Lech Panasiuk, Jerzy Bylina, Piotr Paprzycki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Lech Panasiuk, Jerzy Bylina, Piotr Paprzycki"

Transkrypt

1 Level of lipids in blood plasma among adult inhabitants of rural areas in eastern Poland in the light of guidelines by the European Society of Cardiology Stężenia lipidów surowicy krwi dorosłych mieszkańców wsi wschodniej Polski w świetle wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego Lech Panasiuk, Jerzy Bylina, Piotr Paprzycki Key words: zaburzenia lipidowe, ludność wiejska, czynniki socjoekonomiczne Słowa kluczowe: lipid disorders, rural population, socio-economic factors Zakład Medycyny Rodzinnej, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie dr n. med. Lech Panasiuk Kierownik Dział Obsługi Nauki mgr Jerzy Bylina Asystent Zakład Badań Czynnościowych dr n. med. Piotr Paprzycki Kierownik Abstract: Backgroud. Lipid disorders are among the most important modifiable risk factors of cardiovascular diseases. The objective of the study was the evaluation of prevalence of lipid disorders among adult rural inhabitants in the Lublin Region according to the guidelines by the European Society of Cardiology (ESC), and the assessment of relationship between the occurrence of these disorders and gender, age, occupation performed, and education level of the patients examined. Material and methods. Lipid level was determined in 2,26 patients, including 1,39 females and 87 males % of patients had lipidogram values at totally normal levels. Results. Abnormal total level was observed in 65.13%, abnormal - levels in 6.4%, abnormal - levels in 28.23%, and the abnormal triglyceride level in 25.22% of people in the study. Abnormal level of - was more frequently noted in females, while the abnormal triglyceride level among males. The percentage of patients with lipid disorders increased with age. A statistically significant relationship was observed between education level and occurrence of lipid disorders. Lipid disorders more often occurred in farmers, compared to those performing non-agricultural occupations. Conclusions. The results obtained indicate that there is a high risk of the development of cardiovascular system diseases among adult rural population in eastern Poland. Streszczenie: Tło. Zaburzenia lipidowe stanowią jeden z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Celem badania była ocena rozpowszechnienia zaburzeń lipidowych wśród dorosłych mieszkańców wsi województwa lubelskiego, w oparciu o wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC), oraz zbadanie zależności między występowaniem tych zaburzeń a płcią, wiekiem, wykonywanym zawodem i wykształceniem badanych osób. Materiał i metody. Stężenia lipidów oznaczono u 226 osób, 139 kobiet i 87 mężczyzn. Całkowicie prawidłowy lipidogram miało 22,74% badanych osób. Wyniki. Nieprawidłowe stężenie u całkowitego stwierdzono u 65,13%, nieprawidłowe stężenie -u u 6,4%, nieprawidłowe stężenie u u 28,23%, a nieprawidłowe stężenie trójglicerydów u 25,22% osób. Nieprawidłowe stężenia -u częściej stwierdzano u kobiet, natomiast nieprawidłowe stężenia trójglicerydów u mężczyzn. Odsetek pacjentów z zaburzeniami lipidowymi wzrastał wraz z wiekiem badanych osób. Stwierdzono istotną zależność między poziomem wykształcenia a występowaniem zaburzeń lipidowych. Zaburzenia lipidowe częściej występowały u rolników niż u osób wykonujących zawody nierolnicze. Wnioski. Uzyskane wyniki wskazują na duże zagrożenie rozwojem chorób układu krążenia wśród dorosłej populacji wiejskiej wschodniej Polski. (Probl Med Rodz 21;1(3):5 11) CORRESPONDENCE ADDRESS: dr n. med. Lech Panasiuk Zakład Medycyny Rodzinnej, Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie ul. Jaczewskiego Lublin RECEIVED: ACCEPTED: Wstęp Choroby układu krążenia od wielu lat pozostają najczęstszą przyczyną przedwczesnych zgonów i inwalidztwa na świecie 1,2. W Polsce stanowią również jeden z głównych problemów zdrowotnych i odpowiadają za największą liczbę zgonów wśród osób dorosłych 3,4. W dużych badaniach epidemiologicznych: Framingham Heart Study (Framingham), Multiple Risk Factor Intervention Trial (MRFIT) oraz PROCAM udowodniono, że podwyższone stężenie u przyśpiesza rozwój miażdżycy, i w konsekwencji choroby niedokrwiennej serca 5 7. Zespół ekspertów Narodowego PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1 5

2 Programu Edukacji Cholesterolowej (National Cholesterol Education Program, NCEP) w swoim Trzecim Raporcie ATP (ATP-III Adult Treatment Panel III) podkreślił, że wysokie stężenie frakcji -u jest główną przyczyną choroby niedokrwiennej serca, zaś całkowita ocena ryzyka wymaga oznaczenia stężenia u w ramach pełnego lipidogramu. Raport ATP-III podkreślał także rolę obniżonego stężenia -u jako niezależnego czynnika ryzyka choroby niedokrwiennej serca 8. Rola podwyższonego stężenia trójglicerydów jako czynnika ryzyka chorób układu krążenia jest nadal przedmiotem dyskusji. Podwyższone stężenie trójglicerydów nakazuje potrzebę poszukiwania innych czynników związanych z występowaniem tzw. zespołu metabolicznego. W międzynarodowym badaniu INTER-HEART, obejmującym 52 kraje, zaliczono hyperlipidemię do 6 najważniejszych czynników, obok palenia papierosów, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, otyłości i czynników psychospołecznych, determinujących niepomyślny przebieg choroby wieńcowej kończącej się zawałem serca 9. Przeprowadzone w Polsce badania wskazują na duże rozpowszechnienie zaburzeń lipidowych w populacji Nieliczne prace odnoszą się do rozpowszechnienia zaburzeń lipidowych wśród ludności wiejskiej 14. Cele badania Celem badania była ocena rozpowszechnienia zaburzeń lipidowych wśród dorosłej ludności wiejskiej Lubelszczyzny, w oparciu o wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, oraz zbadanie zależności pomiędzy rozpowszechnieniem zaburzeń lipidowych a wiekiem, płcią, zawodem i wykształceniem badanych osób. Materiały i metody Badanie, na które uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie, przeprowadzono w miesiącach kwiecień czerwiec 26 r. Wybór próby miał charakter dwustopniowy. Na podstawie dostarczonych list, w 32 losowo wybranych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej zlokalizowanych w wiejskich regionach województwa lubelskiego wylosowano grupę pacjentów w wieku powyżej 18 lat, obejmującą 2% dorosłej populacji. Pacjenci, którzy wyrazili pisemną zgodę na udział w badaniu, byli wzywani do placówek podstawowej opieki zdrowotnej, gdzie przeszkolone osoby pobierały krew w celu oznaczenia poziomu lipidów oraz zbierały informacje o charakterze socjoekonomicznym. Do badania zakwalifikowano wszystkich wylosowanych pacjentów, także przyjmujących leki obniżające poziom lipidów, którzy przez okres 12 godz. do momentu pobrania krwi byli na czczo. Krew pobierano w systemie próżniowym, a następnie odwirowywano. Surowica przed wykonaniem analiz była przechowywana w temperaturze 2 C. Stężenia lipidów oznaczano w laboratorium Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie. Stężenie u całkowitego oznaczano metodą enzymatyczno-kolorymetryczną, -u jednorodnym testem kolorymetrycznym, a trójglicerydów metodą enzymatyczno-kolorymetryczną. Poziom -u obliczano według wzoru Friederwelde a, jeżeli stężenie trójglicerydów było niższe niż 4 mg/dl. W przypadku stężenia trójglicerydów wyższego niż 4 mg/dl, poziom -u oznaczano jednorodnym testem kolorymetrycznym. Zgodnie z obowiązującymi zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology ESC) za prawidłowe uznawano: stężenie u całkowitego poniżej 19 mg/dl, u poniżej 115 mg/dl, u u kobiet powyżej 5 mg/dl, u u mężczyzn powyżej 4 mg/ dl oraz stężenie trójglicerydów poniżej 15 mg/dl 15. Do statystycznej analizy danych użyto pakietu STATI- STICA 8,. Porównanie zmiennych dyskretnych wykonano w tabelach wielopolowych z zastosowaniem testu istotności Chi 2 Pearsona. Wyniki Badaniem objęto 226 mieszkańców wsi. Wśród badanych było 139 kobiet (61,5%) i 87 mężczyzn (38,5%). Średni wiek badanych osób wynosił 51,6 roku. Średni wiek kobiet (52,5 roku) był wyższy niż mężczyzn (5 lat). Średni wiek rolników był wyraźnie wyższy niż osób wykonujących zawody nierolnicze (56,1 v. 49,1 roku). Istniała wyraźna zależność pomiędzy wiekiem badanych a posiadanym przez nich wykształceniem. Średnia wieku osób legitymujących się wykształceniem niepełnym podstawowym i podstawowym (64 lata) była wyraźnie wyższa niż badanych posiadających wykształcenie zasadnicze/zawodowe (46,1 roku), średnie/ policealne (43,6 roku) i wyższe/licencjat (43 lata). Prawidłowe stężenia wszystkich frakcji lipidów krwi stwierdzono u 22,74% badanych. Nieprawidłowe stężenia jednej frakcji lipidów stwierdzono u 13,5%, II frakcji u 35,4%, III frakcji u 2,9%, a wszystkich frakcji u 8,72% badanych osób. Nie stwierdzono istnienia zależności między płcią badanych osób a występowaniem nieprawidłowego stężenia u całkowitego i u. Nieprawidłowe stężenie u całkowitego rozpoznano u 65,13% osób, nieznacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn (66,26 v. 63,33%). Nieprawidłowe stężenie u stwier- 6 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1

3 Rycina 1. Nieprawidłowe stężenia poszczególnych frakcji lipidów z uwzględnieniem płci badanych osób frakcje lipidów Ogółem Mężczyźni Kobiety dzono u 6,4% osób, nieznacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn (61,15 v. 59,2%). Stwierdzono istotną zależność między płcią badanych osób a występowaniem nieprawidłowych stężeń u i trójglicerydów. Nieprawidłowe stężenie u rozpoznano u 28,23% osób, ponad 2-krotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn (36,55 v. 14,94%) (p=,). Nieprawidłowe stężenie trójglicerydów rozpoznano u 25,22% osób, istotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet (29,2 v. 22,73%) (p=,1). Rycina 2. Nieprawidłowe stężenia poszczególnych frakcji lipidów z uwzględnieniem wieku badanych osób frakcje lipidów >6 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1 7

4 Rycina 3. Nieprawidłowe stężenia poszczególnych frakcji lipidów z uwzględnieniem wykształcenia badanych osób niepełne podstawowe średnie, policealne frakcje lipidów zasadnicze zawodowe wyższe, licencjat Wraz z wiekiem badanych wzrastała liczba nieprawidłowych stężeń wszystkich frakcji lipidów (p=,). Nieprawidłowe stężenie u całkowitego stwierdzono u 26,95%, u u 27,27%, u u 17,17%, trójglicerydów u 13,13% osób w wieku 18 3 lat. Wśród osób w wieku 31 6 lat nieprawidłowe stężenie u całkowitego stwierdzono u 67,9%, u u 62,24%, u u 25,35%, a trójglicerydów u 24,25%. Nieprawidłowe stężenie u całkowitego rozpoznano u 76,49%, u u 71,26%, Rycina 4. Nieprawidłowe stężenia poszczególnych frakcji lipidów z uwzględnieniem zawodu badanych osób rolnik lipidogram nierolnik 8 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1

5 u u 38,32%, trójglicerydów u 32,22% osób w wieku powyżej 6 lat. Zaobserwowano istotną statystycznie zależność między poziomem wykształcenia badanych osób a rozpowszechnieniem nieprawidłowych stężeń wszystkich frakcji lipidów. Wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia zmniejszał się pacjentów z nieprawidłowymi stężeniami: u całkowitego, u, u i trójglicerydów. Nieprawidłowe stężenie u całkowitego stwierdzono u 72,89% osób posiadających wykształcenie niepełne podstawowe i podstawowe, u 55,76% legitymujących się wykształceniem zasadniczym/zawodowym, u 57,4% średnim/policealnym i u 51,12% posiadających wykształcenie wyższe/licencjat (p=,). Nieprawidłowe stężenie u stwierdzono u 68,7% osób posiadających wykształcenie niepełne podstawowe i podstawowe, u 62,71% legitymujących się wykształceniem zasadniczym/ zawodowym, u 52,11% średnim/policealnym i u 47,75% posiadających wykształcenie wyższe/licencjat (p=,). Nieprawidłowe stężenie u stwierdzono u 35,3% osób posiadających wykształcenie niepełne podstawowe i podstawowe, u 24,62% legitymujących się wykształceniem zasadniczym/zawodowym, u 23,73% średnim/policealnym i u 23,6% posiadających wykształcenie wyższe/ licencjat (p=,). Nieprawidłowe stężenie trójglicerydów stwierdzono u 3,12% osób posiadających wykształcenie niepełne podstawowe i podstawowe, u 23,73% legitymujących się wykształceniem zasadniczym/zawodowym, u 22,36% średnim/policealnym i u 19,98% posiadających wykształcenie wyższe/licencjat (p=,). Stwierdzono istotną statystycznie zależność między wykonywanym przez badanych mieszkańców wsi zawodem a rozpowszechnieniem nieprawidłowych stężeń u całkowitego, u i u. U rolników istotnie częściej niż u osób niebędących rolnikami rozpoznano zarówno nieprawidłowe stężenia u całkowitego (7,17 v. 63,84%) (p=,2), u (66,87 v. 57,1%) (p=,), jak i u (3,53 v. 25,83%) (p=,17). Nie stwierdzono zależności między wykonywanym przez badane osoby zawodem a rozpowszechnieniem nieprawidłowych stężeń trójglicerydów. Nieprawidłowe stężenia trójglicerydów rozpoznano u 26,3% rolników i u 24,91% osób wykonujących zawody nierolnicze. Dyskusja Porównanie uzyskanych wyników z wynikami wcześniejszych badań napotyka duże trudności. Badania prowadzone do końca lat 9. z reguły opierały się jedynie na oznaczeniach stężeń u całkowitego. Niemniej wykazały one, że hiperemia występowała u ponad połowy dorosłych Polaków 11,12. Z kolei w badaniu NATPOL PLUS 22 przyjęto mniej rygorystyczne kryteria dotyczące rozpoznawania hipertrójglicerydemii i nieprawidłowego stężenia u-. W badaniu tym stwierdzono podwyższone stężenia u całkowitego u 61,7% kobiet i 59,7% mężczyzn 13. Najbardziej aktualne wyniki przyniosło badanie WOBASZ przeprowadzone na reprezentatywnej populacji w wieku 2 74 lat, w którym przyjęto normy stężeń lipidów zgodne z aktualnymi wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC). Opublikowane w roku 25 wyniki tych badań wykazały, że większość, tj. około 7% dorosłych Polaków ma dyslipidemię. Nieprawidłowe stężenie u ( powyżej 19 mg/ dl i/lub - powyżej 115 mgl/dl) rozpoznano u 67% mężczyzn i 64% kobiet, nieprawidłowe stężenie trójglicerydów u 31% badanych mężczyzn i 2% kobiet, a nieprawidłowe stężenie u u 15% mężczyzn i 17% kobiet. Badania WOBASZ i LIPIDOGRAM 24 wykazały duże przestrzenne zróżnicowanie występowania zaburzeń lipidowych na terenie kraju, w zależności od regionu. Wyniki tych badań wykazały, że częstość występowania dyslipidemii w województwie lubelskim należała do najniższych w Polsce i wynosiła około 62% 1,16. Na podstawie wyników badania WOBASZ w województwie lubelskim stwierdzono, że hiperemia występowała u 57% mężczyzn i 51% kobiet, hipertrójglicerydemia u 26% mężczyzn i 2% kobiet, a nieprawidłowy poziom u u 9% mężczyzn i 19% kobiet 1. Wyniki przeprowadzonego przez nas badania wskazują na istotnie większe rozpowszechnienie zarówno dyslipidemii, jak i nieprawidłowych stężeń poszczególnych frakcji lipidów wśród ludności wiejskiej województwa lubelskiego. Uzyskane wyniki nie pozwalają jednak na jednoznaczne stwierdzenie, czy zaistniała sytuacja jest rezultatem pogarszania się sytuacji epidemiologicznej dotyczącej zaburzeń lipidowych w całym województwie, czy dotyczy tylko badanych mieszkańców wsi. W Polsce brak jest bowiem dużych opracowań porównujących rozpowszechnienie zaburzeń lipidowych w populacji wiejskiej i miejskiej. Badania przeprowadzone na niewielkich populacjach wskazują na częstsze występowanie zaburzeń lipidowych wśród mieszkańców wsi 14. Wyniki przeprowadzonego przez nas badania wydają się potwierdzać te doniesienia i wskazują, że mieszkańcy wsi w sposób szczególny są narażeni na implikacje zdrowotne związane z występowaniem zaburzeń lipidowych. Ponieważ stężenia lipidów są wypadkową wielu różnych czynników, na którą składają się między innymi: uwarun- PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1 9

6 kowania genetyczne, nawyki żywieniowe, stopień aktywności fizycznej, świadomość choroby oraz stosowane leczenie, trudno jednoznacznie stwierdzić, które z nich są odpowiedzialne za tak duże rozpowszechnienie zaburzeń lipidowych wśród ludności wiejskiej Lubelszczyzny 17,18. Istotną rolę może odgrywać obserwowana w ostatnich latach zmiana nawyków żywieniowych ludności wiejskiej. Wzrastająca liczba wiejskich gospodarstw domowych rezygnujących z produkcji rolniczej powoduje, że coraz większa liczba mieszkańców wsi przejmuje nawyki żywieniowe zarezerwowane do niedawna dla ludności miejskiej. Rezygnacja z produkcji własnej żywności, zaopatrywanie się w żywność kupowaną w sklepach oraz korzystanie z tzw. fast-foodów może przyczyniać się do wzrostu liczby zaburzeń lipidowych. Niekorzystny wpływ na nawyki żywieniowe ludności wiejskiej może mieć także jej niski status ekonomiczny, bowiem województwo lubelskie należy do najbiedniejszych regionów Polski oraz całej Unii Europejskiej. Niskie dochody kompensowane są kupowaniem żywności tańszej i gorszej jakościowo, co również może sprzyjać występowaniu zaburzeń lipidowych. Zmianie nawyków żywieniowych towarzyszy spadek aktywności fizycznej znacznego odsetka mieszkańców wsi. Całkowita rezygnacja z produkcji rolnej, rezygnacja z upraw roślin bardziej pracochłonnych (np. ziemniaków) oraz hodowli, przy postępującej mechanizacji tejże produkcji powoduje, że wydatki energetyczne osób w nią angażowanych są coraz mniejsze. Malejąca aktywność fizyczna nie jest rekompensowana aktywnymi formami wypoczynku. Wśród ludności wiejskiej, zwłaszcza starszej wiekowo, brak jest tradycji aktywnego wypoczynku oraz świadomości korzyści wynikających z aktywności ruchowej. Na terenach wiejskich brak jest także infrastruktury umożliwiającej podejmowanie takiej aktywności. Rezultatem tej sytuacji, co wykazały inne badania autorów, jest także wzrost liczby osób z otyłością i otyłością brzuszną 19. Pewną rolę w narastaniu skali tych zjawisk może odgrywać pokutujący stale wśród ludności wiejskiej, zwłaszcza starszej wiekowo, stereotyp, który otyłość uznaje za synonim zdrowia i dostatku. Wydaje się też, że wśród ludności wiejskiej istnieje niska świadomość zagrożeń wynikających z nieprawidłowych stężeń lipidów krwi. Ponieważ zaburzenia lipidowe, przynajmniej w początkowym okresie, nie wywołują żadnych objawów, zagrożenia przez nie wywoływane bywają lekceważone i rezygnuje się z podejmowania prób ich leczenia. Brak prób leczenia i/lub jego nieskuteczność wynikać może także z niskiego statusu ekonomicznego badanej ludności. Nieprawidłowe stężenia u całkowitego i u ze zbliżoną częstością występowały u mężczyzn i kobiet, natomiast hipertrójglicerydemię częściej obserwowano u mężczyzn, co zgodne jest z wynikami badania WOBASZ 1. Zaskakujące wyniki przyniosła analiza stężeń u, w której stwierdziliśmy ponad 2-krotnie częstsze występowanie nieprawidłowych stężeń tej frakcji u kobiet niż u mężczyzn. Rezultaty większości wcześniejszych badań nie potwierdzają bowiem istnienia zależności pomiędzy płcią a stężeniami u 13. Wydaje się, że tak duże różnice, zależne od płci, w występowaniu nieprawidłowego u mogą być specyficzne dla województwa lubelskiego. Podobnie zaskakujące wyniki przyniosło bowiem badanie WOBASZ, w którym także stwierdzono w województwie lubelskim ponad 2-krotnie częstsze występowanie nieprawidłowego stężenia u u kobiet niż u mężczyzn (19, v. 9,%). W badaniu tym, w żadnym innym województwie nie obserwowano takich zależności, a w niektórych (np. w województwie lubuskim, pomorskim, wielkopolskim) obserwowano nawet częstsze występowanie nieprawidłowego stężenia u u mężczyzn 1. Uzyskane w naszym badaniu wyniki wskazują na narastanie liczby zaburzeń lipidowych wraz z wiekiem, co zgodne jest z wynikami wcześniejszych obserwacji Wprawdzie wykazano istnienie statystycznej zależności między poziomem wykształcenia a występowaniem zaburzeń lipidowych, to jednak do tych obserwacji należy podchodzić z dużą ostrożnością, z uwagi na duże różnice średnich wieku badanych w poszczególnych kategoriach wykształcenia. Występowanie największej liczby zaburzeń lipidowych wśród osób posiadających wykształcenie niepełne podstawowe i podstawowe tłumaczyć należy ich zdecydowanie wyższą średnią wieku (o kilkanaście lat) niż badanych posiadających inne kategorie wykształcenia. Wydaje się jednak, że wyższy poziom wykształcenia i związana z tym większa świadomość zachowań prozdrowotnych, lepsza sytuacja materialna sprzyjająca właściwemu odżywianiu i aktywnemu wypoczynkowi, mogą mieć wpływ na mniejsze rozpowszechnienie zaburzeń lipidowych. Świadczyć o tym może mniejsza liczba zaburzeń lipidowych u badanych posiadających wykształcenie wyższe/licencjat, w porównaniu z badanymi posiadającymi wykształcenie zasadnicze/zawodowe i średnie/policealne, pomimo że różnice średnich wieku w tych kategoriach wykształcenia nie były już tak istotne. Zaburzenia wszystkich frakcji lipidów częściej występowały u rolników niż u badanych wykonujących zawody nie- 1 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1

7 rolnicze, co wynikało najprawdopodobniej również ze znacznie wyższej średniej wieku tej pierwszej grupy zawodowej. Wnioski Analiza uzyskanych wyników wykazała, że sytuacja epidemiologiczna dotycząca zaburzeń lipidowych wśród mieszkańców wsi jest szczególnie niekorzystna, co może być spowodowane zmianą nawyków żywieniowych, spadkiem aktywności fizycznej, niską świadomością zdrowotną oraz złą sytuacją ekonomiczną tej grupy ludności. Stwierdzono istotną zależność między wiekiem badanych osób a występowaniem zaburzeń lipidowych oraz między płcią a rozpowszechnieniem nieprawidłowych stężeń u i trójglicerydów. Poziom wykształcenia i wykonywany zawód mogą mieć związek z częstością występowania zaburzeń lipidowych. References: 1. Tuomilehto J, Kuulasmaa K, Torppa J. WHO MONICA Project: geographic variation in mortality from cardiovascular diseases. Baseline data on selected population characteristics and cardiovascular mortality. World Health Stat Q 1987;4: Levi F, Lucchini F, Negri E, et al. Trends in mortality from cardiovascular and cerebrovascular diseases in Europe and other areas of the world. Heart 22;88: Rada Programu POLKARD. Narodowy Program Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo- Naczyniowego POLKARD Kardiol Pol 23;59: Rocznik demograficzny. Główny Urząd Statystyczny: Warszawa, Kannel WB, Castelli WP, Gordon T, et al. Serum lipoproteins and the risk of coronary heart disease. Ann Intern Med 1971;74: Martin MJ, Hulley SB, Browner SB, et al. Serum, blood pressure and mortality: implications from a cohort of men. Lancet 1986;2: Cullen P, Schulte H, Assmann G. Smoking, lipoproteins and coronary heart disease risk. Data from Munster Heart Study (PROCAM). Eur Heart J 1998;19: Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. Executive Summary of the Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III). JAMA 21;285: Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, et al. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (The INTER-HEART Study): case-control study. Lancet 24;364: Pająk A, Wiercińska E, Polakowska M, Kozakiewicz K, Kaczmarczyk-Chałas K, Tykarski A, Goździk D, Zdrojewski T. Rozpowszechnienie dyslipidemii u mężczyzn i kobiet w Polsce. Wyniki programu WOBASZ. Kardiol Pol 25;63:6 (supl. 4). 11. Stan zdrowia ludności byłego województwa tarnobrzeskiego w roku 21. Część III. Podstawowe wyniki badania przekrojowego. Program POL-MONIKA BIS. Biblioteka Kardiologiczna Nr 81, Instytut Kardiologii: Warszawa, The WHO MONIKA Project (Prepared by: Pająk A, Kuulasmaa K, Tuomiletho J, et al). Geographical variation in the major risk factors of coronary heart disease in men and woman aged years. World Health Stat Q 1988;41: Program NATPOL PLUS. Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii Akademii Medycznej w Gdańsku: Gdańsk, 23; 14. Drożdż K, Gaweł W, Łukasik M, Seniuta J, Kolman E, Cedzyński Ł, Roemer R, Doroszko A, Chadaj BA, Poręba R, Derkacz A, Andrzejak R, Szuba A. Zaburzenia lipidowe u osób zdrowych i osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego w populacji wiejskiej. Arterial Hypertension 27;11,6: Graham I, Atar D, Borch-Johnsen K, et al. Fourth Joint Task Force of the European Society of Cardiology and Other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice (constituted by representatives of nine societies and by invited experts): European guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: executive summary. Eur Heart J 27;28: Jóźwiak J, Mastej M, Lukas W, Piwowarska W, Tykarski A, Orzechowski M. Czy problem zaburzeń lipidowych w równym stopniu dotyczy różnych regionów Polski? Kardiol Pol 26;64,8(supl. 2): Senti M, Aubo C, Elosua R, Sala J, Tomas M, Marrugat J. Effect of physical activity on lipid levels in a population-based sample of men with and without the Arg variant of the human paraoxonase gene. Genetic Epidemiology 2;18: Waśkiewicz A, Sygnowska E. Czy jakość diety dorosłych mieszkańców Polski jest zależna od miejsca zamieszkania? projekt WOBASZ. Prob Hig Epidemiol 29;9(2): Panasiuk L, Wdowiak L, Paprzycki P, Lukas W. Occurrence of overweight and obesity among adult rural population in eastern Poland. Relationship between obesity and selected socio-economic factors. Ann Agric Environ Med 28;15: PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MAY 21, VOL. XII, No. 1 11

Jacek Jóźwiak Śląskie Laboratoria Analityczne, Dział Badań Naukowych, Katowice

Jacek Jóźwiak Śląskie Laboratoria Analityczne, Dział Badań Naukowych, Katowice OCENA GOSPODARKI LIPIDOWEJ, STANU ODŻYWIENIA I ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ POPULACJI OBJĘTEJ OPIEKĄ LEKARZY RODZINNYCH 21 Jacek Jóźwiak Śląskie Laboratoria Analityczne, Dział Badań Naukowych, Katowice 1

Bardziej szczegółowo

Porównanie występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u chorych po przebytym zawale serca do osób bez klinicznych objawów tej choroby

Porównanie występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u chorych po przebytym zawale serca do osób bez klinicznych objawów tej choroby Stanisławska Hygeia Public J Health i wsp. Porównanie 2014, 49(1): występowania 127-133 czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u chorych... 127 Porównanie występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku.

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Objaśnienia. Materiałem badawczym były informacje zawarte w kartach zgonów, które przeniesione zostały na komputerowy

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEGO SKŁADOWYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM U OSÓB W WIEKU 30 65 LAT

ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEGO SKŁADOWYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM U OSÓB W WIEKU 30 65 LAT Nowiny Lekarskie 2009, 78, 1, 3 7 ANDRZEJ SZCZEPANIAK 1, BARBARA CZEKALSKA 1, MARTA GLURA 2, HANNA STANKOWIAK-KULPA 1, MARIAN GRZYMISŁAWSKI 1 ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Czynniki ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego u młodych osób dorosłych w środowisku wiejskim w północnowschodniej

Bardziej szczegółowo

Ocena najczęściej występujących czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca wśród pracującej populacji osób dorosłych z terenu powiatu bialskiego

Ocena najczęściej występujących czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca wśród pracującej populacji osób dorosłych z terenu powiatu bialskiego Sokołowska Probl Hig Epidemiol B i wsp. 211, Ocena 92(4): najczęściej 733-74 występujących czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca wśród pracującej... 733 Ocena najczęściej występujących czynników

Bardziej szczegółowo

Rola Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Chorób Układu Krążenia w kreowaniu zachowań zdrowotnych związanych z paleniem tytoniu

Rola Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Chorób Układu Krążenia w kreowaniu zachowań zdrowotnych związanych z paleniem tytoniu PRACE ORYGINALNE Aleksandra MACIAK-ANDRZEJEWSKA Irena MANIECKA-BRYŁA Rola Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Chorób Układu Krążenia w kreowaniu zachowań zdrowotnych związanych z paleniem tytoniu

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

CzĘstoŚĆ występowania i Czynniki ryzyka Chorób układu krążenia w populacji kierowców autobusów miejskich

CzĘstoŚĆ występowania i Czynniki ryzyka Chorób układu krążenia w populacji kierowców autobusów miejskich CzĘstoŚĆ występowania i Czynniki ryzyka Chorób układu krążenia w populacji kierowców autobusów miejskich prevalence and risk factors for the CardiovasCular diseases in the population of municipal bus drivers

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 613 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 613 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 613 SECTIO D 2005 Wydział Lekarski, Oddział Pielęgniarstwa Akademii Medycznej w Gdańsku Samodzielna Pracownia Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JAKO METODA ZAPOBIEGANIA CHOROBOM SERCA W OPINII I PRAKTYCE UCZESTNIKÓW SONDAŻU REPREZENTATYWNEGO W POLSKIM PROJEKCIE 400 MIAST

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JAKO METODA ZAPOBIEGANIA CHOROBOM SERCA W OPINII I PRAKTYCE UCZESTNIKÓW SONDAŻU REPREZENTATYWNEGO W POLSKIM PROJEKCIE 400 MIAST Ann. Acad. Med. Gedan., 2006, 36, 201 209 MARZENA ZARZECZNA-BARAN 1, EWA WOJDAK-HAASA 1, JOLANTA PĘGIEL-KAMRAT 1, TOMASZ ZDROJEWSKI 2, BOGDAN WYRZYKOWSKI 3 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JAKO METODA ZAPOBIEGANIA CHOROBOM

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Marzena Chrostowska 1, Anna Szyndler 1, Katarzyna Polonis 1, Andrzej Tykarski 2, Krzysztof Narkiewicz 1. Summary

Marzena Chrostowska 1, Anna Szyndler 1, Katarzyna Polonis 1, Andrzej Tykarski 2, Krzysztof Narkiewicz 1. Summary Marzena Chrostowska 1, Anna Szyndler 1, Katarzyna Polonis 1, Andrzej Tykarski 2, Krzysztof Narkiewicz 1 PRACA ORYGINALNA 1 Zakład Nadciśnienia Tętniczego, Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupie 40- i 50-letnich mieszkańców Wrocławia. Część II

Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupie 40- i 50-letnich mieszkańców Wrocławia. Część II PRACA ORYGINALNA Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 4, 435-441 www.monz.pl Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupie 40- i 50-letnich mieszkańców Wrocławia. Część

Bardziej szczegółowo

Rozpowszechnienie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca w szóstej dekadzie życia

Rozpowszechnienie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca w szóstej dekadzie życia Gerontologia Polska PRACA ORYGINALNA tom 14, nr 1, 18 24 ISSN 1425 4956 Elżbieta ozak-szkopek, Jerzy Baraniak, Jolanta ieczkowska atedra i linika Chorób Wewnętrznych Akademii edycznej w Lublinie Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu w ma³ych gminach województwa ³ódzkiego

Palenie tytoniu w ma³ych gminach województwa ³ódzkiego PRACE ORYGINALNE Ma³gorzata SUWA A 1 Wojciech DRYGAS 1,2 Kamila GWIZDA A 1 Palenie tytoniu w ma³ych gminach województwa ³ódzkiego Tobacco smoking in small communes of Lodz province 1 Katedra Medycyny Spo³ecznej

Bardziej szczegółowo

Otyłość i cukrzyca typu 2 jako główne przyczyny hospitalizacji w polskich szpitalach w 2008 roku

Otyłość i cukrzyca typu 2 jako główne przyczyny hospitalizacji w polskich szpitalach w 2008 roku 132 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(1): 132-136 Otyłość i cukrzyca typu 2 jako główne przyczyny hospitalizacji w polskich szpitalach w 2008 roku Obesity and type 2 diabetes as main causes of hospitalization

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego w XX i XXI wieku. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski I Klinika Kardiologii i Nadciśnienia Tętniczego IK CMUJ

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka zachowań zdrowotnych mężczyzn po 50 roku życia w Poznaniu w odniesieniu do czynników ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych

Charakterystyka zachowań zdrowotnych mężczyzn po 50 roku życia w Poznaniu w odniesieniu do czynników ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych PRACE ORYGINALNE Paulina Jóźwiak A. Szmagaj Charakterystyka zachowań zdrowotnych mężczyzn po 50 roku życia w Poznaniu w odniesieniu do czynników ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych Health behaviours

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Programy profilaktyczne w zakresie chorób układu krążenia przykładem niwelowania nierówności w stanie zdrowia

Programy profilaktyczne w zakresie chorób układu krążenia przykładem niwelowania nierówności w stanie zdrowia Probl Hig Epidemiol 2009, 90(1): 6-17 Programy profilaktyczne w zakresie chorób układu krążenia przykładem niwelowania nierówności w stanie zdrowia Prophylactic programmes in cardiovascular systems disorders

Bardziej szczegółowo

Prezentacje badań naukowych zrealizowanych przez lekarzy rodzinnych na konferencji specjalistów.

Prezentacje badań naukowych zrealizowanych przez lekarzy rodzinnych na konferencji specjalistów. Prezentacje badań naukowych zrealizowanych przez lekarzy rodzinnych na konferencji specjalistów. Opracował: Tomasik Tomasz, Jacek Jóźwiak, Witold Lukas Wstęp W dniach 7 i 8 listopada 2014 r w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Evaluation of cigarette smoking frequency at obese patients in internal medicine hospital ward

Evaluation of cigarette smoking frequency at obese patients in internal medicine hospital ward 169 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2010; 3: 169-173 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 01.12.2010 Poprawiono/Corrected: 07.12.2010 Zaakceptowano/Accepted: 14.12.2010 Akademia Medycyny

Bardziej szczegółowo

Szkoły Serca dla lepszej organizacji opieki zdrowotnej, edukacji pacjentów i prewencji wtórnej. z Polski i Norwegii

Szkoły Serca dla lepszej organizacji opieki zdrowotnej, edukacji pacjentów i prewencji wtórnej. z Polski i Norwegii Szkoły Serca dla lepszej organizacji opieki zdrowotnej, edukacji pacjentów i prewencji wtórnej chorób układu krążenia jako element wymiany i współpracy międzynarodowej kardiologów z Polski i Norwegii Opracowanie

Bardziej szczegółowo

zynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet pracujących umysłowo

zynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet pracujących umysłowo P R A C A O R Y G I N A L N A Ewa Kawalec, Teresa Gabryś, Tomasz Brzostek, Agata Reczek, Iwona Malinowska-Lipień, Barbara Cichoń Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego i Środowiskowego Instytutu Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 LUCYNA NAROJEK C iągłość i zmiana w postępowaniu dietetycznym w wybranych schorzeniach Wydawnictwo SGGW Spis treści Wstęp... 7 1. Dieta w cukrzycy... 9 Era przedinsulinowa... 9 Ograniczenie węglowodanów

Bardziej szczegółowo

"Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji. i Wtórnej Prewencji "

Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji. i Wtórnej Prewencji "Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji i Wtórnej Prewencji " Skrócony raport z prac zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Autorzy: Piotr Jankowski, Maciej Niewada, Andrzej Bochenek,

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Czynniki ryzyka nadciśnienia, zespołu metabolicznego i powikłań narządowych dowody z EBM Otyłość grozi nagłą śmiercią. Hipokrates, w Dzieła zebrane, 460-377

Bardziej szczegółowo

Styl życia i czynniki ryzyka chorób układu krążenia wśród studentów uczelni Wrocławia

Styl życia i czynniki ryzyka chorób układu krążenia wśród studentów uczelni Wrocławia Styl życia i czynniki ryzyka chorób układu krążenia wśród studentów uczelni Wrocławia Rafał Poręba 1, Paweł Gać 2, Marcin Zawadzki 2, Małgorzata Poręba 3, Arkadiusz Derkacz 1, Krystyna Pawlas 2, Witold

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU ZDROWIA I ODŻYWIENIA OSÓB W WIEKU POWYŻEJ 75 LAT W POPULACJI POLSKIEJ BADANIE WOBASZ-SENIOR

OCENA STANU ZDROWIA I ODŻYWIENIA OSÓB W WIEKU POWYŻEJ 75 LAT W POPULACJI POLSKIEJ BADANIE WOBASZ-SENIOR BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 0, 3, str. 4 8 Anna Waśkiewicz, Elżbieta Sygnowska, Grażyna Broda OCENA STANU ZDROWIA I ODŻYWIENIA OSÓB W WIEKU POWYŻEJ 75 LAT W POPULACJI POLSKIEJ BADANIE WOBASZ-SENIOR Zakład

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

ROZPOWSZECHNIENIE CZYNNIKÓW RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW WARSZAWY

ROZPOWSZECHNIENIE CZYNNIKÓW RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW WARSZAWY ROZPOWSZECHNIENIE CZYNNIKÓW RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW WARSZAWY PREVALENCE OF CARDIOVASCULAR RISK FACTORS AMONG RESIDENTS OF WARSAW Halina Cieślak, Barbara Knoff, Zofia Sienkiewicz

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI RYZYKA CHORÓB UKŁADU SERCOWO NACZYNIOWEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PACJENTÓW PORADNI POZ

CZYNNIKI RYZYKA CHORÓB UKŁADU SERCOWO NACZYNIOWEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PACJENTÓW PORADNI POZ Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Wydział Lekarski I Piotr Matyjaszczyk CZYNNIKI RYZYKA CHORÓB UKŁADU SERCOWO NACZYNIOWEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PACJENTÓW PORADNI POZ Rozprawa doktorska

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Marć, Barbara Zając Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu, Wydział Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski

Małgorzata Marć, Barbara Zając Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu, Wydział Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski GERONTOLOGIA POLSKA 2015, 1, 19-23 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER zgłoszono 09.03.2015; poprawiono 12.03.2015; zaakceptowano 27.03.2015 Charakterystyka zaburzeń słuchu u osób starszych po 75 roku życia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 Zakład Antropologii Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Anthropology Academy

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE -

PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE - PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE - Wg raportu GUS Stan zdrowia ludności w 2009 r. Otyłość jest chorobą przewlekłą spowodowaną nadmierną podażą energii zawartej

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

STAN PRZEDNADCIŚNIENIOWY

STAN PRZEDNADCIŚNIENIOWY STAN PRZEDNADCIŚNIENIOWY Łukasz Artyszuk SKN przy Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Plan Definicja Klasyfikacja ciśnienia tętniczego Epidemiologia Ryzyko sercowo

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda i oznaczonych metodą bezpośrednią

Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda i oznaczonych metodą bezpośrednią diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2011 Volume 47 Number 4 419-423 Praca oryginalna Original Article Porównanie stężeń cholesterolu frakcji LDL wyliczonych z równania Friedewalda

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 107/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki chorób układu krążenia miasta Sieradza

Bardziej szczegółowo

Programy realizowane przez samorząd powiatowy

Programy realizowane przez samorząd powiatowy Programy realizowane przez samorząd powiatowy 2006 r. Program realizowany był w gminach, które zdeklarowały współfinansowanie w 25%: Siepraw, Myślenice, Lubień i Pcim. Program adresowany był do dzieci

Bardziej szczegółowo

Terapia skojarzona w leczeniu zaburzeń lipidowych

Terapia skojarzona w leczeniu zaburzeń lipidowych Terapia skojarzona w leczeniu zaburzeń lipidowych Dzięki wielu dużym randomizowanymi badaniom bezsprzeczna pozostaje skuteczność statyn w redukcji stężenia cholesterolu LDL (LDL-C) oraz zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB ŻYWIENIA OSÓB Z HIPERCHOLESTEROLEMIĄ STOSUJĄCYCH ODPOWIEDNIĄ DIETĘ I NIESTOSUJĄCYCH DIETY

SPOSÓB ŻYWIENIA OSÓB Z HIPERCHOLESTEROLEMIĄ STOSUJĄCYCH ODPOWIEDNIĄ DIETĘ I NIESTOSUJĄCYCH DIETY BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 608 613 Elżbieta Sygnowska, Anna Waśkiewicz SPOSÓB ŻYWIENIA OSÓB Z HIPERCHOLESTEROLEMIĄ STOSUJĄCYCH ODPOWIEDNIĄ DIETĘ I NIESTOSUJĄCYCH DIETY Zakład Epidemiologii,

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

Repetytorium z EKG dla zaawansowanych. Rady praktyczne przed egzaminem.

Repetytorium z EKG dla zaawansowanych. Rady praktyczne przed egzaminem. 1 KSIĄŻKI 1. M.E. Starczewska, M.M. Pierścińska Repetytorium z EKG dla zaawansowanych. Rady praktyczne przed egzaminem. Via Medica 2006 2. M.E. Starczewska, M.M. Pierścińska Repetytorium z EKG część 1

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA OSÓB W WIEKU 60-74 LAT. BADANIE WOBASZ

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA OSÓB W WIEKU 60-74 LAT. BADANIE WOBASZ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 3, str. 240-244 Elżbieta Sygnowska, Anna Waśkiewicz OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA OSÓB W WIEKU 60-74 LAT. BADANIE WOBASZ Zakład Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia

Bardziej szczegółowo

Analiza stylu życia dorosłych mieszkańców Dolnego Śląska w aspekcie zapobiegania chorobom sercowo-naczyniowym

Analiza stylu życia dorosłych mieszkańców Dolnego Śląska w aspekcie zapobiegania chorobom sercowo-naczyniowym : 33 38 doi: 10.5114/fmpcr/59032 PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Copyright by Wydawnictwo Continuo Analiza stylu życia dorosłych mieszkańców Dolnego Śląska w aspekcie zapobiegania chorobom sercowo-naczyniowym

Bardziej szczegółowo

Postępy w profilaktyce chorób układu krążenia (część II )

Postępy w profilaktyce chorób układu krążenia (część II ) Postępy w profilaktyce chorób układu krążenia (część II ) W drugiej części artykułu autor omawia rolę nadwagi i otyłości jako czynników ryzyka oraz zespół metaboliczny, alkohol i HTZ oraz przedstawia Projekt

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY

WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

II. Streszczenie (2 strony) 1) skrótowy opis celów i podstawowych elementów programu;

II. Streszczenie (2 strony) 1) skrótowy opis celów i podstawowych elementów programu; Załącznik nr 2 SCHEMAT DOKUMENTU PROGRAMU ZDROWOTNEGO I. Strona tytułowa 1) nazwa programu; Tworzenie regionalnych ośrodków referencyjnych prewencji chorób serca i naczyń na tle miażdżycy w zakresie strategii

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA I ZAPOBIEGANIA CHOROBOM UKŁADU KRĄŻENIA Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego 1 I. Diagnoza problemu i uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Postępy w profilaktyce chorób układu krążenia (część I )

Postępy w profilaktyce chorób układu krążenia (część I ) Postępy w profilaktyce chorób układu krążenia (część I ) W pierwszej części artykułu autor przedstawia dane dotyczące przyczyn spadku umieralności z powodu chorób układu krążenia w wybranych krajach oraz

Bardziej szczegółowo

Zdrowie warszawiaków raport z dekady

Zdrowie warszawiaków raport z dekady Zdrowie warszawiaków raport z dekady Warszawa, 21 stycznia 2010 r. Najnowsza edycja raportu o stanie zdrowia mieszkańców dotyczy 10 lat (na podstawie uaktualnionych edycji dla lat 1999-2008). Jest to wystarczająco

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA CHORÓB SERCA I NACZYŃ

PROFILAKTYKA CHORÓB SERCA I NACZYŃ Realizator Projektu: Powiat Piotrkowski TWOJE SERCE TWOIM ŻYCIEM Program Zmniejszenia Nierówności w Zdrowiu Mieszkańców Powiatu Piotrkowskiego z Ryzykiem Wystąpienia Chorób Układu Krążenia PROFILAKTYKA

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

naliza stanu wiedzy o czynnikach ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego wśród osób pracujących

naliza stanu wiedzy o czynnikach ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego wśród osób pracujących P R A C A O R Y G I N A L N A Grzegorz Nowicki 1, Barbara Ślusarska 2, Adriana Brzezicka 3 1 Szpitalny Oddział Ratunkowy, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 w Lublinie 2 Katedra Rozwoju Pielęgniarstwa,

Bardziej szczegółowo