Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r."

Transkrypt

1 Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Warszawa, 28 sierpnia 2015 r.

2 Cel Organizacja prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz praktyczna edukacja prozdrowotna

3 Społeczna korzyść z dostępności wysokiej jakości posiłków w placówkach oświatowych: 15-letnia nauka prawidłowego odżywiania się lepsze samopoczucie, zdrowie dzieci, pracowników, rodzin budowanie relacji i współpracy społeczności lokalnej długoterminowa oszczędność w wydatkach samorządów i gospodarstw domowych

4 Organizacja żywienia CO? Jakość produktów i posiłków JAK? Kultura spożywania posiłków

5 Jakość żywienia Zalecenia żywieniowe Obowiązują te same zalecenia, teraz zostają ujęte w nowe prawo. Zobowiązanie placówek oświatowych do serwowania żywności zgodnej z normami żywienia dzieci i młodzieży, powstałymi w oparciu o krajowe wytyczne żywieniowe.

6

7 Jakość żywienia Regulacje w m.st. Warszawa ZARZĄDZENIE NR 6244/2014 PREZYDENTA MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie określenia zaleceń w zakresie organizacji żywienia w przedszkolach i szkołach dla których organem prowadzącym jest m.st. Warszawa Zalecenia dotyczące organizacji żywienia w przedszkolach i szkołach, dla których organem prowadzącym jest m.st. Warszawa Zalecenia dotyczące asortymentu produktów spożywczych dostępnych w sklepiku, bufecie, automacie

8 Jakość żywienia Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia* Zmiany wchodzą w życie w dniu 1 września 2015 r. 1. Ustawa reguluje: zasady sprzedaży, reklamy i promocji środków spożywczych, wymagania w zakresie żywienia dzieci i młodzieży w ramach żywienia zbiorowego (art. 1 ust. 3) 2. Delegacja dla Ministra Zdrowia do wprowadzenia rozporządzenia 3. Określa wysokość kar za nieprzestrzeganie ustawy (pkt 8-10 w art. 103 ust. 1), od 1000 do 5000 zł. * Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia Dz. U poz. 35

9 Jakość żywienia Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 r. Wykaz grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty (załącznik nr 1) Wykaz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (załącznik nr 2)

10 Rozporządzenie Ministra Zdrowia Ogólne przesłanki 1. Ograniczenie spożycia: cukrów i substancji słodzących soli / sodu tłuszczu potraw smażonych Potrawy nie mogą być dosalane i dosładzane po procesie ich przygotowania. 2. Promowanie spożycia: owoców i warzyw mleka i produktów mlecznych posiłków (nie przekąsek)

11 Rozporządzenie Ministra Zdrowia Ogólne przesłanki 1. Cukry powinny pochodzić głównie z produktów, w których występują one w sposób naturalny (owoce, warzywa, mleko i przetwory mleczne) 2. Ograniczenie spożywania przez dzieci i młodzież tłuszczu i tłustych produktów pochodzenia zwierzęcego (źródło kwasów tłuszczowych nasyconych i cholesterolu) 3. Ograniczenie spożycia soli do 5 g na dzień (rekomendacja WHO); stosowanie soli o obniżonej zawartości sodu (sodowopotasowej) 4. Ograniczenie potraw smażonych na rzecz polecanych technik kulinarnych (gotowanie, pieczenie), jako sposób obniżenia zawartości tłuszczu w diecie dzieci i młodzieży

12 Sklepik, bufet, automat sprzedający Co można sprzedawać? 1. kanapki (pieczywo razowe lub pełnoziarniste, bez sera topionego) 2. sałatki i surówki (z olejem, ziołami, przyprawami świeżymi lub suszonymi bez dodatku soli) 3. mleko i produkty mleczne (ograniczenie cukru i tłuszczu, bez słodzików) 4. napoje zastępujące mleko, np. sojowy (ograniczenie cukru i soli, bez słodzików) 5. zbożowe produkty śniadaniowe i inne produkty zbożowe (bez dodatku cukru i słodzików, ograniczenie soli) 6. warzywa i owoce surowe i przetworzone (bez dodatku cukru i słodzików, ograniczenie soli) 7. warzywa i owoce suszone (bez dodatku cukru, słodzików, soli, tłuszczu, w opakowaniach nieprzekraczających 100 g)

13 Sklepik, bufet, automat sprzedający Co można sprzedawać? 7. soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne (opakowania nie większe niż 330 ml) 8. przeciery, musy owocowe, warzywne, owocowo-warzywne 9. koktajle owocowe, warzywne, owocowo-warzywne 10. wodę mineralną nisko lub średniozmineralizowaną, wodę źródlaną, stołową 11. inne napoje przygotowane na miejscu: herbata, napary owocowe, kawa zbożowa Wszystkie ww. produkty i napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących, dozwolony naturalny miód pszczeli do herbaty i kawy

14 Szkolny sklepik uczniowski Szkoła, Legionowo Źródło: zsp2.legionowo.pl

15 Stołówka szkolna Ograniczenia dla cukru Limity zawartości cukrów w: 1. zbożowych produktach śniadaniowych 2. mleku i produktach mlecznych 3. napojach zastępujących mleko (np. sojowym) Produkty bez dodatku cukrów i substancji słodzących: 1. warzywa i owoce (surowe, przetworzone, suszone) 2. orzechy i nasiona 3. soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne 4. napoje przygotowane na miejscu (herbata, kawa zbożowa, kakao dozwolone słodzenie naturalnym miodem pszczelim)

16 Cukier (dodany) w diecie ucznia 15 g 10 g 45 g 15,6 g 20 g 7,7 g 18,4 g 10 g Cukier: ,6+20+7,7+18,4+10 = 142 g 3 g 5 g 0 g 0 g 0 g 5 g Cukier: = 13 g

17 Stołówka szkolna Ograniczenia dla soli Limity zawartości sodu/soli w: 1. produktach zbożowych lub ziemniakach (przetworzonych) 2. warzywach przetworzonych (ograniczenia nie dotyczą kapusty kwaszonej i ogórków kwaszonych) 3. napojach zastępujących mleko (np. sojowym) 4. sokach warzywnych, owocowo-warzywnych Produkty bez dodatku soli: 1. warzywa i owoce suszone 2. orzechy i nasiona 3. zioła lub przyprawy świeże lub suszone

18 Stołówka szkolna Ograniczenia dla tłuszczu Limity zawartości tłuszczu w: 1. produktach zbożowych lub ziemniakach (przetworzonych) 2. innych produktach (nie wymienionych z nazwy w rozporządzeniu) Produkty bez dodatku tłuszczu: 1. warzywa i owoce suszone 2. orzechy i nasiona

19 Stołówka szkolna Ograniczenia dla potraw smażonych W ciągu tygodnia nie więcej niż jedna porcja: 1. smażonych produktów zbożowych lub z ziemniaków (np. naleśniki, frytki) 2. potrawy smażonej z mięsa, ryby, jaj, nasion roślin strączkowych

20 Stołówka szkolna Promowanie spożycia warzyw i owoców 1. jedna lub więcej porcji warzyw i owoców każdego dnia w posiłku obiadowym 2. trzy lub więcej różnych warzyw i owoców w posiłkach obiadowych w tygodniu, w tym minimum 3 surówki 3. dodatek warzyw lub owoców podaje się w każdym posiłku każdego dnia

21 Wspólne śniadanie w sali lekcyjnej Szkoła, Toruń Źródło: pomorska.pl

22 Śniadanie W planie lekcji każdego ucznia przerwa śniadaniowa trwająca min Wspólne, nauczyciela z uczniami zjadanie samodzielnie przygotowanego śniadania W sali lekcyjnej, stołówce, świetlicy Mycie rąk przed i zębów po posiłku Dożywianie od śniadania

23 Samoobsługa w stołówce Szkoła, Białystok Źródło: wspolczesna.pl

24 Obiad Spokojne zjadanie posiłku w stołówce, sali lekcyjnej, świetlicy Dłuższa przerwa obiadowa, trwająca min Umycie rąk przed i zębów po posiłku Przestrzeganie zasad etykiety stołu

25 Wiem, co piję warszawska kranówka Powszechny dostęp do bezpłatnej wody dla dzieci i personelu Profilaktyka zdrowia, w tym choroby próchnicowej, promocja prawidłowego żywienia Promowanie zachowań proekologicznych Oszczędności w wydatkach indywidualnych rodziców na wodę w butelkach

26

27 Odpowiedzialność i zadania dyrektora Dyrektor odpowiada za: treść umowy zawartej z podmiotem zewnętrznym prowadzącym sprzedaż środków spożywczych lub działalność w zakresie zbiorowego żywienia; bezwzględny zakaz stosowania w żywieniu zbiorowym środków spożywczych niespełniających wymagań określonych przez Ministra Zdrowia (lista produktów powinna stanowić załącznik do umowy); bezwzględny zakaz reklamy oraz promocji polegającej na prowadzeniu działalności zachęcającej do nabywania środków spożywczych innych niż określone przez Ministra Zdrowia i niespełniających wymagań określonych w przepisach wydanych przez Ministra Zdrowia; zobowiązanie podmiotu do poddania się w każdym czasie kontroli dyrektora w zakresie sposobu realizacji umowy;

28 Odpowiedzialność i zadania dyrektora W przypadku, gdy sprzedaż środków spożywczych lub zbiorowe żywienie prowadzone jest przez pracowników jednostki systemu oświaty, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, dyrektor powinien zmienić tym pracownikom zakres obowiązków w części dotyczącej podstawowych obowiązków pracowniczych! (dodać bezwzględny nakaz przestrzegania przepisów ustawy i rozporządzenia Ministra Zdrowia) i przeprowadzić szkolenie w tym zakresie.

29 Dlaczego potrzebne są zmiany? Dzieci tyją % % Najwyższy wzrost zaobserwowano w Polsce, gdzie procent dzieci z nadwagą podwoił się UNICEF % Mazowsze Musimy zatrzymać epidemię otyłości IŻŻ 2015

30 Dlaczego potrzebne są zmiany? Dzieci mają próchnicę Częstość 87% (Francja 22,2%, Dania 25%, USA 30%) Frekwencja 5,1 (zainfekowanych zębów) Najgorsza sytuacja spośród wszystkich przebadanych krajów. Jedynie w Wietnamie jest większa intensywność 6,15 WHO 2006

31 działania wspierające szkoły podstawowe warsztaty (żywieniowe i kulinarne) klasy II książeczka Dlaczego warto jeść śniadania klasy II cykliczne warsztaty edukacyjne dla rodziców ( r., Służewski Dom Kultury) warsztaty dla kucharek źródełka materiały informacyjno-edukacyjne o wodzie wiemcojem.um.warszawa.pl

32 Zatem, jeśli zgadzasz się że bardzo ważne jest co jedzą dzieci przed posiłkiem należy umyć ręce posiłek należy jeść na siedząco i powoli po posiłku należy myć zęby dzieci nie są świadomymi konsumentami dobre maniery, taktowne zachowanie są wyznacznikiem kultury osobistej człowieka kształtowanie nawyków służących zdrowiu jest rolą szkoły

33 to zmień w swojej szkole Organizację żywienia Zwyczaje dzieci na korzystne dla zdrowia wiemcojem.um.warszawa.pl

34

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1 Grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży

Bardziej szczegółowo

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 W żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży w jednostkach systemu

Bardziej szczegółowo

Nowe prawo dotyczące żywienia w placówkach oświatowych

Nowe prawo dotyczące żywienia w placówkach oświatowych Nowe prawo dotyczące żywienia w placówkach oświatowych Żywienie dzieci i młodzieży w świetle przepisów ROZPORZĄDZENIA MINISTRA ZDROWIA z dnia 26 sierpnia 2015 r. Akty prawne 1. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle nowych przepisów

Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle nowych przepisów Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle nowych przepisów Piotr Pokrzywa Kierownik Oddziału Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zakresie żywienia dzieci w jednostkach systemu oświaty

Zmiany w zakresie żywienia dzieci w jednostkach systemu oświaty OPUBLIKOWANO: 30 WRZEŚNIA 2015 Zmiany w zakresie żywienia dzieci w jednostkach systemu oświaty Opracowała: Diana Kaczorek, prawnik, legislator, pracownik administracji publicznej Podstawa prawna: Ustawa

Bardziej szczegółowo

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia Zasady układania jadłospisów, zmiany w wykorzystywanych dotychczas produktach spożywczych, obliczanie wartości odżywczej posiłku, przykładowy jadłospis dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska

Bardziej szczegółowo

Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania

Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE REGULACJE PRAWNE

WPROWADZENIE REGULACJE PRAWNE WPROWADZENIE Z dniem 1 września 2015r., w życie wchodzi nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Jana Kasprowicza 34 500 Zakopane, ul. Harenda 21 tel/fax 1820682 77 sp9zakopane@poczta.onet.pl www.sp9zakopane.

Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Jana Kasprowicza 34 500 Zakopane, ul. Harenda 21 tel/fax 1820682 77 sp9zakopane@poczta.onet.pl www.sp9zakopane. Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Jana Kasprowicza 34 500 Zakopane, ul. Harenda 21 tel/fax 1820682 77 sp9zakopane@poczta.onet.pl www.sp9zakopane.pl - WZÓR - UMOWA Zawarta w dniu 2015 roku w Zakopanem pomiędzy:

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

Radom, dnia r. OGŁOSZENIE

Radom, dnia r. OGŁOSZENIE Radom, dnia 10. 08. 2016 r. OGŁOSZENIE Dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 32 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Radomiu ogłasza konkurs ofert na najem pomieszczenia i prowadzenie sklepiku szkolnego

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia:

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ckuip.kalisz.pl Kalisz: Świadczenie usług całodziennego żywienia dla młodzieży przebywającej

Bardziej szczegółowo

Jolanta Nizio Sekcja Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku

Jolanta Nizio Sekcja Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku Sklepiki szkolne - Grupy środków spożywczych przeznaczonych/rekomendowanych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty w świetle nowych regulacji prawnych Jolanta Nizio Sekcja Higieny

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Symbole Szkoły Podstawowej nr 6 SKLEPIK WZOROWY SMACZNY I ZDROWY Zdrowe odżywianie to podstawa!!! Jeść musimy, bowiem to podstawowy składnik

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na smaczny i zdrowy jadłospis

Regulamin konkursu na smaczny i zdrowy jadłospis Regulamin konkursu na smaczny i zdrowy jadłospis Dla placówek oświatowych biorących udział w programie pilotażowym Gdańsk - jemy zdrowo Postanowienia ogólne. Konkurs organizowany jest pod nazwą Smaczny

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Wymagania. mgr inż. Aneta Grabek Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie Oddział Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku

Wymagania. mgr inż. Aneta Grabek Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie Oddział Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku Wymagania jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015r.

Bardziej szczegółowo

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/8833,koniec-niezdrowych-przekasek-w-szkolach -nowe-przepisy-zywieniowe.html Wygenerowano: Wtorek, 15 grudnia 2015, 01:19 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Żywienie dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty w placówkach żywienia zbiorowego zamkniętego w świetle nowych przepisów prawnych

Żywienie dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty w placówkach żywienia zbiorowego zamkniętego w świetle nowych przepisów prawnych Żywienie dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty w placówkach żywienia zbiorowego zamkniętego w świetle nowych przepisów prawnych Od dnia 1 września 2015 r. weszła w życie zmiana do ustawy O BEZPIECZEŃSTWIE

Bardziej szczegółowo

Izabela Kornecka Sekcja Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku

Izabela Kornecka Sekcja Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku Wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty w świetle rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

masło o zawartości trzech czwartych tłuszczu produkt zawierający nie mniej niż 60% i nie więcej niż 62% tłuszczu mlecznego;

masło o zawartości trzech czwartych tłuszczu produkt zawierający nie mniej niż 60% i nie więcej niż 62% tłuszczu mlecznego; 06.11.2015 Najczęściej zadawane pytania dotyczące rozporządzenia sklepikowego W związku z licznymi zapytaniami do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR dla PLACÓWEK OŚWIATOWYCH w kwestii żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży

INFORMATOR dla PLACÓWEK OŚWIATOWYCH w kwestii żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży Celem głównym programu jest zwiększenie skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych rzecz bezpieczeństwa i tworzenia przyjaznego środowiska w szkołach i placówkach. na Działania dotyczące wdrożenia

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zaręby Kościelne, RGK

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zaręby Kościelne, RGK Zaręby Kościelne, 2016.08.22 RGK.2710.1.2016 ZAPYTANIE OFERTOWE Wójt Gminy Zaręby Kościelne zaprasza do składania ofert na wynajem pomieszczenia w celu prowadzenia sklepiku szkolnego w okresie od 01.09.2016

Bardziej szczegółowo

Żyjmy zdrowo kolorowo

Żyjmy zdrowo kolorowo Żyjmy zdrowo kolorowo Publiczna Szkoła Podstawowa u Ujeździe już od lat promuje zdrowy tryb życia pod hasłem Żyjmy zdrowo kolorowo. Podejmowane w ramach tego przedsięwzięcia działania mają na celu wypracowanie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum

Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum Autor: mgr Beata Draczko Temat lekcji: Wiem, co jem. Zasady racjonalnego odżywiania się człowieka. Cel ogólny: - zapoznanie uczniów z zasadami racjonalnego

Bardziej szczegółowo

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego SKLEPIKI SZKOLNE Prawidłowe żywienie jest jednym z istotnych elementów wpływających korzystnie na zdrowie dziecka. Dzieci i młodzież powinny spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Oznacza to, iż w czasie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 1 BAJKA W SZCZYTNIE

MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 1 BAJKA W SZCZYTNIE MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 1 BAJKA W SZCZYTNIE Opracowała: mgr Ewelina Pliszka Rok szkolny: 2015/2016 Drogi rodzicu! Wiek przedszkolny to ten moment w życiu dziecka, kiedy najszybciej się rozwija. Aby kilkulatek

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW)

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) pt. Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i

Bardziej szczegółowo

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r.

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. Program Koła Kulinarnego Palce lizać Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. 1 Założenia ogólne: Prowadzące: Aneta Ciapcińska i Aleksandra Rubajczyk Miejsce realizacji: Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

SKLEPIK SZKOLNY. Opracowanie: Katarzyna Jaworska. Maj 2015

SKLEPIK SZKOLNY. Opracowanie: Katarzyna Jaworska. Maj 2015 SKLEPIK SZKOLNY Opracowanie: Katarzyna Jaworska Maj 2015 Nowelizacja Ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia Co można sprzedawać w sklepikach szkolnych? W jednostkach systemu

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Polega ono na całkowitym pokryciu zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Tabela uwag do projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać

Bardziej szczegółowo

Na przedszkolnym talerzyku

Na przedszkolnym talerzyku Na przedszkolnym talerzyku W obecnym roku szkolnym pojawiła się informacja o rewolucji w dziecięcym menu. Wśród rodziców rozchodzą się wieści, że jedzenie w szkole i przedszkolu jest teraz niesmaczne i

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SOPZ wyŝywienie podczas IV Forum Rozwoju Mazowsza i jednodniowej konferencji.

Załącznik nr 1 do SOPZ wyŝywienie podczas IV Forum Rozwoju Mazowsza i jednodniowej konferencji. dla rozwoju Mazowsza WYDATEK WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO 2007-2013

Bardziej szczegółowo

Obowiązki i możliwości działań dyrektora w świetle ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U.

Obowiązki i możliwości działań dyrektora w świetle ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Obowiązki i możliwości działań dyrektora w świetle ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. 2015 r., poz. 35) 1 Zmiany w ustawie 1 września 2015

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DLA RODZICÓW

EDUKACJA DLA RODZICÓW Materiał opracowała: Jolanta Gęca EDUKACJA DLA RODZICÓW Prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży jest szczególnie istotne, ze względu na fazę intensywnego wzrostu i dojrzewania. Dla utrzymania wzrostu i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia 24 maja 2012 r.

UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia 24 maja 2012 r. UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu zdrowotnego w zakresie upowszechniania zasad prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny Żyj smacznie i zdrowo

Program edukacyjny Żyj smacznie i zdrowo Program edukacyjny Żyj smacznie i zdrowo Cel i założenia: Przypomnienie zasad prawidłowego i smacznego odżywiania Niemarnowanie jedzenia Zachęcenie do rodzinnego spożywania posiłków Zmniejszanie ilości

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju Mazowsza

dla rozwoju Mazowsza dla rozwoju Mazowsza Wydatek współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013

Bardziej szczegółowo

W ROKU SZKOLNYM 2013/2014, JAK W LATACH POPRZEDNICH, UCZESTNICZYMY W AKCJI,,SZKLANKA MLEKA I,,OWOCE W SZKOLE

W ROKU SZKOLNYM 2013/2014, JAK W LATACH POPRZEDNICH, UCZESTNICZYMY W AKCJI,,SZKLANKA MLEKA I,,OWOCE W SZKOLE W ROKU SZKOLNYM 2013/2014, JAK W LATACH POPRZEDNICH, UCZESTNICZYMY W AKCJI,,SZKLANKA MLEKA I,,OWOCE W SZKOLE Program Szklanka Mleka Celem programu Szklanka mleka jest kształtowanie wśród dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem. odzieży

SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem. odzieży SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem odzieży Źródła a informacji Informacja NIK o wynikach kontroli realizacji zadań w zakresie zapobiegania nadwadze i otyłości u dzieci

Bardziej szczegółowo

Informacja o realizacji w szkołach wieloletniego programu

Informacja o realizacji w szkołach wieloletniego programu KURATORIUM OŚWIATY W KRAKOWIE Informacja o realizacji w szkołach wieloletniego programu Pomoc państwa w zakresie dożywiania PZA.III.531.1.11.MI luty 11 Opracowanie: Wydział Pragmatyki Zawodowej i Administracji

Bardziej szczegółowo

Interpretacja przepisów rozporządzenia MZ z dnia 26 sierpnia 2015r

Interpretacja przepisów rozporządzenia MZ z dnia 26 sierpnia 2015r Interpretacja przepisów rozporządzenia MZ z dnia 26 sierpnia 2015r 1 Do jednej z najważniejszych chorób żywieniowozależnych należy otyłość, która w ostatnich latach przybiera charakter globalnej epidemii.

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj

Czym jest program Trzymaj Trzymaj formę! Czym jest program Trzymaj formę"? "Trzymaj formę" " to inicjatywa propagująca zdrowy styl życia o unikalnym dwukierunkowym podejściu: promującym zbilansowane odżywianie połą łączone z regularną

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZŁE NAWYKI ŻYWIENIOWEKONSEKWENCJE zmniejszona wydolność fizyczna dziecka, płaskostopie, skrzywienia

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis Żywienie i aktywność fizyczna mają wpływ na rozwój psychofizyczny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Imię i nazwisko.. Data urodzenia.. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu. Podpis: ... Rodzaj wykonywanej pracy

ANKIETA. Imię i nazwisko.. Data urodzenia.. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu. Podpis: ... Rodzaj wykonywanej pracy ANKIETA Proszę o rzetelne, zgodne ze stanem faktycznym wypełnienie ankiety, gdyż jest to niezbędne do opracowania dobrze dopasowanego planu dietetycznego. Imię i nazwisko.. Data urodzenia.. Tel. Kontaktowy

Bardziej szczegółowo

Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna

Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna Wybrane odpowiedzi proszę podkreślić. IMIĘ I NAZWISKO:... 1. Data wypełniania formularza - 2. Płeć A. kobieta B. mężczyzna 3. Wiek - 4. Wzrost - Aktualna masa ciała

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie

Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie Opracowali uczestnicy/uczestniczki koła dziennikarskiego Numer poświęcony programowi Owoce i warzywa w szkole 1 Program

Bardziej szczegółowo

pomaga w nawiązaniu i utrzymaniu więzi towarzyskich 2% 1 dostarcza niezbędnych składników odżywczyc 97% 62 przynosi wiele przyjemności 2% 1

pomaga w nawiązaniu i utrzymaniu więzi towarzyskich 2% 1 dostarcza niezbędnych składników odżywczyc 97% 62 przynosi wiele przyjemności 2% 1 Zdrowy styl życia Strona 1 1. Jaką najważniejszą rolę pełni odżywianie? pomaga w nawiązaniu i utrzymaniu więzi towarzyskich 2% 1 dostarcza niezbędnych składników odżywczyc 97% 62 przynosi wiele przyjemności

Bardziej szczegółowo

Reaktywacja szkolnych sklepików wyzwaniem szkoły promującej zdrowie. Mgr Agnieszka Danielewicz dietetyk, edukator społeczny w cukrzycy

Reaktywacja szkolnych sklepików wyzwaniem szkoły promującej zdrowie. Mgr Agnieszka Danielewicz dietetyk, edukator społeczny w cukrzycy Reaktywacja szkolnych sklepików wyzwaniem szkoły promującej zdrowie Mgr Agnieszka Danielewicz dietetyk, edukator społeczny w cukrzycy Z.D.R.O.W.I.E. Zdrowy Pomorzanin, Zdrowy Uczeń, Zdrowy Nauczyciel,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Imię i nazwisko. Data urodzenia Masa ciała Wzrost. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu

ANKIETA. Imię i nazwisko. Data urodzenia Masa ciała Wzrost. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu ANKIETA Proszę o rzetelne, zgodne ze stanem faktycznym wypełnienie ankiety, gdyż jest to niezbędne do opracowania dobrze dopasowanego planu dietetycznego. Imię i nazwisko.. Data urodzenia Masa ciała Wzrost.

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

Jakościowe metody oceny sposobu żywienia

Jakościowe metody oceny sposobu żywienia Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gorzowie Wlkp. Jakościowe metody oceny sposobu żywienia Małgorzata Stodolak Gorzów Wlkp. 15.12.2014 r. Normy żywienia dla populacji polskiej nowelizacja,

Bardziej szczegółowo

Obszar nr 3 edukacja zdrowotna

Obszar nr 3 edukacja zdrowotna Obszar nr 3 edukacja zdrowotna Nasza szkoła należy sieci Szkół promujących zdrowie. Systematycznie organizuje działania promujące zdrowy tryb życia. Podejmujemy świadome działania, aby rozwijać i wspierać

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. 2009, str.: Gawęcki J., Roszkowski W.: Żywienie człowieka a zdrowie publiczne (Tom 3). Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

UZASADNIENIE. 2009, str.: Gawęcki J., Roszkowski W.: Żywienie człowieka a zdrowie publiczne (Tom 3). Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa UZASADNIENIE Zasadniczym celem projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Sól jako główne źródło sodu w polskiej diecie

Sól jako główne źródło sodu w polskiej diecie Sól jako główne źródło sodu w polskiej diecie Anna Wojtasik Instytut Żywności i Żywienia Wszechnica Żywieniowa SGGW, Warszawa 20 kwietnia 2016 r. Sól kuchenna (chlorek sodu NaCl) Jest głównym źródłem sodu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie 13

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie 13 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 13 I. Mąka, kasze, ryż, makarony 15 1. Wstęp 15 2. Mąka 16 2.1. Przemiał ziarna zbożowego 16 2.2. Mąki chlebowe i niechlebowe 17 2.2.1. Mąki chlebowe 17 2.2.2. Mąki niechlebowe

Bardziej szczegółowo

Program Owoce w szkole i jego ocena

Program Owoce w szkole i jego ocena Program Owoce w szkole i jego ocena Warszawa, marzec 2012 Od roku szkolnego 2009/2010 Agencja Rynku Rolnego administruje programem Wspólnej Polityki Rolnej Owoce w szkole Obecnie trwa trzeci rok szkolny

Bardziej szczegółowo

Lista produktów rekomendowanych i nierekomendowanych w stołówkach przedszkolnych i szkolnych

Lista produktów rekomendowanych i nierekomendowanych w stołówkach przedszkolnych i szkolnych Lista produktów rekomendowanych i nierekomendowanych w stołówkach przedszkolnych i szkolnych Produkty rekomendowane w stołówkach przedszkolnych i szkolnych pieczywo: chleb, bułki, ciabatty, rogale, bardzo

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz do badania zachowań żywieniowych i opinii na temat żywności i żywienia

Kwestionariusz do badania zachowań żywieniowych i opinii na temat żywności i żywienia Kwestionariusz do badania zachowań żywieniowych i opinii na temat żywności i żywienia Proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania zamieszczone w kwestionariuszu, poprzez zakreślenie odpowiedniego pola znakiem

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŻYWIENIOWA Proszę o wypełnienie ankiety przed przyjściem do dietetyka oraz przyniesienie wyników badań na spotkanie.

ANKIETA ŻYWIENIOWA Proszę o wypełnienie ankiety przed przyjściem do dietetyka oraz przyniesienie wyników badań na spotkanie. ANKIETA ŻYWIENIOWA Proszę o wypełnienie ankiety przed przyjściem do dietetyka oraz przyniesienie wyników badań na spotkanie. Imię i nazwisko Zdiagnozowane schorzenia lub dolegliwości.. 1. Od jakiego czasu

Bardziej szczegółowo

ZASADY RACJONALNEGO ŻYWIENIA

ZASADY RACJONALNEGO ŻYWIENIA ZASADY RACJONALNEGO ŻYWIENIA Niech żywność będzie Twoim lekarstwem, a lekarstwo Twoją żywnością, słowa te wypowiedziane przez Hipokratesa - lekarza greckiego - ojca medycyny w III wieku przed Chrystusem

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z TOWAROZNAWSTWEM Klasy 2TŻ1, 2TŻ2

TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z TOWAROZNAWSTWEM Klasy 2TŻ1, 2TŻ2 TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z TOWAROZNAWSTWEM Klasy 2TŻ1, 2TŻ2 Moduł - dział -temat L.p. Zakres treści Zapoznanie z PSO Kryteriami 1 egzaminu zawodowego Powtórzenie wiadomości z klasy I 2 Powtórzenie wiadomości

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA 1 Oznaczenie sprawy: CKUiP-KG.271.2.2016 Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego w Kaliszu ul. Handlowa 9, 62-800 Kalisz SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA dotycząca postępowania na: Świadczenie

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY Poprawa jakości żywienia dzieci i młodzieży na terenie placówek oświatowych w Gdańsku.

CEL GŁÓWNY Poprawa jakości żywienia dzieci i młodzieży na terenie placówek oświatowych w Gdańsku. CEL GŁÓWNY Poprawa jakości żywienia dzieci i młodzieży na terenie placówek oświatowych w Gdańsku. Program Gdańsk jemy zdrowo! odpowiada na dwie potrzeby: Konieczność dostosowania standardów żywieniowych

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Mleko w szkole Cele programu Mleko w szkole promowanie spożycia mleka i przetworów mlecznych w placówkach oświatowych

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo