Ważniejsze wskaźniki ph. 1,2 2,8 1,7 czerwone pomarańczowe żółte. 8,0 9,6 8,9 żółte zielone niebieskie

Save this PDF as:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ważniejsze wskaźniki ph. 1,2 2,8 1,7 czerwone pomarańczowe żółte. 8,0 9,6 8,9 żółte zielone niebieskie"

Transkrypt

1 Ćwiczenie 3 Zasada doboru wskaźnika w alkacymetrii na przykładzie oznaczania zawartości środka konserwującego E260 (kwasu octowego). Alkalimetryczne oznaczanie kwasu solnego w soku żołądkowym. Oznaczanie mieszaniny kwasów różnej mocy. Nastawianie miana zasady sodowej metodą miareczkowania acydymetrycznego. Literatura 1. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.2. Chemiczne metody analizy ilościowej. Wyd. 10. PWN, Warszawa Szmal Z.S., Lipiec T., Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej, Wyd. VII poprawione i unowocześnione, PZWL, Warszawa Persona A.(red.) Chemia analityczna. Wyd. Medyk, Warszawa, Skrypt do ćwiczeń z chemii ogólnej, nieorganicznej i analitycznej, pod redakcją E. Skrzydlewskiej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok Galus Z., Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej. Wyd. 9. WNT, Warszawa 2007 Cel ćwiczenia: poznanie zasad miareczkowania alkacymetrycznego oraz praktycznego wykorzystania alkacymetrii w praktycznej analizie chemicznej. Zakres materiału: podstawy teoretyczne alkacymetrii, zasada oznaczania kwasu solnego, mieszaniny kwasów różnej mocy, nastawiania miana zasady sodowej. Zasada doboru wskaźnika na przykładzie oznaczania kwasu octowego; znajomość obliczeń chemicznych alkacymetria; zagadnienia z wykładu dotyczącego podstaw analizy miareczkowej i alkacymetrii. I. Część teoretyczna ALKACYMETRIA Metody oznaczeń alkacymetrycznych oparte są na reakcjach kwas-zasada i dlatego nazywane są także metodami zobojętnienia. Titrantami w alkacymetrii są roztwory mocnych kwasów lub zasad. Alkacymetria obejmuje: alkalimetrię, tj. oznaczenia kwasów za pomocą mianowanych roztworów zasad acydymetrię, tj. oznaczenia zasad za pomocą mianowanych roztworów kwasów. Miareczkowanie alkacymetryczne stosowane jest powszechnie do oznaczania kwasów i zasad nieorganicznych i organicznych. Metodami tymi można oznaczyć również sole słabych kwasów i mocnych zasad aniony tych soli są wg teorii Brönsteda zasadami oraz sole mocnych kwasów i słabych zasad, których kationy są kwasami. Koniec miareczkowania, czyli moment osiągnięcia PR, w którym ilość kwasu równoważy ilość zasady, określa się metodami wizualnymi przy użyciu wskaźników ph lub metodami instrumentalnymi (np. potencjometryczną, konduktometryczną). Wskaźnikami ph (indykatorami) są słabe kwasy lub zasady organiczne, których jony mają inne zabarwienie cząsteczki nie zdysocjowane. Dysocjację wskaźnika o charakterze kwasu lub zasady wyrażają równania: HInd H + + Ind IndOH Ind + + OH gdzie HInd i IndOH oznaczają niezdysocjowaną, a Ind i Ind + odpowiednio anion i kation wskaźnika. 1

2 W przypadku wskaźnika kwasowego wzrost stężenia jonów wodorowych przesuwa równowagę reakcji w lewą stronę, zwiększając stężenie HInd i na skutek tego roztwór przyjmuje barwę formy niezdysocjowanej. Natomiast zmniejszenie stężenia jonów wodorowych, spowodowane dodatkiem zasady przesuwa równowagę reakcji w prawo, powodując prawie całkowitą dysocjację cząsteczek HInd i powstanie barwy odpowiadającej formie zdysocjowanej. Przedział ph, w którym zachodzą widoczne zmiany barwy roztworu wskaźnika nazywa się zakresem wskaźnikowym. Dla większości wskaźników zakres widzialnej zmiany barwy leży w granicach 1,2 1,8 jednostek ph. Rozróżnia się wskaźniki jednobarwne, mające tylko jedną formę zabarwioną (druga jest bezbarwna) oraz dwu lub wielobarwne, w których dwie lub więcej form ma zabarwienie. Wskaźniki ph stosuje się same lub czasem w mieszaninie ze wskaźnikiem obojętnym, na którego tle zmiana zabarwienia wskaźnika ph jest wyraźniejsza. W tabeli podano zakresy zmiany barwy niektórych częściej używanych wskaźników. Ważniejsze wskaźniki ph Wskaźnik Zakres zmiany ph (X-Y) pk In Zabarwienie w roztworze ph X Y ph X ph Y Błękit tymolowy 1,2 2,8 1,7 czerwone pomarańczowe żółte 8,0 9,6 8,9 żółte zielone niebieskie Oranż metylowy 3,1 4,4 3,4 czerwone pomarańczowe żółte Czerwień metylowa 4,2 6,3 5,0 czerwone pomarańczowe żółte Lakmus 5,0 8,0 6,5 czerwone Błękit bromotymolowy Czerwień fenolowa różowofiletowe niebieskie 6,2 7,6 7,1 żółte zielone niebieskie 6,8 8,4 7,9 żółte pomarańczowe czerwone Fenoloftaleina 8,1 10,0 9,4 bezbarwna różowe czerwone Krzywe miareczkowania Zmiany wartości ph podczas miareczkowania można przedstawić graficznie w postaci tzw. krzywej miareczkowania, czyli zależności ph od stopnia zobojętnienia roztworu lub objętości dodanego titranta. Na podstawie przebiegu krzywych miareczkowania można znaleźć punkt równoważnikowy. Na rycinach zostały przedstawione krzywe miareczkowania kwasów i zasad o różnej mocy. Dla każdej krzywej charakterystyczne są gwałtowne zmiany wartości ph w obszarze bliskim punktowi 2

3 równoważnikowemu i stosunkowo małe zmiany poza tym obszarem. Różnica wartości ph przed osiągnięciem i po osiągnięciu PR, spowodowana dodaniem niewielkiej ilości odczynnika miareczkującego, nazywa się skokiem miareczkowania. Skok ten jest tym większy im większa jest moc i stężenie reagujących ze sobą kwasów i zasad. Mocne kwasy i mocne zasady są w roztworze zdysocjowane całkowicie. Podczas miareczkowania zachodzi reakcja zobojętnienia, która w istocie polega na łączeniu się jonów wodorowych i wodorotlenowych na niezdysocjowane cząsteczki wody. Kationy zasady i aniony kwasu nie biorą udziału w reakcji i pozostają w roztworze nie zmienione; nie ulegają hydrolizie i dlatego roztwór w punkcie równoważnikowym ma odczyn obojętny (ph=7). Krzywe miareczkowania mocnego kwasu mocną zasada i odwrotnie są symetryczne Duży skok miareczkowania ph (4 10) pozwala na stosowanie w takim przypadku miareczkowania alkacymetrycznego szeregu wskaźników zmieniających barwę w tym zakresie ph (rysunek 1). Stężenie jonów wodorowych w dowolnym punkcie miareczkowania można łatwo obliczyć na podstawie ilości wprowadzonego roztworu mianowanego. ph B A skok krzywej miareczkowania PR fenoloftaleina oranż metylowy Rysunek A B % zobojętnienia AA krzywa miareczkowania mocnego kwasu mocną zasadą [HCl- 0,1 mol/l] [NaOH 0,1 mol/l] BB krzywa miareczkowania mocnej zasady mocnym kwasem [NaOH 0,1 mol/l] [HCl- 0,1 mol/l] W przypadku miareczkowania słabych kwasów mocnymi zasadami powstające sole ulegają reakcji hydrolizy, co jest powodem odmiennego niż przy miareczkowaniu mocnego kwasu mocna zasada przebiegu krzywych (rysunek 2). W początkowej fazie reakcji, gdy stężenie kwasu jest znaczne, hydroliza powstałej soli zachodzi w niewielkim stopniu, jednak w miarę postępu reakcji zobojętniania, w pobliżu PR, wpływ hydrolizy soli zaznacza się wyraźniej i roztwór wykazuje odczyn zasadowy. Zasadowy odczyn roztworu jest wynikiem hydrolizy powstałej soli octanu sodu. Po przekroczeniu tego punktu krzywa miareczkowania pokrywa się z krzywą miareczkowania mocnego kwasu mocną zasadą. Przy miareczkowaniu słabego kwasu mocną zasadą najlepszym wskaźnikiem jest fenoloftaleina zmieniająca barwę po przekroczeniu ph=8,1, a więc przy wartości ph bliskiej wartości punktu równoważnikowego; nie nadaje się natomiast do zastosowania oranż metylowy, który przyjmuje barwę przejściową w zakresie ph (3,1 4,4), a więc kiedy jeszcze ponad połowa kwasu nie została zobojętniona. 3

4 Krzywa miareczkowania słabej zasady mocnym kwasem jest zwierciadlanym odbiciem wzdłuż linii zobojętnienia (neutralizacji) krzywej miareczkowania słabego kwasu mocną zasadą. Odczyn roztworu w punkcie równoważnikowym, w wyniku hydrolizy soli powstałej w reakcji zobojętnienia będzie słabo kwaśny (rysunek 3). Skok krzywej miareczkowania w tym przypadku występuje między ph=6,2 a ph=4,3. Najlepszym wskaźnikiem takiego oznaczenia alkacymetrycznego jest więc oranż metylowy. Zastosowanie fenoloftaleiny prowadziłoby do uzyskania błędnych wyników. ph A 10 8 PR fenoloftaleina A B % zobojętnienia oranż metylowy Rysunek 2. AA krzywa miareczkowania słabego kwasu mocną zasadą [CH 3 COOH - 0,1 mol/l] [NaOH - 0,1 mol/l] BA krzywa miareczkowania mocnego kwasu mocną zasadą [HCl - 0,1 mol/l] [NaOH - 0,1 mol/l] ph 14 B A fenoloftaleina 6 PR Rysunek % zobojętnienia A oranż metylowy AA krzywa miareczkowania słabej zasady mocnym kwasem [NH 3 aq. - 0,1 mol/l] [HCl - 0,1 mol/l] BA krzywa miareczkowania mocnej zasady mocnym kwasem [NaOH - 0,1 mol/l] [HCl - 0,1 mol/l] 4

5 II. Część doświadczalna ALKALIMETRIA Alkalimetria ilościowe oznaczanie w roztworze kwasów przy pomocy mianowanego roztworu zasady. Do nastawiania miana roztworów zasad stosować można: kwas, którego stężenie ustalono wcześniej przy użyciu substancji podstawowej - boraksu substancję podstawową dwuwodny kwas szczawiowy (H 2 C 2 O 4 2H 2 O), który jest substancję stałą, rozpuszczalną w wodzie, odporną na działanie CO 2 i wilgoci A. Zasada doboru wskaźnika w alkacymetrii na przykładzie oznaczania zawartości środka konserwującego E260 (kwasu octowego). Kwas octowy Kwas octowy używany do celów spożywczych potocznie nazywany jest octem lub octem spirytusowym. Jest to zazwyczaj 3,5-do 10-procentowy roztwór kwasu octowego z towarzyszącymi mu pozostałościami składników zacieru octowniczego lub wina (przy produkcji octu winnego). Zacier octowniczy jest to wodny roztwór etanolu (6-12% obj.) z dodatkiem pożywki mineralnej (i ewentualnie organicznej). W przemyśle spożywczym kwas octowy klasyfikowany do grupy konserwantów w produktach oznaczany jest symbolem E260. Pełni funkcje: buforującą, regulującą kwasowość, konserwującą. Jest on dobrym stabilizatorem i rozcieńczalnikiem barwników i substancji smakowych. Zapobiega rozwojowi bakterii i grzybów, zwiększając trwałość produktów spożywczych. Do licznych zastosowań kwasu octowego należą: inaktywacja Salmonelli przy produkcji majonezu, wytrącanie kazeiny z mleka oraz rozcieńczanie polioctanu winylu przed nanoszeniem na powierzchnię serów. Największą skuteczność wykazuje kwas octowy przy niskim ph. Może być używany jako bufor w kwaśnych produktach, a także jako składnik zapachowy. Jest kwaśny w smaku i zwiększa kwasowość produktów spożywczych. Dopuszczalne dzienne spożycie kwasu octowego wynosi 3,7mg/kg masy ciała, jednak brak jest doniesień na temat skutków ubocznych zażycia większych ilości tego kwasu. Powinny unikać go osoby cierpiące na bardzo rzadką przypadłość - nietolerancję octu. W organicznie ludzkim nie działa toksycznie, miedzy innymi jest on produktem ostatecznym utlenienia alkoholu etylowego. Kwas octowy i jego sole są wchłaniane w przewodzie pokarmowym. Wchodzą w reakcje metaboliczne naturalnie zachodzące w ludzkim organizmie i na tej drodze są całkowicie utylizowane (np. synteza glikogenu, cholesterolu, metabolizm węglowodanów i kwasów tłuszczowych). Zasada oznaczenia Alkalimetryczne oznaczanie kwasu octowego jest przykładem miareczkowania słabego kwasu mocną zasadą i zachodzi zgodnie z reakcjami: CH 3 COOH + OH - CH 3 COO - + H 2 O (1) CH 3 COO + H 2 O CH 3 COOH + OH (odczyn zasadowy) (2) W punkcie równoważnikowym w roztworze znajduje się octan sodu czyli sól mocnej zasady i słabego kwasu. Z punktu widzenia teorii Brὅnsteda jest to roztwór słabej zasady CH 3 COO -, który ulega w wodzie hydrolizie (2), na skutek czego roztwór tej soli ma odczyn zasadowy. Na podstawie równania reakcji (2), stałą dysocjacji zasadowej można opisać następująco: 5

6 to: ph =1/2 pk w +1/2 pk a +1/2 log C s ph roztworu soli słabego kwasu i mocnej zasady rośnie ze wzrostem: stężenia soli C s pk a, tzn. wraz z obniżeniem mocy kwasu od którego pochodzi sól przy czym stężenie soli (jonu octanowego) jest związane z wyjściowym stężeniem kwasu zależnością: C s = C 0 k V k V 0 k + V z gdzie: V 0 k- początkowa objętość kwasu (ml); V z- objętość zasady (ml); C s- stężenie soli (mol/l); C k- stężenie kwasu (mol/l); pk a=4,8 Zasady doboru wskaźnika: zakres zmiany jego barwy powinien znajdować się w obrębie skoku krzywej miareczkowania (Tabela1); punkt końcowy miareczkowania powinien znajdować się możliwie najbliżej punktu równoważnikowego; jeśli jest to możliwe, w miareczkowaniu danego roztworu badanego należy stosować ten sam wskaźnik, co do nastawiania miana titranta i kończyć miareczkowanie po osiągnięciu identycznego zabarwienia. Wykonanie oznaczenia obliczyć ph w punkcie równoważnikowym miareczkowania 100 ml roztworu CH 3 COOH o stężeniu 0,1 mol/l roztworem NaOH o stężeniu 0,1 mol/l, którego do miareczkowania zużyto 100ml stosując w/w zasady doboru wskaźnika i na podstawie tabeli 1 dobrać dwa wskaźniki do oznaczenia: najwłaściwszy (++) i odpowiedni (+); wybór uzasadnić w sprawozdaniu otrzymany do analizy kwas octowy przenieść ilościowo do kolby miarowej o pojemności 100 ml, uzupełnić wodą do kreski i dokładnie wymieszać 10 ml tego roztworu przenieść ilościowo pipetą do kolby stożkowej i dodać 2 3 krople jednego z wybranych wskaźników przeprowadzać miareczkowanie mianowanym roztworem NaOH do momentu pojawienia się zmiany barwy roztworu od jednej kropli titranta; miareczkowanie powtórzyć jeszcze dwukrotnie średnia z trzech miareczkowań objętość NaOH służy do obliczenia masy kwasu octowego w analizowanym roztworze 6

7 powtórzyć oznaczenie przy użyciu drugiego wybranego wskaźnika obliczyć błędy i porównać dokładność oznaczeń wykonanych przy użyciu obu wskaźników ocenić, który wskaźnik jest najwłaściwszy do danego oznaczenia. porównać wnioski wynikające z eksperymentu z teoretycznymi założeniami doboru wskaźnika obserwacje umieścić sprawozdaniu Tabela 1. Wskaźniki alkacymetryczne ( Chemia analityczna, pod. red. R. Kocjana, PZWL, W-wa 2000) wskaźnik nieodpowiedni; + wskaźnik odpowiedni; ++ wskaźnik najwłaściwszy Rodzaje miareczkowania Mocny kwas mocna zasada HCl NaOH Słaba zasada-mocny kwas NH 3 H 2O - HCl Słaby kwas-mocna zasada CH 3COOH-NaOH Skok miareczkowania PR Oranż metylowy 3,1-4,4 Wskaźniki; zakres ph Czerwień Błękit bromotymolowy metylowa 4,4-6,3 6,2-7,6 Fenoloftaleina 8,0-9,8 o stęż. 4,3 10,7 1mol. l o stęż. 4,3 9,7 0,1 mol. l -1 o stęż. 5,9 7, ,001mol. l -1 6,3 4,3 5, ,7 9,7 Obliczenie zawartości kwasu octowego dla miareczkowania przy użyciu wybranych wskaźników [odpowiedniego (+) i najwłaściwszego (++)] Z reakcji (1) wynika, że kwas i zasada reagują ze sobą w stosunkach równomolowych. Liczbę n moli wodorotlenku sodu oblicza się ze wzoru NaOH =V NaOH C m NaOH octowego obliczyć można na podstawie następującej proporcji:, a zawartość kwasu 1 mol NaOH reaguje z 60 g CH 3 COOH V NaOH C mnaoh reaguje z x g CH 3 COOH UWAGA! V NaOH C mnaoh 60 x= 1 [ l mol l 1 g mol ] =[ g ] Obliczona wartość odpowiada 1/10 ogólnej ilości kwasu solnego w otrzymanej do analizy próbie. Całkowita zawartość kwasu octowego w próbce (y): y = 10 x Obliczenie błędu oznaczenia zawartości kwasu octowego Błąd bezwzględny: Błąd względny: E bwz. = y μ y μ μ 100 % E wz. = gdzie: y wyznaczona zawartość kwasu octowego w próbce μ wartość rzeczywista 7

8 Obliczenia wykonać także dla miareczkowania z drugim wybranym wskaźnikiem B. Alkalimetryczne oznaczanie kwasu solnego w soku żołądkowym Jednym z płynów ustrojowych w organizmie człowieka jest sok żołądkowy bezbarwny, przeźroczysty płyn, o charakterze silnie kwasowym [ph~1,5-2]. Do najważniejszych składników soku żołądkowego należą: kwas solny, który nadaje sokowi żołądkowemu odczyn kwasowy, pepsynogen (w kwaśnym ph aktywowany do pepsyny, która rozpoczyna trawienie białek), podpuszczka trawiąca białka mleka (u niemowląt), lipaza, która rozpoczyna trawienie tłuszczów, śluz chroniący ściany żołądka przed kwasem solnym, czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi, biologicznymi, a także samostrawieniem; działa bakteriobójczo. Na czczo w żołądku znajduje się niewielka ilość soku żołądkowego. W większej ilości wydzielany jest on dopiero pod wpływem odpowiednich bodźców pokarmowych, psychonerwowych, chemicznych i hormonalnych. Ocena wydolności wydzielania soku żołądkowego ma duże znaczenie kliniczne, oznacza się zatem ilość soku na czczo i wydzielanie przez 1 godzinę oraz jego kwaśność. Kwas solny (HCl) jest składnikiem, który poprzez aktywację pepsynogenu przyczynia się do trawienia białek. Bierze również udział w aktywacji innych enzymów i hormonów ważnych dla organizmu. Jednocześnie chroni także przed rozwojem bakterii w przewodzie pokarmowym. Bezkwaśność żołądkowa (achlorhydria gastrica), czyli zanik kwasu żołądkowego lub jego niski poziom są bardzo często spotykanymi problemami gastrycznymi (40-90% populacji), niestety w większości wypadków niezdiagnozowanymi. Do najczęściej spotykanych symptomów niedoboru kwasu w żołądku możemy zaliczyć zgagę, niestrawność czy wzdęcia. W dodatku chroniczne dolegliwości takie jak alergie, astma, czy kamica żółciowa mogą być powiązane z upośledzeniem wydzielania soku żołądkowego. Nawet objawy demencji starczej mogą zostać zwielokrotnione właśnie przez brak kwasu w żołądku. Zasada oznaczenia Alkalimetrycznie, za pomocą mianowanego roztworu wodorotlenku sodu, można oznaczać ilościowo mocne kwasy, czego przykładem jest oznaczanie zawartości kwasu solnego. W czasie miareczkowania zachodzi następująca reakcja: H + + Cl + Na + + OH Na + + Cl + H 2 O W punkcie równoważnikowym odczyn roztworu jest obojętny i dlatego jako wskaźnika należy użyć oranżu metylowego, który w punkcie równoważnikowym powyższej reakcji zmienia barwę z czerwonej na pomarańczową. Wodorotlenek sodu jest higroskopijny i łatwo pochłania CO 2 z powietrza. Z tego powodu nie można przygotować mianowanego roztworu o wymaganym stężeniu przez odważenie stałego NaOH i rozpuszczenie go w określonej ilości wody destylowanej. Miano NaOH nastawia się przy użyciu kwasu solnego Przygotowanie mianowanego roztworu wodorotlenku sodu Przygotowanie roztworu NaOH obliczyć ile ml roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 2 mol l 1 należy dodać do wody, aby otrzymać 250 ml roztworu o stężeniu 0,1 mol l 1 8

9 do kolby miarowej o pojemności 250 ml za pomocą pipety odmierzyć obliczoną ilość NaOH o stężeniu 2 mol l 1 (z zachowaniem szczególnej ostrożności), uzupełnić wodą destylowaną do kreski i dokładnie wymieszać Nastawianie miana NaOH do kolby stożkowej na 100 ml odmierzyć ilościowo przy pomocy pipety 10 ml sporządzonego roztworu NaOH, dodać 3 krople czerwieni metylowej i miareczkować mianowanym roztworem kwasu solnego o stężeniu 0,1 mol l 1 do zmiany barwy roztworu z żółtej na pomarańczową ze skali biurety objętość zużytego do miareczkowania roztworu kwasu solnego miareczkowanie powtórzyć jeszcze dwukrotnie; jeżeli różnica pomiędzy dwoma kolejnymi wynikami miareczkowań (objętościami titranta odczytanymi z biurety) jest większa niż 0,2 ml miareczkowanie należy wykonać ponownie obliczyć średnią objętość zużytego kwasu solnego podczas miareczkowania Obliczenie miana roztworu NaOH Podczas miareczkowania zachodzi następująca reakcja: H + + Cl + Na + + OH Na + + Cl + H 2 O z której wynika, że kwas i zasada reagują ze sobą w stosunkach równomolowych: n NaOH =n HCl. Liczbę moli wodorotlenku sodu i kwasu solnego przedstawia się jako n = V C m, a stężenie wodorotlenku sodu oblicza się następująco: stąd: V NaOH C mnaoh =V HCl C mhcl V HCl C mhcl [ C mnaoh = mol l 1 l ] V NaOH = l =mol l Oznaczenie zawartości kwasu solnego w soku żołądkowym otrzymany do analizy roztwór soku żołądkowego (zawierającego HCl) przenieść ilościowo do kolby miarowej o pojemności 100 ml, uzupełnić wodą do kreski i dokładnie wymieszać 10 ml przygotowanego roztworu przenieść ilościowo pipetą do kolby stożkowej, dodać do niej 2 3 krople oranżu metylowego i miareczkować mianowanym roztworem NaOH do zmiany barwy roztworu od jednej kropli titranta, z czerwonej na pomarańczową; miareczkowanie powtórzyć jeszcze dwukrotnie średnia objętość z trzech miareczkowań, zużytego na miareczkowanie roztworu NaOH służy do obliczenia masy HCl w analizowanym roztworze. Obliczenie zawartości kwasu solnego Z reakcji (1) wynika, że kwas i zasada reagują ze sobą w stosunku równomolowym. Liczbę moli n wodorotlenku sodu oblicza się ze wzoru NaOH =V NaOH C m NaOH, a zawartość kwasu solnego można obliczyć na podstawie następującej proporcji: 1mol NaOH reaguje z 36,5 g HCl V NaOH C mnaoh reaguje z x g HCl 9

10 V NaOH C mnaoh 36,5 [ x= l mol l 1 g ] 1 = mol =[ g ] UWAGA! Obliczona wartość odpowiada 1/10 ogólnej ilości kwasu solnego w otrzymanej do analizy próbie. Całkowita zawartość kwasu solnego w próbce (y): y = 10 x Obliczenie błędu oznaczenia zawartości kwasu solnego Błąd bezwzględny różnica pomiędzy wartością: rzeczywistą i otrzymaną jest w takich samych jednostkach jak wielkość mierzona. E bwz. = y μ Błąd względny różnica pomiędzy wartością rzeczywistą i otrzymaną dzielona przez wartość rzeczywistą i pomnożona przez 100%; wyrażony jest w %. y μ μ 100 % gdzie: y waznaczona zawartość kwasu w próbce μ wartość rzeczywista E wz. = C. Oznaczanie mieszaniny kwasów różnej mocy. Zasada oznaczenia W wodnym roztworze kwas octowy i solny ulegają dysocjacji według następujących reakcji: CH 3 COOH H + + CH 3 COO HCl H + + Cl W przypadku miareczkowania mieszaniny tych dwóch kwasów zwiększenie stężenia jonów wodorowych na skutek dodania kwasu solnego do octowego powoduje cofnięcie dysocjacji kwasu octowego. Występuje on zatem głównie w formie niezdysocjowanej, a istniejące w roztworze jony wodorowe pochodzą z dysocjacji kwasu solnego. W związku z tym w pierwszym etapie miareczkowania zobojętnia się jony wodorowe pochodzące od kwasu solnego (miareczkowanie w obecności oranżu metylowego). Po ich zmiareczkowaniu zachodzi dysocjacja kwasu octowego, który jest odmiareczkowywany w następnym etapie (miareczkowanie prowadzimy w obecności fenoloftaleiny). Wykonanie oznaczenia: badaną próbę przenieść ilościowo do kolby miarowej na 100 ml, uzupełnić wodą destylowaną do kreski i dokładnie wymieszać pobrać pipetą 10 ml uzyskanego roztworu, przenieść ilościowo do kolby stożkowej i dodać 2 3 krople oranżu metylowego przeprowadzić miareczkowanie za pomocą mianowanego roztworu NaOH do pojawienia się od jednej kropli titranta, barwy pomarańczowej (cebulkowej) odczytać z biurety ilość zużytego NaOH (V 1 ), a następnie dodać 2 3 krople fenoloftaleiny i miareczkować dalej zasadą do zmiany barwy na różową ponownie odczytać ilość zużytego NaOH (V 2 ); całe miareczkowanie powtórzyć jeszcze dwukrotnie średnia objętość z trzech miareczkowań zużytego NaOH służy do obliczenia mas kwasu solnego i octowego zawartych w analizowanym roztworze 10

11 Obliczenie zawartości kwasu solnego i octowego Podczas miareczkowania zachodzą reakcje: H + + Cl + Na + + OH Na + + Cl + H 2 O (wobec oranżu metylowego) CH 3 COOH + Na + + OH CH 3 COO + Na + + H 2 O(wobec fenoloftaleiny) Z reakcji wynika, że oba kwasy reagują z zasadą w stosunkach równomolowych. Ilość zużytego NaOH z pierwszego odczytu odnosi się do kwasu solnego (V 1 ). Różnica (w ml) w ilości zużytego NaOH między drugim a pierwszym odczytem (V 2 V 1 ), stanowi ilość NaOH zużytego na zmiareczkowanie kwasu octowego. Liczbę moli NaOH reagującego z kwasem solnym oblicza się ze wzoru n NaOH =V 1NaOH C m NaOH. Zawartość kwasu solnego oblicza się z następującej proporcji: 1 mol NaOH reaguje z 36,5 g HCl V 1NaOH C m NaOH reaguje z x g HCl x= V 1 NaOH C mnaoh 36,5 1 = [ l mol l 1 g mol ] =[ g ] Zawartość kwasu octowego obliczyć w sposób analogiczny do obliczeń zawartości HCl, objętość wodorotlenku sodu na zmiareczkowanie kwasu octowego (V 2 V 1 ). UWAGA! Obliczona wartość odpowiada 1/10 ogólnej ilości kwasów w otrzymanej do analizy próbie. Całkowita zawartość kwasu solnego w próbce (y 1 ): y 1 = 10 x 1 Całkowita zawartość kwasu octowego w próbce (y 2 ): y 2 = 10 x 2 Obliczenie błędów oznaczenia zawartości kwasu solnego oraz kwasu octowego Błąd bezwzględny: Błąd względny: gdzie: y wyznaczona zawartość kwasów w próbce μ wartość rzeczywista E bwz. = y μ y μ μ 100 % E wz. = 11

12 ACYDYMETRIA Acydymetria ilościowe oznaczanie zasady za pomocą mianowanego roztworu mocnego kwasu. Mianowany roztwór kwasu można przygotować: rozcieńczając roztwór kwasu o wyższym stężeniu nastawiając miano za pomocą substancji podstawowej bezwodnego węglanu sodu boraksu [Na 2 B 4 O 7. 10H 2 O] Przygotowanie roztworu HCl: D. Przygotowanie mianowanego roztworu kwasu solnego obliczyć ile ml kwasu solnego o stężeniu 2 mol l 1 potrzebne jest do sporządzenia 100 ml kwasu o stężeniu 0,1 mol l 1 obliczoną objętość kwasu solnego 2 mol l 1 przenieść do kolby miarowej o pojemności 100 ml, uzupełnić wodą do kreski i zawartość dobrze wymieszać Nastawianie miana HCl przy użyciu boraksu: obliczyć masę odważki boraksu potrzebną do sporzadzenia 100 ml roztworu o stężeniu 0,04 mol l 1 odważyć obliczoną ilość boraksu, przenieść ilościowo do kolby miarowej o pojemności 100 ml i rozpuścić w niewielkiej ilości wody; dopełnić kolbę wodą do kreski i wymieszać 10 ml przygotowanego roztworu przenieść ilościowo do kolbki stożkowej, dodać 20 ml wody destylowanej i 3 krople czerwieni metylowej za pomocą przygotowanego kwasu solnego przeprowadzić miareczkowanie do zmiany barwy wskaźnika, od jednej kropli titranta, z żółtej na pomarańczową ze skali biurety odczytać ilość zużytego do miareczkowania HCl, miareczkowanie powtórzyć jeszcze dwukrotnie obliczyć średnią objętość roztworu kwasu zużytego na zmiareczkowanie roztworu boraksu Obliczenie miana roztworu HCl Podczas miareczkowania zachodzi reakcja: 2HCl + Na 2 B 4 O 7 + 5H 2 O 4 H 3 BO 3 + 2NaCl Wynika z niej, że kwas solny reaguje z boraksem w stosunku molowym 2:1. Liczbę moli boraksu i kwasu solnego można obliczyć ze wzoru oblicza się na podstawie proporcji: n=v C m i w związku z tym stężenie kwasu solnego 1 mol Na 2 B 4 O 7 reaguje z 2 molami HCl to: V Na2 B 4 O 7 C mna 2 B 4 O 7 V Na2 B 4 O C 7 m 2 [ Na 2 C mhcl = B 4 O 7 V HCl reaguje z mol l 1 l l ] =[ mol l 1 ] V HCl C m HCl 12

Ćwiczenie 5 Alkalimetryczne oznaczanie kwasu solnego.

Ćwiczenie 5 Alkalimetryczne oznaczanie kwasu solnego. Ćwiczenie 5 Alkalimetryczne oznaczanie kwasu solnego. Zasada doboru wskaźnika w alkacymetrii na przykładzie alkalimetrycznego oznaczania kwasu octowego zawartego w środku konserwującym E60. Alkalimetryczne

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA Grażyna Gryglewicz ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA l. Wiadomości ogólne Analiza miareczkowa jest jedną z ważniejszych metod analizy ilościowej. Metody analizy miareczkowej polegają na oznaczeniu ilości

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 WSPÓŁOZNACZANIE WODOROTLENKU I WĘGLANÓW METODĄ WARDERA. DZIAŁ: Alkacymetria

ĆWICZENIE 2 WSPÓŁOZNACZANIE WODOROTLENKU I WĘGLANÓW METODĄ WARDERA. DZIAŁ: Alkacymetria ĆWICZENIE 2 WSPÓŁOZNACZANIE WODOROTLENKU I WĘGLANÓW METODĄ WARDERA DZIAŁ: Alkacymetria ZAGADNIENIA Prawo zachowania masy i prawo działania mas. Stała równowagi reakcji. Stała dysocjacji, stopień dysocjacji

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 2

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 2 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 2 PODSTAWY CHEMICZNEJ ANALIZY ILOŚCIOWEJ OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA ALKACYMETRYCZNEGO WSTĘP TEORETYCZNY Analiza ilościowa Analiza ilościowa

Bardziej szczegółowo

Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH

Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH ĆWICZENIE 8 Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH 1. Zakres materiału Pojęcia: miareczkowanie alkacymetryczne, krzywa

Bardziej szczegółowo

MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE

MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE WPROWADZENIE MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE Miareczkowanie jest to kontrolowana reakcja nieznanej ilości (o nieznanym stężeniu) danej substancji w postaci stałej lub zawartej w roztworze o określonej objętości

Bardziej szczegółowo

http://www.dami.pl/~chemia/wyzsza/rozdzial_viii/elektrolity5.htm Miareczkowanie Tutaj kliknij Alkacymetria - pojęcia ogólne Zobojętnianie mocny kwas - mocna zasada słaby kwas - mocna zasada mocny kwas

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów ANALIZA ILOŚCIOWA ALKACYMETRIA Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Opracowała dr Anna Wisła-Świder ANALIZA MIARECZKOWA Analiza miareczkowa - metodą ilościowego oznaczania substancji. Polega

Bardziej szczegółowo

MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE

MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE WPROWADZENIE MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE Miareczkowanie jest to kontrolowana reakcja nieznanej ilości (o nieznanym stężeniu) danej substancji w postaci stałej lub zawartej w roztworze o określonej objętości

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM Z ZADAŃ ALKACYMETRIA

SEMINARIUM Z ZADAŃ ALKACYMETRIA Zagadnienia, których znajomość umożliwi rozwiązanie zadań: Znajomość pisania reakcji w oznaczeniach alkacymetrycznych, stopień i stała dysocjacji, wzory na obliczanie ph buforów SEMINARIUM Z ZADAŃ ALKACYMETRIA

Bardziej szczegółowo

Obliczanie stężeń roztworów

Obliczanie stężeń roztworów Obliczanie stężeń roztworów 1. Ile mililitrów stężonego, ok. 2,2mol/l (M) roztworu NaOH należy pobrać, aby przygotować 800ml roztworu o stężeniu ok. 0,2 mol/l [ M ]? {ok. 72,7ml 73ml } 2. Oblicz, jaką

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD POWIERZCHNIOWYCH WPROWADZENIE Właściwości chemiczne wód występujących w przyrodzie odznaczają się dużym zróżnicowaniem. Zależą one między innymi od budowy geologicznej

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska

Inżynieria Środowiska ROZTWORY BUFOROWE Roztworami buforowymi nazywamy takie roztwory, w których stężenie jonów wodorowych nie ulega większym zmianom ani pod wpływem rozcieńczania wodą, ani pod wpływem dodatku nieznacznych

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ANALIZY ILOŚCIOWEJ. Analiza substancji biologicznie aktywnej w preparacie farmaceutycznym kwas acetylosalicylowy

PRACOWNIA ANALIZY ILOŚCIOWEJ. Analiza substancji biologicznie aktywnej w preparacie farmaceutycznym kwas acetylosalicylowy PRACOWNIA ANALIZY ILOŚCIOWEJ Analiza substancji biologicznie aktywnej w preparacie farmaceutycznym kwas acetylosalicylowy Ćwiczenie obejmuje: 1. Oznaczenie jakościowe kwasu acetylosalicylowego 2. Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ 4 MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowego sprzętu stosowanego w miareczkowaniu, sposoby przygotowywania

Bardziej szczegółowo

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 7

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 7 CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ Ćwiczenie 7 Wykorzystanie metod jodometrycznych do miedzi (II) oraz substancji biologicznie aktywnych kwas askorbinowy, woda utleniona.

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA ZADAŃ

PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA ZADAŃ PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA ZADAŃ 1. Odważono 1.0 g mieszaniny zawierającej NaOH, Na 2 CO 3 oraz substancje obojętną i rozpuszczono w kolbie miarowej o pojemności 250 ml. Na zmiareczkowanie próbki o objętości

Bardziej szczegółowo

Roztwory buforowe (bufory) (opracowanie: dr Katarzyna Makyła-Juzak)

Roztwory buforowe (bufory) (opracowanie: dr Katarzyna Makyła-Juzak) Roztwory buforowe (bufory) (opracowanie: dr Katarzyna Makyła-Juzak) 1. Właściwości roztworów buforowych Dodatek nieznacznej ilości mocnego kwasu lub mocnej zasady do czystej wody powoduje stosunkowo dużą

Bardziej szczegółowo

roztwory elektrolitów KWASY i ZASADY

roztwory elektrolitów KWASY i ZASADY roztwory elektrolitów KWASY i ZASADY nieelektrolit słaby elektrolit mocny elektrolit Przewodnictwo właściwe elektrolitów < 10-2 Ω -1 m -1 dla metali 10 6-10 8 Ω -1 m -1 Pomiar przewodnictwa elektrycznego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów ĆWICZENIE 3 I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów Alkacymetria jest metodą opartą na reakcji zobojętniania jonów hydroniowych jonami wodorotlenowymi lub odwrotnie. H 3 O+ _ + OH 2 O Metody

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ WARTOŚĆ ph ROZTWORÓW WODNYCH WSTĘP 1. Wartość ph wody i roztworów Woda dysocjuje na jon wodorowy i wodorotlenowy: H 2 O H + + OH (1) Stała równowagi tej reakcji, K D : wyraża się wzorem: K D = + [ Η ][

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach elektrolitów

Równowagi w roztworach elektrolitów Do doświadczeń stosować suche szkło i sprzęt laboratoryjny. Po użyciu szkło i sprzęt laboratoryjny należy wstępnie opłukać, a po zakończonych eksperymentach dokładnie umyć (przy użyciu detergentów) i pozostawić

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYNIKÓW ANALIZ I

OBLICZANIE WYNIKÓW ANALIZ I OBLICZANIE WYNIKÓW ANALIZ I 1. Ile gramów zasady sodowej zawiera próbka roztworu, jeżeli na jej zmiareczkowanie zużywa się średnio 53,24ml roztworu HCl o stężeniu 0,1015mol/l? M (NaOH) - 40,00 2. Ile gramów

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH 8 RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH CEL ĆWICZENIA Wyznaczenie gramorównoważników chemicznych w procesach redoks na przykładzie KMnO 4 w środowisku kwaśnym, obojętnym i zasadowym z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Obliczanie stężeń roztworów

Obliczanie stężeń roztworów Obliczanie stężeń roztworów 1. Ile mililitrów stężonego, ok. 2,2mol/l (M) roztworu NaOH należy pobrać, aby przygotować 800ml roztworu o stężeniu ok. 0,20 mol/l [ M ]? {ok. 72,7ml 73ml } 2. Oblicz, jaką

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

TWARDOŚĆ WODY. Ca(HCO 3 ) HCl = CaCl 2 + 2H 2 O + 2CO 2. Mg(HCO 3 ) 2 + 2HCl = MgCl 2 + 2H 2 O + 2CO 2

TWARDOŚĆ WODY. Ca(HCO 3 ) HCl = CaCl 2 + 2H 2 O + 2CO 2. Mg(HCO 3 ) 2 + 2HCl = MgCl 2 + 2H 2 O + 2CO 2 TWARDOŚĆ WODY Ćwiczenie 1. Oznaczanie twardości przemijającej wody wodociągowej Oznaczenie twardości przemijającej wody polega na miareczkowaniu określonej ilości badanej wody roztworem kwasu solnego o

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą:

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą: 221 Reakcje w roztworach Wiele reakcji chemicznych przebiega w roztworach. Jeżeli są to wodne roztwory elektrolitów wtedy faktycznie reagują między sobą jony. Wśród wielu reakcji chemicznych zachodzących

Bardziej szczegółowo

Zakres wymagań z przedmiotu CHEMIA ANALITYCZNA dla II roku OML

Zakres wymagań z przedmiotu CHEMIA ANALITYCZNA dla II roku OML Zakres wymagań z przedmiotu CHEMIA ANALITYCZNA dla II roku OML Znajomości klasycznych metod analizy ilościowej: wagowej i objętościowej (redoksymetrii, alkacymetrii, argentometrii i kompleksometrii) Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

6. ph i ELEKTROLITY. 6. ph i elektrolity

6. ph i ELEKTROLITY. 6. ph i elektrolity 6. ph i ELEKTROLITY 31 6. ph i elektrolity 6.1. Oblicz ph roztworu zawierającego 0,365 g HCl w 1,0 dm 3 roztworu. Odp 2,00 6.2. Oblicz ph 0,0050 molowego roztworu wodorotlenku baru (α = 1,00). Odp. 12,00

Bardziej szczegółowo

10. ALKACYMETRIA. 10. Alkacymetria

10. ALKACYMETRIA. 10. Alkacymetria 10. ALKACYMETRIA 53 10. Alkacymetria 10.1. Ile cm 3 40 % roztworu NaOH o gęstości 1,44 g cm 3 należy zużyć w celu przygotowania 1,50 dm 3 roztworu o stężeniu 0,20 mol dm 3? Odp. 20,8 cm 3 10.2. 20,0 cm

Bardziej szczegółowo

Mechanizm działania buforów *

Mechanizm działania buforów * Mechanizm działania buforów * UNIWERSYTET PRZYRODNICZY Z doświadczenia nabytego w laboratorium wiemy, że dodanie kropli stężonego kwasu do 10 ml wody powoduje gwałtowny spadek ph o kilka jednostek. Tymczasem

Bardziej szczegółowo

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od:

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od: KONDUKTOMETRIA Konduktometria Metoda elektroanalityczna oparta na pomiarze przewodnictwa elektrolitycznego, którego wartość ulega zmianie wraz ze zmianą stęŝenia jonów zawartych w roztworze. Przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 5

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 5 CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ Ćwiczenie 5 Kompleksometryczne oznaczanie twardości wody w próbce rzeczywistej oraz mleczanu wapnia w preparacie farmaceutycznym Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 4 PRZYKŁADY OZNACZEŃ ANALITYCZNYCH

Ćwiczenie nr 4 PRZYKŁADY OZNACZEŃ ANALITYCZNYCH Ćwiczenie nr 4 PRZYKŁADY OZNACZEŃ ANALITYCZNYCH Analiza chemiczna dzieli się na analizę jakościową i analizę ilościową. Analiza jakościowa ma za zadanie określenie jakościowego składu badanej substancji,

Bardziej szczegółowo

- w nawiasach kwadratowych stężenia molowe.

- w nawiasach kwadratowych stężenia molowe. Cz. VII Dysocjacja jonowa, moc elektrolitów, prawo rozcieńczeń Ostwalda i ph roztworów. 1. Pojęcia i definicja. Dysocjacja elektroniczna (jonowa) to samorzutny rozpad substancji na jony w wodzie lub innych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp W przypadku trudno rozpuszczalnej soli, mimo osiągnięcia stanu nasycenia, jej stężenie w roztworze jest bardzo małe i przyjmuje się, że ta

Bardziej szczegółowo

Literatura 1. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.2. Chemiczne metody analizy ilościowej. Wyd. 10. PWN, Warszawa 2011.

Literatura 1. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.2. Chemiczne metody analizy ilościowej. Wyd. 10. PWN, Warszawa 2011. Ćwiczenie 2 Oznaczanie zawartości kwasu cytrynowego w preparatach do pielęgnacji skóry i włosów oraz wodorotlenków sodu i potasu w kosmetykach metodami alkacymetrycznymi. Literatura 1. Minczewski J., Marczenko

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA PROCESÓW CHEMICZNYCH

INŻYNIERIA PROCESÓW CHEMICZNYCH INŻYNIERIA PROCESÓW CHEMICZNYCH PLAN ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH z CHEMII ANALITYCZNEJ 1. Alkacymetria Oznaczanie kwasowości ogólnej wody 2. Redoksymetria Redoksymetryczne oznaczania miedzi. 3. Kompleksometria

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

ALKACYMETRIA. Ilościowe oznaczanie HCl metodą miareczkowania alkalimetrycznego

ALKACYMETRIA. Ilościowe oznaczanie HCl metodą miareczkowania alkalimetrycznego Dwa pierwsze ćwiczenia, a mianowicie: Rozdział i identyfikacja mieszaniny wybranych kationów występujących w płynach ustrojowych oraz Rozdział i identyfikacja mieszaniny wybranych anionów ważnych w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie aktywności proteolitycznej trypsyny metodą Ansona

Oznaczanie aktywności proteolitycznej trypsyny metodą Ansona Oznaczanie aktywności proteolitycznej trypsyny metodą Ansona Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Enzymy proteolityczne, klasyfikacja, rola biologiczna. 2. Enzymy proteolityczne krwi. 3. Wewnątrzkomórkowa

Bardziej szczegółowo

Roztwory elekreolitów

Roztwory elekreolitów Imię i nazwisko:... Roztwory elekreolitów Zadanie 1. (2pkt) W teorii Brönsteda sprzężoną parą kwas-zasada nazywa się układ złożony z kwasu oraz zasady, która powstaje z tego kwasu przez odłączenie protonu.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2019 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2019 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2018 Nazwa kwalifikacji: Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE 2. Data:... Kierunek studiów i nr grupy...

SPRAWOZDANIE 2. Data:... Kierunek studiów i nr grupy... SPRAWOZDANIE 2 Imię i nazwisko:... Data:.... Kierunek studiów i nr grupy..... Doświadczenie 1.1. Wskaźniki ph stosowane w laboratorium chemicznym. Zanotować obserwowane barwy roztworów w obecności badanych

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Miareczkowanie jest jedną z podstawowych czynności laboratoryjnych. Polega

Bardziej szczegółowo

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 8. Argentometryczne oznaczanie chlorków metodą Fajansa

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 8. Argentometryczne oznaczanie chlorków metodą Fajansa CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ Ćwiczenie 8 Argentometryczne oznaczanie chlorków metodą Fajansa Ćwiczenie obejmuje: 1. Oznaczenie miana roztworu AgNO 3 2. Oznaczenie

Bardziej szczegółowo

Własności kwasów i zasad

Własności kwasów i zasad Własności kwasów i zasad Większośd związków nieorganicznych możemy podzielid na pięd grup: tlenku, wodorotlenku, kwasy, sole i inne (wodorki, węgliki, azotki). Kwasy możemy zdefiniowad jako związki chemiczne

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I GOSPODARKA ODPADAMI STUDIA STACJONARNE

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I GOSPODARKA ODPADAMI STUDIA STACJONARNE PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR ZIMOWY) ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I GOSPODARKA ODPADAMI STUDIA STACJONARNE Ćwiczenie 1 (Karty pracy laboratoryjnej: 1a, 1b, 1d, 1e) 1. Organizacja ćwiczeń.

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli.

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA Cel ćwiczenia Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. Zakres wymaganych wiadomości 1. Dysocjacja elektrolityczna.. Iloczyn jonowy wody.. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3.

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3. Zad: 1 Oblicz wartość ph dla 0,001 molowego roztworu HCl Zad: 2 Oblicz stężenie jonów wodorowych jeżeli wartość ph wynosi 5 Zad: 3 Oblicz stężenie jonów wodorotlenkowych w 0,05 molowym roztworze H 2 SO

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wpływ stężenia kwasu na szybkość hydrolizy estru

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wpływ stężenia kwasu na szybkość hydrolizy estru Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wpływ stężenia kwasu na szybkość hydrolizy estru ćwiczenie nr 25 opracowała dr B. Nowicka, aktualizacja D. Waliszewski Zakres zagadnień obowiązujących do

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE STAŁEJ DYSOCJACJI SŁABEGO KWASU ORGANICZNEGO

WYZNACZANIE STAŁEJ DYSOCJACJI SŁABEGO KWASU ORGANICZNEGO 10 WYZNACZANIE STAŁEJ DYSOCJACJI SŁABEGO KWASU ORGANICZNEGO CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowych zagadnień teorii dysocjacji elektrolitycznej i problemów związanych z właściwościami kwasów i zasad oraz

Bardziej szczegółowo

ETAP III B r. Godz Analiza objętościowa alkacymetria i redoksometria

ETAP III B r. Godz Analiza objętościowa alkacymetria i redoksometria Wprowadzenie ETAP III B 06.04.2019 r. Godz. 11.00-14.00 Analiza objętościowa alkacymetria i redoksometria Miareczkowania są powszechnie stosowane w chemii analitycznej do oznaczania kwasów, zasad, utleniaczy,

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW.

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW. RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW. Zagadnienia: Zjawisko dysocjacji: stała i stopień dysocjacji Elektrolity słabe i mocne Efekt wspólnego jonu Reakcje strącania osadów Iloczyn rozpuszczalności Odczynnik

Bardziej szczegółowo

Część laboratoryjna. Sponsorzy

Część laboratoryjna. Sponsorzy XXVII Ogólnopolski Konkurs Chemiczny dla młodzieży szkół średnich Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Polskie Towarzystwo Chemiczne Stowarzyszenie Przyjaciół Wydziału Chemicznego Gliwice, 23 marca 2019

Bardziej szczegółowo

Kwas HA i odpowiadająca mu zasada A stanowią sprzężoną parę (podobnie zasada B i kwas BH + ):

Kwas HA i odpowiadająca mu zasada A stanowią sprzężoną parę (podobnie zasada B i kwas BH + ): Spis treści 1 Kwasy i zasady 2 Rola rozpuszczalnika 3 Dysocjacja wody 4 Słabe kwasy i zasady 5 Skala ph 6 Oblicznie ph słabego kwasu 7 Obliczanie ph słabej zasady 8 Przykłady obliczeń 81 Zadanie 1 811

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1 Miareczkowanie kwasowo-zasadowe

Ćwiczenie nr 1 Miareczkowanie kwasowo-zasadowe Ćwiczenie nr 1 Miareczkowanie kwasowo-zasadowe Część teoretyczna Analiza chemiczna dzieli się na analizę jakościową i analizę ilościową. Analiza jakościowa ma za zadanie określenie jakościowego składu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7 WSPÓŁOZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU I OBLICZANIE TWARDOŚCI WODY. DZIAŁ: Kompleksometria

ĆWICZENIE 7 WSPÓŁOZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU I OBLICZANIE TWARDOŚCI WODY. DZIAŁ: Kompleksometria ĆWICZENIE 7 WSPÓŁOZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU I OBLICZANIE TWARDOŚCI WODY DZIAŁ: Kompleksometria ZAGADNIENIA Stała trwałości i nietrwałości kompleksów. Rodzaje kompleksów i przykłady EDTA Wskaźniki w kompleksometrii

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Ćwiczenie Temat: Podstawowe reakcje nieorganiczne. Obliczenia stechiometryczne.

Ćwiczenie 1. Ćwiczenie Temat: Podstawowe reakcje nieorganiczne. Obliczenia stechiometryczne. PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR LETNI) OCHRONA ŚRODOWISKA Literatura zalecana 1. P. Szlachcic, J. Szymońska, B. Jarosz, E. Drozdek, O. Michalski, A. Wisła-Świder, Chemia I: Skrypt do

Bardziej szczegółowo

Analiza ilościowa ustalenie składu ilościowego badanego materiału. Można ją prowadzić: metodami chemicznymi - metody wagowe - metody miareczkowe

Analiza ilościowa ustalenie składu ilościowego badanego materiału. Można ją prowadzić: metodami chemicznymi - metody wagowe - metody miareczkowe ANALIZA ILOŚCIOWA Analiza ilościowa ustalenie składu ilościowego badanego materiału. Można ją prowadzić: metodami chemicznymi - metody wagowe - metody miareczkowe analiza klasyczna metodami fizycznymi

Bardziej szczegółowo

Chemiczne metody analizy ilościowej (laboratorium)

Chemiczne metody analizy ilościowej (laboratorium) Chemiczne metody analizy ilościowej (laboratorium) Alkacymetria 1. Przygotowanie i nastawianie miana roztworu o stężeniu 0,1 mol/l Mianowany roztwór w naszym laboratorium otrzymuje się przez rozcieńczenie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA OBJĘTOŚCIOWA

ANALIZA OBJĘTOŚCIOWA Metoda Mohra Kolba miarowa Na Substancja podstawowa: (Na), M = 58,5 g mol 1 Pipeta Naczyńko wagowe c Na M m Na Na kolby ETAPY OZNACZENIA ARGENTOMETRYCZNEGO 1. Przygotowanie roztworu substancji podstawowej

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik analityk Symbol cyfrowy zawodu: 311[02] Numer zadania: Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 311[02]-0-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ EGZAMINACYJNY

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR LETNI) OCHRONA ŚRODOWISKA

PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR LETNI) OCHRONA ŚRODOWISKA PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR LETNI) OCHRONA ŚRODOWISKA Ćwiczenie 1 (Karta pracy - 1a, 1b, 1c, 1d, 1e) 1. Organizacja ćwiczeń. Regulamin pracowni chemicznej i przepisy BHP (Literatura

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp Mianem rozpuszczalności określamy maksymalną ilość danej substancji (w gramach lub molach), jaką w danej temperaturze można rozpuścić w określonej

Bardziej szczegółowo

Analiza ilościowa. Kompleksometria Opracowanie: mgr inż. Przemysław Krawczyk

Analiza ilościowa. Kompleksometria Opracowanie: mgr inż. Przemysław Krawczyk Analiza ilościowa. Kompleksometria Opracowanie: mgr inż. Przemysław Krawczyk Kompleksometria to dział objętościowej analizy ilościowej, w którym wykorzystuje się reakcje tworzenia związków kompleksowych.

Bardziej szczegółowo

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie):

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie): Wydział Chemii Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej pracownia studencka prowadzący: ĆWICZENIE 3 RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Data wykonania ćwiczenia: Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić

Bardziej szczegółowo

Miareczkowanie alkacymetryczne Coca-Coli i soków owocowych

Miareczkowanie alkacymetryczne Coca-Coli i soków owocowych Mariusz Pietrzak - UW, Piotr Bernatowicz - UW - (KCh 3/92) Miareczkowanie alkacymetryczne Coca-Coli i soków owocowych Miareczkowanie jest jedną z podstawowych czynności laboratoryjnych. Polega ono na dodawaniu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1: BUFORY 1. Zapoznanie z Regulaminem BHP 2. Oznaczanie ph 2.1. metoda z zastosowaniem papierków wskaźnikowych

ĆWICZENIE 1: BUFORY 1. Zapoznanie z Regulaminem BHP 2. Oznaczanie ph 2.1. metoda z zastosowaniem papierków wskaźnikowych ĆWICZENIE 1: BUFORY 1. Zapoznanie z Regulaminem BHP 2. Oznaczanie ph 2.1. metoda z zastosowaniem papierków wskaźnikowych Zasada metody Wykrywanie stęŝenia jonów wodorowych przy zastosowaniu papierków wskaźnikowych

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELETROLITÓW Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr inż. rystyna Moskwa, mgr Magdalena Bisztyga 1. Dysocjacja elektrolityczna Substancje, które podczas rozpuszczania w wodzie (lub innych

Bardziej szczegółowo

ROLNICTWO. Ćwiczenie 1

ROLNICTWO. Ćwiczenie 1 PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR ZIMOWY) ROLNICTWO Ćwiczenie 1 1. Organizacja ćwiczeń. Regulamin pracowni chemicznej i przepisy BHP (Literatura zalecana, pozycja 1, rozdz. 1.1.). Zasady

Bardziej szczegółowo

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 6. Manganometryczne oznaczenia Mn 2+ i H 2 O 2

CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ. Ćwiczenie 6. Manganometryczne oznaczenia Mn 2+ i H 2 O 2 CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW PRACOWNIA CHEMII ANALITYCZNEJ Ćwiczenie 6 Manganometryczne oznaczenia Mn 2+ i H 2 O 2 Ćwiczenie obejmuje: 1. Oznaczenie miana roztworu KMnO 4 2. Manganometryczne

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia molekularna. Ćwiczenie nr 1. Widma absorpcyjne błękitu tymolowego

Spektroskopia molekularna. Ćwiczenie nr 1. Widma absorpcyjne błękitu tymolowego Spektroskopia molekularna Ćwiczenie nr 1 Widma absorpcyjne błękitu tymolowego Doświadczenie to ma na celu zaznajomienie uczestników ćwiczeń ze sposobem wykonywania pomiarów metodą spektrofotometryczną

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 listopada 2002 r. w sprawie metodyk referencyjnych badania stopnia biodegradacji substancji powierzchniowoczynnych zawartych w produktach, których stosowanie

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1 Hydroliza soli 1 1 Hydroliza soli Niektóre sole, rozpuszczone w wodzie, reagują z cząsteczkami rozpuszczalnika. Reakcja ta nosi miano hydrolizy. Reakcję hydrolizy soli o wzorze BA, można schematycznie

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW KIiChŚ OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW Ćwiczenie nr 2 I WPROWADZENIE Reakcja zobojętniania (neutralizacji) - jest to proces chemiczny, mający na celu doprowadzenie odczynu cieczy

Bardziej szczegółowo

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka

Odczyn roztworu Skala ph. Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Odczyn roztworu Skala ph Piotr Zawadzki i Aleksandra Jarocka Wskaźniki a odczyn Ph Wskaźniki, to związki, które w zależności od odczynu roztworu zmieniają barwę. Najczęściej spotykanymi w naszym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2017 Nazwa kwalifikacji: Wykonywanie badań analitycznych Oznaczenie kwalifikacji: A.60 Numer zadania: 03

Bardziej szczegółowo

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Metoda: Spektrofotometria UV-Vis Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z fotometryczną metodą badania stanów równowagi

Bardziej szczegółowo

Sporządzanie roztworów buforowych i badanie ich właściwości

Sporządzanie roztworów buforowych i badanie ich właściwości Sporządzanie roztworów buforowych i badanie ich właściwości (opracowanie: Barbara Krajewska) Celem ćwiczenia jest zbadanie właściwości roztworów buforowych. Przygotujemy dwa roztwory buforowe: octanowy

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 3

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 3 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 3 HYDROLIZA SOLI I WYZNACZANIE ph ROZTWORÓW WSTĘP TEORETYCZNY Kwasy są to substancje zdolne do oddawania protonów. Zasady są zdolne do wiązania protonów. Definicję kwasów

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną. Zakres wymaganych

Bardziej szczegółowo

STAłA I STOPIEŃ DYSOCJACJI; ph MIX ZADAŃ Czytaj uważnie polecenia. Powodzenia!

STAłA I STOPIEŃ DYSOCJACJI; ph MIX ZADAŃ Czytaj uważnie polecenia. Powodzenia! STAłA I STOPIEŃ DYSOCJACJI; ph MIX ZADAŃ Czytaj uważnie polecenia. Powodzenia! 001 Obliczyć stężenie molowe jonów Ca 2+ w roztworze zawierającym 2,22g CaCl2 w 100 ml roztworu, przyjmując a = 100%. 002

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik analityk Symbol cyfrowy zawodu: 311[02] Numer zadania: Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 311[02]-0-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ EGZAMINACYJNY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9

Spis treści. Wstęp... 9 Spis treści Wstęp... 9 1. Szkło i sprzęt laboratoryjny 1.1. Szkła laboratoryjne własności, skład chemiczny, podział, zastosowanie.. 11 1.2. Wybrane szkło laboratoryjne... 13 1.3. Szkło miarowe... 14 1.4.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2017 Nazwa kwalifikacji: Wykonywanie badań analitycznych Oznaczenie kwalifikacji: A.60 Numer zadania: 02

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Zależność szybkości reakcji chemicznych od stężenia reagujących substancji.

Ćwiczenie 1. Zależność szybkości reakcji chemicznych od stężenia reagujących substancji. VIII. Kinetyka i statyka reakcji chemicznych Zagadnienia Czynniki wpływające na szybkość reakcji Rzędowość i cząsteczkowość reakcji Stała szybkości reakcji Teoria zderzeń Teoria stanu przejściowego Reakcje

Bardziej szczegółowo

Pracownia Polimery i Biomateriały

Pracownia Polimery i Biomateriały Pracownia Polimery i Biomateriały INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA Spalanie i termiczna degradacja polimerów Część II Opracowała dr Hanna Wilczura-Wachnik Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo