Krajobraz Polski dobrem publicznym potrzeba zmian w zarzàdzaniu krajobrazem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Krajobraz Polski dobrem publicznym potrzeba zmian w zarzàdzaniu krajobrazem"

Transkrypt

1 KANCELARIA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ BIULETYN FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SAMORZĄD TERYTORIALNY DLA POLSKI Krajobraz Polski dobrem publicznym potrzeba zmian w zarzàdzaniu krajobrazem NUMER 34 CZERWIEC 2014

2

3 BIULETYN FORUM DEBATY PUBLICZNEJ Krajobraz Polski dobrem publicznym potrzeba zmian w zarządzaniu krajobrazem Numer 34 Czerwiec 2014

4 Rada programowa: Olgierd Dziekoński, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP (redaktor naczelny) Irena Wóycicka, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Maciej Klimczak, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Sekretarz redakcji: Anna Jórasz Adres redakcji: Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10, Warszawa (22) , fax: Projekt graficzny okładki, skład i łamanie: Studio MOT Wydawca: Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10, Warszawa (22) , fax: Druk, oprawa: Centrum Obsługi KPRP, Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10, Warszawa Warszawa 2014 Redakcja zastrzega sobie prawo do dokonywania skrótów. Kopiowanie całości bądź części artykułów może odbywać się za zgodą redakcji. Biuletyn zawiera teksty autoryzowane, na podstawie stenogramu z debaty. Treści zawarte w referatach uczestników debaty stanowią wyraz poglądów ich autorów. Opracowanie w formie elektronicznej jest dostępne na oficjalnej stronie internetowej Prezydenta RP (prezydent.pl) w zakładce Forum Debaty Publicznej

5 Spis treści Pytania do Forum Debaty Publicznej Krajobraz Polski dobrem publicznym potrzeba zmian w zarządzaniu krajobrazem...5 Bronisław Komorowski, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej...6 Olgierd Dziekoński, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP...8 Jerzy Solon, Profesor Nadzwyczajny w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania w Polskiej Akademii Nauk...9 Piotr Sarzyński, Redaktor w Dziale Kultury Tygodnika Polityka...13 Piotr Całbecki, Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego...15 Olgierd Dziekoński, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP...18 Sławomir Ratajski, Sekretarz Generalny Polskiego Komitetu do spraw UNESCO...20 Lech Kaczoń, Prezes Izby Gospodarczej Reklamy Zewnętrznej...21 Janusz Sepioł, Senator RP...22 Jerzy Solon, Profesor Nadzwyczajny w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania w Polskiej Akademii Nauk...23 Michał Kiełsznia, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska...25 Krzysztof A. Worobiec, Prezes Zarządu Stowarzyszenia na rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur Sadyba...26 Ewa Malinowska-Grupińska, Przewodnicząca Rady Miasta Stołecznego Warszawy...27 Bartłomiej Kolipiński, Prezes Zarządu Oddziału Warszawskiego Towarzystwa Urbanistów Polskich...28 Jacek Furga, Przedstawiciel Związku Banków Polskich...29 Jeremi Pudliszak, Przedstawiciel Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Poznaniu...30 Piotr Całbecki, Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego...31 Aleksandra Stępień, Prezes Stowarzyszenia Miasto Moje a w Nim...32 Piotr Sarzyński, Redaktor w Dziale Kultury Tygodnika Polityka...33 Janusz Sepioł, Senator RP...34 Sławomir Ratajski, Sekretarz Generalny Polskiego Komitetu do spraw UNESCO...35 Krzysztof A. Worobiec, Prezes Zarządu Stowarzyszenia na rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur Sadyba...36 Lech Kaczoń, Prezes Izby Gospodarczej Reklamy Zewnętrznej...37 Jerzy Solon, Profesor Nadzwyczajny w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania w Polskiej Akademii Nauk...38 Ewa Malinowska-Grupińska, Przewodnicząca Rady Miasta Stołecznego Warszawy...39 Bartłomiej Kolipiński, Prezes Zarządu Oddziału Warszawskiego Towarzystwa Urbanistów Polskich...40 Bronisław Komorowski, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej...41

6

7 Pytania do Forum Debaty Publicznej Krajobraz Polski dobrem publicznym potrzeba zmian w zarządzaniu krajobrazem 1. Kto jest głównym odpowiedzialnym za jakość i ład krajobrazu? 2. Jakie czynniki decydują o jakości krajobrazu? 3. Jaka powinna być ingerencja władz w ochronę krajobrazu estetykę budynków i terenów prywatnych?

8 BRONISŁAW KOMOROWSKI Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Proszę Państwa! Bardzo serdecznie dziękuję za obecność, za chęć rozmawiania i szukania pomysłów na rozwiązanie paru istotnych kwestii. Dziękuję za gotowość do wspólnej pracy. Przywiązuję bardzo duże znaczenie do efektów pracy w postaci projektu ustawy. Dlaczego? Dlatego, że według mnie, mimo wszystkich zapóźnień Polski i różnego rodzaju kompleksów, frustracji, które przeżywamy jako społeczeństwo, zawsze panowało przekonanie, że krajobraz, natura, przyroda polska pozytywnie nas wyróżniają. Pamiętam rozmowy z czasów, kiedy Polska zamierzała zostać członkiem Unii Europejskiej. Przyjeżdżały wtedy liczne delegacje z zagranicy i czułem absolutny dyskomfort, kiedy słyszałem to, co mówiono. Nam się wtedy wydawało, że powinniśmy być potęgą przemysłową to były jeszcze echa PRL u. Wydawało się nam, że im więcej fabryk, hut, kopalń zostanie zbudowanych, tym Polska będzie bogatsza i lepsza. I nie mogłem zrozumieć tego, co mówiono: waszą wartością jest krajobraz, ogromną wartość stanowią niezurbanizowane, nieuprzemysłowione przestrzenie. Odbierałem to niemalże jako chęć wypchnięcia nas poza obszar rozwoju. Dzisiaj widać, że jest zupełnie inaczej, że w całym wielkim [procesie] rozwoju gospodarczego Polski nie we wszystkich obszarach i nie zawsze potrafiliśmy w stopniu wystarczającym chronić wartość ogólnonarodową, jaką jest krajobraz, jaką jest natura. Bardzo znacząco rozbudowaliśmy wrażliwość ekologiczną, ale jeśli chodzi o ochronę krajobrazu jako wartości wspólnej, to wydaje się, że jesteśmy dopiero na wstępnym etapie budowania nie tylko wrażliwości, ale również aktywności, która by pozwoliła na wypracowanie rozwiązań systemowych. Rozwiązań chroniących [krajobraz] w możliwie maksymalnym stopniu, z uwzględnieniem tego, o czym jest mowa w Konstytucji że trzeba zapewnić ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. A więc jednak rozwoju Według mnie, jesteśmy dopiero na wstępnym etapie działań, które mogą skutecznie zabezpieczyć krajobraz przed dewastacją. Nie wszystko da się uchronić, ale zawsze można próbować chronić przed nadmierną, nieuzasadnioną dewastacją i środowisko, i krajobraz. Niewątpliwie ceną, którą przyszło nam zapłacić za przyspieszony rozwój infrastrukturalny, są głębokie straty w obszarze krajobrazu. Nie wszystkie problemy da się rozwiązać, ale warto zacząć coś robić. Nie prowadzić już tylko i wyłącznie debat, ale zaproponować konkretne rozwiązania. Według mnie, brakuje narzędzi regulujących nowe kwestie, które pojawiły się w ramach rozwoju i które w istotny sposób wpływają na krajobraz. Mam na myśli kwestie rozproszonych reklam, a także pojawiających się dominant, na przykład słynnych, często bulwersujących, ale też dających jakąś nadzieję wiatraków produkujących energię elektryczną. Chciałbym przypomnieć, że dwa lata temu odbyło się tutaj, w Pałacu Prezydenckim, Forum Debaty Publicznej poświęcone ochronie krajobrazu przyrodniczego i kulturowego, głównie z udziałem przedstawicieli samorządu terytorialnego. Dwa lata to naprawdę dużo czasu. I przyznam, że z pewnym niepokojem skonstatowałem to, że pod wieloma względami jesteśmy na etapie tych samych deklaracji padających ze strony różnych środowisk parlamentarnych albo innych, które mówiły, że coś zrobią. Według mnie, przyrost wartości w postaci rozwiązań prawnych jest od tamtego czasu minimalny a w krajobrazie zmienia się bardzo wiele. 6

9 Chciałbym więc bardzo podziękować Panu Ministrowi Olgierdowi Dziekońskiemu za konsekwencję i konkretną pracę nad wnioskami, które płynęły ze wspomnianego Forum Debaty Publicznej. Cieszę się, że będą mogły być dzisiaj Państwu zaprezentowane i poddane pod debatę, ocenę, także społeczną, założenia projektu i sam projekt ustawy o ochronie krajobrazu. Bardzo serdecznie dziękuję i proszę Pana Ministra o głos. 7

10 OLGIERD DZIEKOŃSKI Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Proszę Państwa, nasza dzisiejsza debata dotyczy problemu krajobrazu i dlatego warto zacząć od diagnozy. Bardzo proszę pana Jerzego Solona, profesora w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania w Polskiej Akademii Nauk, o krótkie wystąpienie dotyczące diagnozy obecnego stanu polskiego krajobrazu. Bardzo proszę. 8

11 JERZY SOLON Profesor Nadzwyczajny w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania w Polskiej Akademii Nauk 1. Definicja krajobrazu, zakres i treść pojęcia Przy tworzeniu nowych regulacji prawnych dotyczących ochrony i kształtowania krajobrazu konieczne będzie odwołanie się do definicji krajobrazu zapisanej w EUROPEJSKIEJ KONWENCJI KRAJOBRAZO- WEJ, sporządzonej we Florencji dnia 20 października 2000 r. (Dz. U. z dnia 29 stycznia 2006 r.). Zgodnie z Artykułem 1 tej konwencji: krajobraz znaczy obszar, postrzegany przez ludzi, którego charakter jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych i/lub ludzkich. Definicja ta krótka i na pierwszy rzut oka nieskomplikowana niesie w sobie wiele treści: a) Krajobraz znaczy obszar z jednej strony oznacza to wycinek przestrzeni (w domyśle rozsądnie duży) i byt realny. A zatem krajobrazem nie jest ani wrażenie wewnętrzne, ani wyobrażenie o tym jak powinno być, a z drugiej strony krajobrazem nie jest pojedynczy obiekt taki jak np. ulica, pałac, założenie parkowe, pojedyncze jezioro itp. W ten sposób definicja odwołuje się do geograficznego ujęcia krajobrazu, i implikuje że każdy fragment powierzchni ziemi należy do jakiejś jednostki krajobrazowej. b) Krajobraz obszar postrzegany (ang. perceived) przez ludzi, co oznacza podejście fizjonomiczno estetyczne, w którym określa się cechy widokowe krajobrazu. Jest to ujęcie najłatwiej zrozumiałe dla przeciętnego obywatela, często też błędnie uważane za jedyne, niestety jednak, ze szkodą dla rzeczywistej ochrony i poprawnego kształtowania oraz użytkowania przestrzeni geograficznej. c) Charakter krajobrazu jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych. Z tego stwierdzenia wynika, że definiowanie i analiza krajobrazu koresponduje z podejściami: geograficznym, geochemicznym, geobotanicznym oraz zoo ekologicznym, a składniki abiotyczne (takie jak ukształtowanie terenu, podłoże geologiczne, gleby, stosunki wodne) oraz składniki biotyczne (fauna, flora oraz ekosystemy) muszą być brane pod uwagę przy delimitacji jednostek krajobrazowych i definiowaniu kryteriów ochrony krajobrazu. d) jednocześnie Charakter krajobrazu jest wynikiem działania i interakcji czynników ludzkich. To stwierdzenie podkreśla aspekty historyczne, kulturowe i użytkowe krajobrazu, rozpatrywane najczęściej na gruncie geografii człowieka, architektury krajobrazu i planowania przestrzennego. Jak wynika z powyższego przeglądu, prawna (wynikająca z konwencji krajobrazowej) definicja krajobrazu niesie w sobie bogatą i zróżnicowaną treść, którą można dalej dowolnie uszczegóławiać. Na potrzeby przyszłych prac legislacyjnych należy jednak podkreślić, że zasady ochrony i kształtowania krajobrazu muszą uwzględniać jednocześnie aspekt antropogeniczny (obejmujący elementy krajobrazu wyróżniane, grupowane i analizowane jako obiekty mające znaczenie dla życia ludzkiego i społeczeństwa), aspekt abiotyczny (dotyczący obiektów i relacji przestrzennych oraz funkcjonowania elementów i komponentów wyróżnionych na podstawie ich charakterystyki abiotycznej) i aspekt biotyczny (w którym punktem centralnym są określone grupy organizmów oraz całe ekosystemy). Wszystkie te aspekty są ze sobą powiązane i równie ważne. Ponadto, przyszłe rozwiązania prawne powinny traktować krajobraz jednocześnie jako: 1. zestaw obiektów fizycznych, ich agregacji, konfiguracji i podsystemów (abiotycznych, biotycznych, antropogenicznych); 2. system powiązanych ze sobą procesów (ekologicznych, geomorfologicznych, biogeochemicz- 9

12 nych, ekonomicznych, społecznych i innych) integrujących różne obiekty fizyczne; 3. zbiór rzeczywistych i potencjalnych usług dla różnych grup użytkowników; 4. zbiór bodźców, oddziaływujących na zmysły użytkownika, wynikających m.in. z fizjonomii i funkcjonowania krajobrazu; 5. zbiór wartości przyrodniczych, społecznych, ekonomicznych, materialnych, duchowych, historycznych i innych, które najczęściej mają znaczenie względne, gdyż można je określić jedynie przy porównaniu z innymi obiektami lub przyjętymi skalami. Powyższe, kompleksowe rozumienie krajobrazu obejmuje swoim zakresem wszystkie wymienione wcześniej ujęcia, umożliwia sformułowanie mierzal nych kryteriów jakości krajobrazu, oraz rozróżnia obiekty mające byt materialny, ich cechy oraz ich funkcje i użyteczność. Należy tu podkreślić, że dwie pierwsze kategorie mają charakter obiektywny, istniejący niezależnie od woli, poglądów i nastawienia odbiorcy (użytkownika); natomiast trzy pozostałe mają charakter względny, zależny od możliwości percepcji, potrzeb, kontekstu kulturowego, warunków ekonomicznych i preferencji użytkownika. Takie rozróżnienie także będzie niezbędne w przyszłych regulacjach prawnych dotyczących krajobrazu. 2. Niezbędny zakres danych o krajobrazie Racjonalna ochrona i kształtowanie krajobrazu wymaga odpowiedniej wiedzy i kryteriów, na podstawie których można podejmować odpowiednie działania. Przede wszystkim niezbędna jest wiedza o zróżnicowaniu typologicznym i granicach poszczególnych krajobrazów, a następnie o ich składzie czyli kompozycji, o sposobach rozmieszczenia w przestrzeni części składowych (elementów przestrzennych) czyli konfiguracji krajobrazu. Kolejnym składnikiem naszej wiedzy wymaganym przez konwencję jest zestaw cech charakterystycznych krajobrazów na różnych poziomach szczegółowości przestrzennej (hierarchiach przestrzennych). Biorąc pod uwagę trzy kategorie składników krajobrazu, tzn. abiotyczne, biotyczne i antropogeniczne można ogólnie stwierdzić, że: w odniesieniu do zróżnicowania abiotycznego nasza wiedza jest wystarczająca na wszystkich poziomach szczegółowości przestrzennej; niezbędna jest jednak odpowiednia synteza dla potrzeb planowania ochrony krajobrazu. w odniesieniu do zróżnicowania biotycznego dysponujemy wiedzą wystarczającą na średnich i małoskalowych poziomach szczegółowości przestrzennej, natomiast niezbędne są uzupełnienia w skalach szczegółowych (w obrębie gmin) oraz synteza dla potrzeb planowania ochrony krajobrazu. w odniesieniu do zróżnicowania antropogenicznego nasza wiedza jest fragmentaryczna pod względem terytorialnym i tematycznym, co wymaga nowego zdefiniowania zakresu niezbędnych danych w różnych skalach przestrzennych, zbioru tych danych i ich syntezy. Z powyższego wynika, że przyszłe regulacje prawne dotyczące ochrony krajobrazu, zarówno na poziomie ustawy jak i aktów wykonawczych do niej, będą musiały między innymi sprecyzować zakres niezbędnej wiedzy o krajobrazach, w tym także kryteria wyróżniania granic, sposób opisu kompozycji i konfiguracji, a także wprowadzić zasady hierarchicznej typologii krajobrazów. 3. Ocena stanu wybranych typów krajobrazu Wyczerpujące omówienie stanu wybranych typów krajobrazu znacznie przekracza dzisiejsze możliwości. Dlatego też, na potrzeby tej wypowiedzi przyjęto bardzo uproszczoną klasyfikację krajobrazów, grupowanych przede wszystkim (ale nie wyłącznie) według kryteriów funkcjonalnych. Jednocześnie główne problemy dotyczące stanu i jakości tych typów krajobrazu zostały tylko wstępnie zasygnalizowane w sposób zgeneralizowany, bez uwzględnienia zróżnicowania regionalnego i bez analizy przyczyn takiego stanu rzeczy. W przypadku krajobrazów silnie zurbanizowanych (wielkomiejskich, miejskich i małomiasteczkowych) założenia urbanistyczne, kompozycja i konfiguracja są w większości co najmniej poprawne, natomiast głównym problemem jest niska estetyka jednostek architektoniczno krajobrazowych i wnętrz krajobrazowych. Dotyczy to zarówno elementów trwałych 10

13 (niedopasowane do siebie budynki pod względem stylu i kolorystyki) jak i przede wszystkim elementów nietrwałych, takich jak znaki, szyldy i reklamy. W przypadku krajobrazów podmiejskich głównym problemem jest występujący co raz częściej brak ładu przestrzennego, co powoduje chaos przestrzenny pod względem strukturalnym, funkcjonalnym i użytkowym. Przejawem tego nasilającego się zjawiska jest tzw. urban sprawl, czyli rozlewanie się zabudowy miejskiej na strefy podmiejskie, a jest to konsekwencją nieprzestrzegania wytycznych studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w gminach, braku planów miejscowych i nadmiernym wydawaniem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Stan krajobrazów wiejskich należy rozpatrywać w dwóch oddzielnych aspektach. Po pierwsze jako przestrzeń produkcyjna i przestrzeń życia ludzi i po drugie jako historycznie ukształtowany układ o znaczeniu kulturowym. W pierwszym przypadku problemem jest ochrona różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich i zapewnienie rozwoju zrównoważonego tych obszarów. Troska o te zagadnienia jest deklarowana powszechnie, natomiast praktyka w zakresie optymalizacji kompozycji i konfiguracji pozostawia wiele do życzenia. W drugim przypadku jest rzeczą oczywistą, że historyczne układy wiejskie ulegają zmianie, a chronione specjalnie są jedynie niewielkie fragmenty struktury osadniczej (w zasadzie bez ochrony tradycyjnej struktury rozłogu polnego). Tu ocena dzisiejszej sytuacji i zachodzących procesów jest niejednoznaczna. Trudno mianowicie stwierdzić, że wszystkie historyczne układy wiejskie powinny być zachowanie, brak jest jednak kryteriów ocenowych, przydatnych przy wyborze obszarów wymagających specjalnego traktowania. Poza wyżej wymienionymi typami krajobrazów warto dodatkowo zwrócić uwagę na dwie kategorie, wyróżniane według innych kryteriów, czyli na krajobrazy dolin dużych rzek oraz krajobrazy związane z regionami atrakcyjnymi turystycznie. Jeśli chodzi o krajobrazy dolin dużych rzek, to głównym problemem jest chaos strukturalny i brak wyraźnie sprecyzowanych priorytetów w zagospodarowaniu przestrzennym. Powoduje to liczne konflikty między wymaganiami ochrony przeciwpowodziowej, ochrony przyrody i poprawą warunków osadniczych. jest chaos strukturalny. W przypadku krajobrazów regionów atrakcyjnych turystycznie jak w soczewce skupiają się prawie wszystkie kategorie konfliktów i innych zjawisk negatywnych co związane jest z jednej strony z bardzo silną konkurencją o przestrzeń między różnymi grupami użytkowników, a z drugiej z brakiem zdefiniowania cech charakterystycznych krajobrazu i wyboru tego zestawu cech (właściwości), które bezwzględnie powinny być zachowane (chronione). 4. Główne postulaty na przyszłość Wzrost świadomości społeczeństwa, wymogi międzynarodowe oraz dzisiejszy zły stan ochrony krajobrazu wymaga w najbliższej przyszłości podjęcia daleko idących prac legislacyjnych. Dobrze, że skromne kroki w tym kierunku są już podejmowane, ale takie postępowanie krok po kroku wydaje się niewystarczające. Zdaniem wielu specjalistów zajmujących się zagadnieniami krajobrazowymi niezbędna jest nowa kompleksowa regulacja prawna, dająca w rezultacie nową ustawę (dotyczącą tematycznie ochrony przestrzeni geograficznej) oraz zmiany w co najmniej 20 innych ustawach. Niewątpliwie jednym z najważniejszych elementów nowej ustawy powinien być dobrze skonstruowany słownik pojęć, w tym operacyjna definicja krajobrazu oraz dobrze, jednoznacznie sprecyzowane cele i narzędzia ochrony krajobrazu. Jest to zagadnienie tym bardziej warte podkreślenia, gdyż przykładowo, w obecnie obowiązującej i wielokrotnie nowelizowanej ustawie o ochronie przyrody zarówno słownik pojęć jak i cele i narzędzia są sformułowane w sposób logicznie i merytorycznie wadliwy. Nowe regulacje prawne muszą przewidzieć sposób wykonania hierarchicznego katalogu krajobrazów Polski oraz kryteria wyróżniania i sposób zestawiania ich cech charakterystycznych. Tu należy bardzo jasno postawić jedną kwestię: we wszystkich etapach prac legislacyjnych oraz przy tworzeniu instrukcji i innych dokumentów wykonawczych niezbędny jest udział fachowców zajmujących 11

14 się krajobrazem. Powinno to być konsorcjum obejmujące fachowców powołanych/wybieranych/wskazanych przez Polską Asocjację Ekologii Krajobrazu (PAEK), Komisję Krajobrazu Kulturowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego (KKK PTG) oraz Towarzystwo Urbanistów Polskich (TUP). Oddanie tych zagadnień w ręce administracji wspieranej przez firmę wybraną w drodze przetargu przyniesie rezultaty co najmniej wątpliwe, a nawet może bardzo szkodliwe. Dotyczy to m.in. zagadnień związanych z tzw. audytem krajobrazowym, przewidywanym do wykonania przez władze administracyjne poziomu wojewódzkiego w ciągu kilku najbliższych lat. 12

15 PIOTR SARZYŃSKI Redaktor w Dziale Kultury Tygodnika Polityka Czuję się zaszczycony, a także podbudowany tym, że Głowa Państwa chce rozmawiać o problemach, które politycy, szczególnie ci najwyżsi rangą, dotychczas nie za bardzo chcieli poruszać. Ja przynajmniej takich dyskusji z ostatnich dwudziestu lat pamiętam niewiele. Krajobraz Polski głównym przegranym polskiej transformacji tak brzmi temat mojego wystąpienia i wobec tak określonego tematu nie mogę zacząć inaczej jak od cytatu z mojego redakcyjnego kolegi Andrzeja Mleczki. Jest taki rysunek, na którym przedstawiony jest jeden rodak mówiący do drugiego: Morze, góry, pola, lasy. Panie, jaki to mógłby być piękny kraj. Niestety mamy jeszcze miasteczka, miasta i wsie, i robimy wszystko, by je nieodwołalnie oszpecić. Transformacja ustrojowa rzeczywiście budziła nadzieję na wyrwanie nas z szarzyzny PRL, nadzieję na zachodnią jakość przestrzeni publicznej. Wszyscy mieliśmy nadzieję nie tylko na to, że będziemy wygodniej mieszkać, jeździć lepszymi samochodami, mieć ciekawszą, lepiej płatną pracę i cieszyć się wolnością. Mieliśmy też nadzieję na to, że nasze otoczenie będzie coraz bardziej kwitnące i piękne. Można zapytać: co się stało? Stała się rzecz dziwna. Otóż ze starego ustroju odrzuciliśmy to, co było w nim dobre, niezłe, czyli na przykład planowanie, urbanistyczną kontrolę, nie najgorszą dbałość o harmonijny rozwój miast. Co zachowaliśmy? To, co najgorsze filozofię, że to, co publiczne, nie jest moje i nic mnie nie obchodzi, obojętność na bylejakość, na brud, na prowizorkę. W przypadku nowego ustroju jest podobnie. Nie przejęliśmy zachodniego szacunku dla przestrzeni publicznej i imperatywu, że trzeba rozwijać w społeczeństwie coś, co można nazwać dobrym gustem czy poczuciem estetyki. A co przejęliśmy? Złudne przekonanie, że wszystko wyreguluje wolny rynek, że wolność jest wartością najwyższą, również w odniesieniu do kreowania krajobrazu. Przejęliśmy gust nie z wielkomiejskich standardów Austrii czy Wielkiej Brytanii, ale z kiczowatej kultury masowej amerykańskiej prowincji. Niestety, przez minione dwie dekady szeroko rozumiana władza zrobiła niewiele czy zgoła nic, by naprawić to, co zaczęło się tak dramatycznie sypać. Efekty? Wystarczy rozejrzeć się dookoła. Lista grzechów polskiej urbanistyki i architektury jest długa jak opera Wagnera. Na temat tych grzechów na pewno mądrzej mogą wypowiedzieć się lepsi ode mnie eksperci architekci, urbaniści. Ja spojrzę na omawianą kwestię jako tropiciel piękna i brzydoty. Otóż: jeśli do faktu fatalnie i na dziko rozwijających się miast dodamy tandetną architekturę, jeśli dodamy też nasz brak gustu i naszą obojętność na estetykę rzeczy drobnych, jeśli dodamy bezczelność deweloperów a to są chyba jedyni, którzy nie mogą mówić o przegranej efekciarstwo inwestorów i ślepotę władz, to dopiero wtedy obraz będzie pełny i, niestety, bardzo smutny. Czy jest to przegrana nieodwołalna? W jakimś stopniu tak. Nie da się bowiem zburzyć domów, osiedli, centrów handlowych, które rażą nasze oczy. Możemy jednak powstrzymać postępującą coraz szybciej degradację i możemy to zrobić na trzy sposoby, w trzech obszarach. Po pierwsze, poprzez stanowienie mądrego prawa i konsekwentne wymaganie jego przestrzegania to jest ten element, który dzisiaj, na dzisiejszym spotkaniu jest najważniejszy. Po drugie, poprzez nieszczędzenie nakładów tam, gdzie bez nich nie da się niczego zrobić. Chodzi tu na przykład o rewaloryzację miejskiej tkanki. Wreszcie, po trzecie, ale nie najmniej ważne, poprzez konsekwentną edukację, poprzez uczenie niekoniecznie rozumienia architektury czy urbanistyki, ale po prostu wrażliwości na piękno, przede wszystkim w szkołach, bo to młodzież przejmie 13

16 kiedyś odpowiedzialność za kraj. Tam, gdzie się da, warto edukować również dorosłych, szczególnie tych, którzy decydują dziś o obliczu przestrzeni publicznej. Zacząłem cytatem i cytatem zakończę. Niestety będzie to także cytat niewesoły. To cytat stareńki z wielkiego klasyka Williama Szekspira z Makbeta, z rozmowy wiedźm, cytat będący niezłą kwintesencją tego, co się dzieje dziś w Polsce. Co świetne, to szpećmy, co szpetne, tym świećmy. Tylko czy my musimy być jako te wiedźmy makbetowskie? 14

17 PIOTR CAŁBECKI Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego Ktoś za ład przestrzenny musi odpowiadać. Rzeczywiście warto by zastanowić się nad tym, jaką rolę w tym zakresie odgrywa dziś samorząd na różnych stopniach organizacji, a jaką odgrywać powinien. Niestety, pomimo iż ład przestrzenny jest celem samym w sobie, celem najważniejszym w przedmiocie planowania przestrzennego, nie podlega on typowemu planowaniu strategicznemu nie uwzględnia się tegoż tematu na różnych szczeblach planowania wspomnianego przez Pana Prezydenta zrównoważonego rozwoju. Pomija się go, tak jakby on w ogóle nie istniał, dlatego że, jeśli chodzi o problematykę samorządową, kompetencje są skupione na samym dole, czyli w gminach. To gminy mają pełnię władzy w podejmowaniu decyzji lokalizacyjnych. Owszem, samorząd województwa ustawowo opiniuje w różnych zakresach lokalizacje pod warunkiem, że dotyczą one miejscowego planu zagospodarowania. Mówię teraz o dominantach to niedawno się zmieniło, co jest dobrym asumptem do dyskusji na temat dominant. Jeśli chodzi o decyzje o warunkach zabudowy, które, jak wiemy, najczęściej wydawane są na podstawie studiów, to nie wymagają one żadnego przez nas opiniowania. Tak więc rola samorządu województwa w tym zakresie jest iluzoryczna. My odnosimy się do uzgodnień w naprawdę szczątkowych zakresach, wtedy, kiedy mówimy o celu publicznym, parkach krajobrazowych czy ochronie zabytków szczególnej rangi. Odnosimy się też do norm hałasu, które tak naprawdę są określane w raportach oddziaływania, a tutaj twórczość i dowolność interpretacji różnych tak zwanych fachowców, którzy się za tę materię zabierają, jest ogromna. Tak więc mamy dziś bałagan w tym zakresie. 1. Elektrownia wiatrowa jako dominanta krajobrazu 250 m P.K.I.N. Warszawa 237 m 200 m 150 m kw 88 m kw 112 m ANWIL S.A. Włocławek 160 m 100 m 500 kw 46 m 50 m 300 kw 30 m Ratusz Staromiejscki Toruń 40 m Elektrownie wiatrowe funkcjonują na obszarach wiejskich, często mało zurbanizowanych i przekształconych przez działalność człowieka, gdzie są dużo większym dysonansem w przestrzeni niż np. kominy fabryczne, czy dominanty architektoniczne w miastach. 15

18 2. Elektrownie wiatrowe wg ilości instalacji i mocy w województwach Województwa ilość instalacji moc [MW] dolnośląskie 6 62,27 kujawsko-pomorskie ,98 lubelskie 5 2,15 lubuskie 7 56,60 łódzkie ,72 małopolskie 11 2,97 mazowieckie ,70 opolskie 5 84,15 podkarpackie 25 61,99 podlaskie ,40 pomorskie ,48 śląskie 15 9,55 świętokrzyskie 14 6,07 warmińsko-mazurskie ,48 wielkopolskie ,98 zachodniopomorskie ,43 RAZEM ,90 Źródło: URE, data aktualizacji danych: r. Stworzyliśmy w tym względzie własne prawo dotyczące wydawania zgód na budowę wiatraków, a to dlatego, że one strasznie niszczą nam krajobraz. Przedstawiony slajd (slajd 1) pokazuje, jak wielkimi dominantami potrafią być te instalacje w terenie dziewiczym. Porównujemy je na przykład z pałacem kultury czy wysokimi kominami wyrastającymi nagle nad pięknymi terenami dziewiczymi lub rolniczymi. No i staramy się takim rzeczom zapobiec. Dlaczego? W województwie kujawsko pomorskim mamy 214 instalacji i tylko 292 MW wytwarzanej mocy. Proszę zwrócić uwagę na pomorskie: tam jest 29 instalacji i podobna moc wytwarzana (slajd 2). Co to znaczy? System jest rozproszony, jest totalna dowolność w budowaniu tych urządzeń. Tam, gdzie wójt tego chce lub jest lobby twierdzące, że jest taka potrzeba, to wiatraki powstają, bez przemyślenia sytuacji pod jakimkolwiek względem, również krajobrazowym. Tak wygląda strategia, którą przyjęliśmy (slajd 3), choć wiemy, że jest ona nieskuteczna. Ograniczyliśmy nasze decyzje do pewnych obszarów zaznaczyliśmy je tu na żółto i nałożyliśmy rygor dotyczący odległości 1000 m od zabudowy. Ale oczywiście przegrywamy w kolegiach odwoławczych, ponieważ są to tylko nasze zasady, przyjęte przez zarząd województwa, nie są one uznawane przez prawo, nie są prawem lokalnym, więc nie możemy ich stosować. Czyli my jedynie opóźniamy w ten sposób efekty dzikiej polityki, a właściwie braku polityki w tym zakresie. Chcielibyśmy prosić Pana Prezydenta jednocześnie dziękując za obecną inicjatywę aby doprowadził do stworzenia ram prawnych, tak byśmy mogli, jako samorząd, który zajmuje się rozwojem regionu, ze swojego poziomu mieć wpływ na to, gdzie takie instalacje są budowane. I mówimy to w imieniu mieszkańców naszego województwa. 16

19 3. Na podstawie własnych opracowań oraz ekspertyzy Polskiej Akademii Nauk samorząd województwa kujawsko-pomoeskiego wypracował kryteria i zasady lokalizacji elektrowni witrowych Wyłączenie z możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych: wyznaczonych obszarów cennych przyrodniczo, krajobrazowo i gospodarczo, stref buforowych do ochrony przelotów ptaków; ok. 10 km od rzeki Wisły (w obie strony od osi rzeki), ok. 8 km od rzeki: Brdy i Drwęcy (w obie strony od osi rzeki), ok. 6 km od rzeki Noteci i Kanału Bydgoskiego (w obie strony od osi cieków). Dopuszczenie rozwoju energetyki wiatrowej na pozostałym obszarze województwa przy zachowaniu następujących ograniczeń indywidualnych: odległości określanej przez tzw. promień upadku elektrowni wiatrowej (wysokość masztu elektrowni wiatrowej + długość jednej łopaty śmigła) od linii kolejowych, dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych oraz linii elektroenergetycznych wysokich napięć, odległości co najmniej 1000 m od budynków mieszkalnych, w tym budynków mieszkalnych w zabudowie zagrodowej. 17

20 OLGIERD DZIEKOŃSKI Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Proszę Państwa, chciałbym osobiście przedstawić założenia ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z potrzebą wzmocnienia narzędzi ochrony krajobrazu, o czym wspominał przed chwilą Pan Prezydent. Taka regulacja ustawowa powinna zapewnić, po pierwsze, wdrożenie, przynajmniej w części, Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, a po drugie, stworzenie sytuacji, w której wskazywana przed chwilą przez Pana Marszałka Całbeckiego nieskuteczność władz samorządowych mogłaby być wyeliminowana, w szczególności w odniesieniu do obiektów, które mają charakter dominant krajobrazowych. Dlatego też założenia projektu zmian w ustawach tu idziemy tropem rozumowania Pana Profesora Solona powinny zapewnić odpowiednie zmiany istniejących ustaw, szczególnie prawa ochrony środowiska czy ustawy o ochronie przyrody. Chodzi tu o kwestię identyfikacji, waloryzacji krajobrazu i określenia zagrożeń, które dotyczą krajobrazów priorytetowych, czyli o wprowadzenie pewnej waloryzacji krajobrazu z wyodrębnieniem krajobrazu priorytetowego. Następnie: wprowadzenie definicji krajobrazu do polskiego porządku prawnego, bo takiej definicji w obecnym porządku nie ma. Następnie: wprowadzenie definicji reklamy, ponieważ, jak się wydaje, reklama jest jednym z elementów, które w sposób istotny wpływają na zanieczyszczenie krajobrazu. I dalej: zaproponowanie takiego instrumentarium prawnego, które sprzyjałoby ochronie krajobrazu. Jeżeli chodzi o definicję krajobrazu, to wydaje się, że definicja stwierdzająca, że krajobraz to postrzegana przez ludzi przestrzeń, zawierająca elementy przyrodnicze lub wytwory cywilizacji, ukształtowana w wyniku działania czynników naturalnych lub działalności człowieka, spełnia wymogi konwencji krajobrazowej i jest zbieżna z takim, powiedziałbym, powszechnym rozumieniem wartości jakości krajobrazu. Taka definicja, co ważne, łączy dwa porządki ustawowe łączy porządek ustawy o ochronie zabytków i ustawy związanej z ochroną środowiska naturalnego, czyli z domeną, która jest przedmiotem zainteresowania ministra środowiska. Takie zintegrowane podejście do krajobrazu odpowiada temu, co rekomenduje konwencja krajobrazowa. Kwestia audytu krajobrazowego. Taki audyt powinien być sporządzany w skali całego województwa na podstawie klasyfikacji, która byłaby przygotowana przez ministra środowiska w porozumieniu z ministrem kultury, i pozwoliłaby na wyodrębnienie tego, co jest szczególnie wartościowe w krajobrazie pozwoliłaby na wskazanie dla takich szczególnie wartościowych obszarów, krajobrazów priorytetowych, zagrożeń oraz propozycji działań, które mogłyby być podejmowane przez samorząd województwa w drodze przepisów prawa miejscowego. Taki audyt krajobrazowy byłby oczywiście finansowany czy też mógłby być finansowany ze środków narodowego funduszu ochrony środowiska, ale byłby zadaniem własnym samorządu województwa. Dla zdefiniowanych priorytetowych obszarów krajobrazowych samorząd województwa mógłby ustanawiać w drodze uchwały podejmowanej przez sejmik pewne szczególne normy dotyczące ładu przestrzennego na przykład maksymalne wysokości zabudowy, charakterystyki obiektów budowlanych, ich kolorystyki, pokrycia dachów tak aby tworzyć pewnego rodzaju normę krajobrazową. Jednak dotyczyłoby to tylko obszarów, które byłyby szczególnie ważne, jeśli chodzi o krajobraz województwa, obszarów priorytetowych. Takie normy mogłyby być wiążące zarówno podczas sporządzania dokumentów planistycznych przez gminy, jak i podczas wydawania poszczególnych, indywidualnych decyzji i zezwoleń. 18

Główne założenia prezydenckiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu

Główne założenia prezydenckiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu Główne założenia prezydenckiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu Grzegorz P. Kubalski Czosnów, 25 września 2013 roku Potrzeba i cel ustawy

Bardziej szczegółowo

Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu

Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu Uregulowania prawne w zakresie ochrony krajobrazu XXIII Podkarpacka Konferencja Samorządów Terytorialnych Solina 18 czerwca 2015 KONWENCJA KRAJOBRAZOWA RADY EUROPY KRAJOBRAZ JEST KLUCZOWYM ELEMENTEM DOBROBYTU

Bardziej szczegółowo

TYPY KRAJOBRAZU POLSKI WYBRANE PROBLEMY JEGO WALORYZACJI

TYPY KRAJOBRAZU POLSKI WYBRANE PROBLEMY JEGO WALORYZACJI Jarosław Balon Zakład Geografii Fizycznej, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, Kraków TYPY KRAJOBRAZU POLSKI WYBRANE PROBLEMY JEGO WALORYZACJI WPROWADZENIE Mądre zarządzanie zasobami przyrody

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-17 (5)/10 Warszawa, 5 maja 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) Imię i nazwisko kandydata Sławomir Neumann Komitet Platforma Obywatelska CZĘŚĆ I: DEMOKRACJA Pytanie NIE NIE MAM ZDANIA KOMENTARZ 1. Czy zgadza

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej a problemy zachowania ładu przestrzennego oraz wartości przyrodniczych i kulturowych w województwie kujawsko-pomorskim

Rozwój energetyki wiatrowej a problemy zachowania ładu przestrzennego oraz wartości przyrodniczych i kulturowych w województwie kujawsko-pomorskim Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu Departament Planowania Strategicznego i Gospodarczego Rozwój energetyki wiatrowej a problemy zachowania ładu przestrzennego oraz wartości

Bardziej szczegółowo

Dokonując oceny poszczególnych rozwiązań przyjętych w projekcie ustawy wskazać należy,

Dokonując oceny poszczególnych rozwiązań przyjętych w projekcie ustawy wskazać należy, Prezydent Miasta Poznania Poznań, dnia 19 czerwca 2013 r. Szanowny Pan Bronisław Komorowski Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Prezydencie, pragnę wyrazić swoje poparcie dla generalnego

Bardziej szczegółowo

Karpaty łączą - mechanizm konsultacji i współpracy dla wdrażania Konwencji Karpackiej

Karpaty łączą - mechanizm konsultacji i współpracy dla wdrażania Konwencji Karpackiej Karpaty łączą - mechanizm konsultacji i współpracy dla wdrażania Konwencji Karpackiej Kodeks dobrej praktyki kształtowania przestrzeni w Karpatach 22 października 2015 ZAKOPANE PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA PRZESTRZEŃ gra interesów / dobro wspólne krajobraz prawo wobec potrzeb społecznych

WSPÓLNA PRZESTRZEŃ gra interesów / dobro wspólne krajobraz prawo wobec potrzeb społecznych WSPÓLNA PRZESTRZEŃ gra interesów / dobro wspólne krajobraz prawo wobec potrzeb społecznych Olgierd R. Dziekoński Pan z Polski? A tak, pamiętam, brzydki kraj. Le Corbusier Stan obecny: niewdrożona Europejska

Bardziej szczegółowo

Formularz ankiety w sprawie konsultacji społecznych dotyczących założeń Kodeksu Krajobrazowego dla Miasta Zduńska Wola

Formularz ankiety w sprawie konsultacji społecznych dotyczących założeń Kodeksu Krajobrazowego dla Miasta Zduńska Wola Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 25/16 Prezydenta Miasta Zduńska Wola z dnia 8 lutego 2016 r. Formularz ankiety w sprawie konsultacji społecznych dotyczących założeń Kodeksu Krajobrazowego dla Miasta Zduńska

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowna Pani, Szanowny Panie Zwracamy się do Pana/Pani w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej, realizowanych

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA,

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, MAREK WĘGLARZ TEMAT: Zieleń jako 'tworzywo' w kompozycji

Bardziej szczegółowo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Irena Niedźwiecka-Filipiak UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU Instytut Architektury Krajobrazu Forum Debaty Publicznej Sieć Najciekawszych Wsi sposób na zachowanie

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r.

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. Stanowisko Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. w sprawie ogłoszenia obszaru Województwa Kujawsko Pomorskiego strefą wolną od upraw genetycznie zmodyfikowanych organizmów (GMO)

Bardziej szczegółowo

ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ZMIANA PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Posiedzenie Komitetu Sterującego ds. Zmiany Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego Katowice, 25 marca 2015 r. 1.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu www.ietu.katowice.pl Otwarte seminaria 2014 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu Dr inż. arch.

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 13 listopada 2015 r. Poz. 6830 UCHWAŁA NR XVII/138/2015 RADY MIEJSKIEJ GMINY POBIEDZISKA. z dnia 29 października 2015 r.

Poznań, dnia 13 listopada 2015 r. Poz. 6830 UCHWAŁA NR XVII/138/2015 RADY MIEJSKIEJ GMINY POBIEDZISKA. z dnia 29 października 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 13 listopada 2015 r. Poz. 6830 UCHWAŁA NR XVII/138/2015 RADY MIEJSKIEJ GMINY POBIEDZISKA z dnia 29 października 2015 r. w sprawie miejscowego

Bardziej szczegółowo

System planowania przestrzeni w Polsce

System planowania przestrzeni w Polsce System planowania przestrzeni w Polsce Czyli o tym co to jest planowanie przestrzenne, jakie dokumenty je regulują, kto je uchwala i co zawierają Zespół ds. konsultacji społecznych Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego I. Założenia Kodeksu II. System planowania przestrzennego III. Proces inwestycyjny - etapy IV. Inwestycje publiczne V. Realizacja inwestycji

Bardziej szczegółowo

Mieszkańcy miejscowości Zakręt Gmina Wiązowna

Mieszkańcy miejscowości Zakręt Gmina Wiązowna Zakręt, dnia 17.04.2015r. Wójt Gminy Wiązowna ul. Lubelska 59 05-462 Wiązowna Szanowny Pan Janusz Budny Dotyczy: procedury uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Zakręt

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowni Państwo, Zwracamy się do Państwa w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej. realizowanych w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Założeń do projektu ustawy Prawo budowlane, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw

Założeń do projektu ustawy Prawo budowlane, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw STANOWISKO ZWIĄZKU ZAWODOWEGO BUDOWLANI W SPRAWIE Założeń do projektu ustawy Prawo budowlane, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Związek Zawodowy

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW GMINA PRZECISZÓW STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW Część I WPROWADZENIE Załącznik nr 1 do uchwały Nr V/39/15 Rady Gminy Przeciszów z dnia 26 marca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM EKSPERCKIE

SEMINARIUM EKSPERCKIE SEMINARIUM EKSPERCKIE Ochrona krajobrazu miejskiego. Jak wykorzystać potencjał ustawy? Gdańsk, 8 października (czwartek) 2015 Gdańsk Dom Organizacji Pozarządowych (Letnia Rezydencja J. Uphagena) al. Grunwaldzka

Bardziej szczegółowo

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Sieci energetyczne identyfikacja problemów Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Ustawa Prawo energetyczne cele Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Zasady oszczędnego i racjonalnego użytkowania

Bardziej szczegółowo

R U C H B U D O W L A N Y

R U C H B U D O W L A N Y , GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO R U C H B U D O W L A N Y w 214 roku Warszawa, luty 215 r. 1. Wprowadzenie Badania ruchu budowlanego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego są prowadzone już od 1995

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce?

Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce? Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce? (Rady działalności pożytku publicznego jako przestrzeń do prowadzenia dialogu obywatelskiego) Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca

Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca II Posiedzenie Komitetu Sterującego Związku ZIT Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Funkcjonalnego Bydgoszcz,18.03.2015 r. CO TO JEST INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA (IP) IP

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Sieć Najciekawszych Wsi - sposób na zachowanie dziedzictwa kulturowego wsi w Polsce Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Barbara Nowak-Obelinda Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura w Polsce Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura priorytet nowej strategii Realizacja Strategii UE ochrony różnorodności biologicznej na lata 2020

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) Imię i nazwisko kandydatki KATARZYNA OWCZAREK Komitet

Bardziej szczegółowo

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej mieszkańców,

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 688).

- o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 688). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-157(7)/12 Warszawa, 30 listopada 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA ELŻ BIETA CZEKIEL-Ś WITALSKA MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZEN- NEGO A SKUTKI EKONOMICZNE JEGO UCHWALENIA Prognoza skutków finansowych, która musi być sporządzana od lipca 2003 r., w związku z

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 1538/2014 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 06.06.2014 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu

ZARZĄDZENIE Nr 1538/2014 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 06.06.2014 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu ZARZĄDZENIE Nr 1538/2014 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 06.06.2014 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia zmiany

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW Wnioski z procesu konsultacyjnego zrealizowanego w maju 2009r. we wszystkich powiatach regionu Artur KRAWCZYK Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi

Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi Konferencja Wspomaganie zarządzania zbiornikami zaporowymi Uniwersytet Śląski w Katowicach 12 lutego 2014 Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Opracował: Elżbieta Kasperska Biuro Przestrzennego w Lublinie SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Sprawdził(a): Ewa Banak wg normy PN-EN ISO 9001:2001 Zatwierdził(a) Pełnomocnik d/s Jakości Ewa Wójtowicz Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący Sejmik Województwa Mazowieckiego. Komisję Strategii Rozwoju Regionalnego i Zagospodarowania Przestrzennego UZASADNIENIE

Przewodniczący Sejmik Województwa Mazowieckiego. Komisję Strategii Rozwoju Regionalnego i Zagospodarowania Przestrzennego UZASADNIENIE Warszawa, dnia 2 czerwca 2015 r. /Imię nazwisko (Lub nazwa podmiotu) Adres/ Telefon mail Do Marszałek Województwa Mazowieckiego jako Przewodniczącego Zarządu Województwa Mazowieckiego Przewodniczący Sejmik

Bardziej szczegółowo

Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie!

Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie! Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki Narodowej oraz Komisji Ustawodawczej o uchwalonej przez Sejm

Bardziej szczegółowo

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r.

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. ISSN 1643-2851 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. VII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie ustawy o

Bardziej szczegółowo

Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych

Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych Przemysław Nawrocki WWF, Ptaki Polskie Jak dbać o obszar Natura 2000 i o wody - w procesach

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 38. posiedzeniu Senatu do

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA Seminarium EUREG-u, Katedry UNESCO i Sekcji Polskiej RSA Warszawa, 22 marca 2012 ROK Janusz Korzeń,

Bardziej szczegółowo

Karty Dużej Rodziny. Jako element polityki prorodzinnej w Polsce. Autor: Michał Kot

Karty Dużej Rodziny. Jako element polityki prorodzinnej w Polsce. Autor: Michał Kot Karty Dużej Rodziny Jako element polityki prorodzinnej w Polsce Autor: Michał Kot Czy należy wspierać rodziny wielodzietne? Odpowiedź na pytanie postawione w tytule nie jest wcale dla wielu osób oczywista

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) Andrzej Jaworski Komitet Prawo i Sprawiedliwość CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ TOMASZ KUŹNIAR WIELKOPOLSKIE BIURO PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

Czy ustawa krajobrazowa jest tak naprawdę ustawą reklamową?

Czy ustawa krajobrazowa jest tak naprawdę ustawą reklamową? Czy ustawa krajobrazowa jest tak naprawdę ustawą reklamową? Edyta Dziobek-Romańska Karim Boudjoher Kraków maj 2015 r. Przede wszystkim, akt ten chroni krajobraz, ale również pośrednio bezpieczeństwo ruchu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO

PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO Dr inż. arch. Natalia Przesmycka Katedra Architektury, Urbanistyki i Planowania Przestrzennego Wydział Budownictwa i Architektury Politechniki

Bardziej szczegółowo

Prawne, organizacyjne i techniczne aspekty budowy IIP w temacie zagospodarowanie przestrzenne

Prawne, organizacyjne i techniczne aspekty budowy IIP w temacie zagospodarowanie przestrzenne Prawne, organizacyjne i techniczne aspekty budowy IIP w temacie zagospodarowanie przestrzenne Magdalena Zagrzejewska Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Przestrzennej w Ministerstwie Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 wsparcie dla samorządów i organizacji pozarządowych Warszawa, 8 maja 2008 r. Zarys prezentacji środki finansowe na wspieranie

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

Projekt HerMan Seminarium Kraków, 15.12.2014. Akcja pilotażowa. Reklama w przestrzeni historycznej Lublina.

Projekt HerMan Seminarium Kraków, 15.12.2014. Akcja pilotażowa. Reklama w przestrzeni historycznej Lublina. Projekt HerMan Seminarium Kraków, 15.12.2014 Akcja pilotażowa Reklama w przestrzeni historycznej Lublina. I. Problematyka akcji pilotażowej. - akcja pilotażowa dotyczyła wspólnego z interesariuszami opracowania

Bardziej szczegółowo

aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z

aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa lokalna- podstawa prawna

Inicjatywa lokalna- podstawa prawna Inicjatywa lokalna- podstawa prawna Pojęcie inicjatywy lokalnej (IL) wprowadziła nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (ustawa) z 2010 roku, definiując IL oraz poświęcając

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI

KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI Opinia prawna na temat tzw. ustawy krajobrazowej w aspekcie możliwości podjęcia przez radę gminy uchwały obejmującej część obszaru gminy OPINIE EKSPERTYZY

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Tadeusz Sławecki

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK na podstawie art. 188 w związku z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP

WNIOSEK na podstawie art. 188 w związku z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość Warszawa, dnia 18 maja 2011 r. Trybunał Konstytucyjny al. J. Ch. Szucha 12 A 00-918 Warszawa W n i o skoda wc a : Grupa posłów na Sejm RP VI kadencji według załączonej

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 Wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA Ewa Stokłuska Kraków, 12.05.2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

POIS.05.03.00-00-284/10

POIS.05.03.00-00-284/10 Walory krajobrazowe Małgorzata Strzyż Anna Świercz Piotr Czernecki Rafał Kozieł POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego i obszaru Natura 2000 Łysogóry na lata 2013-2033,

Bardziej szczegółowo

GRUPA ROBOCZA DS. OCHRONY POWIETRZA I ENERGETYKI. Roman Głaz Ministerstwo Środowiska Departament Ochrony Powietrza Warszawa, dnia 6-7 grudnia 2012 r.

GRUPA ROBOCZA DS. OCHRONY POWIETRZA I ENERGETYKI. Roman Głaz Ministerstwo Środowiska Departament Ochrony Powietrza Warszawa, dnia 6-7 grudnia 2012 r. GRUPA ROBOCZA DS. OCHRONY POWIETRZA I ENERGETYKI Roman Głaz Ministerstwo Środowiska Departament Ochrony Powietrza Warszawa, dnia 6-7 grudnia 2012 r. Plan prezentacji Utworzenie podgrup roboczych. Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA PRZY REALIZACJI INWESTYCJI LINIOWYCH - WYTYCZNE REALIZACYJNE

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA PRZY REALIZACJI INWESTYCJI LINIOWYCH - WYTYCZNE REALIZACYJNE KOMUNIKACJA SPOŁECZNA PRZY REALIZACJI INWESTYCJI LINIOWYCH - WYTYCZNE REALIZACYJNE WSTĘP W dokumencie opisano modelową zawartośd strategii komunikacyjnej, jaką należy wdrożyd przy realizacji liniowych

Bardziej szczegółowo

Adaptacja miast polskich do skutków zmian klimatu

Adaptacja miast polskich do skutków zmian klimatu Otwarte seminaria 2015 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Adaptacja miast polskich do skutków zmian klimatu dr inż. arch. Justyna Gorgoń Zespół GIS Katowice, 26 lutego 2015 www.ietu.katowice.pl

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZMIAN USTAWY O PLANOWANIU I ZAGOSPODAROWANIU PRZESTRZENNYM

PROJEKT ZMIAN USTAWY O PLANOWANIU I ZAGOSPODAROWANIU PRZESTRZENNYM PROJEKT ZMIAN USTAWY O PLANOWANIU Projekt przygotowany przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Pana Olgierda Dziekońskiego CELE PROPONOWANYCH ZMIAN USTAWY KOMPLEKSOWA REGULACJA PROCESÓW

Bardziej szczegółowo

Komitetu albo złożenie szczegółowego sprawozdania z wyników dyskusji celem zaprezentowania inspirujących ocen i poglądów autorskich.

Komitetu albo złożenie szczegółowego sprawozdania z wyników dyskusji celem zaprezentowania inspirujących ocen i poglądów autorskich. Stanowisko Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przy Prezydium PAN w sprawie kompleksowej regulacji procesu inwestycyjno-budowlanego (Kodeksu Budowlanego) z dnia 14 stycznia 2013 r. W odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

ROZSTRZYGNIĘCIE O SPOSOBIE ROZPATRZENIA UWAG DO PROJEKTU ZMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY SUWAŁKI

ROZSTRZYGNIĘCIE O SPOSOBIE ROZPATRZENIA UWAG DO PROJEKTU ZMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY SUWAŁKI Załącznik Nr 4 do uchwały Nr XXVIII/230/13 Rady Gminy z dnia 28 lutego 2013 r. ROZSTRZYGNIĘCIE O SPOSOBIE ROZPATRZENIA UWAG DO PROJEKTU ZMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp

Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp Robert Kałuża Dyrektor Departamentu Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 23

Bardziej szczegółowo

Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej

Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej Dr Piotr Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa 1 Planowanie przestrzenne jako Jedyny sposób osiągania

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Rewitalizacji Obszaru Funkcjonalnego (ZPROF) Chorzowa, Rudy Śląskiej i Świętochłowic do 2030 roku.

Zintegrowany Program Rewitalizacji Obszaru Funkcjonalnego (ZPROF) Chorzowa, Rudy Śląskiej i Świętochłowic do 2030 roku. Zintegrowany Program Rewitalizacji Obszaru Funkcjonalnego (ZPROF) Chorzowa, Rudy Śląskiej i Świętochłowic do 2030 roku styczeń 2015 O dokumencie ZPROF wprowadzenie Dokument Zintegrowany Program Rewitalizacji

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej. Rajmund Ryś Dyrektor Departamentu Polityki Przestrzennej w MIiR

Rewitalizacja. Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej. Rajmund Ryś Dyrektor Departamentu Polityki Przestrzennej w MIiR Rewitalizacja Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej Rajmund Ryś Dyrektor Departamentu Polityki Przestrzennej w MIiR Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej Rajmund Ryś Dyrektor

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE WOJEWODA MAZOWIECKI LEX.P.4131.37.2015.PM Warszawa, 3 grudnia 2015 r. ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE Działając na podstawie art. 91 ust.2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2015 poz.

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Południowo-Wschodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Krakowie Niepołomice, 17 czerwca 2010 Prezes URE jest

Bardziej szczegółowo

Teoria urbanistyki a uwarunkowania prawne i społeczne kształtowania. Robert Masztalski Wrocław - 14.11.2015r.

Teoria urbanistyki a uwarunkowania prawne i społeczne kształtowania. Robert Masztalski Wrocław - 14.11.2015r. Teoria urbanistyki a uwarunkowania prawne i społeczne kształtowania przestrzeni Robert Masztalski Wrocław - 14.11.2015r. Wprowadzenie Ład przestrzenny to główny cel zagospodarowania przestrzennego na wszystkich

Bardziej szczegółowo

Kto wygra drugą turę wyborów prezydenckich 2015 r.?

Kto wygra drugą turę wyborów prezydenckich 2015 r.? Kto wygra drugą turę wyborów prezydenckich 2015 r.? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie korzystając jedynie z oficjalnych wyników wyborów z pierwszej tury w podziale na województwa. Opieramy się zatem

Bardziej szczegółowo

OPERAT ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGOŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH

OPERAT ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGOŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH OPERAT ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGOŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH Identyfikacja zagrożeń i określenie sposobów ich eliminacji w odniesieniu do: - istniejących i potencjalnych przedsięwzięć mogących

Bardziej szczegółowo

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Bożena PIETRAS-GOC Koordynator projektu Kancelaria Zarządu Województwa Małopolskiego Kontekst projektu

Bardziej szczegółowo

WBPP. Energetyka wiatrowa w dokumentach planistycznych w województwie pomorskim. Debata: Energia wiatrowa na Pomorzu - Perspektywy, szanse, zagrożenia

WBPP. Energetyka wiatrowa w dokumentach planistycznych w województwie pomorskim. Debata: Energia wiatrowa na Pomorzu - Perspektywy, szanse, zagrożenia Energetyka wiatrowa w dokumentach planistycznych w województwie pomorskim Debata: Energia wiatrowa na Pomorzu - Perspektywy, szanse, zagrożenia Gdynia 15 listopada 2007 Przesłanki rozwoju energetyki wiatrowej

Bardziej szczegółowo

Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu. Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie

Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu. Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie Przedmiot rozważań Czy obecny stan zarządzania gospodarką obszarami miejskimi

Bardziej szczegółowo