scenariusz dla Polski Zbigniew W. Kundzewicz

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "scenariusz dla Polski Zbigniew W. Kundzewicz"

Transkrypt

1 Seminarium Bioróżnorodność a zmiany klimatyczne zagrożenia, szanse, kierunki działań, Warszawa, Ministerstwo Środowiska, 25 listopada 2010 Prognozowane kierunki zmian klimatycznych scenariusz dla Polski Zbigniew W. Kundzewicz Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN w Poznaniu Poczdamski Instytut Badań nad Konsekwencjami Klimatu

2 1. Wstęp Klimat się ociepla 2. Przyczyny zmian klimatu 3. Konsekwencje zmian klimatu 4. Co dalej? 2

3 3

4 Globalny wskaźnik temperatury ląd-ocean Anomalie temperaturowe (oc) Średnia roczna 5-letnia średnia ruchoma Odchylenia temperatury globalnej od wartości z wielolecia Źródło:

5 Ocieplenie klimatu jest niewątpliwe we wszystkich skalach przestrzennych Slope(100) = Slope (50) = Slope (25) = Średnia temperatura roczna w Poczdamie. Źródło: Kundzewicz & Huang 12/8/2010 5

6 Źródło: H. Lorenc 6

7 Odchylenia średniej temperatury stycznia 2010 od wartości z wielolecia Źródło:

8 Liczba dób z przymrozkiem w roku dla stacji w Poczdamie ( ) Mimo wyraźnej tendencji ocieplenia może wystąpić zima z wieloma dobami o temperaturze minimalnej poniżej 0 o C [Kundzewicz & Józefczyk (2008)] R 2 = 0, Days Year 8

9 1. Wstęp Klimat się ociepla 2. Przyczyny zmian klimatu 3. Konsekwencje zmian klimatu 4. Co dalej? 9

10 Jedyną niezmienną cechą klimatu naszej planety jest to, że ulega zmianom. Wielokrotnie w historii Ziemi okresy chłodniejsze przeplatały się z cieplejszymi. Mechanizmy zmian klimatu: - wahania promieniowania słonecznego (aktywność Słońca), - zmiana parametrów ruchu Ziemi wokół Słońca (cykle zmian mimośrodu eliptycznej orbity, precesji i kąta nachylenia osi do płaszczyzny ekliptyki), - zmiana składu ziemskiej atmosfery (gazy cieplarniane) i - zmiana własności powierzchni Ziemi (współczynnik odbicia, retencja wodna). 10

11 The Greenhouse Effect Efekt cieplarniany Promieniowanie Solar radiationsłoneczne Promieniowanie Long-wave radiation długofalowe Słońce podgrzewa Ziemię do 18 o C JTH COP6bis/SBSTA Efekt cieplarniany dodaje 33 o C Średnia temperatura globalna 15 o C 11

12 Antropopresja (Źródło: Kajfez-Bogataj) Oszacowanie dla r Oszacowanie dla r Wzrost Prognoza na r Liczba ludności [miliardy] Produkcja energii pierwotnej [EJ] Produkt globalny brutto [biliony US$] Emisje dwutlenku węgla [Gt C] Dzienna podróż (oprócz chodzenia i biegu) [km] x 9-10? x , x ,3 6,4 21 x , x ? 12

13 Rośnie atmosferyczne stężenie dwutlenku węgla Instytut Oceanografii Scrippsa Laboratorium Badawcze Systemu Ziemskiego NOAA Rok Lat temu Źródła: NOAA, IPCC 13

14 Wymuszenia radiacyjne między 1750 a 2005 w W m -2 (IPCC, 2007) Czynnik Efekt Czynniki związane z działalnością człowieka W tym: Długowieczne gazy cieplarniane + 2,64 +1,60 Ozon + 0,30 Albedo (współczynnik odbicia) powierzchni - 0,10 Aerozole - 1,20 Czynniki naturalne Słońce +0,12 14

15 Modelowe symulacje temperatury globalnej obserwacje symulacja z uwzględnieniem tylko czynników naturalnych symulacja z uwzględnieniem czynników naturalnych i antropogenicznych 15

16 1. Wstęp Klimat się ociepla 2. Przyczyny zmian klimatu 3. Konsekwencje zmian klimatu 4. Co dalej? 16

17 Projekcje zmian temperatury globalnej w horyzoncie (środkowa kolumna) i (prawa kolumna), w odniesieniu do (Źródło: IPCC AR4 WG1 SPM, 2007) 17

18 Milly, Betancourt, Falkenmark, Hirsch, Kundzewicz, Lettenmaier & Stouffer. Stationarity is Dead: Whither Water Management? Science. 1 Feb Projekcje zmian w rocznym przepływie rzecznym ( wobec ), dla scenariusza A1B. Kolor reprezentuje medianę z 12 modeli. Obecność koloru oznacza, że 8 lub więcej modeli zgadza się co do kierunku 12/8/ zmian (zakreskowano obszar zgodności co najmniej 11 modeli).

19 Projekcje zmian (wg scenariusza A1B) temperatury średniej ( o C, mapa po lewej stronie) i opadu (mm/d, mapa po prawej stronie), w oparciu o średnią wartość ze zbioru wielu modeli dla roku 2050 (rozważono okres ) w porównaniu z okresem (Źródło: van der Linden i Mitchell, 2009). 19

20 Rolnictwo w Europie Przegrani i wygrani Rolnictwo w Europie jest ograniczone temperaturą na północy i na północnym wschodzie oraz ograniczone dostępnością wody na południu. Zmiany klimatu mogą osłabić pierwsze z tych ograniczeń, a wzmocnić drugie. W horyzoncie czasowym roku 2050, zagregowany wpływ zmian klimatu na rolnictwo w Europie może być korzystny. 12/8/

21 Gorące lato (VI-VIII) 2003 w Europie: Anomalie temperatury (a) Europa; (bd) Szwajcaria; (b) obserwacje dla ; (c) symulacje dla ; (d) symulacje dla (SRES A2). [IPCC AR4, 2007] Śmiertelność podczas fali upałów w Paryżu [Koppe i in., 2004] 21

22 Projekcje zmian wody 100-letniej Źródło danych: Hirabayashi (2008) 22

23 Zmiany częstości występowania obecnej suszy 100-letniej w Europie dla dwóch modeli (ECHAM4 i HadCM3) i dla dwóch horyzontów czasowych (lata 2020-te i 2070-te). Kolor czerwony wzrost częstości, kolor zielony spadek częstości. Źródło: Lehner i in. (2005 ).

24 Zmiany maksymalnej ilości kolejnych dni o Tmax>35C i Tmin>25C. Okres kontrolny , horyzont projekcji Na górze: średnia dla 6 modeli. Poniżej pojedyncze modele: (a) C4IRCA3, (b) ETHZ, (c) KNMI, (d) METOHC, (e) MPI-M-REMO, (f) SMHI RCA. 24

25 Zmiany klimatycznego bilansu wodnego w Polsce podczas lata (a) (b)

26 Zmiany długości okresu wegetacji (średnie dla 6 modeli) 26

27 Zmiany maksymalnej liczby kolejnych dni z opadem poniżej 0.1 mm/d (średnia dla 6 modeli) 27

28 (a) (b) Projekcje zmian plonów spowodowanych zmianami klimatu (między a ) [w t/ha] (a) ziemniaki, (b) pszenica 28

29 Tornada w Polsce. Źródło: Prof. Halina Lorenc

30 500-km wybrzeże Polski narażone jest na szereg zagrożeń od strony zmian klimatu i wzrostu poziomu morza, a w szczególności w regionach wschodnim i zachodnim, z Trójmiastem i Szczecinem. 30

31 Polska - zagrożenia: fale upałów (potrzebna kosztowna klimatyzacja); opady intensywne, powodzie i osuwiska; susze w sezonie wegetacyjnym; wzrost poziomu morza; silne wiatry; brak śniegu (sporty zimowe); i szanse: wyższa temperatura wody; mniejsza zachorowalność i śmiertelność zimą; oszczędność na opale 31

32 1. Wstęp Klimat się ociepla 2. Przyczyny zmian klimatu 3. Konsekwencje zmian klimatu 4. Co dalej? 32

33 S Koszty materialne M A S M mitygacja A adaptacja S straty (bilans, netto) M A 2 C 4 C Globalne ocieplenie AD 2100

34 Cele Unii Europejskiej: - utrzymać w ryzach wzrost średniej temperatury globalnej, by ocieplenie nie przekroczyło 2 C ponad temperaturę sprzed epoki przemysłowej - zredukować emisje gazów cieplarnianych w UE o przynajmniej 20% do 2020 w porównaniu do poziomu roku 1990 (w razie globalnego porozumienia o 30% do 2020); zredukować emisje globalne o 50 % do 2050; do roku 2020 co najmniej 20% energii powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych, a efektywność energetyczna winna wzrosnąć o co najmniej 20%. 34

35 Prof. Jaworowski: Człowiek nie ma nic do klimatu (Rzeczpospolita, 8 XII 2008) 35

36 Dziękuję za uwagę

Lokalną Grupę Działania. Debata realizowana w ramach projektu. wdrażanego przez

Lokalną Grupę Działania. Debata realizowana w ramach projektu. wdrażanego przez Odchylenie od normy (1961-1990; o C) 2016-09-12 Debata realizowana w ramach projektu wdrażanego przez Lokalną Grupę Działania a finansowanego przez Fundację na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa ze środków

Bardziej szczegółowo

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

Zmiana klimatu konsekwencje dla rolnictwa. Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach

Zmiana klimatu konsekwencje dla rolnictwa. Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach SZKOLENIE CENTRALNE Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Gospodarowanie wodą w rolnictwie w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych Zmiana klimatu konsekwencje dla

Bardziej szczegółowo

Klimat w Polsce w 21. wieku

Klimat w Polsce w 21. wieku Klimat w Polsce w 21. wieku na podstawie numerycznych symulacji regionalnych Małgorzata Liszewska Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UNIWERSYTET WARSZAWSKI 1/42 POGODA

Bardziej szczegółowo

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Wprowadzenie do zagadnień ochrony. klimatu i gospodarki niskoemisyjnej Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla miasta Józefowa Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Zmiany klimatu W ostatnich latach termin

Bardziej szczegółowo

Diagnoza klimatu oraz scenariusze zmian klimatu w zlewni Nysy Łużyckiej i jej otoczeniu

Diagnoza klimatu oraz scenariusze zmian klimatu w zlewni Nysy Łużyckiej i jej otoczeniu Konferencja końcowa projektu Neymo Diagnoza klimatu oraz scenariusze zmian klimatu w zlewni Nysy Łużyckiej i jej otoczeniu Irena Otop, Bartłomiej Miszuk, Marzenna Strońska Goerlitz, 17.11.2014 PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo wobec zmian klimatu

Rolnictwo wobec zmian klimatu Rolnictwo wobec zmian klimatu Konrad Prandecki Jachranka 9-11 grudnia 2013 r. 1.Wprowadzenie Plan wystąpienia 2.Zmiany klimatyczne 3.Klimatyczne wyzwania dla rolnictwa 4.Wnioski 2 Wprowadzenie Procesy

Bardziej szczegółowo

Prezentacja grupy A ZAPRASZAMY

Prezentacja grupy A ZAPRASZAMY Prezentacja grupy A Pojecie kluczowe: Globalne i lokalne problemy środowiska. Temat: Jaki wpływ mają nasze działania na globalne ocieplenie? Problem badawczy: Jaki wpływ ma zużycie wody na globalne ocieplenie?

Bardziej szczegółowo

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 2016 Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 Elżbieta Niemierka Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej 2016-01-07 1. SPIS TREŚCI 2. Gaz cieplarniany - definicja...

Bardziej szczegółowo

Zmiany agroklimatu w Polsce

Zmiany agroklimatu w Polsce Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Zmiany agroklimatu w Polsce Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Ocieplenie gobalne. fakty, mity, interpretacje... Ocieplenie globalne. Czy współczesne ocieplenie globalne jest faktem? Mit Fakt

Ocieplenie gobalne. fakty, mity, interpretacje... Ocieplenie globalne. Czy współczesne ocieplenie globalne jest faktem? Mit Fakt Ocieplenie globalne Ocieplenie gobalne fakty, mity, interpretacje... Mit Fakt przyczyny naturalne skutek działalności człowieka nic nie moŝemy zrobić moŝemy zaradzić moŝemy przewidywać moŝemy regulować

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu a rolnictwo

Zmiany klimatu a rolnictwo Zmiany klimatu a rolnictwo Jerzy Kozyra IUNG-PIB Bratoszewice, 07.06.2013 Referat opracowano w ramach Programu Wieloletniego IUNG-PIB Zadanie 1.1. System informacji o wpływie zmian klimatycznych na rolnictwo

Bardziej szczegółowo

Układ klimatyczny. kriosfera. atmosfera. biosfera. geosfera. hydrosfera

Układ klimatyczny. kriosfera. atmosfera. biosfera. geosfera. hydrosfera Układ klimatyczny kriosfera atmosfera biosfera geosfera hydrosfera 1 Klimat, bilans energetyczny 30% 66% T=15oC Bez efektu cieplarnianego T=-18oC 2 Przyczyny zmian klimatycznych Przyczyny zewnętrzne: Zmiana

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 2/2017 (9-15 STYCZNIA 2017)

TYDZIEŃ 2/2017 (9-15 STYCZNIA 2017) Strona 1 z 8 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 10 stycznia 2017 11:38 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 2/2017 + grudniowe

Bardziej szczegółowo

Globalne ocieplenie okiem fizyka

Globalne ocieplenie okiem fizyka Globalne ocieplenie okiem fizyka Szymon Malinowski Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz naukaoklimacie.pl 29 września 2016 Zmiany średniej temperatury powierzchni Ziemi (GISTEMP) Zmiany rozkładu

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy www.itp.edu.pl Aktualne

Bardziej szczegółowo

Początki początków - maj br.

Początki początków - maj br. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie egzekwowania i ujmowania zagadnień klimatycznych w składanych dokumentach na etapie ooś w województwie kujawsko - pomorskim Rdoś Bydgoszcz Początki początków - maj

Bardziej szczegółowo

Bez względu na powód zmian jest cieplej

Bez względu na powód zmian jest cieplej -170-430 C 350 C 20 C -140-20 C ~ -150 C ~ -180 C ~ -250 C ~ -210 C 2013-01-21 Bez względu na powód zmian jest cieplej Jean Baptiste Joseph Fourier (ur. 21 marca 1768 w Auxerre - zm. 16 maja 1830 r. w

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 44/2016 (31 PAŹDZIERNIKA - 6 LISTOPADA 2016)

TYDZIEŃ 44/2016 (31 PAŹDZIERNIKA - 6 LISTOPADA 2016) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 2 listopada 2016 01:34 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 44/2016 TYDZIEŃ 44/2016

Bardziej szczegółowo

Magdalena Głogowska OŚRODEK ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Magdalena Głogowska OŚRODEK ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU Magdalena Głogowska OŚRODEK ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU KATOWICE, 03.10.2013 Bieruń 2010 Bielsko Biała 2010 Czechowice 2013 Gliwice 2010 Nawałnice w województwie śląskim, 2012 http://www.tvs.pl/40299,zerwane_dachy_powalone_drzewa_domy_bez_pradu_slask_po_przejsciu_nawalnic.html,galeria,67083

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KLIMATU W POLSCE OWIE XX WIEKU

ZMIANY KLIMATU W POLSCE OWIE XX WIEKU ZMIANY KLIMATU W POLSCE W DRUGIEJ POŁOWIE OWIE XX WIEKU prof. dr hab. inŝ.. Marian Rojek Instytut Kształtowania towania i Ochrony Środowiska Zakład ad Agro- i Hydrometeorologii Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia związane ze zmianami klimatu

Zagrożenia związane ze zmianami klimatu NAUKA 4/2010 69-76 ZBIGNIEW W. KUNDZEWICZ, KATARZYNA JUDA-REZLER Zagrożenia związane ze zmianami klimatu System klimatyczny Ziemi i jego zmiany Klimat ziemski zmieniał się już wielokrotnie w historii Ziemi

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla a zmiany klimatyczne

Dwutlenek węgla a zmiany klimatyczne Ryszard Wilk Sławomir Sładek Politechnika Śląska Dwutlenek węgla a zmiany klimatyczne Streszczenie W referacie przedstawiono w skrócie główne kierunki polityki energetycznej Unii Europejskiej. Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Irena Otop IMGW-PIB Warszawa, 24.02.2016 r. Seminarium PK GWP PLAN PREZENTACJI 1. Wprowadzenia: definicja suszy i fazy rozwoju suszy 2. Czynniki cyrkulacyjne

Bardziej szczegółowo

7. EFEKT CIEPLARNIANY

7. EFEKT CIEPLARNIANY 7. EFEKT CIEPLARNIANY 7.01. Efekt cieplarniany-wprowadzenie 7.02. Widmo promieniowania docierającego do powierzchni Ziemi i emitowanego z powierzchni Ziemi 7.03. Temperatura efektywna Ziemi 7.04. Termiczny

Bardziej szczegółowo

Opracowanie metody programowania i modelowania systemów wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenach nieprzemysłowych...

Opracowanie metody programowania i modelowania systemów wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenach nieprzemysłowych... 3.3. Energia słoneczna Najważniejszymi parametrami określającymi potencjał teoretyczny wykorzystania energii słonecznej na danym terenie jest ilość energii słonecznej docierającej do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

Problemy zanieczyszczenia powietrza w Polsce i innych krajach europejskich

Problemy zanieczyszczenia powietrza w Polsce i innych krajach europejskich Problemy zanieczyszczenia powietrza w Polsce i innych krajach europejskich Barbara Toczko Departament Monitoringu i Informacji o Środowisku Główny Inspektorat Ochrony Środowiska 15 listopada 2012 r. Wyniki

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo

Projekcja zmian wielkości plonów pszenicy w Polsce i Unii Europejskiej w latach 2030 i 2050 na podstawie modelu CAPRI

Projekcja zmian wielkości plonów pszenicy w Polsce i Unii Europejskiej w latach 2030 i 2050 na podstawie modelu CAPRI Alina Syp Projekcja zmian wielkości plonów pszenicy w Polsce i Unii Europejskiej w latach 2030 i 2050 na podstawie modelu CAPRI XXII Kongres Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu Kołobrzeg

Bardziej szczegółowo

Wentylacja naturalna i wymuszona z odzyskiem. ciepła w budynkach historycznych, rozwiązania umożliwiające wychładzanie budynków

Wentylacja naturalna i wymuszona z odzyskiem. ciepła w budynkach historycznych, rozwiązania umożliwiające wychładzanie budynków Wentylacja naturalna i wymuszona z odzyskiem. ciepła w budynkach historycznych, rozwiązania umożliwiające wychładzanie budynków dr inż. Arkadiusz Węglarz Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Naturalne i antropogeniczne zmiany klimatu

Naturalne i antropogeniczne zmiany klimatu Zmiany klimatu Naturalne i antropogeniczne zmiany klimatu Duża zmienność w przeszłości Problem z odzieleniem wpływów naturalnych i antropogenicznych Mechanizm sprzężeń zwrotnych Badania naukowe Scenariusze

Bardziej szczegółowo

Budownictwo pasywne i jego wpływ na ochronę środowiska. Anna Woroszyńska

Budownictwo pasywne i jego wpływ na ochronę środowiska. Anna Woroszyńska Budownictwo pasywne i jego wpływ na ochronę środowiska Anna Woroszyńska Dyrektywa o charakterystyce energetycznej budynków 2010/31/UE CEL: zmniejszenie energochłonności mieszkalnictwa i obiektów budowlanych

Bardziej szczegółowo

XXXIX OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody III stopnia pisemne podejście 2

XXXIX OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody III stopnia pisemne podejście 2 -2/1- Zadanie 8. W każdym z poniższych zdań wpisz lub podkreśl poprawną odpowiedź. XXXIX OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody III stopnia pisemne podejście 2 A. Słońce nie znajduje się dokładnie w centrum orbity

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Zbigniew M. Karaczun CZY I JAK ADAPTOWAĆ SIĘ DO ZMIAN KLIMATU W POLSCE

Dr hab. Zbigniew M. Karaczun CZY I JAK ADAPTOWAĆ SIĘ DO ZMIAN KLIMATU W POLSCE Dr hab. Zbigniew M. Karaczun CZY I JAK ADAPTOWAĆ SIĘ DO ZMIAN KLIMATU W POLSCE ZAKRES Co to jest adaptacja Problemy z adaptacją Czy należy adaptować się do zmian klimatu? W jaki sposób adaptować się do

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 1. Koordynator Dr Eligiusz Brzeźniak Zespół dydaktyczny Dr Eligiusz Brzeźniak

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 1. Koordynator Dr Eligiusz Brzeźniak Zespół dydaktyczny Dr Eligiusz Brzeźniak Ochrona środowiska II stopnia studia stacjonarne KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Globalne zmiany klimatu Global change of climate Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr Eligiusz Brzeźniak Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Dlaczego klimat się zmienia?

Dlaczego klimat się zmienia? Dlaczego klimat się zmienia? WSTĘP Pogoda i klimat są nierozerwalnie związane ze wszystkimi procesami zachodzącymi w atmosferze, których siłą napędową jest energia słoneczna. Ziemia zachowuje równowagę

Bardziej szczegółowo

Pojęcie klimatu jest różnie definiowane. Najczęściej jest on rozumiany jako zjawiska i procesy w atmosferze, charakterystyczne dla danego obszaru,

Pojęcie klimatu jest różnie definiowane. Najczęściej jest on rozumiany jako zjawiska i procesy w atmosferze, charakterystyczne dla danego obszaru, 1 2 Pojęcie klimatu jest różnie definiowane. Najczęściej jest on rozumiany jako zjawiska i procesy w atmosferze, charakterystyczne dla danego obszaru, kształtowane pod wpływem czynników fizycznych i geograficznych

Bardziej szczegółowo

Lato. Spójrzmy na kwantylową charakterystykę termiczną.

Lato. Spójrzmy na kwantylową charakterystykę termiczną. Lato Czy w ocieplającym się klimacie są jeszcze szanse na chłodne (w stosunku do lat z XX w.) lato? Wiele osób w komentarzach zdaje się twierdzić, że nie. Czy na pewno? Spójrzmy na kwantylową charakterystykę

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Ruch obiegowy Ziemi. Ruch obiegowy Ziemi. Cechy ruchu obiegowego. Cechy ruchu obiegowego

Ruch obiegowy Ziemi. Ruch obiegowy Ziemi. Cechy ruchu obiegowego. Cechy ruchu obiegowego Ruch obiegowy Ziemi Ruch obiegowy Ziemi Ziemia obiega Słońce po drodze zwanej orbitą ma ona kształt lekko wydłużonej elipsy Czas pełnego obiegu wynosi 365 dni 5 godzin 48 minut i 46 sekund okres ten nazywamy

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO-PODKARPACKI KLASTER CZYSTEJ ENERGII. Temat seminarium: Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych krajów UE

MAŁOPOLSKO-PODKARPACKI KLASTER CZYSTEJ ENERGII. Temat seminarium: Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych krajów UE Studia Podyplomowe EFEKTYWNE UŻYTKOWANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ w ramach projektu Śląsko-Małopolskie Centrum Kompetencji Zarządzania Energią Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych

Bardziej szczegółowo

Życie w Układzie Słonecznym I

Życie w Układzie Słonecznym I Astrobiologia Życie w Układzie Słonecznym I Wykład 4 Wczesne Słońce Moc promieniowania Słońca rośnie wraz z wiekiem Wczesne Słońce Ilość energii, jaką otrzymuje Ziemia w jednostce czasu P in = π R 2 S(1

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 45/2016 (7-13 LISTOPADA 2016)

TYDZIEŃ 45/2016 (7-13 LISTOPADA 2016) Strona 1 z 8 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 8 listopada 2016 00:55 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 45/2016 + październikowe

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 52/2016 (26-31 GRUDNIA 2016)

TYDZIEŃ 52/2016 (26-31 GRUDNIA 2016) Strona 1 z 6 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 27 grudnia 2016 11:16 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 52/2016 TYDZIEŃ 52/2016

Bardziej szczegółowo

Kondycja upraw i przebieg prac polowych w Polsce

Kondycja upraw i przebieg prac polowych w Polsce Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Do: "Sparks Polska" Wysłano: 13 września 2016 00:27 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw

Bardziej szczegółowo

Przybliżoną grubość pokrywy śnieżnej w Polsce według stanu na dzień 5 grudnia br. przedstawia poniższa mapa (cm):

Przybliżoną grubość pokrywy śnieżnej w Polsce według stanu na dzień 5 grudnia br. przedstawia poniższa mapa (cm): Strona 1 z 9 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Do: Wysłano: 6 grudnia 2016 00:45 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 5/2017 (30 STYCZNIA - 5 LUTEGO 2017)

TYDZIEŃ 5/2017 (30 STYCZNIA - 5 LUTEGO 2017) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Do: Wysłano: 31 stycznia 2017 00:15 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na

Bardziej szczegółowo

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Wyzwania Warszawy związane z polityką klimatyczną Dostosowanie gospodarki do zaostrzających

Bardziej szczegółowo

Atmosfera. struktura i skład chemiczny; zmiany stanu atmosfery kluczowe dla życia na Ziemi

Atmosfera. struktura i skład chemiczny; zmiany stanu atmosfery kluczowe dla życia na Ziemi Atmosfera struktura i skład chemiczny; zmiany stanu atmosfery kluczowe dla życia na Ziemi Składniki stałe Ziemia Mars Wenus Nitrogen (N2) Oxygen (O2) Argon (Ar) Neon, Helium, Krypton 78.08% 20.95% 0.93%

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 42/2016 (17-23 PAŹDZIERNIKA 2016)

TYDZIEŃ 42/2016 (17-23 PAŹDZIERNIKA 2016) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 17 października 2016 23:12 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 42/2016 TYDZIEŃ

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA FAKTY BEZSPORNE Ludzi jest coraz więcej Aspiracje (potrzeby) kaŝdego człowieka rosną Zapotrzebowanie na energię rośnie Zapasy surowców energetycznych się

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu rozwoju elektromobilności na stan jakości powietrza

Ocena wpływu rozwoju elektromobilności na stan jakości powietrza Ocena wpływu rozwoju elektromobilności na stan jakości powietrza Paweł Durka (1) Joanna Strużewska (1,2) Jacek W. Kamiński (1,3) Grzegorz Jeleniewicz (1) Paweł Czapski (1) 1 IOŚ-PIB, Zakład Modelowania

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Biologia Realizowane treści podstawy programowej wymagania szczegółowe

Przedmiot: Biologia Realizowane treści podstawy programowej wymagania szczegółowe ĆWICZENIE 15 ĆWICZENIE 15 BIOLOGIA drzewo klimatyczne S 87 część opisowa Ćwiczenie to systematyzuje wiedzę na temat przyczyn i skutków zmian klimatycznych obserwowanych w minionym i tym stuleciu. Pozwala

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 3/2017 (16-22 STYCZNIA

TYDZIEŃ 3/2017 (16-22 STYCZNIA Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 17 stycznia 2017 01:08 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 3/2017 TYDZIEŃ 3/2017

Bardziej szczegółowo

CEM. Polacy o zmianach klimatu. Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej. Prezentacja głównych wyników badań. Październik 2013

CEM. Polacy o zmianach klimatu. Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej. Prezentacja głównych wyników badań. Październik 2013 CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Polacy o zmianach klimatu Prezentacja głównych wyników badań Październik 2013 POSTRZEGANIE WAGI PROBLEMU ZMIAN KLIMATU Bardzo poważnym Jak poważnym problemem

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska ATMOTERM S.A. Inteligentne rozwiązania aby chronić środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Zmiany klimatu Gdański Obszar Metropolitalny 2015 Projekt "Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego

Bardziej szczegółowo

Energia słoneczna i cieplna biosfery Zasoby energii słonecznej

Energia słoneczna i cieplna biosfery Zasoby energii słonecznej Dr inż. Mariusz Szewczyk Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Termodynamiki 35-959 Rzeszów, ul. W. Pola 2 Energia słoneczna i cieplna biosfery Zasoby energii

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA 1 FAKTY BEZSPORNE Ludzi jest coraz więcej Aspiracje (potrzeby) kaŝdego człowieka rosną Zapotrzebowanie na energię rośnie Zapasy surowców energetycznych się wyczerpują

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu, ich przyczyny i skutki obserwacje i projekcje

Zmiany klimatu, ich przyczyny i skutki obserwacje i projekcje Landform Analysis, Vol. 15: 39 49 (2011) Zmiany klimatu, ich przyczyny i skutki obserwacje i projekcje Climate changes, their reasons and effects observations and projections Zbigniew W. Kundzewicz Instytut

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Projekt Zintegrowana Strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni finansowany ze środków funduszy norweskich, w ramach programu

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność

Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność TEMPERATURA Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność dwóch układów pozostających w równowadze

Bardziej szczegółowo

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli 3 4 luty 2011 GIERŁOŻ prof.nzw.dr hab.inż. Krzysztof Wojdyga 1 PROJEKT Innowacyjne rozwiązania w celu ograniczenia emisji CO 2 do atmosfery przez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii słonecznej

Wykorzystanie energii słonecznej Wykorzystanie energii słonecznej Podaż energii promieniowania słonecznego na płaszczyznę poziomą i nachyloną Część 1 Zdzisław Kusto Politechnika Gdańska Stała Stała słoneczna: 0 = 0 1353 1353 W // m 2

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU. Fizyka w chmurach

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU. Fizyka w chmurach SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU Fizyka w chmurach I. WPROWADZENIE Ciekawa lekcja to taka, która prowokuje ucznia do zadawania pytań. Dlatego tak ważne jest odejście od tradycyjnej formy

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ INSTITUTE OF METEOROLOGY AND WATER MANAGEMENT. TYTUŁ : Dane agrometeorologiczne w modelu SWAT

INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ INSTITUTE OF METEOROLOGY AND WATER MANAGEMENT. TYTUŁ : Dane agrometeorologiczne w modelu SWAT INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ INSTITUTE OF METEOROLOGY AND WATER MANAGEMENT TYTUŁ : Dane agrometeorologiczne w modelu SWAT AUTOR: Danuta Kubacka, Urszula Opial - Gałuszka DATA: 23.03.2009 Dane

Bardziej szczegółowo

2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1)

2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1) 2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1) Dziś sprawdzimy, jaki był pod względem temperatury rok 2012 w całej Europie, nie tylko w jej środkowej części. Dane pochodzą z bazy E-OBS, o której szerzej pisałem

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 10/2017 (6-12 MARCA 2017) "W

TYDZIEŃ 10/2017 (6-12 MARCA 2017) W Strona 1 z 8 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 7 marca 2017 01:37 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 10/2017 + lutowe mapy

Bardziej szczegółowo

Czy współczesne ocieplenie klimatu jest spowodowane rosnącą koncentracją CO2 w atmosferze?

Czy współczesne ocieplenie klimatu jest spowodowane rosnącą koncentracją CO2 w atmosferze? Czy współczesne ocieplenie klimatu jest spowodowane rosnącą koncentracją CO2 w atmosferze? Jan Degirmendžić Katedra Geografii Fizycznej Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

,,WPŁYW GLOBALNYCH ZJAWISK KLIMATYCZNYCH NA KLIMAT ZIEMI CHRZANOWSKIEJ

,,WPŁYW GLOBALNYCH ZJAWISK KLIMATYCZNYCH NA KLIMAT ZIEMI CHRZANOWSKIEJ ,,WPŁYW GLOBALNYCH ZJAWISK KLIMATYCZNYCH NA KLIMAT ZIEMI CHRZANOWSKIEJ Plan wykładu: 1-Pojęcie klimatu i pogody oraz czynników klimatycznych. 2-Klimat Chrzanowa i Polski w ujęciu przez dzieje historyczne.

Bardziej szczegółowo

Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji

Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji Katarzyna Mizak Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 51/2016 (19-25 GRUDNIA 2016)

TYDZIEŃ 51/2016 (19-25 GRUDNIA 2016) Strona 1 z 8 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 20 grudnia 2016 00:39 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 51/2016 TYDZIEŃ 51/2016

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY GEOFIZYKI. Atmosfera W. D. ebski

ELEMENTY GEOFIZYKI. Atmosfera W. D. ebski ELEMENTY GEOFIZYKI Atmosfera W. D ebski debski@igf.edu.pl Plan wykładu z geofizyki - (Atmosfera) 1. Fizyka atmosfery: struktura atmosfery skład chemiczny atmosfery meteorologia - chmury atmosfera a kosmos

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 30/2016 (25-31 LIPCA 2016)

TYDZIEŃ 30/2016 (25-31 LIPCA 2016) Strona 1 z 6 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 26 lipca 2016 01:18 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 30/2016 TYDZIEŃ 30/2016

Bardziej szczegółowo

Luty i lipiec w kwietniu

Luty i lipiec w kwietniu Luty i lipiec w kwietniu Wczorajsze średnie temperatury dobowe w wielu miejscach przekroczyły nie tylko 15 C, co jest progiem dla tzw. dni letnich, ale i 18 C, co jest średnią dobową charakterystyczną

Bardziej szczegółowo

Efektywność zużycia energii

Efektywność zużycia energii Efektywność zużycia energii Zmiany indeksów cen energii i cen nośników energii oraz inflacji Struktura finalnego zużycia energii w Polsce wg nośników Krajowe zużycie energii elektrycznej [GWh] w latach

Bardziej szczegółowo

ZMIENIAJCIE POLITYKĘ A NIE KLIMAT!

ZMIENIAJCIE POLITYKĘ A NIE KLIMAT! ZMIENIAJCIE POLITYKĘ A NIE KLIMAT! IPCC Sprawozdania Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (The Intergovernmental Panel on Climate Change - IPCC) to jak dotąd najbardziej kompleksowe globalne spojrzenie

Bardziej szczegółowo

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ Ryszard Purski Program prezentacji 1. Protokół montrealski ochrona

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Rafał Pudełko POLSKIE Wykorzystanie biomasy stałej w Europie PLAN PREZENTACJI: Aktualne dane statystyczne Pierwsze pomysły dot. energetycznego wykorzystania biomasy

Bardziej szczegółowo

Wpływ zmian klimatycznych na kształtowanie się zasobów wodnych w Polsce Południowo - Zachodniej

Wpływ zmian klimatycznych na kształtowanie się zasobów wodnych w Polsce Południowo - Zachodniej Wpływ zmian klimatycznych na kształtowanie się zasobów wodnych w Polsce Południowo - Zachodniej Wzmocnienie udziału społeczności lokalnych w decyzjach dotyczących adaptacji do zmian klimatu. Zakład Badań

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Oddział we Wrocławiu. Görlitz

INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Oddział we Wrocławiu. Görlitz Görlitz 17.11.2014 Pakiet programów MIKE opracowany na Politechnice Duńskiej, zmodyfikowany przez Duński Instytut Hydrauliki, Zasady działania modeli: MIKE NAM - model konceptualny o parametrach skupionych,

Bardziej szczegółowo

Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie?

Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie? Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie? Robert TWARDOSZ Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Współczesny monitoring klimatu

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

Typy strefy równikowej:

Typy strefy równikowej: Strefa równikowa: Duży dopływ energii słonecznej w ciągu roku, strefa bardzo wilgotna spowodowana znacznym parowaniem. W powietrzu występują warunki do powstawania procesów konwekcyjnych. Przykładem mogą

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Polski Wschodniej na tle klimatu Polski, prognozy zmian klimatycznych

Cechy klimatu Polski Wschodniej na tle klimatu Polski, prognozy zmian klimatycznych Cechy klimatu Polski Wschodniej na tle klimatu Polski, prognozy zmian klimatycznych Bogusław M. Kaszewski Zakład Meteorologii i Klimatologii Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej UMCS Pogoda-

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie emisji gazów cieplarnianych z sektora transportu. dr inŝ. Olaf Kopczyński Z-ca Dyrektora Departament Ochrony Powietrza

Ograniczanie emisji gazów cieplarnianych z sektora transportu. dr inŝ. Olaf Kopczyński Z-ca Dyrektora Departament Ochrony Powietrza Ograniczanie emisji gazów cieplarnianych z sektora transportu dr inŝ. Olaf Kopczyński Z-ca Dyrektora Departament Ochrony Powietrza Główne dokumenty strategiczne w zakresie redukcji emisji z sektora transportu

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza Praca kontrolna semestr IV Przyroda.... imię i nazwisko słuchacza semestr 1. Ilustracja przedstawia oświetlenie Ziemi w pierwszym dniu jednej z astronomicznych pór roku. Uzupełnij zdania brakującymi informacjami,

Bardziej szczegółowo

Światowa polityka klimatyczna

Światowa polityka klimatyczna Światowa polityka klimatyczna (emisja tlenku azotu w zależności od regionu) Wykonali : Magdalena Kulczyk oraz Piotr Wrzeszcz Efekt cieplarniany jako dobro publiczne Zasadaniewykluczalności -jeśli dobro

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 36/2016 (5-11 WRZEŚNIA

TYDZIEŃ 36/2016 (5-11 WRZEŚNIA Strona 1 z 8 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 6 września 2016 00:26 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 36/2016 + sierpniowe

Bardziej szczegółowo

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery Menu Badania temperatury i wilgotności atmosfery Wilgotność W powietrzu atmosferycznym podstawową rolę odgrywa woda w postaci pary wodnej. Przedostaje się ona do atmosfery w wyniku parowania z powieszchni

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna. Nazwa projektu

Karta informacyjna. Nazwa projektu Karta informacyjna Nazwa projektu Opis Projektu Inwentaryzacja emisji Arkusz kalkulacyjny inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla na terenie Gminy Nowe Miasto Lubawskie, wykonany na potrzeby Planu Gospodarki

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. na wykonanie zadania

ZAPYTANIE OFERTOWE. na wykonanie zadania SO/12/2014 Katowice, 17.01.2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE na wykonanie zadania Główny Instytut Górnictwa w Katowicach Lider projektu pt.: TAB! - Take A Breath! - Adaptation Actions to reduce adverse health

Bardziej szczegółowo

... (tytuł projektu) FORMULARZ DO WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU W ZAKRESIE OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO

... (tytuł projektu) FORMULARZ DO WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU W ZAKRESIE OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO Załącznik nr 2.2... (tytuł projektu).. Pieczęć lub nazwa wnioskodawcy FORMULARZ DO WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU W ZAKRESIE OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO 1. Zgodność projektu z polityką ochrony

Bardziej szczegółowo

Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu dla miasta Leszna

Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu dla miasta Leszna Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu dla miasta Leszna EKOSTANDARD Pracownia Analiz Środowiskowych ul. Wiązowa 1B/2 62-002 Suchy Las www.ekostandard.pl e-mail: ekostandard@ekostandard.pl tel. 505 006

Bardziej szczegółowo

Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW:

Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW: Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW: AGROMETEOROLOGIA/ AGROMETEOROLOGY atmosfera oraz powierzchnia czynna - atmosfera. Promieniowanie Słońca, Ziemi i atmosfery; rola promieniowania

Bardziej szczegółowo