Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland"

Transkrypt

1 Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Czynniki ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego u młodych osób dorosłych w środowisku wiejskim w północnowschodniej części Polski Anna Gryko, Dariusz Czarnowski, Barbara Głowińska-Olszewska, Katarzyna Płudowska, Anna Owłasiuk, Sławomir Chlabicz Department of Family Medicine and Environmental Nursing, Department of Pediatrics, Endocrinology, Diabetology with Cardiology Background. Aim. Materials and methods. Results. Conclusions. PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, 5

2 Wyniki. Wnioski. Wstęp Choroby układu sercowo-naczyniowego (chsn) rozwijające się na podłożu miażdżycy są wiodącą przyczyną zgonów w Europie. Głównie dotyczą osób powyżej 40. roku życia, jednak coraz częściej obserwuje się incydenty chorób sercowo-naczyniowych w grupie młodych dorosłych (poniżej 40. roku życia) 1. W zależności od grupy wiekowej zaznaczają się różnice dotyczące obrazu koronarograficznego oraz czynników ryzyka 2. W grupie pacjentów starszych w etiopatogenezie choroby sercowo-naczyniowej zdecydowanie częściej ma znaczenie występowanie cukrzycy i nadciśnienia tętniczego, a u młodych chorych istotniejszy jest obciążony wywiad rodzinny w kierunku choroby wieńcowej, palenie tytoniu oraz zaburzenia lipidowe 2. W fińskim prospektywnym badaniu kohortowym udowodniono związek pomiędzy czynnikami ryzyka takimi jak stężenie LDL cholesterolu, skurczowym ciśnieniem tętniczym oraz paleniem tytoniu ocenianymi w okresie dorastania i u młodych dorosłych a mierzoną w wieku dorosłym grubością błony środkowej i wewnętrznej tętnicy szyjnej wspólnej stanowiącej zastępczy marker miażdżycy 3. W związku z powyższym uwaga coraz większej liczby badaczy skupia się na dzieciach i młodych osobach dorosłych, bo właśnie w tej grupie osób mamy do czynienia z wczesnym etapem tworzenia blaszki miażdżycowej 4,5. W międzynarodowym badaniu INTERHEART obejmującym 52 kraje zaobserwowano, iż za 90% przypadków pierwszego zawału serca odpowiada tylko 9 potencjalnie modyfikowalnych czynników ryzyka: zaburzenia lipidowe, palenie tytoniu, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, czynniki psychospołeczne, otyłość brzuszna, małe spożycie warzyw i owoców, mały wysiłek fizyczny oraz spożycie alkoholu 6. Choroby układu krążenia w Polsce bardziej zagrażają życiu mieszkańców wsi niż miast 7. W badaniach oceniających ryzyko SCORE w grupie aktywnych zawodowo liczniejsze przypadki wysokiego ryzyka występowały wśród mieszkańców wsi 8. Miejsce zamieszkania może mieć również wpływ na stan wiedzy w zakresie znajomości czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i mieszkańcy wsi w porównaniu z mieszkańcami miast charakteryzują się niższym poziomem wiedzy dotyczącej tych zagrożeń 9,10. Dotychczas w Polce nie przeprowadzono badań dotyczących występowania czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego w populacji młodych dorosłych mieszkańców wsi bez wcześniej stwierdzonej choroby sercowo- -naczyniowej. Cel Celem pracy była ocena częstości występowania czynników ryzyka choroby sercowo-naczyniowej takich jak: zaburzenia gospodarki węglowodanowej, lipidowej, nadciśnienia tętniczego, otyłości, palenia tytoniu, spożywania alkoholu wśród populacji młodych dorosłych w środowisku wiejskim. 6 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ,

3 Materiał i metoda Badania przeprowadzono w populacji losowo wybranych 142 pacjentów Poradni Lekarza Rodzinnego, zgłaszających się do poradni z powodu różnych przyczyn. Kryteria włączenia do badania: wiek lat, zamieszkanie na terenach wiejskich (dane z wywiadu). Z badania wykluczone zostały osoby z wcześniej rozpoznaną chorobą niedokrwienną serca, nadciśnieniem, cukrzycą i zaburzeniami lipidowymi (dane z wywiadu, analiza dokumentacji medycznej pacjenta). We wstępnym badaniu ankietowym zbierano informacje dotyczące: 1. występowania cukrzycy w rodzinie, 2. aktywności fizycznej (ocena subiektywna osoby badanej, próba obiektywizacji odpowiedzi na podstawie następującej oceny punktowej: preferencje poruszania się winda, samochód 0, schody, pieszo na krótkich odcinkach 1 punkt, oglądanie telewizji: codziennie lub prawie codziennie 0, rzadziej niż 3 razy w tygodniu 1 punkt, wysiłek fizyczny z wyraźnym spoceniem się w okresie ostatnich 2 tygodni 1 punkt za każde 2 dni, regularność wysiłku fizycznego: nieregularnie 0, 1 2 razy w tygodniu 1 punkt, 3 i więcej razy w tygodniu 2 punkty), 3. palenia tytoniu (obecnie, w przeszłości, liczba papierosów dziennie, lata palenia), 4. spożywania alkoholu (rodzaj, ilość, częstość), 5. ewentualnych badań glikemii i lipidów w przeszłości, 6. rozpoznanej choroby niedokrwiennej serca. Następnie wykonywano badania antropometryczne wskaźnik masy ciała (BMI) oraz wskaźnik talia/biodro (WHR), pomiar ciśnienia tętniczego (trzykrotnie i wyciągano średnią) i oznaczano glikemię we krwi włośniczkowej. U osób ze stężeniem glukozy powyżej 90 mg/dl wykonano doustny test obciążenia glukozą (OGTT) z pomiarem glikemii we krwi żylnej na czczo oraz w 60 i 120 minucie testu. Ponadto u tych osób oznaczano stężenie cholesterolu całkowitego (TCh), cholesterolu HDL (HDL) oraz triglicerydów (TG). Stężenie cholesterolu LDL (LDL) wyliczano ze wzoru Friedewalda. Na podstawie wskaźnika BMI (kg/m 2 ) nadwagę rozpoznawano przy wartościach równych i przekraczających 25 kg/ m 2, otyłość przy wartościach równych i przekraczających 30 kg/m 2, otyłość brzuszną na podstawie wskaźnika WHR (obwód brzucha na poziomie pępka, połowa odległości między dolnym brzegiem żeber a kolcami biodrowymi) w stosunku do obwodu bioder na poziomie kolców biodrowych górnych u mężczyzn powyżej 0,9, a u kobiet powyżej 0,8. Analizę statystyczną przeprowadzono w oparciu o program STATISTICA PL. Dla cech mierzalnych podano średnią arytmetyczną i odchylenie standardowe. Cechy jakościowe przedstawiono jako ich rozkład ilościowo-procentowy. Do porównania średnich między grupami stosowano test Manna-Whitneya. Za istotne statystycznie uznano różnice, dla których p<0,05. Wyniki Charakterystyka badanej grupy W badaniach uczestniczyły 142 osoby w średnim wieku 37,3±5,9 roku, w tym 79 kobiet (56%) i 63 mężczyzn (44%). Do wykonania doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT) kwalifikowały się 73 osoby (51% ogółu badanych), badanie wykonano u 61 osób (84% osób kwalifikujących się), w średnim wieku 38,7±5,5 roku, w tym 36 kobiet (59%) i 25 mężczyzn (41%). Zaburzenia gospodarki węglowodanowej Stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej na czczo wynosiło 91,5±22,8 mg/dl. Stwierdzono niższą glikemię na czczo u kobiet (85,3±10,8 mg/dl) niż u mężczyzn (100,4±31,4 mg/ dl) (p<0,05). Podobne różnice obserwowano w 60 min OGTT (108,4±39,5 vs 158,7±73,0 mg/dl; p<0,05), natomiast w 120 min testu nie obserwowano różnic u obu płci. Nieprawidłową glikemię na czczo (IFG) w osoczu krwi żylnej stwierdzono u 10 (16,4%) osób badanych, w tym u 3 kobiet (8,3%) i u 7 mężczyzn (28,0%). Stosując obowiązujące kryteria i oceniając glikemię w 120 min OGTT u 2 osób (3,3%) rozpoznano nieprawidłową tolerancję glukozy (IGT), natomiast u 1 (1,6%) cukrzycę (DM) (glikemia odpowiednio 145 i 177 mg/dl oraz 335 mg/dl w 120 min OGTT). W 60 min OGTT obserwowano glikemię powyżej 200 mg/dl u dalszych 6 osób, włączając w to mężczyznę, u którego rozpoznano IGT na podstawie oceny glikemii w 120 min testu. Natomiast glikemię w granicach mg/dl w 60 min testu stwierdzono u kolejnych 4 osób (2 kobiety i 2 mężczyzn), u których glikemia na czczo była prawidłowa (<100 mg/dl). Palenie tytoniu 48 osób z badanej grupy (34%) było aktualnymi palaczami, wypalając średnio około 16±7 papierosów dziennie przy średnim okresie palenia 16±8 lat. Wśród palaczy 2/3 stanowili mężczyźni (32 osoby), co stanowiło ponad 50% badanej grupy mężczyzn. Odsetek palących kobiet wynosił 20,3%. Natomiast w grupie zakwalifikowanej do OGTT odsetek palaczy wynosił 38% (31% wśród kobiet i 48% wśród mężczyzn). PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, 7

4 Alkohol Spożywanie alkoholu podawały 83 osoby (42% kobiet i prawie 80% mężczyzn). Większość ankietowanych deklarowała spożywanie alkoholi niskoprocentowych, głównie piwa (69%), mniej osób podawało alkohole wysokoprocentowe (31%). 73% osób spożywało alkohol 1 2 razy w tygodniu, 8% piło codziennie. W grupie zakwalifikowanej do OGTT spożywanie alkoholu deklarowało 52% badanych (39% kobiet i 72% mężczyzn). Aktywność fizyczna Większość ankietowanych osób (85%) uważała się za osoby aktywne fizycznie (91% kobiet i 76% mężczyzn). Próba obiektywnej oceny aktywności ruchowej nie potwierdziła subiektywnych odczuć badanych. Średnia punktowa ocena wyniosła około 1,5 (maks. do uzyskania 5 pkt); przy czym 0 punktów w stosowanej klasyfikacji uzyskało 55 osób (39%) 32 kobiety i 23 mężczyzn. Obiektywna ocena aktywności fizycznej przedstawiona została na Rycinie 1. Nieprawidłowa masa ciała Nadwagę ocenianą na podstawie pomiaru wskaźnika BMI stwierdzono u 64 osób (45%), otyłość u 25 osób (18%). W grupie zakwalifikowanej do OGTT nadwagę stwierdzono u 26 osób (43%), a otyłość u 16 osób (26%). Natomiast otyłość brzuszną ocenianą wskaźnikiem talia/ biodro (WHR) stwierdzono u 31 kobiet biorących udział w badaniu (39%) i aż u 34 mężczyzn (54%). W grupie OGTT Rycina 1. Odsetek Rycina 2. Odsetek 8 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ,

5 odsetek kobiet z otyłością brzuszną wynosił 50% (18 kobiet), a mężczyzn aż 80% (20 mężczyzn). Szczegółowe dane odnośnie do masy ciała z podziałem na płeć przedstawiono na Rycinie 2. Nadciśnienie tętnicze Nadciśnienie tętnicze stwierdzono u 42 (30%) osób badanych, obserwując znacznie częstsze występowanie nadciśnienia u mężczyzn (51%) w porównaniu z kobietami (13%). W grupie OGTT obserwowano podobny rozkład ciśnienia tętniczego jak w grupie ogólnej. Zaburzenia gospodarki lipidowej Stężenie cholesterolu całkowitego 190 mg/dl stwierdzono u 23 (64%) kobiet i 16 (64%) mężczyzn. Stężenie cholesterolu HDL poniżej 46 mg/dl wykazano u 4 kobiet (11%), natomiast u mężczyzn HDL poniżej 40 md/dl stwierdzono u 7 osób (28%). Wysokie stężenie cholesterolu LDL 115 mg/ dl wykazano u 24 (67%) kobiet i 16 mężczyzn (64%). Podwyższone stężenie triglicerydów 150 mg/dl stwierdzano u 7 (19%) kobiet i 8 mężczyzn (32%). Dyskusja W naszych badaniach, według aktualnie obowiązujących kryteriów, rozpoznano 10 (16,4%) przypadków nieprawidłowej glikemii na czczo, 2 przypadki upośledzonej tolerancji glikemii i 1 cukrzycę. Dodatkowe oznaczenie glikemii (w aktualnych kryteriach niezalecane) w 60 min OGTT pozwoliło stwierdzić podwyższone jej wartości u dalszych 9 osób. Przyjmując założenia zgodne z opinią Tatonia i Czech, osoby z glikemią w 60 min OGTT pomiędzy 160 a 200 mg/ dl należy zaliczyć do kategorii upośledzonej tolerancji glukozy (IGT), a z glikemią powyżej 200 mg/dl do kategorii cukrzycy 11. Dlatego też zastosowanie tego kryterium pozwoliło na ostateczne rozpoznanie 7 przypadków cukrzycy i 4 przypadków IGT. W związku z obserwowanym w wielu uprzemysłowionych krajach wzrostem liczby zachorowań na stany przedcukrzycowe i cukrzycę typu 2 podkreślić należy fakt, iż liczba zachorowań rośnie wraz z wiekiem, a naszym badaniem objęliśmy osoby stosunkowo młode. Pewne znaczenie może mieć tu także miejsce zamieszkania. W badaniach chińskich 2 do 3 razy częściej chorują mieszkańcy miast niż wsi 12 ; podobnie wykazali Lee i wsp. w badaniach przeprowadzonych w Korei 13. W Polsce w badaniach przeprowadzonych na terenie województwa lubelskiego obserwujemy odwrotny trend i częstsze zachorowania występują wśród mieszkańców wsi 14. W trakcie analizy uzyskanych badań szczególne zainteresowanie wzbudził fakt, iż badane osoby obciążone są znaczną liczbą innych niż zaburzenia gospodarki węglowodanowej, równie groźnych czynników ryzyka. W Polsce na podstawie badań NATPOL PLUS, WOBASZ i WOBASZ SENIOR oceniono epidemiologię czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Najczęściej, bo aż u ponad 50% Polaków stwierdzono zaburzenia lipidowe, drugie pod względem częstości nadciśnienie tętnicze występuje u 9 mln Polaków, co trzecia osoba dorosła pali papierosy, na cukrzycę choruje prawie 6% dorosłej populacji, nadwagę ma 40% mężczyzn i 30% kobiet, a otyłość 20% całej dorosłej populacji. Mała aktywność fizyczna dotyczy 50% społeczeństwa 15. W naszych badaniach wykazaliśmy nieco wyższe niż w populacji polskiej występowanie zaburzeń lipidowych, dotyczyły one 64% populacji badanej. Podobne wyniki w populacji wiejskiej otrzymali Dróżdż i wsp. 16, co może świadczyć o gorszym dostępie do lekarzy pierwszego kontaktu i w konsekwencji do niedostatecznego wykrywania i leczenia zaburzeń lipidowych. W prospektywnym badaniu kohortowym przeprowadzonym w Chicago w latach , gdzie uczestnikami badania byli młodzi mężczyźni w wieku od lat, a punktem końcowym śmierć z powodu choroby sercowo-naczyniowej, wykazano, iż czynniki ryzyka takie jak poziom cholesterolu, skurczowe ciśnienie tętnicze i palenie papierosów znacząco wiązały się ze śmiercią młodych mężczyzn w okresie 20 lat obserwacji 17. Palenie tytoniu w grupie pacjentów podawało 48 osób (34%). Wśród palaczy 2/3 stanowili mężczyźni (32 osoby), co stanowiło ponad 50% badanej grupy mężczyzn. Odsetek palących kobiet wynosił 20,3%. Wyniki są zbliżone do badań przeprowadzonych w populacji całej Polski 15. Szczególnie zagrożone są w tym przypadku kobiety, gdyż jak wynika z badań przeprowadzonych w Finlandii i Danii, ryzyko wystąpienia zawału mięśnia sercowego u kobiet palących jest sześciokrotnie większe, a u mężczyzn trzykrotnie w porównaniu z osobami, które nigdy nie paliły 18,19. Związek palenia tytoniu z upośledzoną funkcją śródbłonka, upośledzoną funkcją rozkurczową tętnic wieńcowych i w konsekwencji upośledzonym przepływem w naczyniach wieńcowych u młodych zdrowych dorosłych potwierdziły badania 20,21. Mieszkańcy wsi, jak wykazały badania, mimo że są coraz bardziej świadomi zagrożeń wynikających z palenia tytoniu i picia alkoholu (w badaniach ankietowych przeprowadzonych przez Płókarz i wsp. 10 najwięcej prawidłowych odpowiedzi na pytanie o czynniki ryzyka chorób sercowo- -naczyniowych dotyczyło właśnie palenia tytoniu), nadal palą. Z kolei z badań przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych wynika, że większość palaczy nie postrzega palenia jako szkodliwe 25. PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, 9

6 Palenie tytoniu w grupie młodych osób to jeden z najważniejszych modyfikowalnych (zmiany w upośledzonej funkcji śródbłonka cofają się po zaprzestaniu palenia 20,21 ) czynników ryzyka. Konieczne wydaje się zintensyfikowanie działań w kierunku zmotywowania pacjentów do zaprzestania palenia. Potrzebne są działania zachęcające lekarzy rodzinnych, których rola jest szczególnie istotna (szacuje się, że około 70% palaczy przynajmniej raz w roku korzysta z porad lekarzy rodzinnych 26 ), do różnego rodzaju interwencji antynikotynowych. Minimalna interwencja nikotynowa systematycznie przeprowadzana może mieć znaczący wpływ na zachowania zdrowotne populacji. Sama tylko krótka porada dotycząca zaprzestania palenia może zmniejszyć odsetek palaczy o 2 4% 27. Nadwaga i otyłość kolejne czynniki ryzyka choroby sercowo-naczyniowej, stwierdziliśmy u znacznego odsetka naszych pacjentów. Natomiast otyłość brzuszną ocenianą wskaźnikiem talia/biodro (WHR) stwierdzono u 31 kobiet biorących udział w badaniu (39%) i aż u 34 mężczyzn (54%). Jak wynika z badań epidemiologicznych przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych, częstość występowania otyłości u osób po 20 roku życia uległa podwojeniu 29. Zjawisko to u osób młodych jest tym bardziej niepokojące, ponieważ w przyszłości będzie miało negatywny wpływ na chorobowość z powodu zaburzeń krążenia, cukrzycy, dyslipidemii. Tendencja do zwiększania się liczby osób otyłych jest obserwowana także w populacji polskiej, w badaniu Pol-Monica otyłość dotyczy już 30% kobiet i 20% mężczyzn 15. Niewątpliwie, jak pokazują liczne badania, otyłość jest ściśle powiązana z niedostatecznym poziomem aktywności fizycznej. W naszym badaniu większość ankietowanych osób (85%) uważała się za osoby aktywne fizycznie (91% kobiet i 76% mężczyzn). W populacji polskiej panuje stereotyp, iż mieszkańcy wsi są osobami bardziej aktywnymi fizycznie niż mieszkańcy miast, próba obiektywnej oceny aktywności ruchowej nie potwierdziła jednak subiektywnych odczuć badanych. Średnia punktowa ocena wyniosła około 1,5, przy czym 0 punktów w stosowanej klasyfikacji uzyskało 55 osób (39% 32 kobiety i 23 mężczyzn). Kolejnym badanym czynnikiem ryzyka było nadciśnienie tętnicze. Sytuacja w Polsce dotycząca rozpoznawania i leczenia nadciśnienia nie jest satysfakcjonująca. Z około 9 milionów osób, 1/3 nie jest świadoma swojej choroby, a tylko 12,5% (1,1 mln) osób z nadciśnieniem tętniczym jest skutecznie leczona W badaniu Płókarz i wsp. tylko ponad połowa badanych mieszkańców terenów wiejskich wiedziała o związku nadciśnienia tętniczego z chorobami sercowo-naczyniowymi 10. Wiedza populacji polskiej na temat prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego jest również niewystarczająca, w badaniach Nowickiego i wsp. 9 tylko 18% badanych znała prawidłowe wartości, podobnie, bo około 19% prawidłowych odpowiedzi wykazali Szczęch i wsp. 32 W naszym badaniu nadciśnienie tętnicze stwierdziliśmy u 42 (30%) osób badanych, obserwując znacznie częstsze występowanie nadciśnienia u mężczyzn (51%) w porównaniu z kobietami (13%). Szacuje się, iż na świecie nadciśnienie dotyczy około 20% dorosłych osób 33. Autorzy są świadomi ograniczeń danej pracy, zbyt mała liczba pacjentów, pochodząca tylko z jednej poradni lekarza rodzinnego może nie pozwalać na uogólnienie wyników badań na ogólnopolską populację wiejską. Wnioski 1. Wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy z oznaczeniem glikemii w 60 i 120 min testu u młodych osób z wysokimi prawidłowymi wartościami glikemii na czczo zwiększa częstość wykrywania zaburzeń gospodarki węglowodanowej. 2. Osoby badane z reguły przeceniają swoją aktywność fizyczną i należy zawsze uszczegółowić metody badawcze, aby uzyskać rzetelną ocenę. 3. U osób z wysokimi prawidłowymi wartościami glikemii obserwuje się wyższy odsetek występowania otyłości trzewnej oraz nadciśnienia tętniczego w porównaniu z danymi ogólnopolskimi. 4. Z uwagi na znaczne rozpowszechnienie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w populacji młodych osób dorosłych w środowisku wiejskim, konieczne jest zintensyfikowanie działań mających na celu wzmożenie wykrywalności czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i zmniejszenie w ten sposób ryzyka zapadalności na choroby układu sercowo-naczyniowego. 10 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ,

7 Dis ø PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, 11

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego

1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego 1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego Cukrzyca jest to schorzenie metaboliczne o różnorodnej etiologii, charakteryzujące się przewlekłą

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia

Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia mgr Anna Śliwka Projekt Twoje SERCE Twoim ŻYCIEM jest współfinansowany ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 oraz środków budżetu państwa w

Bardziej szczegółowo

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE w POZ Wielkopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia przypomina, iż w ramach praktyki lekarza POZ realizowane są następujące programy: 1. Program profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 107/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki chorób układu krążenia miasta Sieradza

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 108/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. o projekcie programu Wczesne wykrywanie i profilaktyka chorób układu krążenia

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013 1. Podniesienie świadomości społeczności lokalnej w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf Załącznik nr 1 Opis programu zdrowotnego pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA I ZAPOBIEGANIA CHOROBOM UKŁADU KRĄŻENIA Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego 1 I. Diagnoza problemu i uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego w XX i XXI wieku. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski I Klinika Kardiologii i Nadciśnienia Tętniczego IK CMUJ

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE -

PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE - PROBLEM NADWAGI I OTYŁOŚCI W POLSCE WŚRÓD OSÓB DOROSŁYCH - DANE EPIDEMIOLOGICZNE - Wg raportu GUS Stan zdrowia ludności w 2009 r. Otyłość jest chorobą przewlekłą spowodowaną nadmierną podażą energii zawartej

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Zdrowie warszawiaków raport z dekady

Zdrowie warszawiaków raport z dekady Zdrowie warszawiaków raport z dekady Warszawa, 21 stycznia 2010 r. Najnowsza edycja raportu o stanie zdrowia mieszkańców dotyczy 10 lat (na podstawie uaktualnionych edycji dla lat 1999-2008). Jest to wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych u osób zakażonych HIV Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Epidemiologia zakażenia HIV Epidemiologia zakażenia HIV - zgony

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 184/2015 z dnia 30 października 2015 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne spojrzenie na pierwotną prewencję sercowo-naczyniową

Nowoczesne spojrzenie na pierwotną prewencję sercowo-naczyniową VII Spotkania Sercowo-naczyniowe Warszawa 20.02.2016 r. Choroby układu sercowo-naczyniowego praktyczne podejście do najnowszych wytycznych Nowoczesne spojrzenie na pierwotną prewencję sercowo-naczyniową

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej XIV Konferencja Naukowa im. F. Venuleta Tytoń albo Zdrowie TWP Wszechnica Polska Warszawa, 09.12.2011 Ostatnia aktualizacja: 09.08.2011

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Działania z zakresu promocji zdrowia w chorobach cywilizacyjnych

Działania z zakresu promocji zdrowia w chorobach cywilizacyjnych Rozdział 2 Działania z zakresu promocji zdrowia w chorobach cywilizacyjnych 2.1. PROFILAKTYKA CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA Alicja Marzec, Marta Muszalik CELE ROZDZIAŁU Po przestudiowaniu przedstawionych

Bardziej szczegółowo

FORUM. Konsensus Rady Redakcyjnej Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczący oceny ryzyka sercowo-naczyniowego

FORUM. Konsensus Rady Redakcyjnej Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczący oceny ryzyka sercowo-naczyniowego Członkowie PFP Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (PFP) ISSN 1734-9591 WYDANIE DLA LEKARZY NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Kolegium Redakcyjne Redaktor Naczelny: dr hab. n. med. Piotr Podolec Sekretarz:

Bardziej szczegółowo

Prospektywna ocena zmian profilu ryzyka oraz częstości występowania. incydentów sercowo-naczyniowych w kohorcie pracowników Portu

Prospektywna ocena zmian profilu ryzyka oraz częstości występowania. incydentów sercowo-naczyniowych w kohorcie pracowników Portu Jerzy Bellwon Prospektywna ocena zmian profilu ryzyka oraz częstości występowania incydentów sercowo-naczyniowych w kohorcie pracowników Portu Gdańskiego w siedmioletniej obserwacji Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii

Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jana

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK)

Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) Program skierowany jest do osób obciążonych czynnikami ryzyka,znajdujących się na liście lekarza POZ w grupie wiekowej najbardziej zagrożonej chorobami

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA Dr Radosław Sierpiński Instytut Kardiologii w Warszawie WARSZAWA 25.08.2015 PODSTAWOWE CHOROBY SERCA Niewydolność serca Choroba

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Zasadnicze znaczenie dla opanowania epidemii chorób układu krążenia jest modyfikacja czynników ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic

Bardziej szczegółowo

w i ek s er c a p o l a ków

w i ek s er c a p o l a ków w i ek s er c a p o l a ków T y tuł pełny polski Wiek serca Polaków raport z wyników projektu Ciśnienie na Życie Autorz y Łukasz Wierucki Zakład Prewencji i Dydaktyki, Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 111/2013 z dnia 22 kwietnia 2013r. o projekcie programu Pomorski program chorób niezakaźnych Neptun na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEGO SKŁADOWYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM U OSÓB W WIEKU 30 65 LAT

ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEGO SKŁADOWYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM U OSÓB W WIEKU 30 65 LAT Nowiny Lekarskie 2009, 78, 1, 3 7 ANDRZEJ SZCZEPANIAK 1, BARBARA CZEKALSKA 1, MARTA GLURA 2, HANNA STANKOWIAK-KULPA 1, MARIAN GRZYMISŁAWSKI 1 ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH

Bardziej szczegółowo

Czy stać nas na. złe. żywienie dzieci. Warszawa, 14 listopada 2012 roku

Czy stać nas na. złe. żywienie dzieci. Warszawa, 14 listopada 2012 roku Warszawa, 14 listopada 2012 roku Czy stać nas na złe żywienie dzieci Stowarzyszenie Promocji Zdrowego Żywienia Dzieci Choroby cywilizacyjne to dziś jeden z najważniejszych problemów, jakie stoją przed

Bardziej szczegółowo

I. Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miaŝdŝycy. 1. Opis problemu zdrowotnego

I. Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miaŝdŝycy. 1. Opis problemu zdrowotnego I. Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miaŝdŝycy. 1. Opis problemu zdrowotnego Cukrzyca jest to schorzenie metaboliczne o róŝnorodnej etiologii, charakteryzujące się przewlekłą

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 69/2007/DSOZ z dnia 25 września 2007 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia

Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 69/2007/DSOZ z dnia 25 września 2007 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Informacje ogólne o programach profilaktycznych realizowanych przez lekarza poz i pielęgniarkę poz na podstawie umów zawartych o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w Podstawowej Opiece Zdrowotnej 1.

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

MICHAŁ ZABOJSZCZ. Czynniki wpływające na leczenie nadciśnienia tętniczego i hipercholesterolemii w prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca

MICHAŁ ZABOJSZCZ. Czynniki wpływające na leczenie nadciśnienia tętniczego i hipercholesterolemii w prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Lekarski MICHAŁ ZABOJSZCZ Czynniki wpływające na leczenie nadciśnienia tętniczego i hipercholesterolemii w prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2: Ochrona zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2: Ochrona zdrowia. Analiza SWOT 43 Priorytet 2: Ochrona zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PREWENCJI I LECZENIA CUKRZYCY W POLSCE

PROGRAM PREWENCJI I LECZENIA CUKRZYCY W POLSCE MINISTER ZDROWIA PROGRAM PREWENCJI I LECZENIA CUKRZYCY W POLSCE Zadania do realizacji w 2009 roku: Wdrożenie i prowadzenie Rejestru Chorych na Cukrzycę (dorosłych), Wdrożenie i prowadzenie Rejestru Wieku

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. Prewencja wtórna dla pacjentów po ostrych incydentach sercowo-naczyniowych

SPRAWOZDANIE. Prewencja wtórna dla pacjentów po ostrych incydentach sercowo-naczyniowych SPRAWOZDANIE z wykonania zadania publicznego Prewencja wtórna dla pacjentów po ostrych incydentach sercowo-naczyniowych w okresie od 20.02.2007 do 31.12.2008 określonego w umowie nr KB/94/0Z/3/W/2007 zawartej

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalny Program Przeciwnowotworowej Edukacji MłodzieŜy Szkół Ponadgimnazjalnych Celem programu

Bardziej szczegółowo

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów 266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów dorosłych (15 %) przekracza ten poziom; 20 milionów (6

Bardziej szczegółowo

Rozdział I ZAKRES REALIZACJI ZADANIA 1 Cel konkursu ofert

Rozdział I ZAKRES REALIZACJI ZADANIA 1 Cel konkursu ofert Załącznik nr 1 do uchwały Nr 117/14 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 6 lutego 2014 r REGULAMIN konkursu ofert na wybór realizatora programu zdrowotnego pn. Program zdrowotny w zakresie prewencji

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski kodeks walki z rakiem powstał z inicjatywy Unii Europejskiej, która już w latach 80 uznała zmagania z rakiem w społeczeństwie Europejczyków za jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 613 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 613 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 613 SECTIO D 2005 Wydział Lekarski, Oddział Pielęgniarstwa Akademii Medycznej w Gdańsku Samodzielna Pracownia Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA, POSTAWY I ZACHOWANIA ZDROWOTNE MIESZKAŃCÓW TORUNIA w latach 2000/2001 i 2006/2007. OCENA TRENDÓW I DYNAMIKi ZMIAN

STAN ZDROWIA, POSTAWY I ZACHOWANIA ZDROWOTNE MIESZKAŃCÓW TORUNIA w latach 2000/2001 i 2006/2007. OCENA TRENDÓW I DYNAMIKi ZMIAN STAN ZDROWIA, POSTAWY I ZACHOWANIA ZDROWOTNE MIESZKAŃCÓW TORUNIA w latach 2000/2001 i 2006/2007 OCENA TRENDÓW I DYNAMIKi ZMIAN Raport przygotowany w Katedrze Medycyny Społecznej i Zapobiegawczej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Minimalizacja Czynników Ryzyka Choroby Niedokrwiennej Serca Wskazówki wspierające edukację zdrowotną pacjenta

Minimalizacja Czynników Ryzyka Choroby Niedokrwiennej Serca Wskazówki wspierające edukację zdrowotną pacjenta Nowe Techniki Medyczne Szpital Specjalistyczny Im. Świętej Rodziny Sp. z o.o. Minimalizacja Czynników Ryzyka Choroby Niedokrwiennej Serca Wskazówki wspierające edukację zdrowotną pacjenta Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo