PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE"

Transkrypt

1 PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE Opracowanie: Anna i Piotr Rogozińscy Podziemne lekcje prowadzone w ramach projektu Wiedza na wagę soli są doskonałą formą popularyzacji naszego, a nawet światowego, dziedzictwa kulturowego, jakie stanowi zabytkowa Kopalnia Soli w Wieliczce. Wychodząc na przeciw współczesnej nowoczesnej szkole, w której zajęcia przekraczają już często granicę sali lekcyjnej, dajemy możliwość połączenia wyjątkowej oferty turystycznej z wartościową lekcją opartą na podstawie programowej danego stopnia edukacji. Dzięki takiemu projektowi dajemy młodzieży możliwość rozwijania umiejętności interaktywnych współzawodnictwa, wykorzystywania teoretycznych informacji w praktyce, selekcjonowania wiedzy itd. Natomiast nauczyciele otrzymują kolejną ciekawą możliwość zrealizowania celów edukacyjnych w niebanalnej formie. BLOK NAUK HUMANISTYCZNYCH POLSKA SOLĄ STOI Scenariusz lekcji dla szkoły podstawowej klasa IV VI Cele edukacyjne ogólne: Zainteresowanie przeszłością. Zainteresowanie światem, jego różnorodnością, bogactwem i pięknem. Zdobycie umiejętności obserwacji zjawisk przyrodniczych i dokonywania ich opisu. Uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak by stawała się ona wewnętrzną i osobistą własnością dziecka. Rozwijanie poczucia przynależności do grupy rodzinnej, społeczności lokalnej, grupy etnicznej, narodu, państwa, społeczności europejskiej i światowej. Umiejętność działania w różnych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych (wycieczki, odpowiednie zachowanie się podczas zwiedzania obiektów objętych specjalnymi zasadami bezpieczeństwa np. kopalni) Stworzenie warunków odpowiednich do nauki poprzez mądrą zabawę. Wprowadzenie ucznia w krąg informacji dotyczących pracy w specyficznych warunkach, wartości surowców naturalnych dla kraju, społeczeństwa, nauki. Obszary edukacji: Historyczna, polonistyczna, regionalna, przyrodnicza _ Uczeń potrafi: Odpowiednio zachować się podczas zwiedzania kopalni, czyli miejsca o zaostrzonych zasadach bezpieczeństwa 1

2 Scharakteryzować zawód górnika na czym polega praca, czym różni się od innych zawodów, jakimi narzędziami posługuje się górnik itd. Wytłumaczyć co to jest dziedzictwo kulturowe i dlaczego Kopalnia Soli do niego się zalicza. Dostrzegać kulturowe walory najbliższego regionu. Obserwować zjawiska i procesy przyrodnicze i opowiadać o nich. Określić formy ochrony środowiska przyrodniczego w najbliższej okolicy. Przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa, w tym poruszać się po drogach publicznych, rozpoznawać sygnały alarmowe itd. Zorganizować pracę w grupie, przestrzegać zasad w grach i zabawach _ Treści nauczania Mój dom, moja rodzina i sąsiedztwo. Elementy historii rodzinnej, regionalnej oraz życia codziennego w Polsce i w różnych krajach i epokach. Społeczeństwo. Prawa i obowiązki obywatelskie. Postawy prospołeczne i aspołeczne. Przykłady różnych systemów społecznych: brać górnicza. Praca. Jej znaczenie w życiu indywidualnym i zbiorowym. Organizacja pracy i jej efekty w różnych epokach i współcześnie etos pracy górnika. Zróżnicowanie regionalne Polski efektem warunków przyrodniczych i działalności człowieka, zasoby środowiska przyrodniczego, ich ochrona i wykorzystanie. Zagospodarowanie terenu w miejscu zamieszkania ucznia, uwarunkowania życia ludzi danego obszaru od czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych, krajobraz najbliższej okolicy. Moja ojczyzna. Wydarzenia i osoby o zasadniczym znaczeniu dla losów narodu i państwa polskiego rozwój Żup Solnych w Polsce i ich wpływ na gospodarkę i kulturę. Poznanie współzależności człowieka i środowiska. Poznanie zachowań sprzyjających bezpieczeństwu ludzi i przyrody. Wyrobienie poczucia odpowiedzialności za środowisko. Metody: Wykład z elementami pogadanki Rozmowa Praca w grupach Praca z materiałem źródłowym (ekspozycja muzealna) Prezentacja multimedialna _ Kluczowe pojęcia: Pojęcia dotyczące tematyki soli i kopalni: warzenie soli, solanka, ługowanie soli (wypłukiwanie), bałwan solny (blok solny, któremu nadawano kształt walca, żeby łatwiej go było transportować), żupy solne, żupnik, Wielka Sól Magnum Sal, drogi solne, prasoł, warzelnik, pokutnik, nosicz, szyb, szybik, podszybie, nadszybie, komora, UNESCO, kaszta (drewniane zabezpieczenia komór drążonych w kopalni), urobek, kruszacy (górnicy, którzy ręcznie za pomocą żelaznych kilofków odspajali od ociosów czystą sól), ociosy (skały oderwane od ścian komory, do których przyczepiona jest sól), cumy (torby, których kruszacy nosili odzyskaną sól), podłużnia (chodnik prowadzący ze wschodu na zachód, wzdłuż złoża) poprzecznia (chodniki biegnące z północy na południe), bulgi (skórzane worki do transportu wody z podziemnych cieków na powierzchnię), kierat, paternoster (urządzenie do 2

3 wypompowywania wodnych wycieków), sztygarówka (pomieszczenie przy szybach szybikach oraz na miejscach, gdzie praca trwała bardzo długo. W pomieszczeniach przebywał sztygar, nadzorujący pracę górników.) Pojęcia dotyczące tematyki kontekstowej: neolit, Kazimierz Wielki, rozkwit gospodarczy, Akademia Krakowska, kolonizacja, prawo składu, przymus drogowy, dzierżawa Czas: Cała wycieczka trwa ok. 3 godz. Lekcja pod ziemią min. Przebieg zajęć 1. Zwiedzanie kopalni w formie współzawodnictwa. Dzieciom podczas wycieczki cały czas towarzyszy przewodnik oraz nauczyciel. Na początku nauczyciel dzieli dzieci na 3-4 grupy w zależności od liczebności klasy. Grupy otrzymują nazwy: ŻUPNICY administratorzy i dzierżawcy, którzy w imieniu króla nadzorowali wydobycie i handel solą; PRASOŁOWIE handlarze solą; WARZELNICY pozyskiwali sól z solanki; GÓRNICY SOLNI. Nazwy nie są przypadkowe, mają wprowadzić w tematykę historyczną, kiedy to za panowania Kazimierza Wielkiego sól była towarem bardzo dochodowy i znaczącym dla gospodarki kraju. Zabawa polega na Zbieraniu kryształów soli podczas zwiedzania dzieci muszą uważnie słuchać tego, o czym opowiada przewodnik, ponieważ po każdym przystanku zostaną grupom zadane po 2 pytania, jeśli odpowiedzą dobrze dostaną kryształki soli. Kiedy wycieczka dojdzie do sali, w której odbędzie się krótka lekcja, grupy policzą kryształki soli, ta która zwycięży otrzyma od swojego nauczyciela nagrodę w postaci najlepszych ocen. Pytania do gry 1. Ile lat ma kopalnia? 2. Skąd się wzięła sól w Wieliczce? 3. Kim był Skarbnik? 4. Co to jest kaszt? 5. Co znajdywało się w pierwszej wydobytej bryle soli? 6. Dlaczego drewno malowano na biało? 7. Jak nazywa się niebezpieczny gaz w kopalni? 8. Do czego służył kierat? 9. Co to jest solanka? 10. Kto budował kaszty? 11. Skąd przybyła Kinga do Wieliczki? 12. Do czego służył paternoster? 13. Wymień trzy dowolne zawody górnicze. 14. Wymień poznane rozdaje soli. 15. Kogo dotyczy przysłowie Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną? 16. Co można było kupić za bałwana w czasach króla Kazimierza Wielkiego? 2. Lekcja multimedialna. Tematyka lekcji będzie się skupiać głównie na znaczeniu soli w gospodarce, a także kulturze Polski za panowania ostatniego Piasta. Wykład z elementami rozmowy z grupą: Jakie znaczenie miała sól w średniowiecznej Polsce, czy obecnie znaczenie soli jest nadal takie ważne? Dlaczego sól nazywano białym złotem? Otrzymane od króla albo księcia prawo eksploatacji żup solnych zapewniało znaczne dochody: 3

4 A ów co wlezie do soli, I tegoć głowa nie boli (...) Bo każda rzecz, co w sól wchodzi, Już jej nie leda co szkodzi Mikołaj Rej, Krótka rozprawa między panem, wójtem, a plebanem Przytoczenie legendy o św. Kindze Skąd wzięła się sól w Wieliczce?...Około 700 lat temu żyła sobie księżna Kinga, córka króla Węgier, Beli IV. Miała ona zostać małżonką księcia krakowskiego i sandomierskiego, Bolesława Wstydliwego. Ich ślub odbył się Roku Pańskiego Zanim jednak doszło do zaślubin cały dwór węgierski zastanawiał się, jaki wspaniały posag ofiarować księżniczce, aby nie powstydziła się swojego pochodzenia. Król Bela IV postanowił wreszcie, że da córce skrzynię złota i srebra, aby przyszły zięć mógł dzięki temu powiększyć drużynę wojów i wygrywać kolejne wojny. Jednak Kinga poprosiła ojca, aby dał jej coś, co uraduje wszystkich jej poddanych. Dostojnicy węgierskiego dworu wreszcie uradzili, że najlepszym podarunkiem dla jej przyszłych poddanych będzie sól....potrzebują jej wszyscy, zarówno biedni, jak i bogaci. Sól nadaje smaku wszelkiemu jadłu, może również służyć za lekarstwo. Sprawa okazała się jednak trudna do realizacji. Trzeba by było sprowadzić do Polski co najmniej tysiąc beczułek soli, aby starczyło dla każdego. Pewnego dnia, gdy księżna modliła się w intencji rozwiązania problemu, usłyszała głos z nieba: Weź twój pierścień zaręczynowy i wrzuć go do solnej góry! Nazajutrz król węgierski wysłał córkę do miejsca, gdzie w jego królestwie wydobywano sól i polecił, aby wybrała sobie sztolnię, która się jej najbardziej podoba. Kinga oczywiście wybrała najlepszą i do niej właśnie wrzuciła swój drogocenny pierścień ze słowami: Ja, Kinga, królewska córa, biorę sobie ciebie, solna góro, na własność jako ślubny posag! Niedługo później węgierski orszak wyruszył w stronę Krakowa. Książę Bolesław wyjechał naprzeciw swojej wybrance. Spotkanie miało się odbyć w niewielkiej osadzie, o nazwie Wieliczka. Zbliżając się do umówionego miejsca, księżniczka znowu usłyszała głos z nieba: Tutaj! Każ kopać! Robotnicy żwawo zabrali się do kopania i już na głębokości kilku łokci natrafili na pierwszą bryłkę soli. Ku zdziwieniu zgromadzonych, gdy się jej bliżej przyjrzano, to w jej wnętrzu zatopiony był zaręczynowy pierścień królewny. A potem zaczęto kopać głębiej, coraz głębiej i wydobywać coraz więcej soli. Wreszcie było jej tyle, że starczyło dla wszystkich mieszkańców i starcza jej po dziś dzień. Tak właśnie, jak chciała szlachetna węgierska księżniczka. 1 Krótka historia pozyskiwania soli na tych terenach (od okresu neolitu, poprzez założenie kopalni i jej rozkwit za czasów Kazimierza Wielkiego). Pokłady soli w Wieliczce powstały około 15 milionów lat temu na skutek wysychania polodowcowych mórz i słonych jezior zalegających na tym terenie. Złoża zostały sfałdowane w trakcie wypiętrzania się Karpat. Składają się z dwóch warstw: górnej (złoża bryłowe) i dolnej (złoża pokładowe). Wielickie złoża rozciągają się pasmem długości ok. 10 km wzdłuż północnej granicy Karpat ze wschodu na zachód i mają szerokość od 0,5 do 1,5 km. Najstarsze ślady produkcji warzelniczej w okolicach Wieliczki i Bochni pochodzą ze środkowego okresu neolitu (ok lat p.n.e.). Eksploatowano wówczas, znajdujące się na tym terenie, naturalne źródła solne, a sól otrzymywano przez odparowywanie wydobytej z niej solanki. Urządzenia solankowe składając się z rowków, zbiorników, palenisk, magazynu oraz licznych naczyń glinianych używanych do suszenia soli. Podobną technologią posługiwano się jeszcze w XI stuleciu, kiedy Wieliczka była już znanym, dużym ośrodkiem solowarskim. Początki rozwoju górnictwa bazującego na odkryciu pokładów soli kamiennej datuje się na wiek XIII. Źródła solne, niegdyś obfite, w następstwie nadmiernej eksploatacji zaczęły się wyczerpywać, dlatego przystąpiono do pogłębiania tych źródeł, czyli studzien. Książę Bolesław V w dokumencie z 1249 r. obiecuje 1 Na podstawie: Julian Majka, Baśnie i legendy górników wielickich, Kraków 1984, s

5 Cystersom w Wąchocku 1 / 3 część soli na wypadek jej znalezienia. Angażuje więc górników i skłania do energiczniejszego poszukiwania soli kamiennej, zarówno w Wieliczce jak i w Bochni. W obu tych miejscowościach wykazywano duże zainteresowanie tymi pracami, zwłaszcza mieszkańcy Bochni odkryciem soli chcieli księciu udowodnić, że planowane tam miasto ma rację bytu. Największy jednak rozkwit przeżywa kopalnia za panowania Kazimierza Wielkiego, który uczynił z niej wspaniale prosperujące przedsiębiorstwo na skalę międzynarodową. Sylwetka Kazimierza Wielkiego i jego wkład w rozwój gospodarczy i kulturalny kraju odbudowa państwa po rozbiciu dzielnicowym sprowadzanie osadników, nietykalność dla Żydów, którzy jako dobrzy przedsiębiorcy płacili znaczne podatki; - liczne lokacje miast - budowa umocnień i murów obronnych - budowa licznych zamków (Orle Gniazda) - rozwój handlu przywileje dla kupców z polskich miast: przywilej składu, prawo przymusu drogowego - otoczenie szczególną opieką górników solnych 1368 zostały spisane prawa zwyczajowe górników wielickich. (Ten akt normujący zwyczajowe prawo górnicze regulował zarządzenia kopalni w Wieliczce i Bochni, warzelniach i gospodarstwach żupnych. Żupnik, jako administrator, bądź dzierżawca, nadzorował w imieniu króla wydobycie i handel solą. W okresie staropolskim sól była artykułem bardzo drogim, gdyż służyła nie tylko do przyprawiania potraw, ale była podstawowym środkiem konserwującym. W XIV wieku wpływy z Żup Krakowskich stanowiły 1 / 3 dochodów skarbu państwa. Dzięki nim przez wiele stuleci finansowano budowę mieszczańskich kamienic w Krakowie, renesansowego zamku wawelskiego, licznych kościołów i klasztorów 2. Kazimierz Wielki w liczbach Powiększył państwo przeszło dwukrotnie z 102 do 244 tysięcy km 2 Wprowadził jednolitą walutę srebrny grosz Dokonał lokacji około 100 miast i 1000 wsi Za jego czasów wzniesiono 53 zamki, a 27 miast opasano murami obronnymi Był ostatnim monarchą z dynastii Piastów ( ) Kazimierz Wielki ważne daty 1343 zawarł w Kaliszu pokój wieczysty z zakonem krzyżackim założył pierwszy na ziemiach polskich uniwersytet Akademię Krakowską (późniejszy Uniwersytet Jagielloński) 1364 organizuje zjazd monarchów w Krakowie 1370 umiera na skutek upadku z konia Kazimierz Wielki i sól 1368 ustanawia statut Królewskich Żup Solnych Unormował on stosunki w górnictwie solnym, uregulował sprzedaż soli i zorganizował zakup materiałów dla kopalni. Rozwóz i sprzedaż soli oddał mieszczanom, zwanym prasołami. Zakupywali oni sól w Wieliczce po oznaczonej cenie, wywozili ją do wskazanych miejscowości i tam sprzedawali po również ustalonej cenie. Kazimierz Wielki zapamiętaj! Politykę króla charakteryzuje hasło : jeden król, jedno prawo, jedna moneta Kronikarz Jan Długosz tak pisał o królu: Zastawszy Polskę gliniana, drewnianą i nieschludną, pozostawił ją murowaną, ozdobną i wspaniałą 2 Cyt. za: A. Wolańska, Wieliczka. Zabytkowa Kopalnia Soli. Przewodnik. 5

6 Materiały pomocnicze Julian Majka, Legendy górników wielickich (tytuły legend: Legenda o Cudownym, Pierścieniu, On" czyli Skarbnik, Ojdola, córko Trudgóra, Krasnoludki są w kopalni, Tajemnicza Barbórka, Wiekopomna Laska, Solarz i Wielicha) PRZYSŁOWIA I POWIEDZENIA ZE SZCZYPTĄ SOLI: Z ziarnkiem (ze szczyptą soli), łac. Cum grano salis z odrobiną rezerwy, sceptycyzmu, nie biorąc rzeczy całkiem dosłownie. Być solą w oku (komuś) zawadzać, doskwierać, stać na drodze, budzić niechęć i zawiść Witać (przyjmować) chlebem i solą gościnnie, czołobitnie; takie powitanie było u wielu ludów słowiańskich symbolem przyjaźni i gościnności. Czapką, papką i solą ludzie ludzi niewolą czapkowaniem (ukłonami, grzecznością), chlebem i solą (poczęstunkiem) można ludzi ująć, zjednać, pozyskać, przychylnie usposobić. Ja nie z soli, ani z roli, ale z tego, co mnie boli (wyrosłem) tak Stefan Czarniecki ( , jeden z najwybitniejszych dowódców polskich, wzór żołnierza i patrioty, organizator walki wyzwoleńczej przeciw Szwedom) mawiał do dostojników i magnatów, którym nie podobało się, że zasiadają w senacie obok niego, rycerza z prostej, szlacheckiej zagrody. Z soli z dzierżawy żup solnych; z roli z majątków ziemskich. Nasyp mu soli na ogon żartobliwa rada dawana tradycyjnie dzieciom, jak złapać ptaka albo zająca. Przymierze soli niezłomne, sól była w starożytności symbolem niezniszczalności, gdyż sama się nie psuje i chroni inne ciała od zepsucia. Rozsypanie soli uważane było za złowróżbny znak przez Rzymian. Przesąd ten dotrwał do dzisiaj, ale żeby odwrócić zło (zazwyczaj chodzi o groźbę kłótni) wystarczy rzucić szczyptę wysypanej soli przez lewe ramię. Ciekawostka: na obrazie Leonarda da Vinci, Ostatnia wieczerza rozpoznajemy Judasza m.in. po tym, że nieostrożnie przewraca solniczkę. Sól ziemi składnik najważniejszy, nieodzowny, przenośnie ludzie najcenniejsi, wybrani, wybrańcy. Spożyć czyjąś sól skorzystać z jego gościnności; u Arabów spożycie przez gościa potrawy z podaną przez gospodarza solą tworzy rodzaj świętej więzi między tymi ludźmi, wzbraniającej każdemu z nich obmawiania drugiego albo szkodzenia mu. Żydzi, Grecy i Rzymianie używali soli przy ofiarach. Do dziś nie zaginął jeszcze zwyczaj wrzucania garstki soli do trumny, ponieważ sól, jako symbol nieśmiertelności, odstrasza diabła. Zmienić się w słup soli Lot mieszkał wraz z rodziną w Sodomie, którą Bóg chciał zniszczyć za grzechy. Aniołowie pragną wyprowadzić dobrego Lota z miasta skazanego na zagładę, ale nie pozwalają rodzinie oglądać się za siebie, żona Lota nie powstrzymała ciekawości, obejrzała się i została zamieniona w słup soli. Zjesz beczkę soli, nim poznasz do woli przysłowie powszechne w całej Europie, w różnych odmianach, od czasów starożytnych. CIEKAWOSTKI O SOLI I KOPALNI SOLI W WIELICZCE: 9 września 1978 Wieliczka została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Przyrody UNESCO wśród pierwszych 12 obiektów na świecie z takim oto opisem: "Zabytkowa Kopalnia Soli w Wieliczce stanowi jedyny obiekt górniczy na świecie, czynny bez przerwy od średniowiecza do chwili obecnej. Jej oryginalne wyrobiska (chodniki, pochylnie, komory eksploatacyjne, jeziora, szyby, szybiki) o łącznej długości około 300 km usytuowano na 9 poziomach, sięgających do głębokości 327 m ilustrują wszystkie etapy rozwoju techniki górniczej w poszczególnych epokach historycznych." Kopalnia Soli w liczbach: okres eksploatacji to około 700 lat. Eksploatacja została zakończona w 1996 r. Czas założenia to pierwsza połowa XII w. Natomiast powierzchnia Kopalni to około 10 km², szerokość złoża 0,5 1,5 km, długość to ok. 7 km, a głębokość 327 m. 6

7 pierwsza wzmianka o soli pochodzi z chińskiego opisu środków leczniczych, w którym znajduje się wzmianka o ponad 40 rodzajach soli i sposobach jej uzyskiwania (Peng-Tzau-Kan-Mu, 2700 r p.n.e) Najstarsze ślady produkcji warzelniczej w okolicach Wieliczki i Bochni pochodzą ze środkowego okresu neolitu (ok lat p.n.e.). Eksploatowano wówczas, znajdujące się na tym terenie, naturalne źródła solne, a sól otrzymywano przez odparowywanie wydobytej z niej solanki. sól jest najważniejszą kopaliną w Polsce oraz surowcem naturalnym występującym na wszystkich kontynentach Wielickie pokłady soli kamiennej powstały głęboko pod powierzchnią ziemi około 15 mln lat temu, poprzez odparowywanie wody z mórz oraz słonych jezior, które się tutaj znajdowały. Początki rozwoju górnictwa bazującego na odkryciu pokładów soli kamiennej datuje się na wiek XIII. Źródła solne, niegdyś obfite, w następstwie nadmiernej eksploatacji zaczęły się wyczerpywać, dlatego przystąpiono do pogłębiania tych źródeł, czyli studzien. w Tybecie i w Etiopii wybijano z soli monety, używane jako środek płatniczy Rzymianie odkryli zdolności konserwujące soli. Stosowali ją do przedłużenia świeżości mięs, ryb, warzyw, czy serów W średniowieczu sól nazywano białym złotem, była bardzo cenna, dlatego wyznaczała szlaki handlowe zwane drogami solnymi Stary Testament przypisuje soli właściwości podtrzymujące życie i trwanie w pełni sił. Sól nie tylko zaspokaja życiowe potrzeby człowieka (Hi 6, 6), lecz stanowi także przepisany Prawem Mojżeszowym niezbędny dodatek do każdej ofiary: "Każdy dar należący do ofiary pokarmowej ma być posolony" sól jest uważana za czynnik antybakteryjny, ponieważ ogranicza wzrost bakterii w wielu rodzajach żywności. Sól konserwuje żywność poprzez zmniejszanie ilości "wolnych" cząsteczek wody. Bakterie do prawidłowego wzrostu potrzebują wilgoci, więc gdy są pozbawione "wolnej" wody związanej przez sól, nie mogą się one rozwijać sól kamienna to najstarszy rodzaj soli. Wydobywa się ją w kopalniach podziemnych w postaci bloków, kamieni lub brył. Następnie poddaje się ją procesowi krystalizacji i oczyszczania z zanieczyszczeń. W efekcie otrzymujemy drobne ziarna, białego kruszcu. W soli kamiennej podstawową substancją jest chlorek sodu. sól morską otrzymuje się w sposób naturalny, przez odparowanie wody morskiej pod wpływem ciepła słonecznego. Wykonuje się to w specjalnych odstojnikach, nazywanych inaczej salinami. W wyższej temperaturze odparowywanie zachodzi szybciej, a uzyskana sól jest bardziej delikatna, mniej zanieczyszczona i ma bielszy kolor. Inspiracje Po wycieczce dzieci na podstawie legendy o św. Kindze mają przygotować scenariusz inscenizacji oraz zilustrować ją za pomocą komiksu. W klasie może zostać przeprowadzony konkurs, a najlepsza praca zostać nadesłana do Kopalni. Po zakończeniu projektu Kopalnia może zamieścić prace na stronie internetowej lub zorganizować wystawę. 7

8 Notki o nauczycielach: Anna Płachczewska-Rogozińska magister polonistyki i ukrainistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz absolwentka studiów podyplomowych Komunikacja w Biznesie w Wyższej Szkole Ekonomicznej im. Józefa Tischnera. Wieloletni nauczyciel licealny i animator kultury; pilot wycieczek krajowych i zagranicznych; trener umiejętności miękkich (m.in. zarządzania sobą w czasie, technik radzenia sobie ze stresem), a także przedsiębiorczości i technik biurowych. Obecnie z mężem, Piotrem, prowadzi w Krakowie agencję turystyczno-eventową VIA CRACOVIA Inny Sposób Podróżowania, w której zajmuje się tworzeniem niekonwencjonalnych projektów organizacji wolnego czasu. Są to między innymi: Gry Miejskie - nowatorska forma zwiedzania przestrzeni miejskiej, WOMEN TEAM warsztaty rozwoju osobistego dla kobiet aktywnych. W kreowaniu inicjatyw edukacyjnych ma już doświadczenie, ponieważ prowadziła w 2009 roku lekcje muzealne w innej krakowskiej instytucji. Wielbicielka postaci i muzyki Mozarta, tematyki kobiecej w kulturze, aktywna miłośniczka fitness. Piotr Rogoziński absolwent studiów doktoranckich Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, wieloletni nauczyciel historii i WOS-u na wszystkich poziomach edukacji szkolnej, opiekun laureatów konkursów przedmiotowych, uczestnik wielu programów edukacyjnych odpowiadających współczesnym potrzebom nowoczesnej szkoły w Polsce. Posiadający doskonały kontakt z młodzieżą wychowawca. Z żoną Anną współtworzy w Krakowie agencję turystyczno-eventową VIA CRACOVIA Inny Sposób Podróżowania, odpowiada za tworzenie ciekawych ofert z zakresu turystyki industrialnej na terenie Krakowa i Małopolski (szlak Twierdzy Kraków, Małopolski Szlak Techniki oraz mniej znanych obiektów Szlaku Architektury Drewnianej). Propagator aktywnego sposobu spędzania wolnego czasu, promujący zwiedzanie południowej Małopolski z perspektywy szlaków rowerowych. Pasjonat historii kolei, poszukiwacz śladów I wojny światowej na naszych ziemiach, zapalony fotograf. EWA STATEK magister chemii Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, absolwentka studiów podyplomowych z zakresu przedsiębiorczości Politechniki Krakowskiej oraz kursu kwalifikacyjnego z oligofrenopedagogiki. Nauczyciel dyplomowany uczący w szkołach średnich (liceum ogólnokształcące, technikum) chemii i podstaw przedsiębiorczości, o uprawnieniach egzaminatora maturalnego z chemii. Lubi nowe wyzwania, pracę z dziećmi. młodzieżą i dorosłymi w latach 90 tych ubiegłego wieku była trenerem przedsiębiorczości dla dorosłych. Wciąż uczestniczy w wielu programach i warsztatach edukacyjnych wspierających pracę w szkole. Kocha polskie morze. 8

PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE

PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE Opracowanie: Anna i Piotr Rogozińscy Podziemne lekcje prowadzone w ramach projektu Wiedza na wagę soli są doskonałą formą popularyzacji naszego, a nawet światowego,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE

PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE PROGRAM EDUKACYJNY W KOPALNI SOLI W WIELICZCE Opracowanie: Anna i Piotr Rogozińscy Podziemne lekcje prowadzone w ramach projektu Wiedza na wagę soli są doskonałą formą popularyzacji naszego, a nawet światowego,

Bardziej szczegółowo

Temat: Cele lekcji. Uczeń: uważnie czyta odpowiednie fragmenty artykułu Słone złoto z National Geographic

Temat: Cele lekcji. Uczeń: uważnie czyta odpowiednie fragmenty artykułu Słone złoto z National Geographic Scenariusz lekcji Listopad 2014 Historia Jezyk polski JAK CZYTAĆ SPRYTNIEJ Zastanów się, czy znasz inne przyprawy równie ważne jak sól. Temat: Joanna Orłowska-Stanisławska Sól w dawnych czasach była na

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Wieliczka

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Wieliczka WPISUJE UCZEŃ UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem dysleksja SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Wieliczka Instrukcja dla

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Maria Piotrowska. Blok tematyczny: W głębi ziemi. Scenariusz nr 4

Autor scenariusza: Maria Piotrowska. Blok tematyczny: W głębi ziemi. Scenariusz nr 4 Autor scenariusza: Maria Piotrowska Blok tematyczny: W głębi ziemi Scenariusz nr 4 I. Tytuł scenariusza zajęć: Węgiel. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące): Przyrodnicza

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Sztuka zarabiania na wypoczynku Aleksandra Ruta Uniwersytet w Białymstoku 8 października 2015 r. Sztuka. zarabiania Sztuka (łac.ars, grec. techne) w starożytności i średniowieczu

Bardziej szczegółowo

ZIELONE SZKOŁY 2013 CENTRUM AKTYWNEGO WYPOCZYNKU BOREK

ZIELONE SZKOŁY 2013 CENTRUM AKTYWNEGO WYPOCZYNKU BOREK ZIELONE SZKOŁY 2013 CENTRUM AKTYWNEGO WYPOCZYNKU BOREK Doskonałe zaplecze i ciekawy program, który dostarczy uczestnikom wielu niezapomnianych wrażeń. Oferta zielonych szkół przygotowana została z myślą

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

APA EUROPY ŚREDNIOWIECZNE SZLAKI HANDLOWE

APA EUROPY ŚREDNIOWIECZNE SZLAKI HANDLOWE APA EUROPY ŚREDNIOWIECZNE SZLAKI HANDLOWE APA EUROPY Szlaki handlowe, pokrywały siecią Europę od czasów antycznych. Szczególną rolę pełniły w Średniowieczu, kiedy to ich istnienie przyspieszało wymianę

Bardziej szczegółowo

Kopalnia możliwości. Oferta Kopalni Soli Wieliczka

Kopalnia możliwości. Oferta Kopalni Soli Wieliczka Kopalnia możliwości Oferta Kopalni Soli Wieliczka » Zwiedzanie kopalni oferty dla grup» Szczęść Boże szlak pielgrzymkowy» Tajemnice wielickiej kopalni» zwiedzanie tematyczne» oferta dla dzieci» nowość:

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 Pozostałe etapy (przykładowe zagadnienia) Gimnazjum 6. Wybrane zagadnienia geografii

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Maria Piotrowska. Blok tematyczny: Sprawiamy radość innym. Scenariusz nr 6

Autor scenariusza: Maria Piotrowska. Blok tematyczny: Sprawiamy radość innym. Scenariusz nr 6 Autor scenariusza: Maria Piotrowska Blok tematyczny: Sprawiamy radość innym Scenariusz nr 6 I. Tytuł scenariusza zajęć : Wolontariat. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące):

Bardziej szczegółowo

Zabytki techniki przemysłowej w Karpatach

Zabytki techniki przemysłowej w Karpatach Zabytki techniki przemysłowej w Karpatach kopalnie, szyby naftowe, warzelnie soli, kolej, promy rzeczne, zakłady przemysłowe Arkadiusz Komski Drewno Drewno Drewno Kamień Kamień Glina Glina Węgiel Solanki

Bardziej szczegółowo

POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI Barbara Sikora POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI Barbara Sikora Absolwentka Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Kielcach kierunek chemia, specjalność nauczycielska, ukończyła również studia podyplomowe matematyka z elementami

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Zakupy. Zakupy. Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Zakupy. Zakupy. Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Z rodziną i przyjaciółmi Dobry opiekun i kolega. tygodniowy Temat dnia Zakupy. Zakupy. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, społeczna, muzyczna, ruchowa Cel/cele zajęć: - kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Bambino... DLA SZKÓŁ...

Bambino... DLA SZKÓŁ... przedstawiamy państwu najnowszą ofertę > W Y C I E C Z E K S Z K O L N Y C H < BIURA PODRÓŻY B A M B I N O****************************************************** Jesteśmy organizatorem TURYSTYKI DZIECI

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przygotowania puzzli

Instrukcja przygotowania puzzli Instrukcja przygotowania puzzli 2 1 1. Wytnij puzzle. 2. Z wyciętych elementów ułóż mapę Polski zgodnie z zamieszczonym wzorem. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Archiwum Wydawnictwa (s. 1, 2) oraz agencji fotograficznych:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZUBINIE SZKOŁA PODSTAWOWA NR 2 Autorzy: Mariola Polańska Gabriela Sobczak Zasady oceniania 1. Ucznia ocenia nauczyciel historii i

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO

PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO PLAN ROZWOJU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA DYPLOMOWANEGO Nauczyciel mianowany: mgr Stanisław Cieślik Miejsce pracy: ZPO w Terpentynie Nauczane przedmioty: geografia, przyroda : 2 lata i 9 miesięcy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego.

Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. W ramach realizacji projektu Dolnośląska szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji, do którego przystąpiła nasza szkoła,

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE Z POLICJANTKĄ

SPOTKANIE Z POLICJANTKĄ LUDZIKI Z WARZYW W listopadzie uczniowie klasy 1 a rozmawiali na zajęciach o zdrowym odżywianiu. Prezentowali warzywa, które przynieśli do klasy. Na koniec zajęć z warzyw powstały ludziki. Dzieci z dużym

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z geografii w gimnazjum specjalnym dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim

Kryteria ocen z geografii w gimnazjum specjalnym dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim Kryteria ocen z geografii w gimnazjum specjalnym dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim Celem przedmiotowego systemu oceniania jest: notowanie postępów i osiągnięć ucznia, wspomaganie procesu

Bardziej szczegółowo

ROZPOZNAWANIE ZAGROŻEŃ Zabezpieczenia przeciwpożarowe Kopalni Soli Wieliczka Solna perła Agnieszka Wójcik

ROZPOZNAWANIE ZAGROŻEŃ Zabezpieczenia przeciwpożarowe Kopalni Soli Wieliczka Solna perła Agnieszka Wójcik ROZPOZNAWANIE ZAGROŻEŃ Zabezpieczenia przeciwpożarowe Kopalni Soli Wieliczka Solna perła Agnieszka Wójcik Zabytkowa Kopalnia Soli w Wieliczce stanowi jedyny obiekt górniczy na świecie czynny bez przerwy

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia

Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia Bogdan Kosturkiewicz Burmistrz Miasta Bochni Bochnia najstarsze miasto Województwa Małopolskiego (prawa miejskie z 1253 r.),

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III Ważnym elementem procesu dydaktycznego jest ocena, która pozwala określić zakres wiedzy i umiejętności opanowany przez ucznia.

Bardziej szczegółowo

EKOLOROWO INNOWACJA ORGANIZACYJNO -METODYCZNA. opracowana w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów

EKOLOROWO INNOWACJA ORGANIZACYJNO -METODYCZNA. opracowana w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów EKOLOROWO INNOWACJA ORGANIZACYJNO -METODYCZNA opracowana w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa III Temat lekcji:źródła i rodzaje energii. Edukacja: przyrodnicza, polonistyczna, techniczna, Cel/cele

Bardziej szczegółowo

Innowacja pedagogiczna KRAKÓW moje miasto, moja historia z zakresu edukacji regionalnej dla II etapu edukacyjnego. Autor Michał Lubera

Innowacja pedagogiczna KRAKÓW moje miasto, moja historia z zakresu edukacji regionalnej dla II etapu edukacyjnego. Autor Michał Lubera Innowacja pedagogiczna KRAKÓW z zakresu edukacji regionalnej dla II etapu edukacyjnego Autor Michał Lubera Innowacja pedagogiczna Kraków moje miasto, moja historia jest innowacją programowo-metodyczną.

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA WYCIECZEK DLA SŁUCHACZY UNIWERSYTETU III WIEKU FUNDACJI EKSPERT KUJAWY PRZY WYŻSZEJ SZKOLE PEDAGOGICZNO TECHNICZNEJ W KONINIE W ROKU 2016

PROPOZYCJA WYCIECZEK DLA SŁUCHACZY UNIWERSYTETU III WIEKU FUNDACJI EKSPERT KUJAWY PRZY WYŻSZEJ SZKOLE PEDAGOGICZNO TECHNICZNEJ W KONINIE W ROKU 2016 PROPOZYCJA WYCIECZEK DLA SŁUCHACZY UNIWERSYTETU III WIEKU FUNDACJI EKSPERT KUJAWY PRZY WYŻSZEJ SZKOLE PEDAGOGICZNO TECHNICZNEJ W KONINIE W ROKU 2016 CZĘŚĆ II Inowrocław, 2.12.2015 1 Propozycja nr 1 BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Szkoły Podstawowej Nr 33 im. Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci UNICEF na rok szkolny 2015/2016

Program wychowawczy Szkoły Podstawowej Nr 33 im. Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci UNICEF na rok szkolny 2015/2016 Program wychowawczy Szkoły Podstawowej Nr 33 im. Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci UNICEF na rok szkolny 2015/2016 (w oparciu o Program wychowawczy szkoły na lata 2010-2016, podstawowe kierunki

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH www.zamek.leczyca.pl MUZEUM W ŁĘCZYCY Zamek - siedziba łęczyckiego muzeum - został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie A. Cele i zasady oceniania w klasach 1 3 I. Ocenianie to proces gromadzenia informacji o uczniach.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH Opracowała: Jadwiga Kozieł kształcenie zintegrowane PSP nr 9 Poziom: klasa III Data prowadzenia: 21.05 2004r. Prowadzący: Jadwiga Kozieł SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH Temat kręgu: SZLAKIEM ORLICH GNIAZD Temat

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

ZDROWOTNYCH I DBAŁOŚCI O BEZPIECZEŃSTWO KSZTAŁTOWANIE PRAWIDŁOWYCH NAWYKÓW POŻĄDANYCH SPOŁECZNIE KSZTAŁTOWANIE POSTAW OBSZAR DZIAŁAŃ

ZDROWOTNYCH I DBAŁOŚCI O BEZPIECZEŃSTWO KSZTAŁTOWANIE PRAWIDŁOWYCH NAWYKÓW POŻĄDANYCH SPOŁECZNIE KSZTAŁTOWANIE POSTAW OBSZAR DZIAŁAŃ KSZTAŁTOWANIE POSTAW POŻĄDANYCH SPOŁECZNIE KSZTAŁTOWANIE PRAWIDŁOWYCH NAWYKÓW PLAN WYCHOWAWCZYCH KLASA I CEL GŁÓWNY - Dziecko umie znaleźć się w zespole klasowym, rozumie obowiązujące w nim zasady i prawidłowo

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia.

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Autor: Katarzyna Karwacka Przedmiot: Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej Podstawa programowa: Treści nauczania wymagania szczegółowe:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Program składa się z kilku części

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Program składa się z kilku części PROGRAM WYCHOWAWCZY Celem programu wychowawczego jest wychowanie światłego człowieka, o otwartym umyśle, ale świadomego swoich korzeni i odczuwającego ścisły związek między przeszłością, teraźniejszością

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze.

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. Rozdział I. Początek wieków średnich GRUPA A 0 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. 400 500 600 700 800 2. Uzupełnij poniższe zdania. a) Słowianie zasiedlili

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 Wstęp Wychowanie współczesnego ucznia w duchu patriotyzmu to cel niniejszego programu. Naszym priorytetem jest wychowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

IX. Bezpieczeństwo uczniów w czasie zajęć organizowanych przez szkołę

IX. Bezpieczeństwo uczniów w czasie zajęć organizowanych przez szkołę IX. Bezpieczeństwo uczniów w czasie zajęć organizowanych przez szkołę 1. W szkole obowiązują wszelkie przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny 2. pracy w placówkach edukacyjnych. 3. Uczniowie

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia KLASA I ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia kryteriów na ocenę dopuszczającą ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: odróżnia modlitwę

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE. niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych. śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z geografii.

WYMAGANIA EDUKACYJNE. niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych. śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z geografii. WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z geografii Klasa 1 Ocenę celująca otrzymuje uczeń, który: 1. opanował wiadomości

Bardziej szczegółowo

Projekt ROZWÓJ PRZEZ KOMPETENCJE jest współfinansowany przez Unię Europejską. w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt ROZWÓJ PRZEZ KOMPETENCJE jest współfinansowany przez Unię Europejską. w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Konspekt projektu K-81 Temat: O myśleniu na przyszłość czyli dlaczego przezorny zawsze ubezpieczony? Cel główny projektu Kształtowanie postawy odpowiedzialności za przyszłość własną i swoich najbliższych

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska. Blok tematyczny: Woda w przyrodzie. Scenariusz nr 1

Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska. Blok tematyczny: Woda w przyrodzie. Scenariusz nr 1 Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska Blok tematyczny: Woda w przyrodzie Scenariusz nr 1 I. Tytuł scenariusza: Woda nasz skarb. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące): przyrodnicza,

Bardziej szczegółowo

pręgierz herold ZACZYNAMY!

pręgierz herold ZACZYNAMY! Jest XVI wiek. Poznań rozwija się. Odnowiono ratusz - zrobił to słynny architekt Jan Baptysta di Quadro z Lugano, odnowiono kamienice. Ludzie bogacą się. Miasto się bogaci i staje się coraz większe. Do

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA rok szkolny 2013/2014 Program nauczania dla szkoły gimnazjalnej autorstwa Mieczysława Borowieckiego - Wydawnictwo Szkolne PWN Nauczyciel prowadzący przedmiot mgr Marcin Kuc

Bardziej szczegółowo

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura najsilniej rozwinięta na tym obszarze. Majowie to grupa

Bardziej szczegółowo

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku GORCE W 2004 r. GPN został włączony do sieci Natura 2000 jako Obszar Specjalnej

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "Dolina Soły"

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Dolina Soły Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "Dolina Soły" Lokalna Grupa Działania Dolina Soły to stowarzyszenie o charakterze trójsektorowym. Członkami LGD są 72 podmioty, tym: organizacje pozarządowe stowarzyszenia,

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia w ramach realizacji projektu Dolnośląska Szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji.

Wycieczka do Wrocławia w ramach realizacji projektu Dolnośląska Szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji. Wycieczka do Wrocławia w ramach realizacji projektu Dolnośląska Szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji. W dniu 4 stycznia 2011 r. grupa uczniów z Gimnazjum w Bierutowie uczestniczyła

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy placówki

Koncepcja pracy placówki Koncepcja pracy placówki Edukacja jest podstawowym prawem człowieka oraz uniwersalną wartością. [ ] powinna organizować się wokół czterech aspektów kształcenia, [...] uczyć się, aby wiedzieć, tzn. aby

Bardziej szczegółowo

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami.

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami. UMIEJĘTOŚCI WSPANIALE BARDZO DOBRZE DOBRZE PRACUJ WIĘCEJ JESZCZE NIE POTRAFISZ 1 2 3 4 5 6 MÓWIENIE 1.Samodzielnie bogatym słownictwem, wypowiada się na temat treści literackiego, określa jego nastrój,

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy.

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy. Niewieścin zajęcia w I kw. 2014 14.02.2014 3 z instruktorem Tematyka: Milenijne Cele Rozwoju Liczba dzieci na zajęciach:010 Wprowadzenie pojęcia edukacja globalna. Na co kładzie się największy nacisk podczas

Bardziej szczegółowo

"Pierwszaki" Pierwsze uczniowskie doświadczenia drogą do wiedzy. I etap projektu

Pierwszaki Pierwsze uczniowskie doświadczenia drogą do wiedzy. I etap projektu "Pierwszaki" Pierwsze uczniowskie doświadczenia drogą do wiedzy. I etap projektu Nasza klasa I SP została wylosowana do realizacji Projektu "Pierwsze uczniowskie doświadczenia drogą do wiedzy", który rozpoczął

Bardziej szczegółowo

Misja Szkoły. Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha.

Misja Szkoły. Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha. Misja Szkoły Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha. Jesteśmy po to, aby dobrze wychować powierzone nam przez rodziców dzieci i

Bardziej szczegółowo

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA - projekt zajęć muzealnych dla dzieci w wieku przedszkolnym zgodny z założeniami Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach

Bardziej szczegółowo

O C E N I A N I E P R Z E D M I O T O W E

O C E N I A N I E P R Z E D M I O T O W E O C E N I A N I E P R Z E D M I O T O W E P O D S T A W Y P R Z Ę D S I E B I O R C Z O Ś C I 1. Wymagania edukacyjne Skala ocen 6 celujący Osiągnięcia ucznia Wymagania jak na ocenę bardzo dobrą oraz dodatkowo

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu

Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu NOWE TECHNOLOGIE NA USŁUGACH EDUKACJI Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI W DOBRZENIU WIELKIM NAUCZYCIEL PROWADZĄCY ZAJĘCIA Elżbieta Rychlik

Bardziej szczegółowo

Publiczne Katolickie Gimnazjum im. św. Kazimierza w Gdańsku

Publiczne Katolickie Gimnazjum im. św. Kazimierza w Gdańsku Publiczne Katolickie Gimnazjum im. św. Kazimierza w Gdańsku Program Wewnątrzszkolnego Doradztwa Zawodowego Lata realizacji 2015-2018 Gdańsk, 14 września 2015r. Wstęp Światowe standardy gwarantują uczniom

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie Program ten sporządzono w oparciu o: Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: TECHNIK GÓRNICTWA PODZIEMNEGO

EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: TECHNIK GÓRNICTWA PODZIEMNEGO EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: TECHNIK GÓRNICTWA PODZIEMNEGO Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet III. Wysoka jakość systemu oświaty Działanie 3.4.

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ ŚLĄSKI W NASZYM PRZEDSZKOLU

TYDZIEŃ ŚLĄSKI W NASZYM PRZEDSZKOLU TYDZIEŃ ŚLĄSKI W NASZYM PRZEDSZKOLU Od tego co bliskie, do tego co dalekie. Śląsk, a w nim Zabrze są bogate w historię, zabytki, krajobraz przemysłowy, tradycje i zwyczajei, miejsca użyteczności publicznej.

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYCIECZEK SZKOLNYCH PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 23 W RADOMIU

REGULAMIN WYCIECZEK SZKOLNYCH PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 23 W RADOMIU REGULAMIN WYCIECZEK SZKOLNYCH PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 23 W RADOMIU Rozdział I Postanowienia wstępne 1. Organizowane przez szkołę wycieczki i imprezy krajoznawczo - turystyczne powinny mieć na

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE PROGRAM ZAJĘĆ Kamila Wyleżek ROK SZKOLNY 2015/2016 CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć szkolnego koła przyrodniczego przeznaczony jest dla uczniów klas gimnazjum oraz I przysposabiającej

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Anna Ryba. Strona 1 z 6

PROJEKT EDUKACYJNY TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Anna Ryba. Strona 1 z 6 PROJEKT EDUKACYJNY REALIZOWANY W KL. IV B OD KWIETNIA DO CZERWCA 2007 R. TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Strona 1 z 6 TEMAT: Zapraszamy do Pszczyny. CEL GŁÓWNY: wykonanie

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże. Kopalnia Soli Wieliczka - trasy turystyczne związane z turystyką religijną

Szczęść Boże. Kopalnia Soli Wieliczka - trasy turystyczne związane z turystyką religijną Szczęść Boże Kopalnia Soli Wieliczka - trasy turystyczne związane z turystyką religijną Kajetan d Obyrn Prezes Zarządu Kopalni Soli Wieliczka SA Kraków, 14.06.2012 Geneza turystki pielgrzymkowej w wielickiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY XLVI Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stefana Czarnieckiego na rok szkolny 2011/2012

PROGRAM PROFILAKTYCZNY XLVI Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stefana Czarnieckiego na rok szkolny 2011/2012 PROGRAM PROFILAKTYCZNY XLVI Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stefana Czarnieckiego I. Wstęp Okres dojrzewania to czas, w którym młodzież często podejmuje zachowania ryzykowne co

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji. Tytuł lekcji. Data i miejsce realizacji. Adresaci. Cel

Scenariusz lekcji. Tytuł lekcji. Data i miejsce realizacji. Adresaci. Cel Scenariusz lekcji Autor/ka / Autorzy: Ewa Banaszek Trenerka wiodąca: Małgorzata Winiarek- Kołucka Tytuł lekcji Polska w czasach ostatnich Jagiellonów. Data i miejsce realizacji Szkoła podstawowa Adresaci

Bardziej szczegółowo

ADRESACI: dzieci w wieku przedszkolnym (5 i 6 - latki) oraz ich rodzice i opiekunowie

ADRESACI: dzieci w wieku przedszkolnym (5 i 6 - latki) oraz ich rodzice i opiekunowie Warszawa 2011 ADRESACI: dzieci w wieku przedszkolnym (5 i 6 - latki) oraz ich rodzice i opiekunowie KOORDYNATORZY PROGRAMU: - Poziom krajowy GIS - Poziom wojewódzki WSSE - Poziom lokalny PSSE - Poziom

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Zadanie 1 (1 pkt) Podkreśl nazwę miejscowości, w której najpóźniej jest

Bardziej szczegółowo

Wieliczka miasto na soli

Wieliczka miasto na soli Wieliczka miasto na soli Historia Wieliczki sięga czasów średniowiecza i jest ściśle związana z najstarszym na ziemiach polskich przedsiębiorstwem solnym. Przez całe stulecia Magnum Sal była źródłem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/83/2015 RADY MIEJSKIEJ W BARCINIE. z dnia 27 sierpnia 2015 r.

UCHWAŁA NR X/83/2015 RADY MIEJSKIEJ W BARCINIE. z dnia 27 sierpnia 2015 r. UCHWAŁA NR X/83/2015 RADY MIEJSKIEJ W BARCINIE z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego Bielawy I w południowej części terenu górniczego,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNICTWO PONADGIMNAZJALNE

SZKOLNICTWO PONADGIMNAZJALNE SZKOLNICTWO PONADGIMNAZJALNE W OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM DLA DZIECI NIESŁYSZĄCYCH IM. JÓZEFA SIKORSKIEGO 180 LAT DOŚWIADCZENIA - NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA 180 LAT DOŚWIADCZENIA NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA STRUKTURA,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII DLA UCZNIÓW KLASY III GIMNAZJUM

SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII DLA UCZNIÓW KLASY III GIMNAZJUM SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII DLA UCZNIÓW KLASY III GIMNAZJUM TEMAT: Surowce energetyczne - gaz ziemny z łupków CZAS TRWANIA ZAJĘĆ 45 minut PODSTAWA PROGRAMOWA: III etap edukacyjny 1.8, 4.2, 4.3, 4.5, 6.3

Bardziej szczegółowo

Łukasz Wilczyński, PLANET PR. Questing. czyli jak skutecznie wypromować swój region w oparciu o współpracę lokalnej społeczności.

Łukasz Wilczyński, PLANET PR. Questing. czyli jak skutecznie wypromować swój region w oparciu o współpracę lokalnej społeczności. Łukasz Wilczyński, PLANET PR Questing czyli jak skutecznie wypromować swój region w oparciu o współpracę lokalnej społeczności. Powiedz mi, a zapomnę, pokaż mi, a zapamiętam, pozwól mi zrobić, a zrozumiem

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN GRY MIEJSKIEJ Stary Bełchatów 04.05.2014 r., godz. 16.00-18.00

REGULAMIN GRY MIEJSKIEJ Stary Bełchatów 04.05.2014 r., godz. 16.00-18.00 REGULAMIN GRY MIEJSKIEJ Stary Bełchatów 04.05.2014 r., godz. 16.0018.00 1. Gra miejska Stary Bełchatów (zwana dalej Grą ) jest wydarzeniem realizowanym w ramach rozpowszechniania wiedzy na temat historii

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy dla klasy V na rok szkolny 2014/2015. Wychowawca: Aneta Śliwa

Plan wychowawczy dla klasy V na rok szkolny 2014/2015. Wychowawca: Aneta Śliwa Plan wychowawczy dla klasy V na rok szkolny 2014/2015 : Aneta Śliwa ZADANIA FORMY REALIZACJI SPOSOBY DZIAŁANIA ODPOWIEDZIALNI TERMIN REALIZACJI 1. Pierwsze spotkanie z Godzina wychowawcza: Wrzesień wychowawcą-

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Ad. 1. Cele oceniania Ad. 2. Zasady oceniania

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Ad. 1. Cele oceniania Ad. 2. Zasady oceniania Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii został opracowany na podstawie Programu nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach

Bardziej szczegółowo

Katalog biblioteczny - Legendy wg. autora

Katalog biblioteczny - Legendy wg. autora Katalog biblioteczny - Legendy wg. autora AUTOR: Berowska, Marta TYTUL: Polskie legendy i podania Jest to zbiór najwspanialszych i najbardziej znanych podań i baśni z różnych regionów Polski. Wybór legend:

Bardziej szczegółowo

Edukacja krajoznawczo turystyczna w klasach I III

Edukacja krajoznawczo turystyczna w klasach I III Szkoła Podstawowa Nr 41 im. Maksymiliana Golisza w Szczecinie Edukacja krajoznawczo turystyczna w klasach I III Autor programu: Anna Iskra Szczecin 2000r. Cobyłonamobce,będzie nam znane. Bo nauczyciel

Bardziej szczegółowo

Co warto zwiedzić? MIEJSCA I ATRAKCJE TURYSTYCZNE W OKOLICY

Co warto zwiedzić? MIEJSCA I ATRAKCJE TURYSTYCZNE W OKOLICY Willa Marka i Amigo Wynajem mieszkań i pokoi w okolicach Krakowa i Wieliczki www.noclegi-okolice-krakowa.pl www.swie2y.republika.pl www.kwaterywkrakowie.pl Co warto zwiedzić? MIEJSCA I ATRAKCJE TURYSTYCZNE

Bardziej szczegółowo

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W związku z postępującą degradacją środowiska naturalnego (susza, powodzie, dziura ozonowa) coraz większego znaczenia na świecie

Bardziej szczegółowo

Moja mała ojczyzna. Projekt edukacji regionalnej.

Moja mała ojczyzna. Projekt edukacji regionalnej. Moja mała ojczyzna. Projekt edukacji regionalnej. Realizowany w przedszkolu od kwietnia do czerwca 2014 roku. Opracowały: Marzena Bochra, Hanna Tustanowska, Jolanta Wawer. Projekt edukacji regionalnej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 2. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem

Scenariusz nr 2. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem Scenariusz nr 2 I. Tytuł scenariusza zajęć : Produkty ekologiczne ". II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 8

Scenariusz zajęć nr 8 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Świat wokół nas Scenariusz zajęć nr 8 Temat dnia: Zabawy matematyką. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Czynności przed lekcyjne: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH KLASY I III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH KLASY I III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH KLASY I III Zgodnie z wytycznymi nowej podstawy programowej zajęcia komputerowe należy prowadzić w korelacji z pozostałymi obszarami edukacji. W klasach

Bardziej szczegółowo

2006 KULTURA I TURYSTYKA razem czy oddzielnie? 2008 KULTURA I TURYSTYKA razem ale jak? 2009 KULTURA I TURYSTYKA razem, ale jak na tym zarobić?

2006 KULTURA I TURYSTYKA razem czy oddzielnie? 2008 KULTURA I TURYSTYKA razem ale jak? 2009 KULTURA I TURYSTYKA razem, ale jak na tym zarobić? 2006 KULTURA I TURYSTYKA razem czy oddzielnie? 2008 KULTURA I TURYSTYKA razem ale jak? 2009 KULTURA I TURYSTYKA razem, ale jak na tym zarobić? 2010 KULTURA I TURYSTYKA razem, ku przyszłości 2011 KULTURA

Bardziej szczegółowo

Kryteria wymagań z przedmiotu: Informatyka

Kryteria wymagań z przedmiotu: Informatyka Kryteria wymagań z przedmiotu: Informatyka Ocenianie osiągnięć uczniów polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez uczniów wiadomości i umiejętności. To rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY Danuta Rozmarynowska Gimnazjum Publiczne w Głuszycy PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY I. Wyjątki z rozporządzeń MENiS w sprawie programów nauczania.

Bardziej szczegółowo