementów maszyn 3 Przedmowa... 10 O Autorów... 11 1. Zasady konstruowania elementów maszyn 1.1 Ogólne zasady projektowania.... 14 Pytania i polecenia... 15 1.2 Klasyfikacja i normalizacja elementów maszyn... 16 1.2.1.

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KONSTRUKCYJNE

POŁĄCZENIA KONSTRUKCYJNE Zapis i Podstawy Konstrukcji. Połączenia konstrukcyjne 1 POŁĄCZENIA KONSTRUKCYJNE Połączenia konstrukcyjne nierozłączne są to takie połączenia, w których podczas rozłączania następuje zniszczenie lub uszkodzenie

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do rysunku wał maszynowy na podstawie L. Kurmaz, O. Kurmaz: PROJEKTOWANIE WĘZŁÓW I CZĘŚCI MASZYN, 2011

Materiały pomocnicze do rysunku wał maszynowy na podstawie L. Kurmaz, O. Kurmaz: PROJEKTOWANIE WĘZŁÓW I CZĘŚCI MASZYN, 2011 Materiały pomocnicze do rysunku wał maszynowy na podstawie L. Kurmaz, O. Kurmaz: PROJEKTOWANIE WĘZŁÓW I CZĘŚCI MASZYN, 2011 1. Pasowania i pola tolerancji 1.1 Łożysk tocznych 1 1.2 Kół zębatych: a) zwykłe:

Bardziej szczegółowo

Piotr Pohl, Grzegorz Wieloch. MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ Z ZAKRESU PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Część 1

Piotr Pohl, Grzegorz Wieloch. MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ Z ZAKRESU PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Część 1 Piotr Pohl, Grzegorz Wieloch MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ Z ZAKRESU PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Część Poznań WSTĘP W niniejszym opracowaniu zebrano wyjątki z norm oraz tabele i zestawienia wielkości, które są niezbędne

Bardziej szczegółowo

CYNKOMET. Tel + (48) 41 273-24-70, Fax + (48) 41 273-01-74 Email:info@cynkomet.com ŚRUBY. Nazwa elementu Stal Stal galw.

CYNKOMET. Tel + (48) 41 273-24-70, Fax + (48) 41 273-01-74 Email:info@cynkomet.com ŚRUBY. Nazwa elementu Stal Stal galw. ŚRUBY PN-74/M-82070 Śruby z otworem i rowkiem X DIN 962 PN-85/M-82101 Śruby z łbem sześciokątnym z otworem na zawleczkę DIN 601,931,960 PN-85/M-82105 Śruby z łbem sześciokątnym z gwintem na całej długości

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ WPUSTOWYCH, WIELOWYPUSTOWYCH I WIELOKARBOWYCH

ANALIZA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ WPUSTOWYCH, WIELOWYPUSTOWYCH I WIELOKARBOWYCH Grzegorz CHOMKA, Jerzy CHUDY, Marian OLEŚKIEWICZ ANALIZA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ WPUSTOWYCH, WIELOWYPUSTOWYCH I WIELOKARBOWYCH Streszczenie W artykule przedstawiono analizę porównawczą wytrzymałości połączeń

Bardziej szczegółowo

RYSOWANIE WAŁÓW I OSI

RYSOWANIE WAŁÓW I OSI POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA W KIELCACH WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN RYSOWANIE WAŁÓW I OSI Marcin Graba Wykład z przedmiotu Rysunek Techniczny - studia zaoczne,

Bardziej szczegółowo

SPRZĘGŁA MIMOŚRODOWE INKOMA TYP KWK Inkocross

SPRZĘGŁA MIMOŚRODOWE INKOMA TYP KWK Inkocross - 2 - Spis treści 1.1 Sprzęgło mimośrodowe INKOMA Inkocross typ KWK - Informacje ogólne... - 3-1.2 Sprzęgło mimośrodowe INKOMA Inkocross typ KWK - Informacje techniczne... - 4-1.3 Sprzęgło mimośrodowe

Bardziej szczegółowo

Technologia i Materiałoznawstwo Elektryczne. Połączenia Gwintowe

Technologia i Materiałoznawstwo Elektryczne. Połączenia Gwintowe Technologia i Materiałoznawstwo Elektryczne Połączenia Gwintowe Szymon Krajnik Klasa IE Nr14 ZSMEIE Rok Szkolny 2010\2011 2 Połączenie gwintowe P ołączenie gw intow e - połączenie rozłączne spoczynkowe,

Bardziej szczegółowo

Pomiar strat mocy w śrubowym mechanizmie podnoszenia

Pomiar strat mocy w śrubowym mechanizmie podnoszenia POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN II Temat ćwiczenia: Pomiar strat mocy w śrubowym

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Kilińskiego w Pabianicach Przedmiot: Proces projektowania części maszyn

Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Kilińskiego w Pabianicach Przedmiot: Proces projektowania części maszyn Zespół Szkół Nr im. Jana Kilińskiego w Pabianicach Projektowanie sprzęgieł Obliczanie sprzęgieł polega na wyznaczeniu przenoszonego momentu obrotowego (równego momentowi skręcającemu) i obliczeniu wymiarów.

Bardziej szczegółowo

Wkręty z łbem walcowym. Wkręty z łbem walcowym płaskim. DIN 93 PN-82/M Podkładki odginane jednołapkowe

Wkręty z łbem walcowym. Wkręty z łbem walcowym płaskim. DIN 93 PN-82/M Podkładki odginane jednołapkowe DIN 1 ISO 2339 DIN 7 ISO 2338 DIN 84 ISO 1207 DIN 85 ISO 1580 PN-89/M-85020 PN-89/M-85021 PN-85/M-82215 PN-85/M-82219 Kołki stożkowe Kołki walcowe Wkręty z łbem walcowym Wkręty z łbem walcowym płaskim

Bardziej szczegółowo

Podstawy konstrukcji maszyn

Podstawy konstrukcji maszyn REFORMA 2012 Podstawy konstrukcji maszyn Krzysztof Grzelak, Janusz Telega, Janusz Torzewski Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK MECHANIK TECHNIK POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH Podręcznik dla uczniów kształcących

Bardziej szczegółowo

NAZWA NORMY NORMA DIN NORMA PN NORMA ISO KOŁEK STOŻKOWY DIN 1 PN 85020 ISO 2339 NIT Z ŁBEM KULISTYM DIN 124 PN 82952 ISO 1051

NAZWA NORMY NORMA DIN NORMA PN NORMA ISO KOŁEK STOŻKOWY DIN 1 PN 85020 ISO 2339 NIT Z ŁBEM KULISTYM DIN 124 PN 82952 ISO 1051 NAZWA NORMY NORMA DIN NORMA PN NORMA ISO KOŁEK STOŻKOWY DIN 1 PN 85020 ISO 2339 PODKŁADKI DO KONSTRUKCJI DREWNIANYCH DIN 1052 NIT Z ŁBEM KULISTYM DIN 124 PN 82952 ISO 1051 PODKŁADKA OKRĄGŁA DOKŁADNA BEZ

Bardziej szczegółowo

Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn materiały pomocnicze. oprac. dr inż. Ludomir J.Jankowski

Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn materiały pomocnicze. oprac. dr inż. Ludomir J.Jankowski Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn materiały pomocnicze oprac. dr inż. Ludomir J.Jankowski 1. Obliczenia wytrzymałościowe połączeń W budowie maszyn występują różnego rodzaju połączenia, które

Bardziej szczegółowo

PIERŚCIENIE ROZPRĘŻNO ZACISKOWE PREMIUM

PIERŚCIENIE ROZPRĘŻNO ZACISKOWE PREMIUM -2- Spis treści 1.1 Pierścienie rozprężno-zaciskowe RfN 7013 - ogólna charakterystyka... 3 1.2 Pierścienie rozprężno-zaciskowe typ RfN 7013.0 - Tabela wymiarowa... 4 1.3 Pierścienie rozprężno-zaciskowe

Bardziej szczegółowo

Podstawy konstruowania węzłów i części maszyn : podręcznik konstruowania / Leonid W. Kurmaz, Oleg L. Kurmaz. Kielce, 2011.

Podstawy konstruowania węzłów i części maszyn : podręcznik konstruowania / Leonid W. Kurmaz, Oleg L. Kurmaz. Kielce, 2011. Podstawy konstruowania węzłów i części maszyn : podręcznik konstruowania / Leonid W. Kurmaz, Oleg L. Kurmaz. Kielce, 2011 Spis treści Przedmowa 6 Wstęp 7 1. Wiadomości ogólne dotyczące procesu projektowania

Bardziej szczegółowo

Temat: Mycie pojazdów i zespołów, demontaż i weryfikacja części

Temat: Mycie pojazdów i zespołów, demontaż i weryfikacja części Lekcja 16 Temat: Mycie pojazdów i zespołów, demontaż i weryfikacja części Sposób postępowania podczas usuwania zanieczyszczeń zależy od rodzaju zanieczyszczeń, materiału, z jakiego jest wykonany element,

Bardziej szczegółowo

ŚRUBOWY MECHANIZM NACIĄGOWY

ŚRUBOWY MECHANIZM NACIĄGOWY AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. St. Staszica w Krakowie Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn ŚRUBOWY MECHANIZM NACIĄGOWY Założenia projektowe: - urządzenie

Bardziej szczegółowo

Rozróżnia proste przypadki obciążeń elementów konstrukcyjnych

Rozróżnia proste przypadki obciążeń elementów konstrukcyjnych roces projektowania części maszyn Wpisany przez iotr ustelny Moduł: roces projektowania części maszyn Typ szkoły: Technikum Jednostka modułowa C rojektowanie połączeń rozłącznych i nierozłącznych Zna ogólne

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1: śruba rozciągana i skręcana

Zadanie 1: śruba rozciągana i skręcana Zadanie 1: śruba rozciągana i skręcana Cylindryczny zbiornik i jego pokrywę łączy osiem śrub M16 wykonanych ze stali C15 i osadzonych na kołnierzu. Średnica wewnętrzna zbiornika wynosi 200 mm. Zbiornik

Bardziej szczegółowo

PIERŚCIENIE ROZPRĘŻNO - ZACISKOWE SST

PIERŚCIENIE ROZPRĘŻNO - ZACISKOWE SST -2- Spis treści 1.1 Pierścienie rozprężno-zaciskowe typ RfN 7012 SST wykonanie ze stali.. 3 1.2 Pierścienie rozprężno-zaciskowe typ RfN 7061 SST wykonanie ze stali.. 4 1.3 Pierścienie rozprężno-zaciskowe

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Łączniki mechaniczne

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Łączniki mechaniczne KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM Łączniki mechaniczne Asortyment śrub trzpień łeb Śruby z łbem sześciokątnym Śruby z gwintem na całej długości, z łbem sześciokątnym Śruby nie mniejsze niż M12 Gwinty

Bardziej szczegółowo

PIERŚCIENIE ZACISKOWE

PIERŚCIENIE ZACISKOWE -2- Spis treści 1.1 Pierścienie zaciskowe RfN... 3 1.2 Pierścienie zaciskowe typ RFN - Wprowadzenie... 5 1.3 Pierścienie zaciskowe RINGFEDER typ RfN 4012 - wykonanie lekkie... 6 1.4 Pierścienie zaciskowe

Bardziej szczegółowo

6. Rysowanie osi i wałów

6. Rysowanie osi i wałów 6. Rysowanie osi i wałów 6.1. Wiadomości wstępne Wałki maszynowe są częściami maszyn, zazwyczaj o przekroju kołowym, przeważnie z wieloma uskokami. Poszczególne uskoki tworzą stopnie wałka, które czasami

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Techniki. Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Ćwiczenie nr 1

Wprowadzenie do Techniki. Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Ćwiczenie nr 1 Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Wprowadzenie do Techniki Ćwiczenie nr 1 Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski Katedra Podstaw Systemów Technicznych Wydział Organizacji i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

PIERŚCIENIE ZACISKOWE

PIERŚCIENIE ZACISKOWE -2- Spis treści 1.1 WINFLEX typ T TL TL2... 3 1.2 WINFLEX Typ T TL NPE... 4 1.3 WINFLEX typ BSAT BSATL BSATL2... 5 1.4 WINFLEX typ CPF z bębnem hamulcowym... 6 1.5 WINFLEX typ TDF z tarczą hamulcową...

Bardziej szczegółowo

Koła stożkowe o zębach skośnych i krzywoliniowych oraz odpowiadające im zastępcze koła walcowe wytrzymałościowo równoważne

Koła stożkowe o zębach skośnych i krzywoliniowych oraz odpowiadające im zastępcze koła walcowe wytrzymałościowo równoważne Spis treści PRZEDMOWA... 9 1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA I KLASYFIKACJA PRZEKŁADNI ZĘBATYCH... 11 2. ZASTOSOWANIE I WYMAGANIA STAWIANE PRZEKŁADNIOM ZĘBATYM... 22 3. GEOMETRIA I KINEMATYKA PRZEKŁADNI WALCOWYCH

Bardziej szczegółowo

10.9 1. POŁĄCZENIA ŚRUBOWE 1.1 ASORTYMENT I WŁAŚCIWOŚCI ŁĄCZNIKÓW. Konstrukcje Metalowe Laboratorium

10.9 1. POŁĄCZENIA ŚRUBOWE 1.1 ASORTYMENT I WŁAŚCIWOŚCI ŁĄCZNIKÓW. Konstrukcje Metalowe Laboratorium 1. POŁĄCZENIA ŚRUBOWE 1.1 ASORTYMENT I WŁAŚCIWOŚCI ŁĄCZNIKÓW Średnice śrub: M10, M12, M16, M20, M24, M27, M30 Klasy właściwości mechanicznych śrub: 3.6, 4.6, 4.8, 5.6, 5.8, 6.6, 8.8, 10.9, 12.9 10.9 śruby

Bardziej szczegółowo

PROFILOWE WAŁY NAPĘDOWE

PROFILOWE WAŁY NAPĘDOWE - 16 - Profile wielowypustowe - obliczenia Wały i tuleje profilowe wielowypustowe w standardzie są wykonywane wg ISO 14. Wybór wykonanych wg standardów elementów zapewnia, że są one atrakcyjne cenowo przy

Bardziej szczegółowo

ROTEX Sprzęgło skrętnie elastyczne

ROTEX Sprzęgło skrętnie elastyczne Wykonanie standard nr 00 - żeliwne, aluminiowe Skrętnie elastyczne, bezobsługowe Tłumiące drgania Niezawodne (przenosi napęd mimo zniszczenia łącznika) Piasty montowane wzdłuż osi Dobre własności dynamiczne

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH koło podziałowe linia przyporu P R P N P O koło podziałowe Najsilniejsze zginanie zęba następuje wówczas, gdy siła P N jest przyłożona u wierzchołka zęba. Siłę P N można rozłożyć

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)160312 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 280556 (51) IntCl5: Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1989 F16H 57/12 (54)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Część I STATYKA

Spis treści. Wstęp Część I STATYKA Spis treści Wstęp... 15 Część I STATYKA 1. WEKTORY. PODSTAWOWE DZIAŁANIA NA WEKTORACH... 17 1.1. Pojęcie wektora. Rodzaje wektorów... 19 1.2. Rzut wektora na oś. Współrzędne i składowe wektora... 22 1.3.

Bardziej szczegółowo

Wymiary tolerowane i pasowania. Opracował: mgr inż. Józef Wakuła

Wymiary tolerowane i pasowania. Opracował: mgr inż. Józef Wakuła Wymiary tolerowane i pasowania Opracował: mgr inż. Józef Wakuła Pojęcia podstawowe Wykonanie przedmiotu zgodnie z podanymi na rysunku wymiarami, z uwagi na ograniczone dokładności wykonawcze oraz pomiarowe

Bardziej szczegółowo

Podstawy Technik Wytwarzania, cz. II

Podstawy Technik Wytwarzania, cz. II Podstawy Technik Wytwarzania, cz. II dr inż. Marcin Słoma Zakład Mikrotechnologii i Nanotechnologii 2 Rozłączne Bezpośrednie Pośrednie gwintowe, rurowe, wielokątne, plastycznie odkształcane, wielowypustowe,

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11)

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 182107 (21) Numer zgłoszenia: 322577 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 26.03.1996 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Projekt PKM Zespół połączeń

Projekt PKM Zespół połączeń Projekt PKM Zespół połączeń Zaprojektować zespół połączeń wg schematu przedstawionego poniżej: 1. Określić założenia konstrukcyjne. 2. Dokonać stosownych obliczeń dla: a) gwintów- dorób średnicy z warunku

Bardziej szczegółowo

OFERTA HANDLOWA INTER-METAL RADOM PRODUCENT I DYSTRYBUTOR WYROBOW ZLACZNYCH

OFERTA HANDLOWA INTER-METAL RADOM PRODUCENT I DYSTRYBUTOR WYROBOW ZLACZNYCH OFERTA HANDLOWA INTER-METAL RADOM PRODUCENT I DYSTRYBUTOR WYROBOW ZLACZNYCH 26-600 RADOM, ul. Lubelska 69/71 Tel. +48 48 365 61 85, 365 31 96, 365 52 95 Fax +48 48 365 08 71 KATALOG ZAWIERA 1 POZYCJA 1-11

Bardziej szczegółowo

Zajęcia wyrównawcze z Podstaw Konstrukcji Maszyn Materiały pomocnicze do zajęć

Zajęcia wyrównawcze z Podstaw Konstrukcji Maszyn Materiały pomocnicze do zajęć Zajęcia wyrównawcze z Podstaw Konstrukcji Maszyn Materiały pomocnicze do zajęć dr inż. Adam Cholewa dr inż. Krzysztof Psiuk Gliwice 0 Zestawienie podstawowych wzorów wytrzymałościowych Poniżej zestawiono

Bardziej szczegółowo

ZAPIS TOLERANCJI I PASOWAŃ

ZAPIS TOLERANCJI I PASOWAŃ Zapis i Podstawy Konstrukcji. Tolerancje i Pasowania 1 ZAPIS TOLERANCJI I PASOWAŃ Wymiary nominalne N są to wymiary przedmiotów podawane na rysunkach. Wymiary rzeczywiste uzyskane w praktyce są zawsze

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ĆWICZENIE NR.7 BADANIE SPRZĘGŁA NIEROZŁĄCZNEGO

LABORATORIUM PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ĆWICZENIE NR.7 BADANIE SPRZĘGŁA NIEROZŁĄCZNEGO LABORATORIUM PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ĆWICZENIE NR.7 BADANIE SPRZĘGŁA NIEROZŁĄCZNEGO 1. Cel ćwiczenia - Zapoznanie się z działaniem i metodami obliczeniowymi sprzęgieł nierozłącznych typu kołnierzowego

Bardziej szczegółowo

PRZEKŁADNIE CIERNE PRZEKŁADNIE MECHANICZNE ZĘBATE CIĘGNOWE CIERNE ŁAŃCUCHOWE. a) o przełożeniu stałym. b) o przełożeniu zmiennym

PRZEKŁADNIE CIERNE PRZEKŁADNIE MECHANICZNE ZĘBATE CIĘGNOWE CIERNE ŁAŃCUCHOWE. a) o przełożeniu stałym. b) o przełożeniu zmiennym PRZEKŁADNIE CIERNE PRZEKŁADNIE MECHANICZNE ZĘBATE CIĘGNOWE CIERNE PASOWE LINOWE ŁAŃCUCHOWE a) o przełożeniu stałym a) z pasem płaskim a) łańcych pierścieniowy b) o przełożeniu zmiennym b) z pasem okrągłym

Bardziej szczegółowo

Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z informatora

Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z informatora Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z informatora Rozwiązanie zadania obejmuje: - opracowanie propozycji rozwiązania konstrukcyjnego dla wpustu przenoszącego napęd z wału na koło zębate w zespole

Bardziej szczegółowo

3. Wstępny dobór parametrów przekładni stałej

3. Wstępny dobór parametrów przekładni stałej 4,55 n1= 3500 obr/min n= 1750 obr/min N= 4,55 kw 0,70 1,00 16 37 1,41 1,4 8 30,7 1,41 1. Obliczenie momentu Moment na kole n1 obliczam z zależności: 9550 9550 Moment na kole n obliczam z zależności: 9550

Bardziej szczegółowo

Łożyska toczne główne rodzaje, charakterystyczne cechy

Łożyska toczne główne rodzaje, charakterystyczne cechy Łożyska toczne główne rodzaje, charakterystyczne cechy Łożysko - co to jest? 2 ożyska - klasyfikacja 3 Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje 4 asada działania Łożyska hydrodynamiczne Sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa 11

Spis treści. Przedmowa 11 Przykłady obliczeń z podstaw konstrukcji maszyn. [Tom] 2, Łożyska, sprzęgła i hamulce, przekładnie mechaniczne / pod redakcją Eugeniusza Mazanka ; autorzy: Andrzej Dziurski, Ludwik Kania, Andrzej Kasprzycki,

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 179279 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 312589 (22) Data zgłoszenia: 30.01.1996 (51) IntCl7. B21B 31/24 (54)

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Gospodarki

Wyższa Szkoła Gospodarki Zjazd 1 WZÓR OPSU TECZKI ĆWICZENIOWEJ Wyższa Szkoła Gospodarki Wydział Techniczny kierunek: Mechatronika Laboratorium z rysunku technicznego Semestr I, grupa L1 (L2) Imię i Nazwisko Tematyka ćwiczeń do

Bardziej szczegółowo

Elementy mocuj¹ce firmy. RfN tel.: fax:

Elementy mocuj¹ce firmy. RfN tel.: fax: Elementy mocuj¹ce firmy RfN 7014 - 1 - Pierścienie rozprężno-zaciskowe RfN 7014 Spis treści Ogólna charakterystyka... 2 Tabela wymiarowa RfN 7014... 3 Wymagana śnica piasty D N w zależności od granicy

Bardziej szczegółowo

(13) B1 F16H 1/16 F16H 57/12

(13) B1 F16H 1/16 F16H 57/12 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 164105 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 288497 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 20.12.1990 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl5: F16H 1/16 F16H

Bardziej szczegółowo

Elementy do maszyn i przyrządów

Elementy do maszyn i przyrządów Elementy do maszyn i przyrządów 853 K0697 Śruby dwustronne DIN 6379 Materiał: Stal do ulepszania cieplnego. KIPP Śruby dwustronne DIN 6379 Nr Zamówienia D L B1 B2 Ciężar ok. g Wersja: Gwint walcowy. M6

Bardziej szczegółowo

ZALETY POŁĄCZEŃ TRZPIENIOWYCH

ZALETY POŁĄCZEŃ TRZPIENIOWYCH POŁĄCZENIA ŚRUBOWE dr inż. ż Dariusz Czepiżak 1 ZALETY POŁĄCZEŃ TRZPIENIOWYCH 1. Mogą być wykonane w każdych warunkach atmosferycznych, 2. Mogą być wykonane przez pracowników nie mających wysokich kwalifikacji,

Bardziej szczegółowo

ZADANIA (w danym zadaniu może występować jedno lub więcej zagadnień)

ZADANIA (w danym zadaniu może występować jedno lub więcej zagadnień) EGZAMIN Z PKM (2014/2015, grupy: 13M13469) PRZYKŁADOWE TEMATY ZADAŃ I TESTÓW ZADANIA (w danym zadaniu może występować jedno lub więcej zagadnień) DOKŁADNOŚĆ ELEMENTÓW MASZYN 1. Obliczanie odchyłek lub

Bardziej szczegółowo

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali 2.1. Wstęp Próba statyczna ściskania jest podstawowym sposobem badania materiałów kruchych takich jak żeliwo czy beton, które mają znacznie lepsze

Bardziej szczegółowo

Wytrzymałość Konstrukcji I - MEiL część II egzaminu. 1. Omówić wykresy rozciągania typowych materiałów. Podać charakterystyczne punkty wykresów.

Wytrzymałość Konstrukcji I - MEiL część II egzaminu. 1. Omówić wykresy rozciągania typowych materiałów. Podać charakterystyczne punkty wykresów. Wytrzymałość Konstrukcji I - MEiL część II egzaminu 1. Omówić wykresy rozciągania typowych materiałów. Podać charakterystyczne punkty wykresów. 2. Omówić pojęcia sił wewnętrznych i zewnętrznych konstrukcji.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Zawód: technik mechanik Symbol cyfrowy: 311 [20] 311[20]-01-072 Numer zadania: 1 Czas trwania egzaminu: 10 minut EGZAMINU ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC

Bardziej szczegółowo

PIERŚCIENIE ROZPRĘŻNO ZACISKOWE PREMIUM

PIERŚCIENIE ROZPRĘŻNO ZACISKOWE PREMIUM -2- Spis treści 1.1 Pierścienie rozprężno-zaciskowe RfN 7014 - ogólna charakterystyka... 3 1.2 Pierścienie rozprężno-zaciskowe typ RfN 7014 - Tabela wymiarowa... 4 1.3 Pierścienie rozprężno-zaciskowe typ

Bardziej szczegółowo

bez łba Strona...620 Strony...596-602 Śruby pasowane z łbem walcowym Śruby z łbem zestawy elem. z gniazdem sześciokątnym Strony...

bez łba Strona...620 Strony...596-602 Śruby pasowane z łbem walcowym Śruby z łbem zestawy elem. z gniazdem sześciokątnym Strony... 600 Śruby z łbem walcowym z gniazdem sześciokątnym 602 Śruby dociskowe bez łba Strony.........596602 Strona.....................603 604 Śruby z łbem stożkowym z gniazdem sześciokątnym 604 Śruby z łbem

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA RZESZOWSKA IM. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA, Rzeszów, PL BUP 21/15

PL B1. POLITECHNIKA RZESZOWSKA IM. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA, Rzeszów, PL BUP 21/15 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 227819 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 407801 (22) Data zgłoszenia: 04.04.2014 (51) Int.Cl. F16H 1/16 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 F16H 3/62

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 F16H 3/62 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 176935 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 309072 (22) Data zgłoszenia: 09.06.1995 (51) IntCl6: F16H 3/62 (54)

Bardziej szczegółowo

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76 Strona 1 z 76 Kompensatory stalowe Jeśli potencjalne odkształcenia termiczne lub mechaniczne nie mogą być zaabsorbowane przez system rurociągów, istnieje konieczność stosowania kompensatorów. Nie przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2019 CZĘŚĆ PISEMNA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2019 CZĘŚĆ PISEMNA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2018 Nazwa kwalifikacji: Montaż i obsługa maszyn i urządzeń Oznaczenie kwalifikacji: M.17 Wersja arkusza:

Bardziej szczegółowo

* w przypadku braku numeru PESEL seria i numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość

* w przypadku braku numeru PESEL seria i numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2019 Nazwa kwalifikacji: Montaż i obsługa maszyn i urządzeń Oznaczenie kwalifikacji: M.17 Wersja arkusza:

Bardziej szczegółowo

TOLERANCJE I PASOWANIA WYMIARÓW LINIOWYCH. 1. Wymiary nominalne rzeczywiste, tolerancja wymiaru.

TOLERANCJE I PASOWANIA WYMIARÓW LINIOWYCH. 1. Wymiary nominalne rzeczywiste, tolerancja wymiaru. OLERCJE I PSOWI WYMIRÓW LIIOWYCH 1. Wymiary nominalne rzeczywiste, tolerancja wymiaru. Wymiary przedmiotów na rysunkach noszą nazwę wymiarów nominalnych oznaczanych symbolem. W praktyce wymiary nominalne

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE ZACHOWANIA SIĘ MATERIAŁÓW PODCZAS ŚCISKANIA Instrukcja przeznaczona jest dla studentów

Bardziej szczegółowo

SIŁOWNIKI ŚRUBOWE FIRMY INKOMA - GROUP

SIŁOWNIKI ŚRUBOWE FIRMY INKOMA - GROUP - 2 - Spis treści 1. Siłowniki śrubowe ALBERT typ SGT 5 SGT 1000 ze śrubą toczną lub śrubą z gwintem trapezowym symetrycznym... - 3-2. Siłowniki śrubowe ALBERT typ SGT 5 SGT 1000 - warianty wykonania...

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu. Karta przedmiotu - Podstawy budowy maszyn II Katalog ECTS Politechniki Warszawskiej

Opis przedmiotu. Karta przedmiotu - Podstawy budowy maszyn II Katalog ECTS Politechniki Warszawskiej Kod przedmiotu TR.NIK408 Nazwa przedmiotu Podstawy budowy maszyn II Wersja przedmiotu 2015/16 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia I stopnia Forma i tryb prowadzenia studiów

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 7

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 7 Przedmiot : OBRÓBKA SKRAWANIEM I NARZĘDZIA Temat: Szlifowanie cz. II. KATEDRA TECHNIK WYTWARZANIA I AUTOMATYZACJI INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 7 Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn

Bardziej szczegółowo

Tuleje rozprężno-zaciskowe SIT-LOCK

Tuleje rozprężno-zaciskowe SIT-LOCK Tuleje rozprężno-zaciskowe SIT-LOK Spis treści Tuleje rozprężno-zaciskowe SIT-LOK Str. Zalety tulei SIT-LOK 109 Dobór tulei 109 sortyment podstawowy: SIT-LOK 1 niesamocentrujące 110 111 SIT-LOK 2 niesamocentrujące

Bardziej szczegółowo

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego SPRZĘGŁA W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego bez zmiany jego wartości i kierunku. W ogólnym

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA

DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA 1. OPIS TECHNICZNY 1.1. Przeznaczenie urządzenia. Sprzęgła podatne służą do łagodzenia nierównomierności przenoszonego momentu obrotowego i tłumienia drgań skrętnych.

Bardziej szczegółowo

Łożyska - zasady doboru

Łożyska - zasady doboru Łożyska - zasady doboru Dane wejściowe: Siła, średnica wału, prędkość obrotowa Warunki pracy: środowisko (zanieczyszczenia, wilgoć), drgania Dodatkowe wymagania: charakter obciążenia, wymagana trwałość,

Bardziej szczegółowo

Strona internetowa https://sites.google.com/site/tmpkmair

Strona internetowa https://sites.google.com/site/tmpkmair Strona internetowa https://sites.google.com/site/tmpkmair TOLERANCJE I PASOWANIA WYMIARÓW LINIOWYCH 1. Wymiary nominalne rzeczywiste, tolerancja wymiaru. Wymiary przedmiotów na rysunkach noszą nazwę wymiarów

Bardziej szczegółowo

Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń

Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń 1. Podział obciążeń i odkształceń Oddziaływania na konstrukcję, w zależności od sposobu działania sił, mogą być statyczne lun dynamiczne. Obciążenia statyczne występują

Bardziej szczegółowo

Dobór sprzęgieł hydrokinetycznych 179 Bibliografia 183

Dobór sprzęgieł hydrokinetycznych 179 Bibliografia 183 Podstawy konstrukcji maszyn. T. 3 / autorzy: Tadeusz Kacperski, Andrzej Krukowski, Sylwester Markusik, Włodzimierz Ozimowski ; pod redakcją Marka Dietricha. wyd. 3, 3 dodr. Warszawa, 2015 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

RfN 4071/91/51/73 RfN 4171

RfN 4071/91/51/73 RfN 4171 Elementy mocuj¹ce firmy RfN 4071/91/51/73 RfN 4171 - 1 - Pierścienie zaciskowe RfN 4071, RfN 4091, RfN 4051, RfN 4171, RfN 4073 Spis treści Informacje ogólne... 2 Wprowadzenie... 4 Tabela wymiarowa RfN

Bardziej szczegółowo

Numer dopuszczenia: 07/2007 ISBN Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna Warszawa 1986

Numer dopuszczenia: 07/2007 ISBN Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna Warszawa 1986 Autor Andrzej Rutkowski Konsultant wyd. XII zm.: dr inż. Józef Zawora Okładkę projektował: Roman Kirilenko Redaktor merytoryczny: Dorota Woźnicka Redaktor techniczny: Ewa Kowalska-Żołądek Książka zawiera

Bardziej szczegółowo

SPRZĘGŁA MIMOŚRODOWE INKOMA TYP LFK Lineflex

SPRZĘGŁA MIMOŚRODOWE INKOMA TYP LFK Lineflex - 2 - Spis treści 1.1 Sprzęgło mimośrodowe INKOMA Lineflex typ LFK - Informacje ogólne... - 3-1.2 Sprzęgło mimośrodowe INKOMA Lineflex typ LFK - Informacje techniczne... - 4-1.3 Sprzęgło mimośrodowe INKOMA

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn

Podstawy Konstrukcji Maszyn Podtawy Kontrukcji azyn Wykład 4 Połączenia śrubowe Dr inŝ. Jacek Czarnigowki Połączenia w kontrukcji mazyn Połączenia Pośrednie Połączenie z elementem dodatkowym pomiędzy elementami łączonymi Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

PL 210777 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL 21.01.2008 BUP 02/08 29.02.2012 WUP 02/12. ZBIGNIEW OSZCZAK, Lublin, PL

PL 210777 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL 21.01.2008 BUP 02/08 29.02.2012 WUP 02/12. ZBIGNIEW OSZCZAK, Lublin, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210777 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 380160 (51) Int.Cl. F16D 13/75 (2006.01) F16C 1/22 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice, PL BUP 18/05

PL B1. POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice, PL BUP 18/05 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 209438 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 365719 (51) Int.Cl. A61B 17/70 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 01.03.2004

Bardziej szczegółowo

15. Przedmiot: WYTRZYMAŁOŚĆ MATERIAŁÓW Kierunek: Mechatronika Specjalność: Elektroautomatyka okrętowa Rozkład zajęć w czasie studiów Liczba godzin

15. Przedmiot: WYTRZYMAŁOŚĆ MATERIAŁÓW Kierunek: Mechatronika Specjalność: Elektroautomatyka okrętowa Rozkład zajęć w czasie studiów Liczba godzin 15. Przedmiot: WYTRZYMAŁOŚĆ MATERIAŁÓW Kierunek: Mechatronika Specjalność: Elektroautomatyka okrętowa Rozkład zajęć w czasie studiów Liczba godzin Liczba godzin Liczba tygodni w tygodniu w semestrze w

Bardziej szczegółowo

Sposób kształtowania plastycznego wałków z wieńcami zębatymi

Sposób kształtowania plastycznego wałków z wieńcami zębatymi Sposób kształtowania plastycznego wałków z wieńcami zębatymi Przedmiotem wynalazku jest sposób kształtowania plastycznego wałków z wieńcami zębatymi, zwłaszcza wałków drążonych. Przez pojecie wał drążony

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Wydział Inżynierii Zarządzania. Wprowadzenie do techniki tarcie ćwiczenia

Politechnika Poznańska Wydział Inżynierii Zarządzania. Wprowadzenie do techniki tarcie ćwiczenia Politechnika Poznańska Wydział Inżynierii Zarządzania Wprowadzenie do techniki tarcie ćwiczenia Model Charlesa Coulomb a (1785) Charles Coulomb (1736 1806) pierwszy pełny matematyczny opis, (tzw. elastyczne

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1

Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1 Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1 Jan Bródka, Aleksander Kozłowski (red.) SPIS TREŚCI: Wstęp 1. Zagadnienia ogólne (Jan Bródka) 1.1. Materiały i wyroby 1.2. Systematyka

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 190691 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 334454 (51) IntCl7 H02K 7/14 (22) Data zgłoszenia: 15.07.1999 E21C

Bardziej szczegółowo

O firmie. 2-4. Śruby sześciokątne 5-7. Śruby z gniazdem sześciokątnym.. 8-9. Nakrętki... 10-14. Podkładki, zegery.. 15-20. Wkręty..

O firmie. 2-4. Śruby sześciokątne 5-7. Śruby z gniazdem sześciokątnym.. 8-9. Nakrętki... 10-14. Podkładki, zegery.. 15-20. Wkręty.. S t r o n a 1 Spis treści: O firmie. 2-4 Śruby sześciokątne 5-7 Śruby z gniazdem sześciokątnym.. 8-9 Nakrętki... 10-14 Podkładki, zegery.. 15-20 Wkręty.. 21-24 Kołki, korki.. 25-27 Pręty gwintowane. 28

Bardziej szczegółowo

PRZEKŁADNIE ŁAŃCUCHOWE

PRZEKŁADNIE ŁAŃCUCHOWE PRZEKŁADNIE ŁAŃCUCHOWE Przekładnie łańcuchowe znajdują zastosowanie ( szczególnie przy dużych odległościach osi ) do przenoszenia mocy, jako środki napędu w różnego rodzaju maszynach i urządzeniach przemysłowych

Bardziej szczegółowo

METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ

METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (22) nr 1, 2007 Aleksander KOWAL METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ Sreszczenie: W artykule przedstawiono metalowe sprzęgło bardzo podatne skrętnie,

Bardziej szczegółowo

«160. 6, S r aby f u n d a m e n t we. Śruby f u n d a m e n t o w e służą do połączenia, siłom odrywającym, lub swywrae. ającynu

«160. 6, S r aby f u n d a m e n t we. Śruby f u n d a m e n t o w e służą do połączenia, siłom odrywającym, lub swywrae. ającynu «160 6, S r aby f u n d a m e n t we. Śruby f u n d a m e n t o w e służą do połączenia, z f u n d a. m e n t * m maszyn, poddanym siłom odrywającym, lub swywrae. ającynu Zależnie od wielkdśc.1 tych sił

Bardziej szczegółowo

GRUPA. Śruby z łbem 604 stożkowym z gniazdem sześciokątnym. zaokrąglonym z gniazdem sześciokątnym. Strony wkręty do GRUPA

GRUPA. Śruby z łbem 604 stożkowym z gniazdem sześciokątnym. zaokrąglonym z gniazdem sześciokątnym. Strony wkręty do GRUPA grupa Śruby z łbem 600 walcowym z gniazdem sześciokątnym Strona......626 634 GRUPA 602 Śruby dociskowe bez łba GRUPA Śruby z łbem 604 stożkowym z gniazdem sześciokątnym GRUPA 604 Śruby z łbem zaokrąglonym

Bardziej szczegółowo

Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007

Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007 Akcesoria łożyskowe Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007 973 Tuleje wciągane Warianty wykonania... 976 Wykonanie podstawowe... 976 Wykonania do montażu i demontażu

Bardziej szczegółowo

Opis urządzeń. Siłownik membranowy Siłownik membranowy. Zastosowanie

Opis urządzeń. Siłownik membranowy Siłownik membranowy. Zastosowanie Siłownik membranowy 423... Siłownik membranowy do hamulców krzywkowych do hamulców tarczowych Zastosowanie Cel Konserwacja Zalecenie montażowe Przyczepy z dyszlem i naczepy siodłowe z więcej niż jedną

Bardziej szczegółowo