Organizacja żywienia w warszawskich szkołach podstawowych w roku 2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Organizacja żywienia w warszawskich szkołach podstawowych w roku 2013"

Transkrypt

1 Organizacja żywienia w warszawskich szkołach podstawowych w roku 0 Raport z oceny Opracowanie wyników: Opiekun Koła Naukowego: dr hab. Ewa Czarniecka-Skubina Badania wykonali studenci Koła Naukowego Żywności i Żywienia, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Osoby biorące udział w badaniu: Altawęgier Adam, Boguszewska Ewelina, Janik Anna, Koperska Agnieszka, Koperska Małgorzata, Kozak Katarzyna, Kulik Klaudia, Nosarzewska Julita, Nowakowska Adriana, Owczarek Aleksandra, Pajka Magdalena, Pawlak Agnieszka, Piekarska Joanna, Stańczyk Joanna, Stokowska Anna, Sulińska Katarzyna, Śniegowski Daniel, Wajer Marta, Żmuda Kamil Warszawa, 0

2 Spis treści. Informacja o projekcie badawczym.... Wyniki badania..... Przerwy śniadaniowe Liczba przerw śniadaniowych Czas trwania przerw śniadaniowych Wspólne śniadania uczniów z nauczycielami..... Przerwy obiadowe Liczba przerw obiadowych Czas trwania głównej przerwy obiadowej..... Szkolne zaplecze gastronomiczne Kuchnia szkolna i jej personel Stołówka szkolna..... Koszt posiłków w szkołach podstawowych..... Dożywianie Posiłki oferowane w ramach dożywiania Liczba uczniów korzystających z dożywiania Napoje oferowane uczniom bezpłatnie..... Sklepik szkolny Zasady organizacji sklepiku i nadzór nad asortymentem dostępnych produktów Produkty dostępne w sklepiku szkolnym..... Automaty..... Edukacja żywieniowa Programy zewnętrzne realizowane przez szkoły w ramach edukacji z zakresu zasad prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej Edukacja personelu zajmującego się żywieniem w szkołach... Podsumowanie i wnioski... 0

3 . Informacja o projekcie badawczym Badanie dotyczące organizacji żywienia w warszawskich szkołach podstawowych zostało zrealizowane od października do. grudnia 0 roku (uzupełnione w styczniu/ lutym 0 o brakujące dane), przez studentów należących do Koła Naukowego Żywności i Żywienia, działającego przy Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW w Warszawie. Badanie przeprowadzono na zlecenie Urzędu m.st. Warszawy w ramach kampanii Wiem, co jem. Celem badania była ocena przestrzegania przez szkoły zasad prawidłowego żywienia, działań podejmowanych na rzecz prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz analiza potrzeb szkół w tym zakresie. Badanie zostało zrealizowane techniką wywiadu bezpośredniego. W ankiecie było pytań zgrupowanych w bloki tematyczne:. Organizacja żywienia w szkole: a. Organizacja posiłków, b. Dożywianie prowadzone w szkole, c. Sklepik szkolny, d. Automaty z napojami i słodyczami.. Działania edukacyjne prowadzone przez szkołę.. Edukacja personelu uczestniczącego w organizacji żywienia w szkole. W pytaniach poruszono kwestię przerw śniadaniowych i obiadowych, organizacji posiłków, wyposażenia szkolnej kuchni, posiłków, które uczniowie mogą kupić w szkole, dożywiania, asortymentu w sklepiku szkolnym, programów z zakresu prawidłowego żywienia kierowanych do uczniów oraz szkoleń dla osób opracowujących jadłospisy i osób przygotowujących posiłki. Na przeprowadzenie badań ankietowych zgodziło się ze publicznych, warszawskich szkół podstawowych (pominięto szkoły specjalne i szkoły, które w danym roku zawiesiły działalność), co stanowiło % populacji ogólnej tabela. Ankiety wypełniali, przeszkoleni w prowadzeniu wywiadu, członkowie Koła Naukowego Żywności i Żywienia działającego przy Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, na podstawie odpowiedzi dyrekcji, intendentów, kucharek, ajentów oraz własnych spostrzeżeń. Na przeprowadzenie badania nie wyrazili zgody Dyrektorzy szkół w dzielnicach Mokotów ( szkoły), Praga Północ ( szkoły). W badaniu nie uczestniczyła również szkoła przedstawiona na Liście placówek oświatowych, ale działająca przy placówce opiekuńczej na Żoliborzu. Szkoła ta nie prowadzi własnego działu żywienia. Jedna ze szkół zawiesiła działalność. Pozostałe szkoły proponowały inne terminy badania, już po ogłoszeniu raportu.

4 Tabela. Szkoły podstawowe, które wzięły udział w badaniu Dzielnica Liczba szkół w dzielnicy Liczba szkół uczestniczących w badaniu Bemowo Przyczyna nie uwzględnienia w raporcie pozostałe szkoły (SP 0, SP 0, SP 0, SP ) umówione na badanie dopiero pod koniec stycznia/ początek lutego 0 Białołęka Bielany szkoła specjalna zawiesiła działalność Mokotów nie udało się ustalić dogodnego terminu badania dla szkoły (SP ), SP 0 i SP 0 odmówiły udziału w badaniu Ochota 0 Praga Południe Praga Północ nie udało się ustalić dogodnego terminu badania dla szkół (SP, SP, SP ) szkoły odmówiły udziału w badaniu (SP, SP ) Rembertów --- Śródmieście szkoły (SP, SP) umówione na badanie w lutym 0 Targówek szkoła (SP 0) umówiona na badanie w lutym 0 Ursus ---- Ursynów Wawer nie udało się ustalić dogodnego terminu badania w szkołach (SP, SP, SP, SP 0, SP, SP 0, SP, SP ) Wesoła Wilanów ---- Włochy Wola Żoliborz Suma. Wyniki badania.. Przerwy śniadaniowe... Liczba przerw śniadaniowych szkoła nr 0 specjalna nie prowadzi wyżywienia w raporcie nie uwzględniono szkół podstawowych, w tym: szkoły odmówiły udziału w badaniu, zawiesiła działalność, nie prowadzi żywienia, pozostałe () chętnie wezmą udział, ale w innym terminie W większości warszawskich szkół podstawowych (w 0 na biorących udział w badaniu) zorganizowano przerwy śniadaniowe, podczas których uczniowie mogli spożyć posiłek. Zazwyczaj była to jedna (w szkołach) lub dwie (w szkołach) przerwy śniadaniowe. W szkołach zaplanowano trzy, a w więcej niż trzy, przerwy śniadaniowe (rys. ).

5 Liczba przerw śniadaniowych jedna dwie trzy więcej niż trzy nie ma przerwy śniadaniowej n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczba przerw śniadaniowych w szkołach podstawowych Liczba przerw śniadaniowych 0 nie ma przerwy śniadaniowej więcej niż trzy trzy dwie jedna Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= ( liczba szkół podstaowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczba przerw śniadaniowych w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach. Jak przedstawiono na rysunku, w większości szkół przewidziano przerwę śniadaniową dla uczniów. W szkołach podstawowych, po jednej w dzielnicach Praga Południe, Śródmieście, Targówek, Ursus, Ursynów, Wola, Wawer w ogóle nie przewidziano przerwy śniadaniowej.... Czas trwania przerw śniadaniowych W prawie połowie () ocenianych szkół podstawowych przerwa śniadaniowa trwała 0- minut (rys., ). W szkołach na spożycie drugiego śniadania uczniowie mieli - minut, a w szkołach 0- minut. Tylko w szkołach na spożycie drugiego śniadania przeznaczono mniej niż 0 minut. W pozostałych szkołach przerwa śniadaniowa nie była wyznaczana i dostosowywano ją do uczniów. W szkołach specjalnych i dla młodszych uczniów wydłużano

6 ją nawet do minut lub uczniowie spożywali śniadania w czasie lekcji. Uzależnione to było od wieku uczniów i ich sprawności. Czas potrzebny na spożycie śniadania jest kwestią indywidualną. Większości osób wystarczy na spożycie posiłku 0- minut. Jednak lekcje nie zawsze kończą się punktualnie, uczniowie często zmieniają salę na kolejną lekcję, tak więc potrzebują czas na spakowanie książek i przejście do innej sali, co skraca czas przeznaczony na spożycie posiłku. Dobrze byłoby, aby w każdej ze szkół było więcej niż jedna przerwa śniadaniowa, przy czym jedna dłuższa, aby uczniowie mogli zjeść ten posiłek w komfortowych warunkach. Czas trwania przerw śniadaniowych - minut 0- minut - minut 0- minut inne brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Czas trwania przerw śniadaniowych w szkołach podstawowych Czas trwania przerw śniadaniowych 0 Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () brak danych inne 0- minut - minut 0- minut - minut n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Czas trwania przerw śniadaniowych w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach... Wspólne śniadania uczniów z nauczycielami W przeprowadzonym badaniu oceniano także możliwość wspólnego spożycia śniadania razem z nauczycielem. W szkołach (ze ocenianych) dla wszystkich bądź wybranych klas, była możliwość spożywania posiłku wspólnie z nauczycielem (rys., ). Jest to szczególnie istotne w młodszych klasach. W 0 szkołach nie było takiej możliwości, dwie szkoły nie udzieliły na ten temat odpowiedzi. Były to szkoły w następujących dzielnicach: Białołęka (w szkole), Bielany (w ), Mokotów (w ), Praga Południe (w ), Ursynów (), Wawer (), Wesoła (), Wola (), Żoliborz (), (rys. ).

7 Wspólne śniadania z nauczycielem 0 tak, dla uczniów wybranych klas tak, dla uczniów wszystkich klas nie brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Możliwość spożycia wspólnego śniadania z nauczycielem w szkołach podstawowych Należy podkreślić, że wspólne śniadania z nauczycielem mogą być doskonałą okazją do edukacji uczniów. Można wyjaśniać, które produkty spożywcze są odpowiednie na śniadanie, a jakich należy unikać, informować o produktach dostarczających cennych składników odżywczych oraz wskazywać produkty wysokokaloryczne, które mogą sprzyjać nadwadze i otyłości. Zwyczaj spożywania posiłku z nauczycielem, oprócz kształtowania prawidłowych nawyków żywieniowych uczniów, pozwala także na poznanie uczniów przez nauczyciela w innej sytuacji niż lekcja. Można, również w ten sposób sprawdzić czy uczniowie nie potrzebują pomocy w formie dożywiania organizowanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. 0 0 Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Wspólne śniadania z nauczycielem Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () 0 Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () brak danych nie tak, dla uczniów wszystkich klas tak, dla uczniów wybranych klas n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Możliwość spożycia wspólnego śniadania z nauczycielem w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach Wspólne śniadania z nauczycielem były zwykle organizowane w oddziałach przedszkolnych, klasach I, II i III, odpowiednio w,, 0 i 0 ocenianych szkołach podstawowych (rys. ). Rzadziej były to klasy IV, V i VI (rys.), których uczniowie są już bardziej samodzielni.

8 Liczba szkół, w których organizowane są wspólne śniadania z nauczycielem oddział przedszkolny klasy I klasy II klasy III 0 0 klasy IV klasy V klasy VI n= (liczba szkół podstawowych, w których organizowane są śniadania wspólne z nauczycielem) Rys.. Liczba szkół, w których organizowane są wspólne śniadania z nauczycielem z uwzględnieniem klas.. Przerwy obiadowe... Liczba przerw obiadowych W większości szkół podstawowych ( ze ) jest zorganizowana przerwa obiadowa. Przerwy obiadowej w ogóle nie ma w dwóch szkołach w dzielnicach Bielany i Żoliborz (rys. ). W szkołach w rozkładzie zajęć lekcyjnych przewidziano jedną przerwę obiadową, w dwie, w trzy, a w szkołach więcej niż trzy (rys. ). Liczba przerw wynika z liczby uczniów korzystających ze stołówki i liczby miejsc w stołówce. W celu ułatwienia wydawania posiłków w szkole organizuje się więcej przerw obiadowych, aby uczniowie nie tracili czasu na stanie w kolejkach i mogli w spokojnej atmosferze spożyć ten ważny posiłek w ciągu dnia. Liczba przerw obiadowych jedna dwie trzy więcej niż trzy nie ma przerwy obiadowej n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczba przerw obiadowych w szkołach podstawowych

9 Liczba przerw obiadowych 0 0 nie ma przerwy obiadowej więcej niż trzy trzy dwie jedna Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczba przerw obiadowych w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach... Czas trwania głównej przerwy obiadowej Zazwyczaj (w szkołach) główna przerwa obiadowa trwała 0- minuty (rys. 0, ). W szkołach przerwa ta była krótsza i trwała - minut, w szkołach wynosiła - minut, a w szkołach podstawowych nawet powyżej 0 minut. W szkołach czas trwania przerwy obiadowej był mniejszy niż minut i jest on zbyt krótki, zwłaszcza dla młodszych uczniów. W tak krótkim czasie nie są oni w stanie zjeść obiadu w spokojnej atmosferze. Konieczne jest więc podjęcie działań w celu wydłużenia przerw w tych szkołach, szczególnie w których jest tylko jedna przerwa obiadowa ( szkół, rys. ). Uczniowie, którzy nie zdążą spożyć obiadu podczas głównej przerwy obiadowej, muszą często korzystać z innych przerw, które są znacznie krótsze. Czas trwania głównej przerwy obiadowej 0- minut - minut 0- minut - minut 0 minut i więcej brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys. 0. Czas trwania głównej przerwy obiadowej w szkołach podstawowych

10 Czas trwania głównej przerwy obiadowej Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () brak danych 0 minut i więcej - minut 0- minut - minut 0- minut Rys.. Czas trwania głównej przerwy obiadowej w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach.. Szkolne zaplecze gastronomiczne... Kuchnia szkolna i jej personel Kto przygotowuje posiłki? W warszawskich szkołach podstawowych posiłki przygotowywane są w szkolnej kuchni (rys. ). W szkołach posiłki dostarcza zewnętrzny dostawca, w szkołach są to inne osoby: w stołówkę prowadzi ajent, w posiłki dostarcza firma cateringowa, w tym w dwóch szkołach wykorzystując pomieszczenia stołówki szkolnej. Kto przygotowuje posiłki? szkolna kuchnia zewnętrzny dostawca inna osoba/y brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Podmiot odpowiedzialny za przygotowanie posiłków w szkołach podstawowych W dzielnicach: Ochota, Praga Południe, Rembertów, Wawer, Włochy i Żoliborz posiłki są wyłącznie przygotowywane w szkolnej kuchni (rys. ). Podobnie jest w większości szkół 0

11 dzielnic Praga Północ i Ursynów, tylko pojedyncze szkoły zleciły przygotowanie posiłków dla uczniów innym podmiotom. Tylko w dzielnicy Bielany we wszystkich badanych szkołach () i Bemowo () posiłki były przygotowywane w całości przez inne osoby lub zewnętrznego dostawcę. Kto przygotowuje posiłki? 0 0 brak danych inna osoba/y zewnętrzny dostawca Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () szkolna kuchnia n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Podmiot odpowiedzialny za przygotowanie posiłków w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach Należy podkreślić, że w przypadku korzystania z usług zewnętrznych dostawców niezbędna jest kontrola jakości posiłków, zwłaszcza w czasie transportu żywności. Jeśli przebiega on w niewłaściwych warunkach temperaturowych, może być przyczyną zagrożenia bezpieczeństwa zdrowotnego oferowanej uczniom żywności. Ile osób liczy personel przygotowujący posiłki? Najczęściej (w 0 szkołach podstawowych) personel przygotowujący i/lub wydający posiłki liczył, osoby, bądź była zatrudniona osoba dodatkowo na pół etatu. W szkołach zatrudnione były osoby personelu, a w kolejnych szkołach - osób. Bardziej liczne zatrudnienie, powyżej etatów personelu było w 0 stołówkach szkół podstawowych. Nie uzyskano na ten temat informacji w stołówkach bądź firmach dostarczających posiłki do szkół (rys. ).

12 Liczba etatów personelu przygotowującego posiłki 0 brak danych do etatów do, etatu etaty do etatów 0 powyżej etatów n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczebność personelu przygotowującego posiłki w szkołach podstawowych Liczba etatów personelu potrzebnych do przygotowania posiłków jest różna, w zależności od liczby przygotowywanych posiłków oraz od tego czy posiłki są przygotowywane przez szkolną kuchnię czy dostarczane przez firmę cateringową i w szkole jedynie wydawane uczniom (rys. ). 0 Liczba etatów personelu przygotowującego posiłki Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () > etatów do etatów etaty do, etatu do etatów brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczebność personelu przygotowującego posiłki w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach Czy wyposażenie kuchni jest wystarczające dla dobrej organizacji pracy? Większość ( ze ) warszawskich szkół podstawowych posiada kuchnie z odpowiednim i wystarczającym wyposażeniem, niezbędnym do dobrej organizacji pracy (rys. ). W szkołach zauważono jednak pewne braki wyposażenia utrudniające prawidłowe funkcjonowanie kuchni.

13 Czy wyposażenie kuchni jest wystarczające dla dobrej organizacji pracy tak nie brak danych Rys.. Ocena wyposażenia kuchni szkolnej n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Najwięcej zgłoszeń dotyczących niewystarczającego wyposażenia było w szkołach podstawowych zlokalizowanych w następujących dzielnicach: Bielany (w szkołach z ), Mokotów (w z ), Praga Południe (w z ), Śródmieście (w z ), Ursynów (w 0 z ) oraz Wola (w szkołach z ), (rys. ). Czy wyposażenie kuchni jest wystarczające? 0 brak danych 0 nie tak Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= (liczba szkół biorących udział w badaniu) Rys.. Ocena wyposażenia kuchni szkolnej w poszczególnych dzielnicach Głównym problemem było małe zaplecze kuchenne, co zgłaszało szkół podstawowych (z, które raportowało potrzeby wyposażenia). Dwie ze szkół zwróciły uwagę na konieczność remontu wentylacji, w czterech konieczny jest remont pomieszczeń kuchennych, a w jednej naprawa sprzętu. Spośród sprzętu i urządzeń, najwięcej szkół () zgłosiło potrzebę posiadania pieca konwekcyjno-parowego (rys. ). W pozostałych szkołach potrzeby były różnorodne (rys. ). Regularna wymiana sprzętu i urządzeń jest bardzo ważna, gdyż zużywający się sprzęt i urządzenia mogą stanowić zagrożenie zdrowia personelu (BHP), a także mieć wpływ na obniżenie jakości produkowanych potraw pod względem wartości odżywczej i jakości sensorycznej.

14 Liczba szkół zgłaszających potrzeby w zakresie wyposażenie (pytanie wielokrotnego wyboru) 0 piec konwekcyjno-parowy 0 bemary kuchenki taborety gazowe kocioł warzelny maszyny do mięsa, jarzyniarki patelnie elektryczne wilk zmywarka chłodnia, zamrażarka n= (liczba szkół podstawowych zgłaszających potrzeby w wyposażeniu kuchni) Rys.. Potrzeby w zakresie wyposażenia kuchni szkolnej zastawa kuchenna nowoczesny sprzęt, wyposażenie regały kuchenne... Stołówka szkolna Spośród ocenianych szkół podstawowych (ze ) posiada stołówkę, w której uczniowie mogą spożywać posiłki (rys. ). Cztery szkoły nie posiadały własnej stołówki. Były to szkoły w dzielnicach: Mokotów (), Ochota (), Śródmieście (), Ursynów (), (rys. 0). W dwóch szkołach nie udzielono odpowiedzi, gdyż szkoła podstawowa korzystała ze stołówki wspólnie z gimnazjum. W szkołach, w których nie było stołówek, warto podjąć działania umożliwiające ich powstanie, tak aby każdy uczeń mógł spożyć obiad w odpowiednich warunkach. Obiad jest głównym posiłkiem w ciągu dnia i uczniowie, którzy nie mogą spożyć tego posiłku w odpowiednich warunkach, często korzystają z usług sklepiku szkolnego, wybierając w nim słodycze, przekąski lub dania typu fast food, co sprzyja powstawaniu chorób dietozależnych. Czy szkoła posiada stołówkę? nie tak brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Stołówki szkolne w warszawskich szkołach podstawowych

15 Czy szkoła posiada stołówkę? brak danych tak nie Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys. 0. Stołówki szkolne w warszawskich szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach Średnio w warszawskich szkołach podstawowych w stołówkach było miejsc konsumenckich, rozkład (zakres i mediana) w poszczególnych dzielnicach zostały przedstawione w tabeli. Tabela. Liczba miejsc konsumenckich w stołówkach w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach Lp. Dzielnica Liczba miejsc w stołówce (zakres) Mediana ( liczba miejsc) Bemowo 0-0 Białołęka 0-00 Bielany 0-00 Mokotów 0-0 Ochota Praga Południe - 0 Praga Północ 0-0 Rembertów 0-0 Śródmieście Targówek - 00 Ursus - 0 Ursynów 0 - Wawer - Wesoła Wilanów Włochy - 0 Wola - 0 Żoliborz - 0 Posiłki, które uczniowie mogą zakupić w szkole W większości szkół podstawowych posiadających oddziały przedszkolne (), uczniowie tych oddziałów mogli zakupić przede wszystkim obiad ( szkół), śniadania (0) i podwieczorki ( szkół), (rys., ). W jednej ze szkół zlokalizowanych w dzielnicy Praga

16 Południe, rodzice sześciolatków mogli kupić pakiet trzech posiłków. W przypadku dzieci z oddziałów przedszkolnych jest to szczególnie istotne. Należy we wszystkich szkołach zorganizować dla najmłodszych dzieci odpłatne posiłki i dopilnować, aby je zjadały. Szkoda, że jest to wyłącznie obiad, ale być może jest to spowodowane brakiem zainteresowania zakupem innych posiłków przez rodziców. Posiłki, które uczniowie oddziałów przedszkolnych mogą zakupić w szkole Liczba szkół śniadanie obiad podwieczorek brak oddziału przedszkolnego Rys.. Posiłki, które uczniowie oddziałów przedszkolnych mogą kupić w szkole Posiłki, które mogą zakupić w szkole uczniowie oddziałów przedszkolnych (pytanie wielokrotnego wyboru) brak oddziału przedszkolnego podwieczorek obiady 0 0 Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () śniadanie n= (liczba szkół podstawowych posiadającycjh oddziały przedszkolne) Rys.. Posiłki, które uczniowie oddziałów przedszkolnych mogą kupić w szkole w poszczególnych dzielnicach W ocenianych szkołach podstawowych uczniowie klas I-VI mogli kupić w szkole obiad. Śniadania i podwieczorki były oferowane w mniejszej liczbie szkół, odpowiednio w i (rys., ). W jednej ze szkół na Bemowie, uczniowie klas I-VI mogli kupić w stołówce także kanapki.

17 Posiłki, które uczniowie klas I-VI mogą zakupić w szkole (pytanie wielokrotnego wyboru) Liczba szkół śniadanie obiad podwieczorek inne Rys.. Posiłki, które uczniowie klas I-VI mogą kupić w szkole 0 Posiłki, które mogą zakupić uczniowie klas I-VI w skole (pytanie wielokrotnego wyboru) inne 0 podwieczorek obiad śniadanie Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= (liczba szkół biorących udział w badaniu) Rys.. Posiłki, które uczniowie klas I-VI mogą kupić w szkołach w poszczególnych dzielnicach Stołówka szkolna średnia liczba uczniów korzystających z posiłków w szkole W warszawskich szkołach podstawowych ze śniadań korzystało do 00 uczniów, średnio. W przypadku obiadów jest to zakres od 0-, średnio wydawane posiłki dziennie. Z podwieczorków korzystało średnio uczniów (do 0 w zależności od szkoły). Z innych posiłków korzystało średnio uczniów (zakres -0).

18 .. Koszt posiłków w szkołach podstawowych Średni koszt śniadania w warszawskich szkołach podstawowych to, zł; obiadu, zł; a śniadania, zł (rys. ). Najwięcej szkół deklarowało koszt śniadania w zakresie,-, zł; nieliczne oferowały śniadania nawet do zł. Koszt obiadów był różnorodny, najwięcej szkół deklarowało zakres cen,- zł; jednak znaczna liczba warszawskich szkół ten posiłek oferuje znacznie drożej, nawet do zł. W niektórych szkołach, w zależności od klasy, obiad kosztuje np. zł dla klas 0-I, a zł klas II-VI. Najwięcej szkół deklarowało koszt podwieczorku do zł, nieliczne przekraczały koszt zł (rys. ). Inne posiłki to np. kanapki lub dodatkowo obiad dostarczany przez firmę cateringową w wyższej cenie. Średni koszt posiłków w szkole [zł],0,0,0,0,0,,0,0,,, 0,0 śniadanie obiad podwieczorek inne Rys.. Średnie ceny posiłków w szkołach podstawowych Koszt śniadań 0 Koszt obiadów Lic zba sz kół podstawowy ch , zł,-, zł,-, zł,-, zł -, zł,-,0 zł Liczba szkół podstawowych ,-,0 zł,-,0 zł,-,0 zł,-,0 zł,-,0 zł Liczba szkół podstawowych Koszt podwieczorku 0,-,0 zł,-,0 zł,-, zł,0 zł Rys.. Koszt posiłków w warszawskich szkołach podstawowych rozkład odpowiedzi W porównaniu z analogicznym badaniem przeprowadzonym w 0 roku, stwierdzono obniżenie kosztów śniadania, które było wtedy oferowane w zakresie cen 0,-, zł (średnio

19 zł). Podobnie niższa oferta dotyczyła podwieczorku, który uprzednio kosztował od 0, do, zł (średnio, zł). Nieznaczne obniżenie kosztów tych posiłków wynika z faktu, że coraz częściej wyżywienie jest oferowane w pakietach posiłków: śniadanie, obiad, podwieczorek. Cena obiadu natomiast nieco wzrosła, więcej szkół podstawowych oferuje obiad droższy. W poprzednim okresie badawczym zakres cen wynosił od do 0 zł (średnio, zł). Podwyższanie cen posiłków może jednak ograniczać ich dostępność uczniom z uboższych rodzin.,0,,0,,,0, Średni koszt śniadań (zł),,,,,,0,,0,,0 w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach,,0 0, 0,0 Bemowo Białołęka BIelany Mokotów Ochota Praga Południe Praga Północ Rembertów Śródmieście Targówek Ursus Ursynów Wawer Wesoła Wilanów Włochy Wola Żoliborz Rys.. Średni koszt śniadań w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach,0,0,0,0,0,0,0,0,0 0,0,, Bemowo Białołęka,,, BIelany Mokotów Ochota,, Średni koszt obiadu (zł),,,,0,,,, Praga Południe Praga Północ Rembertów Śródmieście Targówek Ursus Ursynów Wawer Wesoła Wilanów,,, Włochy Wola Żoliborz Rys.. Średni koszt obiadu w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach,0,,0,,0,,0 0, 0,0,, Bemowo Białołęka,, BIelany Mokotów Ochota Średni koszt podwieczorku (zł),,0,, 0, Praga Południe Praga Północ Rembertów Śródmieście Targówek Ursus,,,, Ursynów Wawer Wesoła Wilanów Włochy,0, Wola Żoliborz Rys.. Średni koszt podwieczorku W dzielnicach Ochota, Rembertów, Ursus i Włochy nie udzielono odpowiedzi na pytanie dotyczące kosztu śniadań (rys. ). Średni koszt śniadań w szkołach podstawowych nie przekraczał, zł. Średni koszt obiadu w szkołach podstawowych w wielu dzielnicach wynosił około zł. W dzielnicach Ochota, Rembertów i Włochy nie udzielono odpowiedzi na pytanie dotyczące kosztu podwieczorków (rys. ). Średni koszt podwieczorku w większości szkół nie przekraczał, zł. Jedynie w dzielnicy Bemowo było to, zł.

20 .. Dożywianie... Posiłki oferowane w ramach dożywiania Najczęstszym posiłkiem zapewnianym przez szkoły podstawowe w ramach dożywiania był obiad, oferowany w szkołach (rys. 0). Śniadania i podwieczorki oferowano w szkołach. W dwóch szkołach oferowano również inne posiłki, np. II śniadania oraz owoce i warzywa. W poprzednich badaniach z 0 roku stwierdzono taką samą zależność. W trzech szkołach podstawowych nie zapewniano potrzebującym uczniom żadnych posiłków (rys. 0). Były to szkoły w dzielnicach: Mokotów, Ochota i Włochy (rys. ). W szkołach, w których nie było żadnego posiłku w ramach dożywiania konieczne jest podjęcie działań w celu wprowadzania jakiejś formy dożywiania uczniów, gdyż dla wielu uczniów jest to jedyna okazja w ciągu dnia do zjedzenia pełnowartościowego, ciepłego posiłku. Posiłki w ramach dożywiania (pytanie wielokrotnego wyboru) śniadania obiady podwieczorki inne żadne n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys. 0. Posiłki oferowane uczniom w ramach dożywiania w warszawskich szkołach podstawowych 0

21 Posiłki w ramach dożywiania (pytanie wielokrotnego wyboru) 0 Bemowo () Białołęka (0) 0 Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () 0 Żoliborz () n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Posiłki oferowane uczniom w ramach dożywiania w warszawskich szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach inne żadne podwieczorki obiady śniadania

22 ... Liczba uczniów korzystających z dożywiania W Warszawie, z dożywiania w szkołach podstawowych w formie II śniadania miesięcznie korzystało uczniów, z obiadów uczniów, z dwóch posiłków (śniadania i obiadu) uczniów, a z innych posiłków korzystało uczniów (rys. ). Liczba uczniów korzystających z dożywiania II śniadanie obiad II śniadanie+obiad inne Rys.. Liczba uczniów korzystających z dożywiania w warszawskich szkołach podstawowych Ze śniadania w poszczególnych szkołach korzystało od do uczniów, z obiadów do 0 uczniów, łącznie ze śniadania i obiadu 0 uczniów, a z innych posiłków od do uczniów. Najwięcej uczniów korzystało z dożywiania w formie śniadania w dzielnicach: Bemowo, Śródmieście, Targówek i Wawer, w formie obiadów w dzielnicach: Praga Północ, Praga Południe i Wola, z obu posiłków (śniadania i obiadu) w dzielnicach: Białołęka i Wola, z innych form posiłków korzystali uczniowie szkół zlokalizowanych w dzielnicy Wola.... Napoje oferowane uczniom bezpłatnie W szkołach podstawowych uczniowie mieli możliwość wypicia bezpłatnego napoju. Tylko w szkołach nie było takiej możliwości, a w szkołach nie udzielono odpowiedzi na to pytanie (rys. ). Czy w szkole jest darmowy napój? tak nie brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Napoje oferowane bezpłatnie uczniom w warszawskich szkołach podstawowych

23 We wszystkich ocenianych szkołach w dzielnicach: Bemowo, Bielany, Praga Południe, Praga Północ, Rembertów, Wesoła, Wilanów, Włochy, Wola i Żoliborz oferowano darmowy napój uczniom. Jedynie w nielicznych szkołach w dzielnicach: Białołęka (w z 0), Mokotów (w z ), Ursus ( z ), Ursynów ( z ) oraz Wawer ( z ), uczniowie nie mieli możliwości wypicia bezpłatnego napoju (rys. ). Czy w szkole jest darmowy napój? 0 0 brak danych nie tak Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Napoje oferowane bezpłatnie w warszawskich szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach W szkołach, w których nie ma możliwości wypicia darmowego napoju wskazane jest podjęcie działań prowadzących do udostępniania uczniom wody, którą mogliby zaspokoić pragnienie. Dostarczanie odpowiedniej ilości płynów do organizmu jest konieczne dla utrzymania odpowiedniego bilansu wodno-elektrolitowego. Dzieci, które przez cały czas pobytu w szkole, często przez wiele godzin nie mając nic do picia, mogą być narażone na poważne konsekwencje zdrowotne. Jaki darmowy napój szkoła zapewnia uczniom? (pytanie wielokrotnego wyboru) 0 woda mleko hebata soki kompot woda z sokiem mięta kakao kisiel Rys.. Asortyment napojów oferowanych uczniom bezpłatnie w warszawskich szkołach podstawowych Najczęściej oferowanym napojem w szkołach podstawowych było mleko (w szkołach) lub woda (w 0 szkołach). W niektórych szkołach uczniom oferowano również kompot (w szkołach), herbatę (w szkołach) oraz soki (w szkołach). W nielicznych szkołach podstawowych oferowano wodę z sokiem i kakao (w szkołach) oraz miętę

24 (w szkole) i kisiel (w szkole), (rys. ). Rozkład odpowiedzi w poszczególnych dzielnicach przedstawiono na rysunku. Dobrym rozwiązaniem, realizowanym w szkołach, jest oferowanie darmowego mleka, które oprócz płynów, dostarcza organizmowi wielu cennych składników odżywczych, w tym wapnia. Najbardziej wskazanym napojem dla uczniów szkół podstawowych jest woda. W ten sposób można zaspokoić pragnienie i jednocześnie nie dostarczać organizmowi cukru, który znajduje się w słodkich napojach, kompotach i słodzonej herbacie. Należy podkreślić, że picie słodkich napojów sprzyja powstawaniu nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży. 0 Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Darmowy napój zapewniany uczniom w szkołach (pytanie wielokrotnego wyboru) Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () kisiel mięta kakao woda z sokiem n= (liczba szkól podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Asortyment napojów oferowanych uczniom bezpłatnie w warszawskich szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach kompot soki herbata mleko woda.. Sklepik szkolny... Zasady organizacji sklepiku i nadzór nad asortymentem dostępnych produktów Na terenie znacznej liczby (0) warszawskich szkół podstawowych działał sklepik szkolny (rys. ). Czy na terenie szkoły działa sklepik? 0 n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) tak nie Rys.. Liczba szkół podstawowych, na terenie których działa sklepik szkolny

25 Jedynie w dzielnicach Bemowo (w ) i Ursus (w ) we wszystkich ocenianych szkołach były sklepiki szkolne. W wielu dzielnicach w szkołach nie było sklepików (rys. ). Sklepik szkolny może być dobrym rozwiązaniem, gdy dziecko na przykład zapomni śniadania lub gdy rodzice nie mają czasu rano go przygotować. Warunkiem jest uzgadnianie asortymentu z dyrekcją i rodzicami. Sklepik, w którym proponowane są produkty żywnościowe z zalecanej listy, nie powinien budzić obaw, a nawet mógłby być zlokalizowany w każdej szkole. 0 Bemowo () Białołęka (0) Czy na terenie szkoły działa sklepik? 0 0 Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () 0 Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Liczba szkół podstawowych, na terenie których działa sklepik szkolny w poszczególnych dzielnicach We wszystkich szkołach, w których funkcjonował sklepik szkolny, asortyment był uzgadniany z dyrektorem zazwyczaj ustnie (w szkołach) bądź pisemnie (w szkołach), a w czterech szkołach zarówno ustnie, jak i pisemnie (rys. ). nie tak Uzgadnianie asortymentu sklepiku z dyrektorem ustnie pisemnie ustnie i pisemnie n=0 (liczba szkół podstawowych, w których funkcjonuje sklepik szkolny) Rys.. Forma uzgadniania asortymentu sklepiku szkolnego z dyrektorem Niepokojącym jest fakt, że tylko w szkołach uzgodnienia są sformalizowane w formie pisemnej. W dzielnicy Bemowo żadna z ocenianych szkół nie posiadała umowy pisemnej

26 z ajentem sklepiku (rys. 0). Asortyment sklepiku szkolnego musi być ustalany z dyrekcją oraz rodzicami, najlepiej po konsultacjach z dietetykiem lub specjalistą w zakresie żywienia człowieka. Aby sklepik szkolny mógł kształtować prawidłowe nawyki żywieniowe dzieci, nie powinny się w nim znajdować słodycze oraz wysokokaloryczne przekąski, gdyż uczniowie zamiast pełnowartościowych posiłków, chętniej wybierają smaczną, wysokoenergetyczną żywność, co może przyczyniać się do rozwoju nadwagi i otyłości. Dlatego też istotne są wymagania przedstawione przez szkołę oraz ograniczenia w asortymencie sklepiku i egzekwowanie przestrzegania tych zaleceń. Uzgadnianie asortymentu sklepiku z dyrektorem 0 ustnie i pisemnie pisemnie ustnie Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () n=0 (liczba szkół podstawowych, w których znajdował się sklepik szkolny) Rys. 0. Uzgodnienia dotyczące asortymentu sklepiku szkolnego w poszczególnych dzielnicach... Produkty dostępne w sklepiku szkolnym W większości ocenianych szkół, w sklepiku szkolnym były produkty zalecane: woda mineralna (w ze 0 sklepików), soki owocowe (w ), świeże owoce lub warzywa (w ), kanapki (w ), bakalie (w szkołach), mleko i przetwory mleczne (w ), soki świeżo wyciskane (w ) oraz przybory szkolne (w ), (rys. ). brak stałego asortymentu napoje energetyzujące soki świeżo wyciskane napoje gazowane lody dania typu fast food (m.in. zapiekanki, hot-dogi, hamburgery) słone przekąski (chipsy, paluszki, itp.) 0 słodkie napoje niegazowane (w tym wody smakowe) mleko lub przetwory mleczne słodkie bułki (drożdżówki, pączki, itp.) bakalie (suszone owoce, orzechy, pestki, itp.) słodycze przybory szkolne kanapki świeże owoce lub warzywa 0 soki owocowe (0 soku) woda mineralna pytanie wielokrotnego wyboru Liczba szkół Rys.. Produkty będące stałym elementem asortymentu sklepików szkolnych w warszawskich szkołach podstawowych (n=0 sklepiki)

27 W wielu szkołach nadal oferowano słodycze (w 0), słodkie bułki (w ), słodkie napoje niegazowane (w szkołach), słone przekąski (w szkołach), rzadziej były to dania typu fast food (w ), lody (w ), napoje gazowane (w 0), a nawet w dwóch napoje energetyzujące (rys. ). Warto tu zwrócić uwagę dyrekcji oraz rodziców na konsekwencje zdrowotne spożywania przez dzieci i młodzież słodyczy, słodkich napojów, napojów energetyzujących, słonych przekąsek oraz dań typu fast food. Zamiast tych produktów w sklepikach szkolnych powinny się znaleźć produkty prozdrowotne, kształtujące prawidłowe nawyki żywieniowe, takie jak np. kanapki przygotowane z pieczywa pełnoziarnistego, woda, owoce i warzywa, bakalie, soki owocowe, mleko i przetwory mleczne. Należy podkreślić, że w stosunku do poprzedniej oceny w 0 roku, asortyment sklepików uległ znacznej poprawie. Wydaje się jednak, że potrzebne są chyba bardziej radykalne środki w tym zakresie, aby całkowicie wyeliminować ze sklepików szkolnych produkty niewskazane z punktu widzenia zdrowia, szczególnie młodych ludzi. 0 Bemowo () Stały asortyment sklepików szkolnych Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () brak stałego asortymentu przybory szkolne słone przekąski (chipsy, paluszki, itp.) lody słodycze napoje energetyzujące słodkie napoje niegazowane (w tym wody smakowe) napoje gazowane woda mineralna soki świeżo wyciskane soki owocowe (0 soku) bakalie (suszone owoce, orzechy, pestki, itp.) świeże owoce lub warzywa mleko lub przetwory mleczne dania typu fast food (zapiekanki, hot-dogi, hamburgery, itp.) słodkie bułki (drożdżówki, pączki, itp.) kanapki pytanie wielokrotnego wyboru Rys.. Produkty będące stałym elementem asortymentu sklepików szkolnych w warszawskich szkołach podstawowych (n=0 sklepiki) w poszczególnych dzielnicach Kanapki oferowano w sklepikach warszawskich szkół podstawowych, a ich cena wahała się od 0,0 zł do ponad, zł (rys. ). W 0 sklepikach cena kanapki wynosiła pomiędzy a, zł; w 0 sklepikach pomiędzy, a, zł; a w od do, zł. Inne ceny za kanapkę proponowano w nielicznych sklepikach szkolnych warszawskich szkół podstawowych.

28 Średni koszt kanapki w sklepiku szkolnym 0 zł, do, zł, do, zł 0 do, zł, do, zł do, zł, zł n= (liczba sklepików szkolnych oferujących kanapki) Rys.. Średni koszt kanapki w sklepiku szkolnym Średni koszt kanapki w sklepiku szkolnym 0 Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () n= (liczba sklepików szkolnych oferujących kanapki) Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz (), zł do, zł, do,0zł do,zł, do, zł, do, zł zł Rys.. Średni koszt kanapki w sklepikach szkolnych w poszczególnych dzielnicach Najdrożej kanapki kupowali uczniowie w sklepikach szkolnych w dzielnicach Bemowo (w szkole), Bielany (w szkołach), Mokotów (w szkole), Ursus (w szkole), Wilanów (w ), Włochy (w ) oraz w dzielnicy Wola (w szkołach), (rys. ). Kanapki w wymienionych szkołach kosztowały powyżej, zł. Należy podjąć działania mające na celu obniżenie ceny kanapek w sklepikach szkolnych, tak aby były one dostępne dla większej liczby uczniów. Uczniowie nie mogą mieć wyboru tanie słodycze czy droga kanapka, gdyż wiadomo, że większość wybierze słodycze. We wszystkich (w 0) ocenianych szkołach podstawowych, w których funkcjonował sklepik szkolny, deklarowano wprowadzenie ograniczeń lub wymagań dotyczących asortymentu sklepiku (rys. ).

29 Ograniczenia lub wymagania w asortymencie sklepiku wprowadzone przez szkołę zakaz produktów barwiących i zabawek wprowadzenie ciepłych dań usunięcie zapiekanek, hamburgerów, hot dogów wprowadzenie kanapek wprowadzenie bakalii wprowadzenie soków wyciskanych usunięcie napojów energetycznych i gazowanych wyeksponowanie produktów prozdrowotnych wprowadzenie ciepłych tostów wprowadzenie koktajli mlecznych wprowadzenie chipsów owocowych wprowadzenie sałatek wprowadzenie owoców i warzyw wprowadzenie polecanych produktów śniadaniowych usunięcie lub ograniczenie słodycze usunięcie lub ograniczenie słonych przekąsek usunięcie lub ograniczenie napojów słodzonych Liczba szkół podstawowych Rys.. Deklarowane ograniczenia lub wymagania w asortymencie sklepiku szkolnego Najczęściej deklarowano usunięcie lub ograniczenie napojów słodzonych (w szkołach), usunięcie lub ograniczenie słonych przekąsek (w szkołach), usunięcie lub ograniczenie słodyczy (w szkołach) oraz wprowadzenie polecanych produktów śniadaniowych (w ) oraz owoców i warzyw (w ). Wśród innych () wymienianych ograniczeń lub wymagań znalazło się: wprowadzenie sałatek, chipsów owocowych, koktajli mlecznych, ciepłych tostów, soków wyciskanych, bakalii, kanapek oraz ciepłych dań, usunięcie zapiekanek, hamburgerów, hot dogów, napojów energetycznych i gazowanych, jak również zakaz sprzedawania produktów barwiących buzię i zabawek. Na rysunku przedstawiono deklarowane wymagania w szkołach w poszczególnych dzielnicach.

30 Ograniczenia lub wymagania w asortymencie sklepiku wprowadzone przez szkołę wprowadzenie ciepłych dań usunięcie zapiekanek, hamburgerów, hot dogów wprowadzenie kanapek wprowadzenie bakalii wprowadzenie soków wyciskanych usunięcie napojów energetycznych i gazowanych wyeksponowanie prod. prozdrowotnych wprowadzenie ciepłych tostów wprowadzenie koktajli mlecznych wprowadzenie chipsów owocowych zakaz produktów barwiących i zabawek wprowadzenie sałatek wprowadzenie owoców i warzyw wprowadzenie polecanych prod. śniadaniowych usunięcie lub ograniczenie słodyczy 0 0 usunięcie lub ograniczenie słonych przekąsek usunięcie lub ograniczenie napojów słodzonych Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () Rys.. Deklarowane ograniczenia lub wymagania w asortymencie sklepiku szkolnego w poszczególnych dzielnicach Deklaracja konieczności usunięcia produktów, które nie są polecane do sklepików szkolnych świadczy o tym, że wciąż w warszawskich szkołach podstawowych taki asortyment jeszcze jest. Niestety, sprzedawcy koncentrują się głównie na swoim zysku, a nie na zdrowiu uczniów, dlatego niezbędne wydaje się uregulowanie prawne konieczności stosowania się do wymagań dotyczących asortymentu sklepików szkolnych. Należy też nadmienić, że niezbędny jest stały monitoring asortymentu sklepiku, aby być pewnym, że jest on zgodny z deklarowanym. W większości ocenianych szkół podstawowych (w ) osobą monitorującą asortyment sklepiku był dyrektor szkoły (rys. ). W szkołach podstawowych asortyment sklepiku szkolnego kontrolowała rada rodziców. W szkołach monitoringiem asortymentu sklepiku pod względem zgodności z ustaleniami zajmowali się nauczyciele. W dwóch szkołach pomimo ustaleń dotyczących asortymentu sklepiku nikt nie zajmował się kontrolą sklepiku szkolnego. Były to szkoły zlokalizowane w dzielnicach Mokotów i Praga Południe (rys. ). W kolejnych trzech szkołach nie uzyskano odpowiedzi na to pytanie. W ocenianych szkołach podstawowych monitoringiem asortymentu sklepiku szkolnego zajmowały się inne osoby, takie jak: wicedyrektor szkoły (w szkole), pracownik administracji lub kierownik gospodarczy (w szkołach), kierownik świetlicy (w szkołach), intendent (w szkołach), pielęgniarka (w ), zespół edukacji zdrowotnej, przewodniczący zespołu ds. promocji zdrowia lub koordynator szkoły promującej zdrowie (w szkołach), samorząd uczniowski z opiekunem (w szkołach), specjalna komisja powołana w tym celu (w szkole) oraz rodzice (w szkole). Należy zwrócić uwagę na to, aby osoba monitorująca asortyment sklepiku w szkole posiadała wiedzę na temat żywności prozdrowotnej oraz zaleceń dotyczących asortymentu sklepiku. 0

31 Kto monitoruje asortyment sklepiku? dyrektor szkoły rada rodziców nauczyciele inna osoba nikt pytanie w ielokrotnego w yboru Rys.. Osoby wyznaczone w szkołach podstawowych do monitorowania asortymentu sklepiku Kto monitoruje asortyment sklepiku? 0 nikt inna nauczyciele rada rodziców dyrektor szkoły Bemowo () Białołęka (0) Bielany () Mokotów () Ochota () Praga Południe () Praga Północ () Rembertów () Śródmieście () Targówek () Ursus () Ursynów () Wawer () Wesoła () Wilanów () Włochy () Wola () Żoliborz () pytanie wielokrotnego wyboru Rys.. Osoby wyznaczone w szkołach podstawowych do monitorowania asortymentu sklepiku w poszczególnych dzielnicach.. Automaty W ocenianych szkołach podstawowych, co stanowi ocenianych szkół, były automaty z produktami spożywczymi. Najczęściej były to automaty z napojami i słodyczami (w szkołach), z napojami (w szkołach) i w jednej wyłącznie ze słodyczami (rys. ).

32 Automaty z produktami spożywczymi na terenie szkół nie tak, z napojami tak, ze słodyczami tak, z napojami i słodyczami n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Obecność automatów z produktami spożywczymi zlokalizowanymi na terenie szkół podstawowych Najwięcej automatów z napojami i/lub słodyczami było w szkołach podstawowych w następujących dzielnicach: Białołęka (w ), Bielany (w ), Mokotów (w ) i Wesoła (w szkołach), (rys. 0). Zazwyczaj znajdowały się w nich słodkie napoje owocowe lub gazowane, słodycze i chipsy. Należy dążyć do usuwania ze szkół automatów z napojami gazowanymi lub eliminowania z ich asortymentu napojów słodzonych oraz słodyczy, a ewentualnie wprowadzenia automatów np. ze świeżo wyciskanymi sokami, wodą, nabiałem, bakaliami, warzywami i owocami. Automaty z produktami spożywczymi na terenie szkół 0 0 tak, z napojami i ze słodyczami tak, ze słodyczami tak, z napojami nie Rys. 0. Obecność automatów z produktami spożywczymi zlokalizowanymi na terenie szkół podstawowych w poszczególnych dzielnicach

33 .. Edukacja żywieniowa... Programy zewnętrzne realizowane przez szkoły w ramach edukacji z zakresu zasad prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej Spośród ocenianych szkół większość () deklarowała realizację własnych lub zewnętrznych programów z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej. Jedynie w trzech szkołach nie udzielono odpowiedzi na to pytanie (rys. ). Były to szkoły zlokalizowane w dzielnicach Rembertów () i Targówek (), (rys. ). W szkołach realizowano zarówno własne, jak i zewnętrzne programy dotyczące zasad prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej. W szkołach podstawowych były to wyłącznie programy zewnętrzne, a w dwóch wyłącznie programy własne (rys. ). Własne lub zewnętrzne programy z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej tak, zarówno programy własne, jak i zewnętrzne tak, tylko programy zewnętrzne tak, tylko programy własne brak danych n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu) Rys.. Własne lub zewnętrzne programy z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej realizowane przez oceniane szkoły w bieżącym roku szkolnym Własne lub zewnętrzne programy z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej 0 0 brak danych tak, tylko programy własne tak, tylko programy zewnętrzne tak, zarówno programy własne, jak i zewnętrzne Rys.. Własne lub zewnętrzne programy z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej realizowane przez oceniane szkoły w bieżącym roku szkolnym w poszczególnych dzielnicach Spośród programów zewnętrznych, w których uczestniczyły warszawskie szkoły podstawowe najczęściej wymieniano: Szklankę mleka (w szkołach), Owoce w szkole (w ), Wiem, co jem (w ) oraz Od zabawy do sportu (w szkołach). Rzadziej były

34 realizowane, takie programy jak: Owoce, warzywa i soki są na (w szkołach), Jem kolorowo (w szkołach), Smak zdrowia (w szkołach) oraz w szkołach podstawowych realizowano inne programy z tego zakresu (rys. ). Liczba szkół Programy zewnętrzne z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej Jem kolorowo Od zabawy do sportu Owoce, warzywa i soki są na Wiem, co jem Smak zdrowia Szklanka mleka Owoce w szkole n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu); pytanie wielokrotnego wyboru Inny Rys.. Programy zewnętrzne z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej realizowane w bieżącym roku szkolnym w szkołach podstawowych Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że szkoły podstawowe chętnie uczestniczą w programach edukacyjnych z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej. W poszczególnych dzielnicach stwierdzono zbliżone zainteresowanie poszczególnymi programami prozdrowotnymi (rys. ). Programy z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej Inny Owoce w szkole Szklanka mleka Smak zdrowia Wiem, co jem Owoce, warzywa i soki są na Od zabawy do sportu Jem kolorowo n= (liczba szkół podstawowych biorących udział w badaniu); pytanie wielokrotnego wyboru Rys.. Programy zewnętrzne z zakresu prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej realizowane w bieżącym roku szkolnym w szkołach podstawowych w poszczególnych dzielnicach W ocenianych szkołach podstawowych realizowano szereg innych, różnorodnych programów promujących prawidłowe żywienie i aktywność fizyczną (tabela ).

Organizacja żywienia w warszawskich gimnazjach 2013. Raport z oceny

Organizacja żywienia w warszawskich gimnazjach 2013. Raport z oceny Organizacja żywienia w warszawskich gimnazjach 2013 Raport z oceny Opracowanie raportu: dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak opiekun Koła Pomoc: Marek Janiszewski Natalia Pacuszka Ankiety przeprowadzili: Anna

Bardziej szczegółowo

Organizacja żywienia w warszawskich szkołach podstawowych Raport z badania 2011

Organizacja żywienia w warszawskich szkołach podstawowych Raport z badania 2011 Organizacja żywienia w warszawskich szkołach podstawowych Raport z badania 2011 Opracowanie: dr inż. Czarniecka-Skubina Ewa Badania wykonali studenci Koła Naukowego Żywności i Żywienia, Wydział Nauk o

Bardziej szczegółowo

Organizacja Ŝywienia w warszawskich szkołach podstawowych. Raport z badania.

Organizacja Ŝywienia w warszawskich szkołach podstawowych. Raport z badania. Organizacja Ŝywienia w warszawskich szkołach podstawowych. Raport z badania. Opracowanie: Alicja Papierowska Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Sierpień 2009 r. Spis treści: 1. Informacja

Bardziej szczegółowo

WYKAZ OBRĘBÓW EWIDENCYJNYCH

WYKAZ OBRĘBÓW EWIDENCYJNYCH MIASTO STOŁECZNE WARSZAWA NAZWA DZIELNICY WYKAZ OBRĘBÓW EWIDENCYJNYCH BEMOWO 6-06-15 146502_8.0615 BEMOWO 6-08-01 146502_8.0801 BEMOWO 6-08-02 146502_8.0802 BEMOWO 6-08-03 146502_8.0803 BEMOWO 6-08-04

Bardziej szczegółowo

Organizacja Ŝywienia w warszawskich. gimnazjach. Raport z badania 2011

Organizacja Ŝywienia w warszawskich. gimnazjach. Raport z badania 2011 Organizacja Ŝywienia w warszawskich gimnazjach Raport z badania 2011 Opracowanie: Danuta Gajewska Paulina Kęszycka Ewelina Bancerz Koło Naukowe śywieniowców i Dietetyków SGGW Warszawa 2011 1 Spis treści:

Bardziej szczegółowo

ASORTYMENT TOWARÓW OFEROWANYCH DZIECIOM I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKICH SZKÓŁ PRZEZ SKLEPIKI I BUFETY SZKOLNE ANALIZA ANKIET WRZESIEŃ 2011 A L I C J A

ASORTYMENT TOWARÓW OFEROWANYCH DZIECIOM I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKICH SZKÓŁ PRZEZ SKLEPIKI I BUFETY SZKOLNE ANALIZA ANKIET WRZESIEŃ 2011 A L I C J A ASORTYMENT TOWARÓW OFEROWANYCH DZIECIOM I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKICH SZKÓŁ PRZEZ SKLEPIKI I BUFETY SZKOLNE ANALIZA ANKIET WRZESIEŃ 2011 A L I C J A N A R O Ż N A SPIS TREŚCI: Wstęp.. 3 Dane ogólne... 4 Wyniki...

Bardziej szczegółowo

Program Owoce w szkole i jego ocena

Program Owoce w szkole i jego ocena Program Owoce w szkole i jego ocena Warszawa, marzec 2012 Od roku szkolnego 2009/2010 Agencja Rynku Rolnego administruje programem Wspólnej Polityki Rolnej Owoce w szkole Obecnie trwa trzeci rok szkolny

Bardziej szczegółowo

Organizacja żywienia w przedszkolach i szkołach Marta Widz. Warszawa, 16 czerwca 2015 r.

Organizacja żywienia w przedszkolach i szkołach Marta Widz. Warszawa, 16 czerwca 2015 r. Organizacja żywienia w przedszkolach i szkołach Marta Widz Warszawa, 16 czerwca 2015 r. Cel kampanii Organizacja prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz praktyczna edukacja

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie zasad zdrowego żywienia w szkołach publicznych. Okres objęty kontrolą: (do czasu zakończenia czynności kontrolnych)

Wdrażanie zasad zdrowego żywienia w szkołach publicznych. Okres objęty kontrolą: (do czasu zakończenia czynności kontrolnych) Wdrażanie zasad zdrowego żywienia w szkołach publicznych Okres objęty kontrolą: 2015 2016 (do czasu zakończenia czynności kontrolnych) 02 Kogo kontrolowaliśmy? Kontrolą objęto 10 jednostek samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Szczecin 2014 Wstęp Nadwaga i otyłość jest jednym z najczęstszych zaburzeń rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW)

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) pt. Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i

Bardziej szczegółowo

kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Wyniki oceny programu

kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Wyniki oceny programu Program Owoce w szkole skutecznym narzędziem kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Wyniki oceny programu Warszawa, 2012 OCENA SKUTECZNOŚCI PROGRAMU I. Podstawa prawna Przeprowadzanie regularnej

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r.

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Cel Organizacja prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz praktyczna

Bardziej szczegółowo

Marnowanie żywności w szkołach. Jak edukować najmłodszych?

Marnowanie żywności w szkołach. Jak edukować najmłodszych? Marnowanie żywności w szkołach. Jak edukować najmłodszych? Niemal 1/3 Polaków przyznaje się, że zdarza im się wyrzucać żywność 1. Jedzenie marnuje się każdego dnia także w szkołach na stołówkach i w plecakach

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DLA RODZICÓW

EDUKACJA DLA RODZICÓW Materiał opracowała: Jolanta Gęca EDUKACJA DLA RODZICÓW Prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży jest szczególnie istotne, ze względu na fazę intensywnego wzrostu i dojrzewania. Dla utrzymania wzrostu i

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku lokali mieszkalnych w Warszawie. jesień 2014

Analiza rynku lokali mieszkalnych w Warszawie. jesień 2014 Analiza rynku lokali mieszkalnych w Warszawie jesień 214 Niniejsze opracowanie przedstawia kompleksową analizę sytuacji na rynku mieszkań w Warszawie i jest skierowane do deweloperów, banków, klientów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr LXXI/2228/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY. z dnia 28 stycznia 2010 r.

UCHWAŁA Nr LXXI/2228/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY. z dnia 28 stycznia 2010 r. UCHWAŁA Nr LXXI/2228/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 28 stycznia 2010 r. zmieniająca uchwalę w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy. Na podstawie art. 35 ustawy

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja do wypełnienia przez lidera gimnazja

Dokumentacja do wypełnienia przez lidera gimnazja Nazwa i adres szkoły Zespół Szkół Publicznych Gimnazjum w Łęknicy Imię i nazwisko lidera Iwona Przyślak województwo LUBUSKIE 1. Organizacja wspólnych II śniadań na terenie szkoły, zapewnienie odpowiednio

Bardziej szczegółowo

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/8833,koniec-niezdrowych-przekasek-w-szkolach -nowe-przepisy-zywieniowe.html Wygenerowano: Wtorek, 15 grudnia 2015, 01:19 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

potrafi wybrać produkty spożywcze odpowiednie na śniadanie, obiad, podwieczorek, czy kolację;

potrafi wybrać produkty spożywcze odpowiednie na śniadanie, obiad, podwieczorek, czy kolację; ZADANIE I Aktywny przedszkolak to zdrowy przedszkolak. Zdrowie to ruch i zdrowe nawyki żywieniowe. Oczekiwane efekty i umiejętności dzieci. 1. Orientuje się w zasadach zdrowego żywienia. dziecko wie jakie

Bardziej szczegółowo

Kl. I Kl. II Kl. III Kl. IV Kl. V Kl. VI Inne

Kl. I Kl. II Kl. III Kl. IV Kl. V Kl. VI Inne ANALIZA ANKIETY: PROMOCJA ZDROWIA W SZKOLE ANKIETA DLA RODZICÓW 1. Ankieta została przeprowadzona w styczniu podczas zebrań z rodzicami. 2. W ankiecie wzięło udział 200 rodziców, w tym: z klasy I 10 osób

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 IM. JANUSZA KORCZAKA W KLUCZBORKU NA ROK SZKOLNY 2013/2014

PLAN PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 IM. JANUSZA KORCZAKA W KLUCZBORKU NA ROK SZKOLNY 2013/2014 PLAN PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 IM. JANUSZA KORCZAKA W KLUCZBORKU NA ROK SZKOLNY 2013/2014 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1. Problem priorytetowy: Grupa uczniów w szkole nadal odżywia się nieprawidłowo. Opis

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bohaterów Warszawy w Kamienicy SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE Plan działań Czas realizacji 2014 2017 PROJEKT W szkole, gdzie naturalnym procesem jest nauczanie i kształtowanie postaw,

Bardziej szczegółowo

Usługi kulturalne w warszawskich dzielnicach

Usługi kulturalne w warszawskich dzielnicach Usługi kulturalne w warszawskich dzielnicach Raport z badania ilościowego Warszawa, wrzesień 2014 Centrum Komunikacji Społecznej Urząd m.st. Warszawy Informacje o badaniu Cel: Technika: Poznanie potrzeb,

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Moduł I - Zdrowe odżywianie

Moduł I - Zdrowe odżywianie HARMONOGRAM ZADAŃ WYZNACZONYCH DO REALIZACJI W RAMACH PROGRAMU Zdrowie w mojej głowie NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Moduł I - Zdrowe odżywianie Treści/Zadania Opracowanie harmonogramu zadań Uświadomienie pozytywnego

Bardziej szczegółowo

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Sprawozdanie z zadania numer 2 SP2 im. Marii Skłodowskiej Curie w Sobótce W dn. 5 listopada 2014 r. w kl. III VI (75 uczniów) przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Symbole Szkoły Podstawowej nr 6 SKLEPIK WZOROWY SMACZNY I ZDROWY Zdrowe odżywianie to podstawa!!! Jeść musimy, bowiem to podstawowy składnik

Bardziej szczegółowo

TRZYMAJ FORMĘ! Gimnazjum nr 2 10-113 Olsztyn ul. K. R. Małłków 3

TRZYMAJ FORMĘ! Gimnazjum nr 2 10-113 Olsztyn ul. K. R. Małłków 3 TRZYMAJ FORMĘ! Gimnazjum nr 2 10-113 Olsztyn ul. K. R. Małłków 3 Program Trzymaj Formę! jest realizowany w naszej szkole od roku szkolnego 2006/2007. Za cel naszego działania postawiliśmy sobie edukację

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum

Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum Autor: mgr Beata Draczko Temat lekcji: Wiem, co jem. Zasady racjonalnego odżywiania się człowieka. Cel ogólny: - zapoznanie uczniów z zasadami racjonalnego

Bardziej szczegółowo

TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny:

TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny: TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny: zapoznanie uczniów z zasadami racjonalnego odżywiania się człowieka, kształtowanie umiejętności oceniania własnego sposobu

Bardziej szczegółowo

A. Część wstępna planowania w roku szkolnym 2015/2016

A. Część wstępna planowania w roku szkolnym 2015/2016 A. Część wstępna planowania w roku szkolnym 2015/2016 1. Problem priorytetowy do rozwiązania: Znacząca grupa uczniów niewłaściwie komponuje II śniadanie a) Krótki opis problemu priorytetowego Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Informacja o realizacji w szkołach wieloletniego programu

Informacja o realizacji w szkołach wieloletniego programu KURATORIUM OŚWIATY W KRAKOWIE Informacja o realizacji w szkołach wieloletniego programu Pomoc państwa w zakresie dożywiania PZA.III.531.1.11.MI luty 11 Opracowanie: Wydział Pragmatyki Zawodowej i Administracji

Bardziej szczegółowo

Zajęcia żywieniowe Wymagania podstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania ponadpodstawowe

Zajęcia żywieniowe Wymagania podstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania ponadpodstawowe Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania podstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: wymienia zasady bezpieczeństwa obowiązujące podczas zajęć żywieniowych

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Polega ono na całkowitym pokryciu zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Realizacja Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! wnioski z ewaluacji. Dr n. med. PRZEMYSŁAW BILIŃSKI GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY

Realizacja Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! wnioski z ewaluacji. Dr n. med. PRZEMYSŁAW BILIŃSKI GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY Realizacja Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! wnioski z ewaluacji Dr n. med. PRZEMYSŁAW BILIŃSKI GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY 1 Partnerzy programu: Agencja Rynku Rolnego Instytut Żywności

Bardziej szczegółowo

Żyjmy zdrowo kolorowo

Żyjmy zdrowo kolorowo Żyjmy zdrowo kolorowo Publiczna Szkoła Podstawowa u Ujeździe już od lat promuje zdrowy tryb życia pod hasłem Żyjmy zdrowo kolorowo. Podejmowane w ramach tego przedsięwzięcia działania mają na celu wypracowanie

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

1.Odżywiam się zdrowo

1.Odżywiam się zdrowo Opracowane wyników ankiety przeprowadzonej w ramach Programu Trzymaj Formę Ankietowanych 195 uczniów klas pierwszych, drugich i trzecich. Termin wypełniania ankiety od 8.10 do 17.10.2013 roku 1.Odżywiam

Bardziej szczegółowo

Plan działań SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Realizacja problemu priorytetowego w roku szkolnym 2015/2016

Plan działań SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Realizacja problemu priorytetowego w roku szkolnym 2015/2016 Plan działań SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Realizacja problemu priorytetowego w roku szkolnym 2015/2016 Niezależnie od tego, kto był ojcem choroby, zła dieta była na pewno jej matką. - przysłowie chińskie

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. JANA PAWŁA II W CZERWIONCE - LESZCZYNACH. Plan działań na rok szkolny 2017/2018. Klasy I - VII

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. JANA PAWŁA II W CZERWIONCE - LESZCZYNACH. Plan działań na rok szkolny 2017/2018. Klasy I - VII SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. JANA PAWŁA II W CZERWIONCE - LESZCZYNACH Plan działań na rok szkolny 2017/ Klasy I - VII CEL: Kształtowanie prozdrowotnych nawyków wśród dzieci poprzez promocję zasad aktywnego

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

Seminarium SMACZNA SZKOŁA w Jastrzębiej Górze października 2014 r.

Seminarium SMACZNA SZKOŁA w Jastrzębiej Górze października 2014 r. Seminarium SMACZNA SZKOŁA w Jastrzębiej Górze 23-24 października 2014 r. 1 Seminarium SMACZNA SZKOŁA 1. W dniach 23 24 października 2014r. w Jastrzębiej Górze odbyło się Seminarium dla Szkół Promujących

Bardziej szczegółowo

Mokotów SP 103 ul. Jeziorna 5/9 7.11 11.00-13.00

Mokotów SP 103 ul. Jeziorna 5/9 7.11 11.00-13.00 Zestawienie programów przygotowanych w ramach obchodów Warszawskiego Dnia Dobrego Jedzenia 7 listopada 2008 r. w poszczególnych dzielnicach m.st. Warszawy Dzielnica Szkoła Termin Godziny Program Bemowo

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na smaczny i zdrowy jadłospis

Regulamin konkursu na smaczny i zdrowy jadłospis Regulamin konkursu na smaczny i zdrowy jadłospis Dla placówek oświatowych biorących udział w programie pilotażowym Gdańsk - jemy zdrowo Postanowienia ogólne. Konkurs organizowany jest pod nazwą Smaczny

Bardziej szczegółowo

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy.

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy. KONKURSY KONKURS 1 Najciekawszy plakat z hasłem zachęcającym do zrezygnowania ze słodkich napojów na rzecz wody oraz ze słodyczy na rzecz owoców, warzyw, pestek i orzechów. Wydaje się, że słodycze są nieodłącznym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1 Grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 3 Rogoźno, 20 stycznia 2015 r. im. Powstańców Wielkopolskich 64 610 Rogoźno Wlkp. ul. Seminarialna 16 Jury Konkursu

Szkoła Podstawowa nr 3 Rogoźno, 20 stycznia 2015 r. im. Powstańców Wielkopolskich 64 610 Rogoźno Wlkp. ul. Seminarialna 16 Jury Konkursu Szkoła Podstawowa nr 3 Rogoźno, 20 stycznia 2015 r. im. Powstańców Wielkopolskich 64 610 Rogoźno Wlkp. ul. Seminarialna 16 Jury Konkursu Aktywna Szkoła Aktywny Uczeń Al. Jerozolimskie 151, lokal 2222 02-326

Bardziej szczegółowo

Warszawski Omnibus Lokalny

Warszawski Omnibus Lokalny Warszawski Omnibus Lokalny Znajomość warszawskich inwestycji Raport badawczy Grudzień 01 Inwestycje w Warszawie - wnioski 1/3 Porównanie trzech pytań: o dzielnicę zamieszkania warszawiaków, miejsce nauki

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Program Edukacyjny Trzymaj formę! założenia, realizacja na poziomie ogólnopolskim oraz znaczenie na forum Unii Europejskiej

Ogólnopolski Program Edukacyjny Trzymaj formę! założenia, realizacja na poziomie ogólnopolskim oraz znaczenie na forum Unii Europejskiej Ogólnopolski Program Edukacyjny Trzymaj formę! założenia, realizacja na poziomie ogólnopolskim oraz znaczenie na forum Unii Europejskiej Marta Tomaszewska Polska Federacja Producentów Żywności 1 Partnerzy

Bardziej szczegółowo

Założenia realizacji programu edukacyjnego na rok szkolny 2011/2012

Założenia realizacji programu edukacyjnego na rok szkolny 2011/2012 Założenia realizacji programu edukacyjnego na rok szkolny 2011/2012 Maksymilian Jaworowski Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia PSSE w Warszawie Warszawa, 12 X 2011 r. Cel główny programu Ograniczenie

Bardziej szczegółowo

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Mleko w szkole Cele programu Mleko w szkole promowanie spożycia mleka i przetworów mlecznych w placówkach oświatowych

Bardziej szczegółowo

Przygotowała : Małgorzata Brzozowska

Przygotowała : Małgorzata Brzozowska Przygotowała : Małgorzata Brzozowska Kształtowanie postaw prozdrowotnych, rozwijanie świadomości dotyczącej zagrożeń cywilizacyjnych i społecznych Rozwijanie poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoły Podstawowej nr 9 im M. Kopernika w Tarnowskich Górach rok szkolny 2013/2014

Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoły Podstawowej nr 9 im M. Kopernika w Tarnowskich Górach rok szkolny 2013/2014 Działania szkoły na rzecz bezpieczeństwa i zdrowia uczniów oraz kształtowania ich postaw prozdrowotnych. Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoły Podstawowej nr 9 im M. Kopernika w Tarnowskich Górach rok

Bardziej szczegółowo

I Organizacja dożywiania. Żywienie w stołówce szkolnej w formie obiadów (zupa, drugie dania +kompot) i jest za nie odpowiedzialny dyrektor szkoły.

I Organizacja dożywiania. Żywienie w stołówce szkolnej w formie obiadów (zupa, drugie dania +kompot) i jest za nie odpowiedzialny dyrektor szkoły. Zarządzenie nr 1/2008/2009 Dyrektora Zespołu Szkół nr 1 w Opolu Lubelskim z dnia sierpnia 2008 w sprawie ustalenia warunków i zasad korzystania ze stołówki szkolnej Na podstawie art. 67a p 1-6 Ustawy z

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja do wypełnienia przez lidera szkoły podstawowe

Dokumentacja do wypełnienia przez lidera szkoły podstawowe Nazwa i adres szkoły Zespół Szkół Publicznych Szkoła Podstawowa im. J. Brzechwy w Łęknicy ul. Wojska Polskiego 19 68-208 Łęknica Imię i nazwisko lidera Anna Zajączkowska województwo LUBUSKIE 1. Organizacja

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE ODDZIAŁÓW SPORTOWYCH

TWORZENIE ODDZIAŁÓW SPORTOWYCH TWORZENIE ODDZIAŁÓW SPORTOWYCH A może jednak klasa sportowa Co robimy? AKTY PRAWNE I INNE DOKUMENTY ROZPORZĄDZENIE Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 października 2012r. w sprawie warunków tworzenia,

Bardziej szczegółowo

SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem. odzieży

SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem. odzieży SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem odzieży Źródła a informacji Informacja NIK o wynikach kontroli realizacji zadań w zakresie zapobiegania nadwadze i otyłości u dzieci

Bardziej szczegółowo

kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Informacja prasowa

kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Informacja prasowa Program Owoce w szkole skutecznym narzędziem kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Informacja prasowa Warszawa, marzec 2012 PROGRAM OWOCE W SZKOLE Rok szkolny 2011/2012 jest trzecim rokiem szkolnym

Bardziej szczegółowo

Trzymaj formę! r. szk. 2010/2011. Podsumowanie działań w powiecie oleckim

Trzymaj formę! r. szk. 2010/2011. Podsumowanie działań w powiecie oleckim Trzymaj formę! r. szk. 2010/2011 Podsumowanie działań w powiecie oleckim W roku szkolnym 2010/2011 w powiecie oleckim w programie wzięło udział 5 szkół gimnazjalnych: Zespół Szkół w Olecku Gimnazjum w

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja zdjęciowa z projektu gimnazjalnego skierowanego do rodziców i młodzieży.

Dokumentacja zdjęciowa z projektu gimnazjalnego skierowanego do rodziców i młodzieży. Dokumentacja zdjęciowa z projektu gimnazjalnego skierowanego do rodziców i młodzieży. Czy wiesz, co jesz? Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 5, Gimnazjum nr 14 W Bytomiu JUŻ WKRÓTCE! Opiekun projektu:

Bardziej szczegółowo

Piecza zastępcza w m.st. Warszawa. Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie

Piecza zastępcza w m.st. Warszawa. Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie Piecza zastępcza w m.st. Warszawa Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie Piecza zastępcza System pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

H O R Y Z O N T Y S M A K U S. C. tel Chcemy się tym podzielić...

H O R Y Z O N T Y S M A K U S. C. tel Chcemy się tym podzielić... M a m y o g r o m n ą w i e d z ę, d o ś w i a d c z e n i e i p a s j ę w d z i e d z i n i e ż y w i e n i a d z i e c i J ADŁOSPISY H O R Y Z O N T Y S M A K U S. C. tel. 533 88 22 58 e-mail: horyzontysmaku@wp.pl

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOŁÓWKI SZKOLNEJ

REGULAMIN STOŁÓWKI SZKOLNEJ REGULAMIN STOŁÓWKI SZKOLNEJ ZESPOŁU SZKÓŁ W RAJCZY Strona 1 z 7 I. Postanowienia ogólne 1. Stołówka jest miejscem spożywania posiłków przygotowanych przez pracowników kuchni szkolnej dla uczniów ze Szkoły

Bardziej szczegółowo

Woda najlepiej gasi pragnienie

Woda najlepiej gasi pragnienie Woda najlepiej gasi pragnienie dr inż. Agnieszka Sulich Centrum Komunikacji Społecznej Zawartość wody w ciele zależy od: Wieku Płci Budowy ciała http://www.alvogenors.com/whatisdehydration 90 % 75 % 70

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski program edukacyjny ABC Zdrowego Żywienia

Ogólnopolski program edukacyjny ABC Zdrowego Żywienia Ogólnopolski program edukacyjny ABC Zdrowego Żywienia Patronat honorowy: dla 70% Polaków ważny jest pozytywny wpływ żywności na zdrowie Cel programu ABC Zdrowego Żywienia to ogólnopolski program edukacyjno-badawczy,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji programu Owoce w szkole realizowanego w I i w II półroczu roku szkolnego 2013/2014

Sprawozdanie z realizacji programu Owoce w szkole realizowanego w I i w II półroczu roku szkolnego 2013/2014 Sprawozdanie z realizacji programu Owoce w szkole realizowanego w I i w II półroczu roku szkolnego 2013/2014 W I i II półroczu roku szkolnego 2013/ 2014 Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Brzeźnie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 PROJEKT UMOWY NR

Załącznik nr 3 PROJEKT UMOWY NR Załącznik nr 3 PROJEKT UMOWY NR Umowa zawarta w dniu.. r. w Boguchwale pomiędzy: Gminą Boguchwała, w imieniu której działa Szkoła Podstawowa w Boguchwale z siedzibą w Boguchwale, 36-040 Boguchwała ul.

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU HARMONOGRAM DZIAŁAŃ NA ROK SZKOLNY 2006/2007 PROJEKCIE SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE SOSNOWIEC WRZESIEŃ 2006 ROK

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU HARMONOGRAM DZIAŁAŃ NA ROK SZKOLNY 2006/2007 PROJEKCIE SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE SOSNOWIEC WRZESIEŃ 2006 ROK SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU HARMONOGRAM DZIAŁAŃ NA ROK SZKOLNY 2006/2007 W PROJEKCIE SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE SOSNOWIEC WRZESIEŃ 2006 ROK 1. 2. MODUŁ I ZDROWE ODŻYWIANIE TREŚCI FORMY REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkolno Przedszkolny w Przyrowie REGULAMIN FUNKCJONOWANIA STOŁÓWKI SZKOLNEJ

Zespół Szkolno Przedszkolny w Przyrowie REGULAMIN FUNKCJONOWANIA STOŁÓWKI SZKOLNEJ REGULAMIN FUNKCJONOWANIA STOŁÓWKI SZKOLNEJ PRZYRÓW 2014 1 R E G U L A M I N OKREŚLAJĄCY ZASADY KORZYSTANIA ZE STOŁÓWKI SZKOLNEJ ORAZ WYSOKOŚĆ OPŁAT ZA OBIADY W ZESPOLE SZKOLNO-PRZEDSZKOLNYM W PRZYROWIE

Bardziej szczegółowo

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego SKLEPIKI SZKOLNE Prawidłowe żywienie jest jednym z istotnych elementów wpływających korzystnie na zdrowie dziecka. Dzieci i młodzież powinny spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Oznacza to, iż w czasie

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do współpracy

Zaproszenie do współpracy WHEREVER U R Zaproszenie do współpracy NASZA MISJA Żyjemy w świecie, w którym czas ma wagę złota. Pracujemy pod jego presją, biegamy cały dzień, aby zdążyć i wzdychamy szkoda, że doba ma tylko 24 godziny.

Bardziej szczegółowo

Ocena higieny procesu nauczania - uczenia się w szkołach podstawowych na terenie województwa lubuskiego w roku szkolnym 2010/2011

Ocena higieny procesu nauczania - uczenia się w szkołach podstawowych na terenie województwa lubuskiego w roku szkolnym 2010/2011 Ocena higieny procesu nauczania - uczenia się w szkołach podstawowych na terenie województwa lubuskiego w roku szkolnym 2010/2011 Obowiązek szkolny przypada na okres intensywnych zmian biologicznych dziecka.

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Rybak Szkoła Podstawowa im. Romualda Traugutta

Agnieszka Rybak Szkoła Podstawowa im. Romualda Traugutta Nazwa szkoły Adres Szkoła Podstawowa im. Romualda Traugutta w Mrozach Ul. Szkolna 2, 05-320 Mrozy Tel./fax 25 757 41 79 E-mail www Dyrektor spmrozy@spmrozy.pl spmrozy.pl Renata Kuligowska Liczba uczniów

Bardziej szczegółowo

WARUNKI SANITARNO-HIGIENICZNE W PLACOWKACH NAUCZANIA, WYCHOWANIA I WYPOCZYNKU 30 25

WARUNKI SANITARNO-HIGIENICZNE W PLACOWKACH NAUCZANIA, WYCHOWANIA I WYPOCZYNKU 30 25 WARUNKI SANITARNO-HIGIENICZNE W PLACOWKACH NAUCZANIA, WYCHOWANIA I WYPOCZYNKU 30 25 25 23 Nadzorem sanitarnym w zakresie higieny dzieci i młodzieży w roku 2012 objęto 74 jednostki organizacyjne obiektów

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Mały Dietetyk. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com

Mały Dietetyk. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com Mały Dietetyk Mały Dietetyk - edukacja żywieniowa dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jest to cykl sześciu warsztatów żywieniowych. Tematy warsztatów skupiają się wokół wybranych grup produktów

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2008/2009 III EDYCJA I. CEL GŁÓWNY: Zwiększenie świadomości dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie. II.

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Spółdzielnie Uczniowskie w Zespole Szkół Szkoła Podstawowa nr 1 i Gimnazjum im. Jana Pawła II ul. Płk. Semika 3 34 200 Sucha Beskidzka tel. 33 874 22 18, lub 33 874 47

Bardziej szczegółowo

Realizowany w Szkole Podstawowej nr 307 Im. Króla Jana III Sobieskiego w Warszawie

Realizowany w Szkole Podstawowej nr 307 Im. Króla Jana III Sobieskiego w Warszawie Realizowany w Szkole Podstawowej nr 307 Im. Króla Jana III Sobieskiego w Warszawie W roku szkolnym 2013/2014 nasza szkoła przystąpiła do programu certyfikacji Szkoła Przyjazna Żywieniu i Aktywności Fizycznej

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji projektu badawczo - edukacyjnego MÓJ TALERZ ZDROWIA

Sprawozdanie z realizacji projektu badawczo - edukacyjnego MÓJ TALERZ ZDROWIA Sprawozdanie z realizacji projektu badawczo - edukacyjnego MÓJ TALERZ ZDROWIA realizowanego w ramach programu edukacyjnego Trzymaj formę współorganizowanego przez Główny Inspektorat Sanitarny oraz Polską

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY ZESPOŁU DS. PROMOCJI ZDROWIA W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BOGUSZYCACH BOGUSZYCE 2017/2018

PLAN PRACY ZESPOŁU DS. PROMOCJI ZDROWIA W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BOGUSZYCACH BOGUSZYCE 2017/2018 PLAN PRACY ZESPOŁU DS. PROMOCJI ZDROWIA W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BOGUSZYCACH BOGUSZYCE 2017/2018 Celem pracy zespołu ds. promocji zdrowia jest realizacja zagadnień wychowania zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE 2015/2016:

PLAN PRACY SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE 2015/2016: PLAN PRACY SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE 2015/2016: Lp. Działania Formy realizacji Osoby odpowiedzialne Termin Uwagi 1. Zapoznanie i zaopiniowanie RP, społeczności uczniowskiej, rodziców oraz pracowników niepedagogicznych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE REGULAMIN KONKURSU OFERT

OGŁOSZENIE REGULAMIN KONKURSU OFERT OGŁOSZENIE Dyrektor Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 275 w Warszawie ogłasza konkurs na dzierżawę pomieszczeń i wyposażenia oraz prowadzenie stołówki szkolnej w roku szkolnym 2012/13 Informację

Bardziej szczegółowo

I: PLAN DZIAŁAŃ SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

I: PLAN DZIAŁAŃ SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Dokument I: PLAN DZIAŁAŃ SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE problem priorytetowy I rok okresu przygotowawczego 2014-15 Obszar IV: Żywność i żywienie śniadanie 1. Diagnoza potrzeb: 1.1. Nie wszyscy uczniowie zjadają

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR Gim 123/213-./2015 w sprawie przygotowywania i dostarczania obiadów dla uczniów

UMOWA NR Gim 123/213-./2015 w sprawie przygotowywania i dostarczania obiadów dla uczniów Załącznik nr 2 Wzór umowy UMOWA NR Gim 123/213-./2015 w sprawie przygotowywania i dostarczania obiadów dla uczniów Zgodnie art. 4 pkt.8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r Prawo zamówień publicznych ( Dz.

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Jasińska LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXII 2013

Małgorzata Jasińska LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXII 2013 LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXII 2013 Nawyki żywieniowe młodzieży gimnazjalnej ze środowiska miejskiego i wiejskiego Abstrakt: Racjonalne żywienie to jeden z ważniejszych czynników warunkujących

Bardziej szczegółowo

Raport Dekada na rynku nieruchomości pierwotnych w Warszawie od 3 594 zł do 8 254

Raport Dekada na rynku nieruchomości pierwotnych w Warszawie od 3 594 zł do 8 254 Warszawa, 17.01.2011 Raport Dekada na rynku nieruchomości pierwotnych w Warszawie od 3 594 zł do 8 254 Miniona dekada na stołecznym rynku nieruchomości upłynęła wyjątkowo ciekawe. Obserwowaliśmy powstawanie

Bardziej szczegółowo