75 rocznica wybuchu II wojny światowej na Ziemi Kłobuckiej. materiały konferencyjne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "75 rocznica wybuchu II wojny światowej na Ziemi Kłobuckiej. materiały konferencyjne"

Transkrypt

1 75 rocznica wybuchu II wojny światowej na Ziemi Kłobuckiej materiały konferencyjne

2 Wydawca i druk: P.P.H.U Druk Allegro Borowianka, ul. Tartakowa Kamyk tel./fax: ISBN

3 Konferencja popularnonaukowa: 75 rocznica wybuchu II wojny światowej na Ziemi Kłobuckiej Program konferencji: 1. Wykład - Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku. 2. Wykład - Ostatni komendant i ostatnia stolica. 3. Referat - 1 września 1939 r. na ziemi kłobuckiej widziany oczami niemieckiego żołnierza. 4. Emisja filmu Bogusława Wołoszańskiego - Bitwa pod Mokrą - siła kawalerii. 5. Wykład - Spadochroniarz spod Mokrej - płk Jan Olimpiusz Kamiński Wykład - Umundurowanie i wyposażenie kawalerii w kampanii 1939 roku w Polsce. Miejsce konferencji: Miejski Ośrodek Kultury w Kłobucku ul. Targowa 1 Patronat naukowy: Konsultacja historyczna: Prowadzenie konferencji: Akademia Jana Długosza w Częstochowie dr Piotr Witkowski Henryk Kiepura

4

5 Adam Kurus Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Przez cały okres II Rzeczypospolitej, ziemie obecnego powiatu kłobuckiego znajdowały się w pasie przygranicznym bezpośrednio sąsiadując z terytorium III Rzeszy. Bliskość granicy polsko-niemieckiej powodowała, że w razie wybuchu konfliktu zbrojnego, tereny te znalazłyby się na bezpośredniej linii frontu już od pierwszych godzin działań wojennych. W polskim sztabie doskonale zdawano sobie sprawę z faktu, że będzie to także jeden z głównych kierunków uderzeń niemieckich oraz, że nieprzyjaciel może mieć na tym odcinku zdecydowaną przewagę. Z tego powodu, na podstawie założeń Sztabu Głównego Wojska Polskiego, w dowództwie Armii Kraków opracowano dla 7 Dywizji Piechoty, dowodzonej przez gen. bryg. Janusza Gąsiorowskiego, precyzyjny plan działań opóźniających poprzez które zamierzano maksymalnie spowolnić ruch głównych sił nieprzyjaciela. Fot.1. Gen. bryg. Janusz Gąsiorowski, dowódca 7.Dywizji Piechoty. Dla wykonania tego zadania utworzono trzy Oddziały Wydzielone: Kłobuck, Truskolasy i Lubliniec. Obrona ziem powiatu kłobuckiego przypadła dwóm z nich: OW Kłobuck dowodzonemu przez kpt. Stanisława Ostaszewskiego oraz OW Truskolasy dowodzonemu przez mjr. Mariana Szulca. Działania opóźniające prowadzone 1 września przez żołnierzy obu wspomnianych Oddziałów Wydzielonych, były nie tylko niezwykle zacięte i krwawe, ale 5

6 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku co najważniejsze przede wszystkim były także skuteczne. Jak dotychczas całkiem niesłusznie pozostawały one w cieniu bitwy pod Mokrą. Obecnie niewiele osób pamięta np. o żołnierzach Obrony Narodowej broniących Kłobucka, którzy w trakcie walk trwających niemal 8 godzin, wspierani przez pododdziały 27 Pułku Piechoty odparli wszystkie natarcia m.in. pododdziałów niemieckiej 1. Panzer-Division oraz piechoty z Infanterie-Regiment 12 z 31. Infanterie-Division, opuszczając swoje pozycje dopiero na wyraźny rozkaz. Skuteczna obrona Kłobucka zabezpieczyła także lewe skrzydło Wołyńskiej Brygady Kawalerii walczącej pod Mokrą, utrudniając próby oskrzydlenia jej stanowisk przez pododdziały 4. Panzer-Division. Zgodnie z niemieckim planem ataku na Polskę noszącym kryptonim Fall Weiss, region częstochowski znaleźć się miał w centrum działania najsilniejszej armii Wehrmachtu 10. Armii dowodzonej przez gen. art. Waltera von Reichenaua. Bezpośrednio w pasie działania Oddziałów Wydzielonych Kłobuck i Truskolasy, przeciwnik przewidział użycie czterech wielkich jednostek XVI Korpusu Pancernego dowodzonego przez gen. kaw. Ericha Hoepnera: dwóch dywizji pancernych (1. i 4.Pz.Div.) oraz dwóch dywizji piechoty (14. i 31.Inf.Div.). W polskim sztabie, dzięki danym własnego wywiadu, dobrze zdawano sobie sprawę z sił przeciwnika skoncentrowanych po drugiej stronie granicy, dlatego uczyniono wszystko, aby utrudnić jego ewentualne działanie. Ogółem, do wybuchu wojny na odcinku OW Kłobuck przygotowano dwie pozycje opóźniające: pierwszą zorganizowano w rejonie Krzepic, głównie poprzez wykonanie rowów strzeleckich oraz sieci zapór i zniszczeń, natomiast pozycję zasadniczą wybudowano na zachodnich i południowo-zachodnich obrzeżach Kłobucka, na linii Zagórze tor kolejowy (stacja kolejowa) na zachodnim skraju miasta wzgórze 273. Główne linie obronne zostały przygotowane w oparciu o tor kolejowy, przebiegający częściowo na wysokim nasypie oraz o wzgórze 273 panujące nad drogą do Grodziska. Z kolei na trzech pozycjach opóźniających, przygotowanych dla OW Truskolasy, oprócz schronów drewniano-ziemnych na broń maszynową, wybudowano łącznie 16 km okopów ciągnących się w dwóch równoległych liniach. Pierwsza pozycja przygotowana została na linii: Folwark Posadówka wzgórze 293,2 w Hutce wzgórze 299,8 na zachód od m. Truskolasy wzgórza w Kawkach i Zamłyniu wzgórze 274 Piła. Druga pozycja przebiegała na linii: Rybno zachodni skraj lasu Wręczyca Wielka stacja kolejowa Wręczyca Wielka, natomiast trzecia (ostatnia przed pozycją główną Częstochowa ) została wybudowana na linii: 6

7 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Grodzisko zachodni skraj lasu Grodzisko wzgórze 294,1 zachodni i północno-zachodni skraj lasu na wschód od Wręczycy Wielkiej (aż do szosy Wręczyca Blachownia) 1. Linie obronne uzupełniono podwójnym płotem kolczastym oraz odcinkami rowów przeciwczołgowych. Poza zasadniczymi pozycjami opóźniającymi, w całym pasie przygranicznym, przygotowano sieć przeszkód i zapór biernych (odcinki płotu kolczastego, kozły hiszpańskie, drewniane i stalowe zapory przeciwpancerne), które uzupełniono pułapkami minowymi na drogach, zawałami leśnymi oraz przygotowaniem do wysadzenia głównych mostów, wiaduktów i przepustów drogowych. Wszystkich zniszczeń w pasie przygranicznym dokonać miano na sygnał aa podany przez dowództwo dywizji 2. Zgodnie z polskim planem, zadaniem Oddziałów Wydzielonych Kłobuck i Truskolasy wysuniętych na przedpole głównej pozycji opóźniania Częstochowa (gdzie pozycje zajmował gros sił 7 DP), było opóźnianie przeciwnika walką, odpowiednio na osiach Krzepice Kłobuck Częstochowa oraz Przystajń Panki Truskolasy Wręczyca Wielka Częstochowa. Skład Oddziałów Wydzielonych był następujący: 1) Oddział Wydzielony Kłobuck dowódca kpt. Stanisław Ostaszewski: baon Obrony Narodowej Kłobuck kpt. Stanisława Ostaszewskiego, Kawaleria Dywizyjna 7 DP mjr. Kazimierza Mikołajewskiego, III pluton 9 kompanii 27 pp chor. Jana Humla, pluton artylerii piechoty 27 pp kpt. Mariana Pazelta, kompania Straży Granicznej (dwa plutony SG, jeden pluton ON), patrole minerskie 7 batalionu saperów; b) ugrupowanie: 3 kompania ON Kłobuck, pluton 27 pp, kompania Straży Granicznej, pluton liniowy i pluton ckm na taczankach z KD 7 DP, ugrupowane nad granicą w rejonie Krzepice Starokrzepice Dankowice - Kostrzyna, gros sił baonu ON Kłobuck i pluton artylerii piechoty 27 pp, ugrupowane obronnie w Kłobucku na linii Zagórze tor kolejowy wzgórze 273, gros sił Kawalerii Dywizyjnej 7 DP wraz z oddziałami specjal- 1 Wojskowe Biuro Badań Historycznych w Warszawie (dalej: WBBH), Wojna obronna Polski 1939, sygn. II/3/94, K. Ważyński, Kronika bojowa 7 dywizji piechoty w kampanii polsko niemieckiej 1939 r., k IPMS, BI.54/A, Relacja płk. dypl. K. Janickiego, k. 3. 7

8 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku nymi w Wilkowiecku; c) zadanie: dokonanie zaplanowanych zniszczeń, przeszkód i minowanie terenu, opóźnianie walką przeciwnika na osi Krzepice Kłobuck Częstochowa, przejściowa obrona Kłobucka, utrzymanie styczności z Wołyńską Brygadą Kawalerii 3. 2) Oddział Wydzielony Truskolasy dowódca mjr Marian Szulc: I batalion 27 pp mjr. Mariana Szulca, 1 bateria 7 pal kpt. Stanisława Pruskiego, kompania Straży Granicznej (dwa plutony SG, jeden pluton ON), 41 kompania kolarzy por. Zygmunta Szewczyka, patrole minerskie 7 batalionu saperów; b) ugrupowanie: 41 kompania kolarzy i kompania Straży Granicznej, ugrupowane nad granicą w rejonie Michalinów Podłęże Szlacheckie Kuźnica Nowa - Galińskie, I batalion 27 pp i 1 bateria 7 pal, ugrupowane obronnie na linii Folwark Posadówka wzgórze 293,2 w Hutce wzgórze 299,8 na zachód od m. Truskolasy wzgórza w Kawkach i Zamłyniu wzgórze 274 Piła; c) zadanie: dokonanie zaplanowanych zniszczeń, przeszkód i minowanie terenu, opóźnianie przeciwnika na osi Podłęże Szlacheckie Przystajń Panki Truskolasy Wręczyca Wielka Częstochowa, 41 kompania kolarzy samodzielne działanie w pasie OW Truskolasy jako oddział rozpoznawczy, podlegający bezpośrednio dowódcy 7 DP 4. 3 A. Kurus, Czołgi na przedmieściach. 7 Dywizja Piechoty w obronie Częstochowy 1 3 września 1939 roku, Częstochowa 2014, s Ibidem, s

9 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Fot. 2. Por. Zygmunt Szewczyk, oficer 27 pp, w 1939 roku dowódca 41 kompanii kolarzy. Pierwsze strzały w kierunku polskich żołnierzy, ze strony regularnych oddziałów Wehrmachtu, padły o godz w rejonie Podłęża Królewskiego pod Krzepicami. Oddziały nieprzyjaciela przekroczyły graniczną Liswartę i ostrzelały patrol z 3 kompanii ON Kłobuck nadjeżdżający od strony Starokrzepic 5. Punktualnie o godz niemiecki A.R.103 z 4. Pz.Div. otworzył ogień na polskie stanowiska w Krzepicach, których broniły pododdziały Oddziału Wydzielonego Kłobuck. Jednocześnie na odcinku II plutonu 3 kompanii ON Kłobuck wspartego dwoma ckm, do natarcia ruszyła lewa kolumna 4.Pz.Div. z S.R.12 i I batalionem czołgów z Pz.Rgt.36 w pierwszej linii. Wojna stała się faktem. Jako pierwszy podjął walkę II pluton w Starokrzepicach wsparty przez pluton ułanów z 21. puł Wołyńskiej Brygady Kawalerii, dowodzony przez ppor. Juliana Berezowskiego. Po kilkunastominutowej wymianie ognia i wysadzeniu mostu na Liswarcie, żołnierze Obrony Narodowej wycofali się do Krzepic, a przeciwnik przeniósł ogień artylerii na wzgórza Lutrowskie i Dankowice, gdzie stanowiska zajmował pluton Straży Granicznej oraz I pluton 3 kompanii ON Kłobuck, wsparty ogniem ckm na taczankach z Kawalerii Dywizyjnej 7 DP. Fot.3. Piechota I.R.12 z 31.Inf.Div. w marszu pod Krzepicami, 1 września 1939 roku. 5 T. Kondracki, Gdzie rozpoczęła się II wojna światowa w Europie?, [w:],,70 rocznica Bitwy pod Mokrą i wybuchu II wojny światowej na Ziemi Kłobuckiej, Kłobuck 2009, s. 6. 9

10 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Na tym odcinku uderzyła prawa kolumna 4.Pz.Div. w sile II batalionu czołgów Pz.Rgt.36, 1 kompanii Pi.Btl.62, pododdziałów rozpoznawczych i budowlanych oraz przydzielonych jako wsparcie I i II batalionu I.R.12 z 31.Inf.Div. Po przekroczeniu rzeki Pankówki, oddziały niemieckie zaatakowały I pluton 3 kompanii ON Kłobuck, który wraz z plutonem Straży Granicznej, najpierw stawił krótki opór na wzgórzach w Dankowicach, następnie w Kukowie, po czym wycofał się ze stratami do Krzepic. W Dankowicach natarcie części niemieckich oddziałów zmotoryzowanych zostało zatrzymane w wyniku wysadzenia wiaduktu kolejowego nad szosą Dankowice Krzepice, który zatarasował przepust drogowy. Jednocześnie, dowódca 1 drużyny III plutonu 9 kompanii 27 pp. kpr. Jan Dobrowolski wysadził w powietrze ważny strategicznie żelazny most kolejowy na Liswarcie w Dankowicach 6. Fot.4. Kpr. zaw. Jan Dobrowolski, dowódca 1 drużyny III plutonu 9 kompanii 27 pp. 1 września 1939 roku wysadził żelazny most kolejowy na Liswarcie pod Krzepicami (w Dankowicach). W samych Krzepicach, stanowiska zajmował III pluton 3 kompanii ON Kłobuck wsparty plutonem ckm, I plutonem Kawalerii Dywizyjnej 7 DP i dwoma drużynami z plutonu chor. Jana Humla. Polscy żołnierze zostali zaskoczeni nagłym pojawieniem się oddziałów 4.Pz.Div. na drugim brzegu, w związku z czym na most drogowy w Krzepicach, zdołały wjechać trzy czołgi nieprzyjaciela. Fot.5. Przeprawa A.R.73 z 1.Pz.Div. przez Pankówkę w Pankach, 1 września 1939 roku. 6 J. Dobrowolski, Moje pierwsze dwa dni II Wojny Światowej z 27. Pułkiem Piechoty 7. częstochowskiej Dywizji Piechoty, [w:],,życie Częstochowy i powiatu, Nr 105(158), 6-8 września 2013,,,Kurier Kawiarniany, Wspomnienia weterana II Wojny Światowej, s

11 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Dopiero po przejechaniu dwóch maszyn, most został wysadzony wraz z trzecim ciężkim czołgiem Pz.Kpfw. IV z I batalionu czołgów z Pz. Rgt.36. Po zaciętej walce ulicznej, oddziały 3 kompanii ON Kłobuck, I plutonu KD 7 DP oraz III plutonu chor. Humla wycofały się z Krzepic, które przed godz zostały zajęte przez pododdziały 4.Pz.Div. nacierające od południa (prawa kolumna) 7. Fot.6. Pododdziały 1.Pz.Div. przed wysadzonym wiaduktem kolejowym nad drogą w Pankach, 1 września 1939 roku. W trakcie walki na ulicach Krzepic, czołgi z II batalionu czołgów z Pz.Rgt.36, rozproszyły II pluton 3 kompanii, dowodzony przez por. Ludwika Pawelskiego. Ostatecznie, 3 kompania ON Kłobuck, ponosząc straty w wysokości 50% stanu wyjściowego, wraz z plutonem Straży Granicznej, częścią plutonu 27 pp, I plutonem KD 7 DP i plutonem ckm z KD 7 DP, rozpoczęła wycofywanie się w kierunku Kłobucka, prowadząc walkę opóźniającą na osi Wrotne Dolisko Zwierzyniec - Złochowice. Oddziały niemieckiej 4.Pz.Div. po przełamaniu polskiego oporu, ruszyły na Opatów. Tymczasem, pluton ułanów z 21 puł. por. Berezowskiego, po walce pod Starokrzepicami, odskoczył za Krzepice, gdzie zajął stanowiska na wzgórzu 248 przy skrzyżowaniu dróg w Iwanowicach Małych. W momencie pojawienia się niemieckiego oddziału rozpoznawczego, ułani otworzyli gwałtowny ogień, niszcząc kilka motocykli. Następnie, pluton bez strat oderwał się od przeciwnika i przez Opatów dotarł do Wilkowiecka. Ok. godz pierwsze pododdziały Pz.Rgt.36 osiągnęły Opatów, gdzie stwierdzono zniszczenie mostu. Ostatecznie po krótkiej walce, między godz. 9 a 9.30 Opatów został zajęty przez oddziały niemieckiej 4.Pz.Div., które następnie przegrupowały się do działania w kierunku Ostrów 8. W rejonie Wilkowiecka i Waleńczowa, na ich drodze znalazły się stanowiska plutonu 21 puł por. Berezowskiego oraz plutonu ze szwadronu Kawalerii Dywizyjnej 7 DP mjr. Kazimierza Mikołajewskiego, której zadaniem było utrzymanie styczności z Wołyńską Brygadą Kawalerii. Przy silnym wsparciu lotnictwa, czołgi z Pz.Rgt.36 z 4.Pz.Div. ruszyły do 7 L. Mastalski, 7 Dywizja Piechoty w latach , Częstochowa 2012, s Ibidem, s

12 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku natarcia i mimo zdecydowanego oporu, rozproszyły część szwadronu KD 7 DP, który odskoczył poszczególnymi sekcjami w kierunku Waleńczowa, gdzie przeszedł reorganizację, a następnie kontynuował działania opóźniające. Pozostałe pododdziały KD 7 DP wspierające walkę oddziałów Obrony Narodowej pod Krzepicami, cofały się wraz z nimi w kierunku Kłobucka. Na głównej pozycji opóźniającej OW Kłobuck, stanowiska zajmowały 1 i 2 kompania baonu ON Kłobuck pod dowództwem kpt. Stanisława Ostaszewskiego, pluton artylerii 27 pp kpt. art. Mariana Pazelta (dwie armaty 75 mm wz. 02/26) oraz pluton dział przeciwpancernych wchodzący w skład baonu ON Kłobuck (dwa działa ppanc 37 mm) 9. Kompanie ugrupowały się obronnie w oparciu o tor kolejowy na zachodnim skraju miasta oraz o wzgórze 273 na południowym odcinku. Wystawiono także placówki na kierunkach z Krzepic, Truskolas i Mokrej (w Zagórzu). I działon plut. Leonarda Zielińskiego zajął stanowisko w pobliżu zabudowań dworca kolejowego w Kłobucku, natomiast II działon plut. Adama Radziocha w pobliżu cmentarza. Punkt obserwacyjny umieszczono na wieży ćwiczebnej Ochotniczej Straży Pożarnej w Kłobucku 10. Do godzin południowych, poza kilkoma nieskutecznymi nalotami na stanowiska piechoty, na pozycji panował względny spokój. Pierwszy bezpośredni kontakt z przeciwnikiem nastąpił o godz , kiedy od strony Zakrzewa pojawiły się 3 czołgi z 4.Pz.Div. Na rozkaz kpt. Ostaszewskiego patrol minerski przydzielony do baonu ON, wysadził wiadukt nad szosą Krzepice Częstochowa, całkowicie ją blokując. Do czołgów otworzył ogień działon plut. Zielińskiego, niszcząc jeden z nich, który spłonął, a dwa pozostałe unieruchamiając 11. Przez następne kilka godzin panował spokój, a między godz i do Kłobucka zaczęły napływać poszczególne pododdziały 3 kompanii ON, Straży Granicznej oraz innych pododdziałów, w tym żołnierzy z III plutonu 9 kompanii 27 pp chor. Humla. Na prawym skrzydle baonu ON Kłobuck, na północ od miasta, w tym samym czasie toczyła się ciężka bitwa pod Mokrą, której odgłosy docierały do obrońców Kłobucka. Przez cały dzień, na swoim prawym skrzydle w rejonie Brody-Malina, baon ON Kłobuck miał styczność z IV batalionem 84 pp z Wołyńskiej Brygady Kawalerii. O artyleria niemiecka otworzyła silny ogień na stanowiska 1 kompanii, który najwięcej szkód wyrządził w samym mieście, gdzie głównie w wyniku pożarów 9 Ibidem, s K. Spruch, Przygotowania i udział 27 Pułku Piechoty w wojnie obronnej 1939 roku, [w:] Z dziejów Polski XIX i XX wieku. Księga jubileuszowa ofiarowana profesorowi Ryszardowi Szwedowi, pod red. T. Dubickiego, T. Paneckiego, Częstochowa 2004, s Ibidem, s

13 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku zniszczeniu uległa znaczna część zabudowy. Jednocześnie od strony Zakrzewa do natarcia ruszyła niemiecka piechota, wsparta dodatkowo 12 czołgami z 1.Pz.Div. 12. Po kilkudziesięciu minutach zaciętej walki, atak nieprzyjaciela został zatrzymany ogniem żołnierzy baonu ON Kłobuck oraz obu armat 75 mm 13. O godz kpt. Ostaszewski otrzymał rozkaz od ppłk. Bronisława Panka, nakazujący wycofanie OW Kłobuck do Częstochowy, co miało nastąpić po zmroku 14. W tym samym czasie, do rejonu Waleńczowa dotarły siły główne niemieckiego I.R.12 z 31.Inf. Div., który wspierał działania 4.Pz.Div. O godz artyleria niemiecka ponownie otworzyła ogień na polskie stanowiska w Kłobucku, zapalając kolejne zabudowania. Jeden z pocisków eksplodował u stóp wieży OSP, powodując jej przechylenie, w wyniku którego zerwaniu uległa część kabli telefonicznych łączących punkt obserwacyjny z działonami plutonu artylerii 27 pp. Pod szczególnie silnym ostrzałem znalazło się stanowisko ogniowe I działonu plut. Zielińskiego, które mimo zrównania z ziemią zabudowań dworcowych, pozostało nienaruszone. Ranny został jedynie jeden kanonier, oparzony odłamkiem artyleryjskim. Ostrzał polskich pozycji trwał prawie półtorej godziny, w dużym stopniu niszcząc miasto. Ok. godz ruszyło natarcie w sile ok. 1 2 batalionów z niemieckiego I.R.12. Po pół godzinie walki zostało ono odrzucone, głównie dzięki świetnej postawie artylerzystów z plutonu artylerii 27 pp, którzy do niemieckiej piechoty prowadzili ogień szrapnelami 15. Wszystkie natarcia zostały odparte, a zapadające ciemności zakończyły działania nieprzyjaciela na tym kierunku. Kłobuck został utrzymany. W trakcie walki wyróżniły się oba działony armat 75 mm z plutonu artylerii 27 pp kpt. Pazelta, które wystrzeliły po ok. 200 pocisków na działo (łączne zużycie plutonu wyniosło prawie 400 pocisków), mając zaledwie dwóch lekko rannych 16. Po zapadnięciu zmroku, przed godz kpt. Ostaszewski zgodnie z rozkazem dowódcy 27 pp, rozpoczął wycofywanie OW Kłobuck do Częstochowy 17. Jako pierwszy swoje stanowiska opuścił pluton artylerii 27 pp, maszerując do miasta w pełnym porządku. Batalion ON Kłobuck dotarł do Częstochowy w godzinach nocnych 2 września i zgodnie z rozkazem operacyjnym dowódcy 7 DP zajął stanowiska na odcinku koszary 12 Inne relacje określają ilość na czołgów. L. Mastalski, op. cit., s WBBH, Wojna obronna Polski 1939, sygn. II/2/196; A. Radzioch, Pluton artylerii/27 pp. Relacja uczestnika, k W. Steblik, op. cit., s. 177; WBBH, Wojna obronna Polski 1939, sygn. II/2/245, Relacja ppłk Panka dowódcy 27 pp 7 DP z dnia 13 i 14 grudnia 1939 spisana przez mjr dypl. Liberta Feliksa na podstawie notatek robionych w czasie rozmowy, k WBBH, Wojna obronna Polski 1939, II/2/196, A. Radzioch, Pluton artylerii/27 pp, k Ibidem. 17 K. Spruch, op. cit., s

14 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku 27 pp cmentarz Kule (włącznie), wchodząc tym samym w skład II linii obrony miasta. Ok. godz do Kłobucka wkroczyły pierwsze pododdziały S.R.1 z 1.Pz.Div. 18, podpalając przy tym niezniszczone jeszcze zabudowania. Pz.Rgt.2 poruszający się za pułkiem strzelców zmotoryzowanych, na skutek licznych zniszczeń, zaminowana dróg oraz wyraźnego braku należytej koordynacji ruchu, zwłaszcza na przeprawach w rejon Kłobucka dotarł dopiero późną nocą 19. Fot. 7 i 8. Wysadzony 1 września wiadukt kolejowy w Kłobucku, 2 września 1939 roku. 18 Schützen-Regiment 1, [w:] htm, dostęp: (dalej: Schützen-Regiment 1). 19 R. Hargreaves, Blitzkrieg w Polsce. Wrzesień 1939, Warszawa 2009, s

15 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Jak słusznie zauważa Richard Hargreaves, 1.Pz.Div. pierwszego dnia wojny wdarła się zaledwie 20 km w głąb polskiego terytorium, co nie było powodem do zadowolenia 20. Warto wspomnieć, że po godz na dalszym przedpolu OW Kłobuck, w rejonie Opatowa, gdzie na wzgórzach znajdowało się stanowisko dowodzenia dowódcy 4.Pz.Div. gen. por. Hansa-Georga Reinhardta, w niemieckich szeregach wybuchła panika, którą musiał opanować sam dowódca dywizji. W momencie kiedy od strony Kłobucka i Mokrej zaczęły nadciągać grupki rozproszonej piechoty niemieckiej, padło niespodziewane hasło o pojawieniu się polskiej broni pancernej. W tym samym czasie, z pola bitwy pod Mokrą, dość przypadkowo nadciągnęło kilka uszkodzonych czołgów, a ze strony oddziałów I.R.12 przydzielonych do 4.Pz.Div. wszczęto alarm. Rozpoczęła się bezładna ucieczka, która najpierw ogarnęła kolumnę zaopatrzeniową i gospodarczą, a następnie dwie baterie armat z A.R.103 zmierzających w stronę Wilkowiecka, a nawet część pododdziałów broni pancernej. Chaos, panika i sprzeczne rozkazy zostały opanowane dopiero ok. 1 km na zachód od Opatowa, gdzie gen. Reinhardt i jego sztab osobiście zatrzymywali uciekających żołnierzy 21. Na przedpolu Oddziału Wydzielonego Truskolasy, najbardziej wysunięte stanowiska zajmowała 41 kompania kolarzy por. Zygmunta Szewczyka, którego posterunek bojowy znajdował się w Podłężu Szlacheckim. Fot.9. Płonące zabudowania wsi Truskolasy, 1 września 1939 roku. Plutony kolarzy zajmowały stanowiska na wzgórzach wzdłuż Liswarty, na linii Michalinów Podłęże Szlacheckie Kuźnica Nowa kompanii kolarzy czasowo podporządkowano także trzy plutony Straży Granicznej, w tym pluton por. Rudolfa Osucha 23 oraz patrol minerski. Przed polskimi stanowiskami wybudowano linię zasiek z drutu kolczastego. Dodatkowo na drodze przed mostem na Liswarcie, wykopano 20 Ibidem. 21 J. Neumann, Die 4. Panzerdivision Bericht und Betrachtung zu zwei Blitzfeldzügen und zwei Jahren Krieg in Russland, Bd. I, b.m.w. 1984, s Relacja strz. Andrzeja Mąkoszy, w zbiorach autora. 23 L. Mastalski, op. cit., s

16 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku rów przeciwczołgowy oraz postawiono kozły hiszpańskie i zapory przeciwpancerne wykonane z szyn (tzw. jeże). O godz. 4.30, na odcinku 41 kompanii kolarzy, przekroczyły granicę pierwsze pododdziały rozpoznawcze A.A.4 z 1.Pz.Div. Most na Liswarcie w Podłężu Szlacheckim został wysadzony w powietrze. Ze względu na trudny teren oraz trudności w koordynacji ruchu tak dużej ilości oddziałów na niewielkim odcinku, dopiero ok główne siły 1.Pz.Div. zaczęły przekraczać Liswartę 24. Kompania por. Szewczyka, ostrzelała kilka oddziałów rozpoznawczych nieprzyjaciela, zmuszając je do wycofania się. Po pewnym czasie na rozkaz dowódcy, poszczególne plutony ruszyły do Przystajni, gdzie nastąpiła koncentracja oddziałów 41 kompanii kolarzy i kompanii Straży Granicznej 25. Po drodze wykonano szereg zniszczeń, wysadzając wszystkie mostki i kładki w okolicy. W Przystajni doszło do pierwszej potyczki z małym oddziałem wroga, podczas której jeden z niemieckich motocyklistów wjechał na minę, ginąc na miejscu (był to podoficer Hans Meinders 26 ). W wyniku wymiany ognia z I plutonem ppor. Antoniego Bochniaka nieprzyjaciel poniósł też pewne straty w rannych. Tymczasem po stronie niemieckiej, saperzy z Pi.Btl.37 dopiero ok wybudowali prowizoryczny most na Liswarcie, po którym mógł rozpocząć przeprawę sprzęt ciężki 1.Pz.Div. 27. Chaos panujący na przeprawie, pogłębiło szwankujące zaopatrzenie, a zwłaszcza brak dostaw paliwa dla pojazdów mechanicznych, które w trudnym terenie zużyły go więcej niż zakładano. Tymczasem wycofujące się oddziały por. Szewczyka, postawiły szereg min przeciwpancernych na drodze Przystajń Panki, a następnie wysadziły most przed Pankami. Most na Pankówce w Pankach pozostał nienaruszony, ponieważ nie nadawał się do użytku wojskowego, co zmusiło później saperów niemieckich do budowy prowizorycznej kładki w jego pobliżu. Z Przystajni wysłano pluton Straży Granicznej do Jacisk i Żerdziny gdzie zajął on tymczasowe stanowiska, wspierając tym samym I pluton 2 kompanii 27 pp, dowodzony przez ppor. Zbigniewa Papuszkę. Ponadto jedna drużyna kolarzy wykonała zniszczenia dwóch mostków w Cygance, dołączając następnie do sił głównych. Przed godz. 8.00, 41 kompania zajęła stanowiska ogniowe wzdłuż nasypu kolejowego 24 Schützen-Regiment Był to pluton Straży Granicznej z Komisariatu Panki. Zob. A. Kurus, Działalność informacyjnowywiadowcza Inspektoratu Straży Granicznej Częstochowa w latach , [w:] Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z działalności Oddziału II SG WP, T. II, pod red. T. Dubickiego, Łomianki 2012, s dostęp: , s R. Hargreaves, op. cit., s

17 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku na wschód od Panek 28. Po pewnym czasie, od strony Panek ukazał się oddział niemieckiej piechoty zmotoryzowanej z S.R.1 z 1.Pz.Div. wsparty kilkoma czołgami lekkimi z których dwa niemal natychmiast wjechały na miny, co wyeliminowało je z dalszej walki 29. Niezwłocznie wysadzono wiadukt kolejowy na drodze Panki - Truskolasy i wykorzystując nasyp kolejowy, podjęto walkę zatrzymując czołowe pododdziały przeciwnika na dłuższy czas. Wobec zaobserwowanej próby obejścia polskich stanowisk, por. Szewczyk wydał rozkaz do odskoku pod osłoną plutonu ppor. Bochniaka 30. Pluton Straży Granicznej por. Osucha, zgodnie z rozkazem wykonał odskok jako pierwszy, ok zajmując stanowiska na prawym skrzydle I batalionu 27 pp pod Truskolasami, natomiast kompania por. Szewczyka, przed południem była już w Liszce Górnej, za liniami obronnymi II batalionu 27 pp, gdzie zarządzono odpoczynek. Działania 41 kompanii kolarzy por. Szewczyka, plutonu Straży Granicznej por. Osucha oraz plutonu Obrony Narodowej należy uznać za sukces, co zresztą zostało wyrażone w pochwale udzielonej ze strony dowództwa 7 DP 31. Tymczasem po wycofaniu się 41 kompanii, do Panek wkroczyły oddziały niemieckiego S.R.1, którego poszczególne bataliony do godziny osiągnęły linię Panki Hyry (na północny-wschód od Panek) 32. Prawie trzy godziny trwały prace nad wstępnym usunięciem gruzu z zawalonych przepustów drogowych oraz nad budową prowizorycznej kładki obok mostu w Pankach. W związku z tym, dopiero przed oddziały 1.Pz.Div. rozpoczęły dalsze działanie 33. Za oddziałami 1.Pz.Div. posuwały się siły główne 14.Inf.Div., która przekroczyła granicę o godz W pierwszej linii poruszały się I.R.101 w kierunku na Jaciska oraz I.R.11 na Dąbrowę. Odwód stanowił I.R.53, który rozpoczął działania na prawym skrzydle dywizji. Oddziały I.R.101 przekroczyły Liswartę po moście wybudowanym przez 2 kompanię Pi.Btl.14, czołowym III batalionem osiągając rejon Jacisk i Żerdziny, gdzie stwierdzono obecność polskich oddziałów (pluton Straży Granicznej i I pluton 2 kompanii 27 pp). Ok. godz. 7.00, przy wsparciu artyleryjskim jednej baterii A.R.14, III batalion I.R.101 po silnej wymianie ognia wyparł polskie oddziały i zajął obie miejscowości. Podczas walki poległ dowódca I plutonu, ppor. Papuszka 34, a jego żołnie- 28 A. Kurus, op. cit., s L. Mastalski, op. cit., s Relacja strz. Andrzeja Mąkoszy, w zbiorach autora. 31 L. Mastalski, dz. cyt., s Schützen-Regiment R. Hargreaves, op. cit., s S. Szymański, dz. cyt., s. 37. Ppor. Zbigniew Papuszka spoczywa w grobie rodzinnym w Kwaterze Wojennej na cmentarzu Kule w Częstochowie. 17

18 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku rze wycofali się przez Koski na swoje zasadnicze pozycje na wzgórzach w Brzezinkach i Pile (na rozkaz mjr. Mariana Szulca, ok tymczasowe dowództwo nad plutonem objął podoficer broni I batalionu plut. Józef Jelonek 35, a następnie inny podchorąży). Pluton Straży Granicznej wycofał się do Panek przez Praszczyki, gdzie zamierzano wysadzić wiadukt kolejowy na Pankówce. Zamiar ten został udaremniony, ponieważ znalazł się on pod ogniem niemieckiego samolotu rozpoznawczego, który uniemożliwił jego wysadzenie. Chwilę później, samolot ostrzeliwujący saperów z niskiego pułapu został zestrzelony ogniem rkm prowadzonym z nasypu 36 ; maszyna zostawiając za sobą gęsty warkocz dymu runęła na pola na zachód od Panek 37. W tym samym jednak czasie, pod wiadukt podeszły pierwsze pododdziały III batalionu I.R.101, które zmusiły polskich saperów do wycofania się, pozostawiając wiadukt nad rzeką nieuszkodzony (co wobec zniszczenia wiaduktu nad drogą w Pankach i tak nie miało większego znaczenia). Następnie, przed południem oddziały rozpoznawcze I.R.101 rozpoznały okopane stanowiska 2 kompanii 27 pp pod Truskolasami, po czym rozpoczęły przygotowania do natarcia. W pasie działania I.R.11, oddziały III batalionu tego pułku usunęły polskie zapory drogowe na linii Ługi-Radły Dąbrowa, kierując się przez lasy Nadleśnictwa Panki w kierunku stacji kolejowej Kuleje. W tej fazie działań, Niemcy nie mogli jeszcze wykorzystać w pełni wsparcia własnej artylerii, ponieważ ta znajdowała się daleko w tyle zwłaszcza I/A.R.50, który miał największe opóźnienie. Zaprzęgi konne z ciężkimi haubicami sfh mm, miały olbrzymie trudności z poruszaniem się po trudnych, a na dodatek zniszczonych przez polskie oddziały drogach. Na przedpolu zasadniczej pozycji OW Truskolasy zajmowanej przez I batalion 27 pp dowodzony przez mjr. Mariana Szulca, pododdziały nieprzyjaciela pojawiły się między godz i Batalion ugrupowany był na linii Folwark Posadówka wzgórze 293,2 w Hutce wzgórze 299,8 na zachód od m. Truskolasy wzgórza w Kawkach i Zamłyniu wzgórze 274 Piła. Centralny odcinek obrony stanowiła m. Truskolasy, z której zgodnie z planem ewakuowano ludność cywilną. Jako pierwsza do walki weszła 2 kompania 27 pp kpt. Mariana Kiełczewskiego, wsparta plutonem z 1 kompanii ckm, która zajmowała najbardziej wysunięte stanowiska, w tym: II pluton na wzgórzach na zachód od m. Truskolasy, III pluton na wzgórzach w m. Zamłynie i Kawki, I pluton na wzgórzach 35 Ibidem, s L. Mastalski, op. cit., s Relacja Przemysława Kuleja, w zbiorach autora. 38 S. Szymański, op. cit., s

19 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku w Brzezinkach i Pile (po wycofaniu się z rejonu Żerdzina Koski), wysuwając placówkę w sile drużyny na wzgórze Przed godz. 8.00, pierwsze pododdziały III batalionu I.R.11 dotarły w rejon Kulej, skąd ze skraju lasu wysłano patrol konny w sile 8 ludzi dowodzony przez podoficera. Po wyjściu z lasu i przejściu toru kolejowego w Kulejach, niemiecki patrol został gwałtownie ostrzelany ze wzgórza 274 (w Pile) przez placówkę z 27 pp. W wyniku krótkich serii broni maszynowej, dowodzący podoficer został ranny, a patrol usiłując się wydostać się spod ognia polskiej drużyny w galopie zboczył na północ, po czym przekroczył tor i wycofał się do lasu. Jeden z koni, ciągnący za sobą rannego dowódcę niemieckiego patrolu, został schwytany przez żołnierzy plut. Jelonka. Rannego podoficera przy którym znaleziono dokładny szkic polskich stanowisk bojowych wzięto do niewoli, a następnie po przesłuchaniu i opatrzeniu ran w batalionowym punkcie opatrunkowym, odesłano go do dowództwa 7.DP w Częstochowie 40. Rozpoznanie przeprowadzone przez nieprzyjacielski patrol konny stwierdziło oddziały polskie w sile dwóch plutonów, zajmujące stanowiska na wzgórzach na północ od Kulej, w związku z czym przygotowano się do natarcia przy wsparciu baterii z A.R.14, która zajęła stanowiska pod wsią Dąbrowa. Ok niemiecka artyleria z A.R.14 rozpoczęła ostrzał częściowo rozpoznanych polskich pozycji pod Truskolasami. Na przedpolu 2 kompanii 27 pp pojawiły się czołgi z Pz.Rgt.1 z 1.Pz.Div. w sile ok. 20 maszyn, które rozpoczęły ostrzał stanowisk III plutonu 2 kompanii 27 pp z działek i karabinów maszynowych. Jednocześnie w rejonie Kulej, stanowiska zajął pluton z niemieckiej 12 kompanii (karabinów maszynowych), który otworzył silny ogień na stanowiska I plutonu 2 kompanii 27 pp 41. Po przygotowaniu artyleryjskim, wspartym ogniem broni maszynowej, działek czołgowych i atakami z powietrza, ruszyło niemieckie natarcie w sile III batalionu I.R.101, III batalionu I.R.11, wsparte czołgami z Pz. Rgt.1 w sile 8 12 maszyn 42 oraz pododdziałem rozpoznawczym A.A.4. 2 kompanię 27 pp wsparła 1 bateria 7 pal kpt. Stanisława Pruskiego, która zajmowała wysunięte stanowiska na drugiej linii obrony (na skraju lasu na wschód od Truskolas). Natarcie niemieckie, przeprowadzone niezbyt zdecydowanie, zostało zatrzymane silnym ogniem plutonów strzeleckich, plutonu ciężkich karabinów maszynowych oraz baterii armat 39 Ibidem, s Ibidem, s Der Geschichte des 11. (Sächs.) Infanterie-Regiments, Polenfeldzug, [w:] nl/e.kooistra/fortzetzung5_6_7.html, zapis z dnia (dalej: Der Geschichte des 11. (Sächs.) Infanterie-Regiments, Polenfeldzug). 42 S. Szymański, op. cit., s

20 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku 75 mm na linii zasiek z drutu kolczastego. W momencie pojawienia się broni pancernej przed stanowiskami III plutonu 2 kompanii 27 pp, strzelcy wyborowi otworzyli ogień z karabinów przeciwpancernych wz. 35, który szybko unieruchomił jeden z czołgów 43. Po kilkunastominutowej wymianie ognia, pozostałe czołgi wycofały się z przedpola, ewakuując z pola bitwy uszkodzoną maszynę. W trakcie walki żołnierze 2 kompanii wzięli do niewoli kilku jeńców batalionu rozpoznawczego (A.A.4), dzięki czemu zidentyfikowano przeciwnika jako 1.Pz.Div 44. Z kolei w tym samym czasie, żołnierze III batalionu I.R.11 nacierający na wzgórze 274 (w Pile) wzięli dwóch pierwszych jeńców (prawdopodobnie z drużyny I plutonu 2 kompanii 27 pp wysuniętej na wzgórze) 45. Dzięki dobrze przygotowanym pozycjom obronnym, straty w zabitych i rannych były niewielkie 46. Rannych opatrywano na miejscu lub transportowano wozami na punkt opatrunkowy I batalionu 27 pp, a stamtąd odwożono samochodem sanitarnym do Głównego Punktu Opatrunkowego 7 DP na Kucelinie. Po stronie niemieckiej straty były poważne, a po wycofaniu się nieprzyjaciela na pozycje wyjściowe, na otwartym przedpolu pozostało sporo zabitych i rannych, dobrze widocznych z zajmowanych przez Polaków wzgórz 47. Spodziewając się nasilenia ostrzału i bombardowań dotychczasowych stanowisk, dowódca 2 kompanii 27 pp kpt. Kiełczewski wycofał wszystkie wysunięte placówki na nowe stanowiska 48, m.in. III pluton 27 pp na linię Zamłynie Brzezinki. Do godziny na całym przedpolu trwała walka ogniowa, 2 kompania 27 pp trzymała się twardo na swoich stanowiskach. Mimo bombardowań i ostrzału, zarówno łączność jak i zaopatrzenie walczących oddziałów funkcjonowało sprawnie 49. Na Truskolasy zrzucono bomby zapalające, w wyniku czego część zabudowań płonęła. Ok do mjr. Szulca zaczęły docierać meldunki o ruchach oskrzydlających pozycje 2 kompanii pod Truskolasami: w rejonie Hutek pojawiły się pierwsze oddziały S.R.1 oraz czołgów z Pz.Rgt.1, które zostały ostrzelane przez żołnierzy 1 kompanii 27 pp por. Jana Łodzińskiego, natomiast w rejonie Długi Kąt Borowe pojawiły się oddziały I.R.11 z 14.Inf.Div. Ogółem około południa sytuacja wyglądała następująco: 1.Pz.Div. po uporaniu się ze zniszczeniami w rejonie Panek, czołowymi oddziałami A.A.4, S.R.1 43 Ibidem. 44 K. Spruch, op. cit., s Der Geschichte des 11. (Sächs.) Infanterie-Regiments, Polenfeldzug 46 L. Mastalski, op. cit., s S. Szymański, op. cit., s Ibidem, s Ibidem, s

21 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku i Pz.Rgt.1 rozpoczęła działania w kierunku północno-wschodnim na Kłobuck, wspierając jednocześnie pododdziałami czołgów własną piechotę z 14.Inf.Div.; 14.Inf.Div. po wyparciu z przedpola polskich placówek kierowała się na wschód, w tym I.R.101 uderzał centralnie na Truskolasy, natomiast I.R.11 rozpoczął działania oskrzydlające wzdłuż linii Piła Bór Zapilski Borowe z zamiarem uderzenia na polskie skrzydło; oddział rozpoznawczy (A.A.14) skierował się częściowo lasami, jeszcze dalej na wschód, w kierunku na Puszczew i Breżeń, a jego działanie miało okazać się kluczowe dla przebiegu dalszej walki. W następnych godzinach napór przeciwnika wzmagał się, a najtrudniejsza sytuacja wytworzyła się na skrajnym lewym skrzydle 2 kompanii, gdzie w rejonie m. Piła zajmował stanowiska I pluton. Po stronie polskiej do walki weszły wszystkie środki ogniowe, a działa ppanc 37 mm z II plutonu przeciwpancernego ppor. rez. Jana Heiningera unieruchomiły kilka kolejnych czołgów, zmuszając pozostałe maszyny do schronienia się w lesie 50. Zdając sobie jednak sprawę, że dalszy opór 2 kompanii na wsuniętej pozycji grozi jej oskrzydleniem i potencjalnym okrążeniem na południowy-zachód od m. Truskolasy, mjr Szulc w ramach przygotowań do odskoku na drugą pozycję opóźniania, wydał rozkaz kpt. Kiełczewskiemu o wykonaniu przewidzianego planem zaminowania terenu 51. Dowódca I batalionu zameldował o swym zamiarze dowódcę pułku, prosząc o ewentualne wsparcie. Ppłk Panek obiecał wysłanie na jego odcinek 41 kompanii kolarzy, co wkrótce na rozkaz dowódcy dywizji nastąpiło 52. Ok. godz I batalion, pod naporem wroga rozpoczął wycofywanie na nową pozycję na odcinku: Rybno zachodni skraj lasu Wręczyca Wielka stacja kolejowa Wręczyca Wielka (włącznie). W pierwszej linii obrony znaleźć się miały 1 i 3 kompania 27 pp, z zadaniem wysunięcia placówek do m. Golce i m. Klepaczka. 2 kompania kpt. Kiełczewskiego przejść miała do odwodu, zajmując stanowiska w lesie za 1 i 3 kompanią. Wycofanie na nową pozycję okazało się bardzo trudne, zwłaszcza, że w tym samym momencie do zdecydowanego natarcia przeszedł III batalion I.R.101 wspierany ogniem kilku baterii z A.R.14. Rozpoczęła się zacięta walka pośród płonących zabudowań. Cofająca się przez Truskolasy 2 kompania 27 pp stawiała twardy opór, zmuszając przeciwnika do zdobywania dosłownie każdego domu 53. Na lewym skrzydle 2 kompanii, w rejonie Piły I pluton został rozproszony w walce przez mającego kilkukrotną przewa- 50 Ibidem, s Ibidem, s Ibidem, s. 39; Relacja strz. Andrzeja Mąkoszy, w zbiorach autora dostęp: , s

22 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku gę przeciwnika i uznany za stracony 54. Ostatecznie I batalion 27 pp zajął nową pozycję obronną na wcześniej przygotowanej linii okopów, gdzie zatrzymano natarcie nieprzyjaciela. 2 kompania przeszła do odwodu, mając straty wynoszące ok. 10% stanu wyjściowego 55. Między godz a trwała walka ogniowa na całym odcinku drugiej linii obrony; oddziały niemieckie zostały skutecznie zatrzymane ogniem broni maszynowej, przeciwpancernej, granatników, moździerzy oraz armat 1 baterii 7 pal kpt. Pruskiego. W międzyczasie obronę zasiliła 41 kompania kolarzy por. Szewczyka, zajmując stanowiska w centrum ugrupowania. Ok nieprzyjaciel rozpoczął jednoczesne choć niezbyt skoordynowane natarcie: od północnego-zachodu i zachodu na Golce nacierały II i III batalion I.R.101, natomiast od zachodu i południowego-zachodu na Klepaczkę uderzyły II i III batalion I.R Dodatkowo od północnego-zachodu, z rejonu Hutek, natarcie wsparły czołgi z 1.Pz.Div., które ogniem działek i karabinów maszynowych silnie ostrzelały stanowiska 1 kompanii 27 pp 57. Jednocześnie nieprzyjaciel podciągał własną artylerię: I i II dywizjon A.R.14 zajęły stanowiska ogniowe w Pile, III dywizjon A.R.14 kierował się na zachodni skraj m. Truskolasy, natomiast I dywizjon A.R.50 ciągle znajdował się daleko w tyle i ostatecznie nie wziął udziału w akcji 58. Mimo trzykrotnej przewagi liczebnej i wsparcia własnego lotnictwa bombowego (ok maszyn), przeciwnik nie był w stanie przełamać dobrze przygotowanych pozycji I batalionu 27 pp, jednak z każdą minutą sytuacja stawała się coraz bardziej trudna. Do dramatycznej walki doszło we wsi Klepaczka, na którą uderzył III batalion I.R.11 dowodzony przez mjr. Oertela: na lewym skrzydle nacierała 11 kompania kpt. Sperlinga, na prawym 9 kompania kpt. Pfütznera, a atakujących wspierał pluton ciężkich dział piechoty 150 mm sig 33 z 13 kompanii (dział piechoty) kpt. Bilkenrotha. Natarcie rozwinęło się w otwartym terenie, prowadzone przez dowódców kompanii, którzy poruszali się konno. Po chwili nacierający znaleźli się pod silnym ogniem polskiej broni maszynowej prowadzonym z Klepaczki i ze wzniesienia na wschód od wsi oraz z rejonu m. Długi Kąt 59. Niemiecka piechota zaległa odpowiadając ogniem, do walki podciągnięto 12 kompanię (karabinów maszynowych) kpt. Eckhardta. Jako pierwsza, południowo-zachodni skraj wsi osiągnęła 11 kompania kpt. Sperlinga, jednak wobec nieustępliwej 54 K. Spruch, op. cit., s Ibidem. 56 Der Geschichte des 11. (Sächs.) Infanterie-Regiments, Polenfeldzug 57 Relacja kpr. rez. Władysława Stępniaka, w zbiorach autora, s dostęp: , s Der Geschichte des 11. (Sächs.) Infanterie-Regiments, Polenfeldzug... 22

23 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku postawy żołnierzy z placówki wysuniętej przez 3 kompanię 27 pp, została zmuszona do walki o każdy dom. Tymczasem ogień plutonu ciężkich dział piechoty 150 mm, wywołał pożar we wsi, umożliwiając 9 kompanii kpt. Pfütznera podejście pod zachodni skraj Klepaczki. W tym momencie, ppor. Wolfram Baunack prowadzący swój pluton do walki, otrzymał postrzał karabinowy w brzuch, ginąc na miejscu jako pierwszy oficer I.R Ostatecznie płonąca wieś została zdobyta, jednak dalsze natarcie III batalionu I.R.11 zostało zatrzymane silnym ogniem broni maszynowej 3 kompanii 27 pp, prowadzonym ze skraju lasu w rejonie m. Długi Kąt. Niemieckie oddziały po raz kolejny zaległy na przedpolu, znajdując się w pełnej gotowości bojowej aż do zmierzchu. W międzyczasie, na lewym skrzydle 9 kompanii pojawiły się oddziały II batalionu I.R.11, który z powodu trudnego terenu, znalazł się nieco w tyle. Na swoim prawym skrzydle, od strony Węglowic, III batalion I.R.11 nie posiadał żadnej styczności z własnymi oddziałami 61. Nie lepiej powiodło się oddziałom I.R.101 płk. Hansa von Tettaua na skrajnym lewym (północnym) skrzydle natarcia. Także i tutaj doszło do zaciętej walki o wzgórze 303,2 i wieś Golce, która w pierwszym impecie została przez nieprzyjaciela zdobyta. Na porządkujące się po pierwszej fazie natarcia pododdziały III batalionu I.R.101, ruszył niespodziewany kontratak 1 kompanii 27 pp por. Jana Łodzińskiego, wsparty na lewym skrzydle przez część 41 kompanii kolarzy por. Szewczyka. Oddziały III batalionu I.R.101 zostały odrzucone między zabudowania płonącej wsi Truskolasy, przy czym na skraju wsi Golce doszło do walki na bagnety, w wyniku której wzięto kilku jeńców. Fot.10. Płonące zabudowania Klepaczki pod Truskolasami, 1 września 1939 roku. 60 Ppor. Wolfram Baunack awans na stopień oficerski otrzymał dzień przed śmiercią, tj roku. Po zakończeniu walk został pochowany przez żołnierzy 14 kompanii (rozpoznawczej) po wschodniej stronie wsi przy jednej z ocalałych stodół. Der Geschichte des 11. (Sächs.) Infanterie- Regiments, Polenfeldzug 61 Ibidem. 23

24 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku Jeden z Niemców, nie chcąc iść w ślady poddających się kolegów, mimo beznadziejnej sytuacji rzucił się z bagnetem na jednego z polskich żołnierzy. W wyniku szarpaniny poniósł jednak śmierć 62 ; został pochowany przez pozostałych jeńców na skraju wsi, po czym wszystkich wziętych do niewoli odprowadzono pod eskortą do dowództwa I batalionu 27 pp. Po odzyskaniu wysuniętych stanowisk, kontynuowano kontratak, który został zatrzymany dopiero po wprowadzeniu do walki I batalionu I.R.101, który do tej pory znajdował się w odwodzie. Por. Łodziński, wykorzystując chwilowe osłabienie ognia z obu stron, nakazał wycofanie plutonów na zasadniczą linię obrony na zachodnim skraju lasu. Cel kontrataku został osiągnięty; nieprzyjaciel został odrzucony i zmuszony do ponownego zdobywania terenu, co ułatwiło niebawem oderwanie się 1 kompanii 27 pp od przeciwnika. Mimo skutecznej obrony na drugiej pozycji opóźniania, mjr Szulc zdawał sobie sprawę, że batalion w każdej chwili narażony jest na działanie oskrzydlające, dlatego zamierzał przejść na ostatnią, trzecią pozycję opóźniania. Walka trwała już kilkanaście godzin, OW Truskolasy spełnił swoje zadanie, na cały dzień zatrzymując główne siły 14.Inf.Div. oraz przez wiele godzin opóźniając działanie oddziałów 1.Pz.Div. Do dowódcy batalionu zaczęły docierać meldunki ze stanowisk 3 kompanii, gdzie w rejonie Puszczewa zaobserwowano nieprzyjacielski oddział, częściowo zmotoryzowany poruszający się na wschód, grożąc wyjściem na tyły dotychczasowych stanowisk batalionu 63. W związku z tym, ok mjr Szulc połączył się z ppłk. Pankiem, składając meldunek o aktualnym położeniu, zaobserwowanym działaniu nieprzyjaciela i własnym zamiarze. Dowódca pułku rozkazał mjr. Szulcowi pozostanie na dotychczasowych stanowiskach aż do zmierzchu, aby uniknąć przedwczesnego odsłonięcia lewego skrzydła walczącego jeszcze w obronie Kłobucka, OW Kłobuck. Jednocześnie ppłk Panek zapewnił mjr. Szulca o wysłaniu plutonu kolarzy 27 pp ppor. rez. Stanisława Łuczkiewicza, celem ubezpieczenia batalionu od południa 64. Zaalarmowani kolarze ppor. Łuczkiewicza, ruszyli w rejon Blachowni, gdzie działał już pluton zwiadowców konnych 25 pp pod dowództwem wachm. Antoniego Woźniaka, wysłany przez płk. dypl. Adama Świtalskiego celem nawiązania styczności z oddziałami 74 Gpp 65. Zgodnie z rozkazem dowódcy pułku, I batalion pozostał na swoich stanowiskach aż do zmierzchu. Walka ogniowa wzmagała się na całym 62 Relacja strz. Andrzeja Mąkoszy, w zbiorach autora. 63 K. Spruch, op. cit., s CAW, Kampania wrześniowa 1939 r., sygn. II/3/16, M. Szulc, Relacja z okresu kampanii wrześniowej 1939 r., k W. Makulec, 25 Pułk Piechoty, Pruszków 1995, s

25 Adam Kurus, Oddziały Wydzielone Kłobuck i Truskolasy w obronie powiatu kłobuckiego we wrześniu 1939 roku odcinku; na przedpolu polskiej obrony znajdowały się cztery bataliony nieprzyjacielskiej piechoty, wsparte niepełnym pułkiem artylerii oraz oddziałami rozpoznawczymi. Dla płynnego wykonania odskoku, mjr Szulc już ok rozpoczął stopniowe wycofywanie niektórych pododdziałów. Jako jedna z pierwszych, ze swoich stanowisk ogniowych zeszła 1 bateria 7 pal kpt. Pruskiego. Odejście wykonano pod osłoną plutonu Straży Granicznej i 41 kompanii kolarzy, pozostawiając na dotychczasowym stanowisku pluton armat, który kontynuował ostrzał okopanych żołnierzy I.R.11. Po oddaniu kilkunastu salw, pluton ruszył w ślad za kolumną główną swojej baterii. Przechodząc przez Wręczycę Wielką, 1 bateria 7 pal oraz pluton Straży Granicznej zostały ostrzelane ogniem niemieckich moździerzy i artylerii, który spowodował pożary w północnej i południowej części wsi. W wyniku ostrzału poległo kilku żołnierzy Straży Granicznej, a 1 bateria utraciła patrol telefoniczny, który usiłował zwinąć kabel z centrali baterii. Ostatecznie 1 bateria 7 pal, podobnie jak 41 kompania kolarzy i pluton Straży Granicznej, dotarły do Częstochowy przed północą 1 września, unikając tym samym okrążenia w rejonie Wręczycy Wielkiej. Przed godz mjr Szulc rozkazał odwodowej 2 kompanii kpt. Kiełczewskiego przejście do Wręczycy Wielkiej, celem ubezpieczenia odejścia pozostałych sił batalionu na trzecią pozycję opóźniania, którą przygotowano na linii: Grodzisko (włącznie) zachodni skraj lasu na polanie Wręczyckiej wzgórze 294,1 północno-zachodni skraj lasu na wschód od Wręczycy szosa Wręczyca Wielka Blachownia (włącznie). We Wręczycy Wielkiej miało znaleźć się także tymczasowe miejsce postoju dowódcy batalionu 66. Po wyjściu 2 kompanii z Wręczycy Wielkiej, otrzymała ona niespodziewany ogień broni maszynowej ze wschodu, z własnej trzeciej pozycji opóźniania. Okazało się, że na wzgórzu 294,1 stanowiska zajął oddział rozpoznawczy (A.A.14) z 14.Inf.Div., dowodzony przez mjr. von Goerne 67. Jego żołnierze przeszli lasami na południe od Wręczycy Wielkiej, docierając po godz w rejon szosy Wręczyca Wielka Częstochowa na wysokości wzgórza 294,1, gdzie zajęli przygotowane przez Polaków okopy. Jako pierwsze ogień z broni maszynowej otworzyły dwa samochody pancerne, które zajęły stanowiska po obu stronach szosy, później do walki włączyli się spieszeni kolarze i kawalerzyści ze szwadronu rajtarów (kawalerii) kpt. von Trothy 68. Ponadto niemiecka artyleria 66 S. Szymański, op. cit., s Oddział rozpoznawczy składał się ze szwadronu kawalerii, szwadronu kolarzy i szwadronu ciężkiego dostęp: , s

TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY. 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt)

TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY. 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt) TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt) a) Armii Łódź b) Armii Kraków c) Armii Karpaty d) Armii Prusy 2. Kto dowodził 7

Bardziej szczegółowo

Dziennik bojowy 14. Pułku Strzeleckiego 72. Dywizji Strzeleckiej

Dziennik bojowy 14. Pułku Strzeleckiego 72. Dywizji Strzeleckiej UWAGA! Zachowano oryginalną stylistykę z dziennika bojowego. Źródło: Pamięć Narodu. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej. Tłumaczenie: Maciej Krzysik Nysa 1945-2015. Dziennik bojowy 14. Pułku Strzeleckiego

Bardziej szczegółowo

Organizacja zgrupowania armii niemieckiej WRZESIEŃ 1939:

Organizacja zgrupowania armii niemieckiej WRZESIEŃ 1939: Organizacja zgrupowania armii niemieckiej WRZESIEŃ 939:. Wybierz jednostki podstawowe. Jest to zawsze co najmniej jeden pluton strzelecki i dowództwo kompanii. 2. Wybierz wsparcie batalionowe nie więcej

Bardziej szczegółowo

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na MONTE CASSINO 1944 Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na którym wznosi się stare Opactwo Benedyktynów.

Bardziej szczegółowo

MIASTO GARNIZONÓW

MIASTO GARNIZONÓW 1920 1939 MIASTO GARNIZONÓW 18. PUŁK UŁANÓW POMORSKICH 64 i 65 PUŁK PIECHOTY 16 PUŁK ARTYLERII LEKKIEJ, Do 1927 r. WYŻSZA SZKOŁA LOTNICZA (PRZENIESIONA POTEM DO DĘBLINA ] Od 1928 r. - LOTNICZA SZKOŁA STRZELANIA

Bardziej szczegółowo

Koncepcja merytoryczna i wstęp Witold Rawski. Rysunki Roman Gajewski. Redakcja techniczna i skład Bożena Tomaszczuk

Koncepcja merytoryczna i wstęp Witold Rawski. Rysunki Roman Gajewski. Redakcja techniczna i skład Bożena Tomaszczuk ODSIECZ LWOWA W 1918 roku WOJSKOWE CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 2014 Koncepcja merytoryczna i wstęp Witold Rawski Rysunki Roman Gajewski Redakcja techniczna i skład Bożena Tomaszczuk Copyright by Wojskowe

Bardziej szczegółowo

REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW

REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW Grzegorz Socik REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW Odradzające się Wojsko Polskie już od pierwszych chwil swego istnienia musiało toczyć walki w obronie państwa, które dopiero

Bardziej szczegółowo

OPIS. działań bojowych 120. SGKD 1. w okresie od do

OPIS. działań bojowych 120. SGKD 1. w okresie od do Źródło: Pamięć Narodu. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej. Tłumaczenie: Maciej Krzysik Nysa 1945-2015. Zachowano oryginalną stylistykę. Tajne OPIS działań bojowych 120. SGKD 1 w okresie od 23.03.1945

Bardziej szczegółowo

4 września 1939 (poniedziałe k)

4 września 1939 (poniedziałe k) Wojna obronna 1939 https://1wrzesnia39.pl/39p/kalendarium-1/8872,4-wrzesnia-1939-poniedzialek.html 2019-09-26, 13:11 4 września 1939 (poniedziałe k) Wydarzenia Mordy na ludności cywilnej Częstochowy i

Bardziej szczegółowo

WALKI O SIBIN. Fot.1. Kościół i cmentarz w Sibinie, początek XX wieku (archiwum Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej)

WALKI O SIBIN. Fot.1. Kościół i cmentarz w Sibinie, początek XX wieku (archiwum Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej) WALKI O SIBIN Piątego marca 1945 roku zaczęła pękać cienka linia niemieckiej obrony ciągnąca się około 5 kilometrów na wschód od rzeki Dziwny wzdłuż jej biegu. 7 marca 1945 około godziny 7.00 trzecia kompania

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

Bitwa o Bochnię 5 września 2009 r.

Bitwa o Bochnię 5 września 2009 r. Bitwa o Bochnię 5 września 2009 r. WSTĘP Mamy przyjemność przedstawić wydarzenie plenerowe, będące rekonstrukcją bitwy o miasto, która miała miejsce we wrześniu 1939 roku. PoniŜej znajdziecie Państwo informacje

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Jerzy Ciesielski OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ 1919 1920 W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Centralne Archiwum Wojskowe gromadzi i przechowuje w zasadzie tylko akta wytworzone przez

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 W GMINIE OCHOTNICA DOLNA

EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 W GMINIE OCHOTNICA DOLNA Wiadomości Środa, 19 sierpnia 2009 EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 W GMINIE OCHOTNICA DOLNA EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 w GMINIE OCHOTNICA DOLNA PUNKT OPORU WIETRZNICA 1939 patronat Wójt Gminy Ochotnica

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum w Pleśnej im. Bohaterów Bitwy pod Łowczówkiem DLACZEGO BOHATERÓW BITWY POD ŁOWCZÓWKIEM?

Gimnazjum w Pleśnej im. Bohaterów Bitwy pod Łowczówkiem DLACZEGO BOHATERÓW BITWY POD ŁOWCZÓWKIEM? DLACZEGO BOHATERÓW BITWY POD ŁOWCZÓWKIEM? LATA 2001 2004 DZIAŁANIA WYCHOWAWCZE PRZED NADANIEM IMIENIA SZKOLE SPOTKANIA POKOLEŃ CZY OCALIMY NASZ PATRIOTYZM? PROGRAMY ARTYSTYCZNE NA UROCZYSTOŚCI ŚRODOWISKOWE

Bardziej szczegółowo

Historia mojej małej Ojczyzny. Wspomnienie o żołnierzu 23 Pułku Piechoty im. płk. Leopolda Lisa- Kuli

Historia mojej małej Ojczyzny. Wspomnienie o żołnierzu 23 Pułku Piechoty im. płk. Leopolda Lisa- Kuli Nasze życie jest jak wielkie jezioro wolno wypełniające się strumieniem lat. W miarę, jak woda się podnosi, ślady przeszłości znikają pod nią jeden za drugim. Ale wspomnienia zawsze będą wychylać głowę,

Bardziej szczegółowo

Dowódcy Kawaleryjscy

Dowódcy Kawaleryjscy Zbigniew Dymitr Dunin-Wąsowicz ur. 14 października 1882 w Brzeżanach, poległ 13 czerwca 1915 prowadząc szarżę pod Rokitną) polski dowódca wojskowy, rotmistrz Legionów Polskich. Po ukończeniu korpusu kadetów

Bardziej szczegółowo

POWSTANIE WARSZAWSKIE

POWSTANIE WARSZAWSKIE POWSTANIE WARSZAWSKIE Powstanie Warszawskie było największą akcją zbrojną w okupowanej przez Niemców Europie, zorganizowaną przez Armię Krajową w ramach akcji BURZA. Planowane na kilka dni, trwało ponad

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej Napaść na Polskę - wrzesień 1939 roku Strony 1/28 Galeria zdjęć Spalony polski samolot, efekt niemieckiego bombardowania. Żołnierze niemieccy obalają słup graniczny na granicy polsko-niemieckiej. Strony

Bardziej szczegółowo

Relacje: Kazimierz Pykało

Relacje: Kazimierz Pykało Relacje: Kazimierz Pykało 147. Ppor. rez. Kazimierz Pykało, dowódca plutonu artylerii piechoty 83 pp. Sprawozdanie z kampanii polskiej 1939 r., Niemcy, 25 października 1945 r. Dnia 1 IX wyjechałem z Siedlec

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I TRADYCJE. Zgodnie z Decyzją Nr 154/MON Ministra Obrony Narodowejz dnia 19 listopada 2018 r. Pułk przejął:

HISTORIA I TRADYCJE. Zgodnie z Decyzją Nr 154/MON Ministra Obrony Narodowejz dnia 19 listopada 2018 r. Pułk przejął: HISTORIA HISTORIA I TRADYCJE Na podstawie Decyzji Nr Z- 2 /Org./P1 Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2017 r. oraz Decyzji Nr Z-17/Org./P1 Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Walki o wzgórze Jabłoniec 1914 piknik i inscenizacja. Część II. Wpisał Administrator Niedziela, 25. Maj :57

Walki o wzgórze Jabłoniec 1914 piknik i inscenizacja. Część II. Wpisał Administrator Niedziela, 25. Maj :57 Kulminacyjnym punktem niedzielnego spotkani była inscenizacja historyczna pt. Wzgórze Jabłoniec 1914. Zatrzymać rosyjski walec parowy. Scenariusz widowiska przygotowany przez Roberta Kowalskiego, nawiązywał

Bardziej szczegółowo

Powstanie Warszawskie. Anna Strus 6a

Powstanie Warszawskie. Anna Strus 6a Powstanie Warszawskie Anna Strus 6a Powstanie Warszawskie rozpoczęte 1 sierpnia 1944 roku wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach

Bardziej szczegółowo

II Brygada Legionów Polskich

II Brygada Legionów Polskich II Brygada Legionów Polskich 55. Gen. Karol Trzaska-Durski 56. Kazimierz Fabrycy ps. Konrad 57. Józef Haller 58. Zbigniew Dunin-Wąsowicz 59. Zygmunt Zieliński 60. Bolesław Roja 61. Marian Januszajtis ps.

Bardziej szczegółowo

Jarosław Gołembski Użycie artylerii podczas przełamania wału Pomorskiego : wnioski i doświadczenia

Jarosław Gołembski Użycie artylerii podczas przełamania wału Pomorskiego : wnioski i doświadczenia Jarosław Gołembski Użycie artylerii podczas przełamania wału Pomorskiego : wnioski i doświadczenia Przegląd Historyczno-Wojskowy 14(65)/3 (245), 220-227 2013 Użycie artylerii podczas przełamania Wału Pomorskiego:

Bardziej szczegółowo

Kłuszyn Armią dowodził hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski.

Kłuszyn Armią dowodził hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski. 1 4 lipca 1610 r. wojska polskie pod wodzą hetmana Stanisława Żółkiewskiego pokonały wielokrotnie silniejsze oddziały moskiewsko-szwedzkie. Miejscem victorii była wieś Kłuszyn, położona ok. 150 km na zachód

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII Problemy organizacyjne

ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII Problemy organizacyjne Tadeusz Kowalczyk ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII 1944 1947 1. Problemy organizacyjne Druga wojna światowa była ostatnią, w której kawalerii używano na większą skalę, jako rodzaju broni. Niemal we wszystkich

Bardziej szczegółowo

Struktura batalionu lekkiej piechoty (Obrony Terytorialnej)

Struktura batalionu lekkiej piechoty (Obrony Terytorialnej) Struktura batalionu lekkiej piechoty (Obrony Terytorialnej) Batalion będzie samodzielnym modułem bojowym. Nie będzie dysponował żadnymi wozami bojowymi. Pojazdy będą służyły tylko do przemieszczania się

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej

Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej ppłk dr Mirosław Pakuła Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej 1. Wstęp Po odzyskaniu niepodległości, organizująca się polska radiotelegrafia wojskowa otrzymała

Bardziej szczegółowo

Karpacki Oddział Straży Granicznej

Karpacki Oddział Straży Granicznej Karpacki Oddział Straży Granicznej Źródło: http://www.karpacki.strazgraniczna.pl/ko/komenda/izba-tradycji/17648,izba-tradycji.html Wygenerowano: Czwartek, 19 października 2017, 23:53 Izba Tradycji Autor:

Bardziej szczegółowo

Janusz Zuziak Akademia Obrony Narodowej Warszawa

Janusz Zuziak Akademia Obrony Narodowej Warszawa Janusz Zuziak Akademia Obrony Narodowej Warszawa 2. Korpus Polski w bitwie o Bolonię (9 21 kwietnia 1945 r.) Po walkach o przełamanie linii Gotów i w trakcie przebijania się przez Apenin Emiliański 15.

Bardziej szczegółowo

Tradycje HISTORIA. Strona 1

Tradycje HISTORIA. Strona 1 Tradycje HISTORIA 11. Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej swój rodowód wywodzi od 11. Dywizji Piechoty III Armii Wojska Polskiego formowanej dwukrotnie. Po raz pierwszy, w październiku 1944 r. na Ziemi

Bardziej szczegółowo

Grupa legionistów puławskich z ówczesnym chorążym Sołtanem na czele w Puławach.Luty 1915 rok Legion Puławski

Grupa legionistów puławskich z ówczesnym chorążym Sołtanem na czele w Puławach.Luty 1915 rok Legion Puławski Grupa legionistów puławskich z ówczesnym chorążym Sołtanem na czele w Puławach.Luty 1915 rok Legion Puławski Z inicjatywy Romana Dmowskiego przewodniczącego Komitetu Narodowego Polskiego przy poparciu

Bardziej szczegółowo

I Armia Francuska. 1.1 Piechota Piechota liniowa Piechota lekka Grenadierzy gwardii. 1.2 Kawaleria

I Armia Francuska. 1.1 Piechota Piechota liniowa Piechota lekka Grenadierzy gwardii. 1.2 Kawaleria I Armia Francuska 1.1 Piechota 1.1.1 Piechota liniowa Fizylierzy 9 14 2 1 1 16 2 5 Grenadierzy 12 14 2 2 1 16 2 5 Woltyżerowie 10 14 2 1 1 16 2 5 Szyk rozproszony Sztab 18 14 2 1 1 16 2 5 Pułkowe działa

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO ( r.) 1. Zarys organizacyjny

ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO ( r.) 1. Zarys organizacyjny Jan Szostak ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO (6.10. 15.11.1944 r.) 1. Zarys organizacyjny Plan rozbudowy Wojska Polskiego nakreślony w preliminarzu wydatków na utrzymanie wojska w okresie od 1 września

Bardziej szczegółowo

Historia Pułku KALENDARIUM

Historia Pułku KALENDARIUM Historia Pułku KALENDARIUM 8 Koszaliński Pułk Przeciwlotniczy dziedziczy historię i tradycje bojowe 83 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej, 88 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej oraz 8 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej

Bardziej szczegółowo

FORT MOKOTOWSKI W DNIACH WRZEŚNIA 1939 ROKU

FORT MOKOTOWSKI W DNIACH WRZEŚNIA 1939 ROKU Wanda Krystyna Roman FORT MOKOTOWSKI W DNIACH 15 24 WRZEŚNIA 1939 ROKU Warszawa jako stolica Polski była jednym z najważniejszych celów operacyjnych, jakie postawiły przed swoimi armiami władze III Rzeszy.

Bardziej szczegółowo

BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE

BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE NR7 (248) lipiec-sierpień 2014 BARCZEWSKIE WYDARZENIA OPINIE INFORMACJE WYWIADY BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE We wtorek, 5 sierpnia oddano do użytku nowe mieszkania socjalne oraz oficjalnie przekazano

Bardziej szczegółowo

Polskie Państwo podziemne Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A

Polskie Państwo podziemne Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A Polskie Państwo podziemne 1939-1945 Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A FLAGA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO Polskie Państwo Podziemne (w skrócie PPP) to tajne struktury Państwa Polskiego istniejące

Bardziej szczegółowo

Lotnictwo. Zmiana Program warty rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja

Lotnictwo. Zmiana Program warty rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Lotnictwo W 1936 r. kończono realizację dotychczasowego 3-letniego programu rozbudowy lotnictwa. Złożony przez szefa Departamentu Aeronautyki MSWojsk. gen. bryg. Ludomiła Rayskiego latem 1936 r. nowy program

Bardziej szczegółowo

Chcesz pracować w wojsku?

Chcesz pracować w wojsku? Praca w wojsku Chcesz pracować w wojsku? Marzysz o pracy w służbie mundurowej, ale nie wiesz, jak się do niej dostać? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Charakterystyka Sił Zbrojnych RP Siły Zbrojne Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Operacja Market Garden

Operacja Market Garden Operacja Market Garden Największa operacja z udziałem wojsk powietrznodesantowych podczas II wojny światowej. Odbyła się na terenie Holandii we wrześniu 1944. Operacja ta miała na celu rozdzielenie wojsk

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Moszumański Virtuti Militari dla baterii 16 Pomorskiego Pułku Artylerii Lekkiej. Przegląd Historyczno-Wojskowy 14(65)/1 (243),

Zbigniew Moszumański Virtuti Militari dla baterii 16 Pomorskiego Pułku Artylerii Lekkiej. Przegląd Historyczno-Wojskowy 14(65)/1 (243), Zbigniew Moszumański Virtuti Militari dla baterii 16 Pomorskiego Pułku Artylerii Lekkiej Przegląd Historyczno-Wojskowy 14(65)/1 (243), 207-212 2013 Virtuti Militari dla baterii 16 Pomorskiego Pułku Artylerii

Bardziej szczegółowo

Lekka jazda chorwacka

Lekka jazda chorwacka Lekka jazda chorwacka Historia formacji W XVII wieku nieregularne oddziały piechoty i jazdy chorwackiej stanowiły ważny element tzw. Pogranicza Wojskowego na granicy Cesarstwa i Turcji. W skład obydwu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Zarys historii armii niemieckiej 1918 1920 19

Spis treści. Rozdział I. Zarys historii armii niemieckiej 1918 1920 19 Spis treści Wstęp 5 Rozdział I. Zarys historii armii niemieckiej 1918 1920 19 I.1. Demobilizacja armii niemieckiej 19 I.2. Początki Tymczasowej Reichswehry 34 I.3. Traktat wersalski 47 I.4. Armia Przejściowa

Bardziej szczegółowo

PIERWSZY SAMODZIELNY PUŁK ŁĄCZNOŚCI 1 ARMII WOJSKA POLSKIEGO

PIERWSZY SAMODZIELNY PUŁK ŁĄCZNOŚCI 1 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Mieczysław Hucał PIERWSZY SAMODZIELNY PUŁK ŁĄCZNOŚCI 1 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Przeglądając różne materiały w tym archiwa Światowego Związku Polskich Żołnierzy Łączności natknąłem się na informacje o jednostce

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r.

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r. Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 października 2013 r. w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej

Bardziej szczegółowo

Śmierć żołnierza święta jest I łamie nakazy nienawiści Przyjaciel czy wróg, jeśli nie ominęły go rany Na jednakową miłość i cześć zasługuje

Śmierć żołnierza święta jest I łamie nakazy nienawiści Przyjaciel czy wróg, jeśli nie ominęły go rany Na jednakową miłość i cześć zasługuje Śmierć żołnierza święta jest I łamie nakazy nienawiści Przyjaciel czy wróg, jeśli nie ominęły go rany Na jednakową miłość i cześć zasługuje Kontrofensywa Austro-Węgier. Bitwa Rudnicka 1914r. Historia I

Bardziej szczegółowo

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone * ul. Belwederska róg Promenady w dniach od 15 sierpnia do 22 września 1944 r. walczyła tutaj kompania O2 Pułku AK Baszta broniąca dostępu do Dolnego

Bardziej szczegółowo

CZEŚĆ ICH PAMIĘCI! SYRIA

CZEŚĆ ICH PAMIĘCI! SYRIA SYRIA Podpisanie 31 maja 1974 r. porozumień genewskich o przerwaniu ognia pomiędzy Izraelem a Syrią zakończyło ważny etap wojny Jon Kippur. Zakończenie działań zbrojnych na froncie syryjskim otworzyło

Bardziej szczegółowo

kampanią wrześniową,

kampanią wrześniową, Rozpoczęta rankiem 1 września 1939 roku bohaterska polska wojna obronna, nazywana również kampanią wrześniową, była pierwszym frontem II wojny światowej Obfitowała w dramatyczne wydarzenia, niezwykłe akty

Bardziej szczegółowo

Nadbużański Oddział Straży Granicznej

Nadbużański Oddział Straży Granicznej Nadbużański Oddział Straży Granicznej http://www.nadbuzanski.strazgraniczna.pl/nos/aktualnosci/30113,nadanie-imienia-placowce-strazy-granicznej-w- Bialej-Podlaskiej.html 2019-04-18, 09:36 Dariusz Sienicki

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. Faces of War. autor: Marcin jedik Terelak

Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. Faces of War. autor: Marcin jedik Terelak Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry Faces of War autor: Marcin jedik Terelak Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Prawa do użytych w tej publikacji tytułów,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od redakcji Wstęp Ireneusz Bujniewicz, Kolejnictwo w przygotowaniach obronnych Polski w latach

Spis treści. Od redakcji Wstęp Ireneusz Bujniewicz, Kolejnictwo w przygotowaniach obronnych Polski w latach Spis treści Od redakcji...11 Wstęp...13 Ireneusz Bujniewicz, Kolejnictwo w przygotowaniach obronnych Polski w latach 1935 1939...19 I. Stan kolejnictwa w Polsce w okresie poprzedzającym wybuch II wojny

Bardziej szczegółowo

Scenariusz inscenizacji Kosakowo 2006 część druga kwiecień 1945

Scenariusz inscenizacji Kosakowo 2006 część druga kwiecień 1945 Scenariusz inscenizacji Kosakowo 2006 część druga kwiecień 1945 I Daleki ostrzał 1. Niemieckie trzy działa ( A i B ) są ustawione na stanowiskach w odstępach min. 5-7 metrów od siebie. Prowadzą spokojny

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE CAW DOTYCZĄCE STANÓW LICZEBNYCH WOJSKA W LATACH Zarys organizacyjno-prawny

MATERIAŁY ARCHIWALNE CAW DOTYCZĄCE STANÓW LICZEBNYCH WOJSKA W LATACH Zarys organizacyjno-prawny Kazimierz Bar MATERIAŁY ARCHIWALNE CAW DOTYCZĄCE STANÓW LICZEBNYCH WOJSKA W LATACH 1918 1939 1. Zarys organizacyjno-prawny W związku z dekretem Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego z dnia 12 października

Bardziej szczegółowo

SAMODZIELNY BATALION KOBIECY I JEGO AKTA Z LAT

SAMODZIELNY BATALION KOBIECY I JEGO AKTA Z LAT Bożena Szmagaj SAMODZIELNY BATALION KOBIECY I JEGO AKTA Z LAT 1943 1945 Udział kobiet w wojnie wyzwoleńczej narodu polskiego był zjawiskiem powszechnym. W obozach koncentracyjnych kobiety wiodły walkę

Bardziej szczegółowo

Album żołnierza niemieckiego

Album żołnierza niemieckiego Nr 18/2017 15 09 17 Album żołnierza niemieckiego Autor: Bogumił Rudawski (IZ) Przechowywany w zbiorach Instytutu Zachodniego album nieznanego żołnierza Wehrmachtu zawiera 76 podpisanych czarno-białych

Bardziej szczegółowo

o przeprawę na rzece Rolin

o przeprawę na rzece Rolin Bitwa o przeprawę na rzece Rolin (planszowa gra taktyczna) 1/14 Spis treści: Zasady ogólne...3 Wymagania... 3 Rozpoczęcie rozgrywki...3 Ruch-walka... 3 Zakończenie gry...3 Siły zbrojne...4 Teren...4 Czysty...

Bardziej szczegółowo

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen.

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Sosnkowski wydaje rozkaz o rozpoczęciu przygotowań do

Bardziej szczegółowo

6 POMORSKA DYWIZJA PIECHOTY

6 POMORSKA DYWIZJA PIECHOTY 6 POMORSKA DYWIZJA PIECHOTY PATRON SZKOŁY Rok 1944 przyniósł istotne zmiany na arenie politycznej. Za sprawą największej operacji desantowej w Normandii państwa sprzymierzone zdołały utworzyć drugi front

Bardziej szczegółowo

Kwatera Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKW)?Mauerwald? Mamerki k/węgorzewa

Kwatera Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKW)?Mauerwald? Mamerki k/węgorzewa ?Mauerwald? Mamerki k/węgorzewa Kwatera została wybudowana w odległości 18km na wschód od kwatery Hitlera, w lesie, w miejscowości Mamerki nad Kanałem Mazurskim. Dopłynąć najłatwiej z jez. Mamry, na wysokości

Bardziej szczegółowo

RADIOTELEGRAFISTA 39 ROKU

RADIOTELEGRAFISTA 39 ROKU Emil SUSKA RADIOTELEGRAFISTA 39 ROKU Światowy Związek Polskich Żołnierzy Łączności jest stowarzyszeniem kombatantów i żołnierzy Korpusu Osobowego Łączności i Informatyki Wojska Polskiego, integrującym

Bardziej szczegółowo

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą.

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Element działań wojennych kampanii wrześniowej pierwszej kampanii

Bardziej szczegółowo

Wargame: Zimna Wojna

Wargame: Zimna Wojna Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Wargame: Zimna Wojna autor: Michał Wolfen Basta (c) 2011 GRY-OnLine S.A. Producent Eugen Systems, Wydawca Focus Home Interactive, Wydawca PL Ubisoft Prawa

Bardziej szczegółowo

I Brygada Legionów Polskich

I Brygada Legionów Polskich I Brygada Legionów Polskich 1. Józef Piłsudski 2. Tadeusz Kasprzycki ps. Zbigniew 3. Kazimierz Piątek ps. Herwin 4. Albin Fleszar ps. Satyr 5. Kazimierz Bojarski ps. Kuba 6. Mieczysław Dąbkowski 7. Aleksander

Bardziej szczegółowo

Muzeum Polskich Formacji Granicznych

Muzeum Polskich Formacji Granicznych Muzeum Polskich Formacji Granicznych http://muzeumsg.strazgraniczna.pl/muz/sluzba/infrastruktura-graniczn/1918-1939/9855,budownictwo-1918-1939. html 2019-07-20, 10:18 Budownictwo 1918-1939 29.04.2019 Budownictwo

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja

Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Nowe kierownictwo wojska podjęło działania zmierzające do unowocześnienia organizacji i wyposażenia armii. Znaczną inicjatywę w tym zakresie przejawił

Bardziej szczegółowo

GEN. SAMOL DLA DEFENCE24.PL: NOWOCZESNĄ DYWIZJĘ NALEŻAŁOBY ZBUDOWAĆ OD PODSTAW

GEN. SAMOL DLA DEFENCE24.PL: NOWOCZESNĄ DYWIZJĘ NALEŻAŁOBY ZBUDOWAĆ OD PODSTAW aut. Jakub Palowski 15.05.2018 GEN. SAMOL DLA DEFENCE24.PL: NOWOCZESNĄ DYWIZJĘ NALEŻAŁOBY ZBUDOWAĆ OD PODSTAW Nowa dywizja powinna mieć zdolności operacyjne do natychmiastowego reagowania. ( ) Aby uniknąć

Bardziej szczegółowo

ppłk dr Mirosław PAKUŁA

ppłk dr Mirosław PAKUŁA ppłk dr Mirosław PAKUŁA Rosyjski plan zdobycia Warszawy (kołem zaznaczono teren garnizonu Zegrze) 139 Geneza wojny owstająca w listopadzie 1918 r. Rzeczypospolita nie miała ustalonych granic. Z Rosją porewolucyjną

Bardziej szczegółowo

Oddajmy hołd bohaterom

Oddajmy hołd bohaterom Oddajmy hołd bohaterom Od soboty, 15 sierpnia do środy, 19 sierpnia potrwają obchody 95. Rocznicy Obrony Płocka w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku oraz Dnia Wojska Polskiego. Uroczystości przygotowane

Bardziej szczegółowo

Karpacki Oddział Straży Granicznej

Karpacki Oddział Straży Granicznej Karpacki Oddział Straży Granicznej http://www.karpacki.strazgraniczna.pl/ko/komenda/kierownictwo/17388,kierownictwo.html 2019-10-26, 21:43 Kierownictwo Krystian Koziołek 16.05.2016 Komendant Karpackiego

Bardziej szczegółowo

NSR KWALIFIKACJA DO NARODOWYCH SIŁ REZERWOWYCH. Nazwa JW: 91 batalion logistyczny. Miejsce kwalifikacji: Komprachcice. ul.

NSR KWALIFIKACJA DO NARODOWYCH SIŁ REZERWOWYCH. Nazwa JW: 91 batalion logistyczny. Miejsce kwalifikacji: Komprachcice. ul. NSR KWALIFIKACJA DO NARODOWYCH SIŁ REZERWOWYCH 91 batalion logistyczny Miejsce kwalifikacji: Komprachcice ul. Ochodzkiej 5 Termin kwalifikacji: 17 września2018 r. godz. 8.00 Stanowiska : STE por./kpt.

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Popławski Problemy motoryzacji Wojska Polskiego w latach 1919-1939. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 76-83

Zbigniew Popławski Problemy motoryzacji Wojska Polskiego w latach 1919-1939. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 76-83 Zbigniew Popławski Problemy motoryzacji Wojska Polskiego w latach 1919-1939 Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 76-83 2008 76 Zbigniew POPŁAWSKI Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Bitwa o Anglię. 10 lipca października 1940

Bitwa o Anglię. 10 lipca października 1940 Bitwa o Anglię 10 lipca 1940 31 października 1940 Historia Bitwa o Anglię kampania powietrzna głównie nad południową i centralną Anglią, toczona między niemieckim lotnictwem Luftwaffe a brytyjskim RAF,

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12809,7-wrzesnia-1939-roku-skapitulowala-zaloga-westerplatte-mimo-przygniatajacej-pr ze.html Wygenerowano: Piątek, 20 stycznia

Bardziej szczegółowo

Zestawienie działek ewidencyjnych dróg, przez które przechodzi oś opracowania na terenie powiatu kłobuckiego

Zestawienie działek ewidencyjnych dróg, przez które przechodzi oś opracowania na terenie powiatu kłobuckiego Zestawienie działek ewidencyjnych dróg, przez które przechodzi oś opracowania na terenie powiatu kłobuckiego Lp. Jednostka Obręb Działka ewidencyjna Właściciel/Władający ewidencyjna ewidencyjny 1 Kłobuck

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DO DZIEJÓW 2 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Zagadnienia organizacyjne

MATERIAŁY DO DZIEJÓW 2 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Zagadnienia organizacyjne Józef Milewski MATERIAŁY DO DZIEJÓW 2 ARMII WOJSKA POLSKIEGO 1944 1945 1. Zagadnienia organizacyjne Latem 1944 roku, z chwilą wkroczenia 1 Armii Polskiej w ZSRR u boku Armii Czerwonej na ziemie polskie,

Bardziej szczegółowo

100 BATALION ŁĄCZNOŚCI JEDNOSTKA WOJSKOWA 4092 78-601 WAŁCZ ul. Kościuszki 24 tel. 472-010

100 BATALION ŁĄCZNOŚCI JEDNOSTKA WOJSKOWA 4092 78-601 WAŁCZ ul. Kościuszki 24 tel. 472-010 100 BATALION ŁĄCZNOŚCI JEDNOSTKA WOJSKOWA 4092 78-601 WAŁCZ ul. Kościuszki 24 tel. 472-010 1. MŁODSZY TECHNIK PLUT. 2. KIEROWNIK STACJI SIERŻ. 3. MŁODSZY ODBIORCA SZER. 4. DOWÓDCA APARATOWNI SIERŻ. 5.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI MAPY. WsT~P OBSADA PERSONALNA WARSZAWSKIEJ BRYGADY PANCERNO-MOTOROWEJ 201 ETAT WOJENNYWARSZAWSKIEJ BRYGADY PANCERNO-MOTOROWEJ...

SPIS TREŚCI MAPY. WsT~P OBSADA PERSONALNA WARSZAWSKIEJ BRYGADY PANCERNO-MOTOROWEJ 201 ETAT WOJENNYWARSZAWSKIEJ BRYGADY PANCERNO-MOTOROWEJ... SPIS TREŚCI WsT~P 7 ROZDZIAŁ l FORMOWANIE WARSZAWSKIEJ BRYGADY FANCERNO-MOTOROWEJ.......................... 15 ROZDZIAŁ II OBRONA WISŁY POD DĘBLINEM, FULAWAMI I SOLCEM SANDOMIERSKIM............................

Bardziej szczegółowo

STRZELCY NA ĆWICZENIU 10. BRYGADY KAWALERII PANCERNEJ [RELACJA]

STRZELCY NA ĆWICZENIU 10. BRYGADY KAWALERII PANCERNEJ [RELACJA] 10.07.2016 STRZELCY NA ĆWICZENIU 10. BRYGADY KAWALERII PANCERNEJ [RELACJA] W dniach 24-29 czerwca miało miejsce ćwiczenie PUMA 16, realizowane przez 10. Brygadę Kawalerii Pancernej ze Świętoszowa. Na czas

Bardziej szczegółowo

65. rocznica triumfu pancerniaków gen. Maczka pod Falaise

65. rocznica triumfu pancerniaków gen. Maczka pod Falaise Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/1825,65-rocznica-triumfu-pancerniakow-gen-maczka-pod-falaise.html Wygenerowano: Poniedziałek, 19 września 2016, 04:35 65. rocznica triumfu pancerniaków gen.

Bardziej szczegółowo

Żychlin 17 september 1939

Żychlin 17 september 1939 Żychlin 17 september 1939 1 Żychlin 17 września 1939 r. Most na rzece Słudwi. Panzerkampfwagen 38(t) 17 september 1939 noch am abend wurde Zychlin genommen. 2 Żychlin 17 września 1939 r. Most na rzece

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXV//18 RADY MIEJSKIEJ W LIPSKU. z dnia 28 marca 2018 r.

UCHWAŁA NR XXV//18 RADY MIEJSKIEJ W LIPSKU. z dnia 28 marca 2018 r. Projekt z dnia 22 marca 2018 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR XXV//18 RADY MIEJSKIEJ W LIPSKU w sprawie wzniesienia pomnika w formie kamienia pamiątkowego upamiętniającego pchor. Stanisława Żłobikowskiego

Bardziej szczegółowo

Przegląd fortyfikacji stałych w Węgierskiej Górce w przededniu II wojny światowej za pomocą współczesnych narzędzi geograficznych

Przegląd fortyfikacji stałych w Węgierskiej Górce w przededniu II wojny światowej za pomocą współczesnych narzędzi geograficznych Agnieszka Kastelik Witold Jucha Jakub Rosiek Instytut Architektury Krajobrazu PK w Krakowie Instytut Geografii UP w Krakowie Instytut Historii UP w Krakowie Przegląd fortyfikacji stałych w Węgierskiej

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG TRASY - św. JÓZEF. Zawadzkie - Staniszcze Wielkie Osiek Łaziska Bokowe - Gąsiorowice - Jemielnica.

PRZEBIEG TRASY - św. JÓZEF. Zawadzkie - Staniszcze Wielkie Osiek Łaziska Bokowe - Gąsiorowice - Jemielnica. PRZEBIEG TRASY - św. JÓZEF Zawadzkie - Staniszcze Wielkie Osiek Łaziska Bokowe - Gąsiorowice - Jemielnica. Długość trasy: 41 km Suma podejść : 250 m Ostatnia aktualizacja : 05.03.2017 Adres e-mail : ansigedk@gmail.com

Bardziej szczegółowo

RUSZYŁO NAJWIĘKSZE TEGOROCZNE ĆWICZENIE W ŚWINOUJŚCIU

RUSZYŁO NAJWIĘKSZE TEGOROCZNE ĆWICZENIE W ŚWINOUJŚCIU 02.10.2018 RUSZYŁO NAJWIĘKSZE TEGOROCZNE ĆWICZENIE W ŚWINOUJŚCIU Nie czekając na powrót nurków z odbywającego się u wybrzeży Islandii szkolenia minowego "Northern Challenge '18", 8. Flotylla Obrony Wybrzeża

Bardziej szczegółowo

#DRAGON15. Informator o ćwiczeniu. 13 23 października 2015 r.

#DRAGON15. Informator o ćwiczeniu. 13 23 października 2015 r. Informator o ćwiczeniu Projekt i teksty: ppłk Marek PIETRZAK (DG RSZ). Zdjęcia: chor. Rafał MNIEDŁO (11. DKPanc), st.szer. Łukasz KERMEL (1. 7BZ) Skład i druk: Zespół Wydawniczy DG RSZ #DRAGON15 13 23

Bardziej szczegółowo

Nadbużański Oddział Straży Granicznej

Nadbużański Oddział Straży Granicznej Nadbużański Oddział Straży Granicznej Źródło: http://www.nadbuzanski.strazgraniczna.pl/nos/aktualnosci/17471,plk-wojciech-stanislaw-wojcik-patronem-placow ki-nosg-w-lubyczy-krolewskiej.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

Obrona lotniska. CAW, kol. 60/14

Obrona lotniska. CAW, kol. 60/14 Janusz Gzyl KOLEKCJA FOTOGRAFII PRZEWRÓT MAJOWY 1926 R. Jedną z kolekcji wyodrębnionych z zasobu ikonograficznego Pracowni Zbiorów Specjalnych Centralnego Archiwum Wojskowego, jest kolekcja Nr 60 Przewrót

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej Źródło: http://ipn.jskinternet.pl/bip/rejestry-ewidencje-arc/kategorie/18,akta-wojskowych-organow-bezpieczenstwa-panstwa-u zyczone-przez-centralne-archiwum.html

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu. Kto ty jesteś Polak mały

Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu. Kto ty jesteś Polak mały Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu Kto ty jesteś Polak mały Miejsca Pamięci Narodowej w okolicach Warlubia WARLUBIE- CMENTARZ PARAFIALNY mogiła żołnierzy W mogile pochowano 37 nieznanych

Bardziej szczegółowo

Bitwa o fortecę. (planszowa gra taktyczna) 1/12

Bitwa o fortecę. (planszowa gra taktyczna) 1/12 Bitwa o fortecę Verdox (planszowa gra taktyczna) 1/12 Spis treści: Zasady ogólne...3 Wymagania...3 Rozpoczęcie rozgrywki...3 Ruch-walka...3 Zakończenie gry...3 Siły zbrojne...4 Teren...4 Czysty...4 Wzgórze...4

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO

ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO WROCŁAW, 2016 KAROL ŚWIERCZEWSKI Karol Świerczewski urodził

Bardziej szczegółowo

Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń

Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń kpt mgr inż. Andrzej Janusz MICHALSKI Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń Odwołaniem współczesnych przeciwlotników, do których się zaliczam służąc i pracując w strukturach Wojsk OPL

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 183/XXIV/2017 RADY POWIATU KŁOBUCKIEGO z dnia 31 maja 2017 roku

UCHWAŁA NR 183/XXIV/2017 RADY POWIATU KŁOBUCKIEGO z dnia 31 maja 2017 roku UCHWAŁA NR 183/XXIV/2017 RADY POWIATU KŁOBUCKIEGO z dnia 31 maja 2017 roku w sprawie wprowadzenia zmian w Statucie Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kłobucku Na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca

Bardziej szczegółowo

Autor: Magda Ostrowska, Magdalena Szczodrowska, Adrianna Szymerska - Zespół Szkół im. J. Śniadeckiego w Wyszogrodzie Opiekun grupy: Iwona Kowalewska

Autor: Magda Ostrowska, Magdalena Szczodrowska, Adrianna Szymerska - Zespół Szkół im. J. Śniadeckiego w Wyszogrodzie Opiekun grupy: Iwona Kowalewska Autor: Magda Ostrowska, Magdalena Szczodrowska, Adrianna Szymerska - Zespół Szkół im. J. Śniadeckiego w Wyszogrodzie Opiekun grupy: Iwona Kowalewska Projekt My dla regionu realizowany przez Fundację Fundusz

Bardziej szczegółowo

KOLEKCJA REGULAMINÓW, INSTRUKCJI I PRZEPISÓW SŁUŻBOWYCH Z LAT W ZASOBIE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO. 1. Uwagi ogólne

KOLEKCJA REGULAMINÓW, INSTRUKCJI I PRZEPISÓW SŁUŻBOWYCH Z LAT W ZASOBIE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO. 1. Uwagi ogólne Kazimierz Bar KOLEKCJA REGULAMINÓW, INSTRUKCJI I PRZEPISÓW SŁUŻBOWYCH Z LAT 1912 1939 W ZASOBIE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO 1. Uwagi ogólne Wśród materiałów okresu międzywojennego w Centralnym Archiwum

Bardziej szczegółowo