Podstawowe informacje na temat łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowe informacje na temat łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego"

Transkrypt

1 Informacje dla pacjentów Język polski Podstawowe informacje na temat łagodnego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Czym jest gruczoł krokowy? Gruczoł krokowy, zwany inaczej prostatą lub sterczem, jest narządem usytuowanym w dolnej części dróg moczowych, w bezpośredniej okolicy dna pęcherza moczowego, wokół cewki moczowej (ryc. 1). Występuje tylko u mężczyzn. Odpowiada za produkcję płynu, w którym znajduje się nasienie. Miąższ gruczołu krokowego zawiera włókna mięśni gładkich, których skurcze powodują wydostanie się nasienia podczas wytrysku. Odwiedź naszą stronę w internetową! Ta ulotka informacyjna zawiera jedynie podstawowe informacje na temat łagodnego powiększenia gruczołu krokowego. Bardziej szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz na naszej stronie internetowej: Prawidłowy gruczoł krokowy ma objętość około ml, czyli jest wielkości dużego orzecha włoskiego. Zwiększa się wraz ze starzeniem się mężczyzny. Łagodne powiększenie gruczołu krokowego Schorzenia prostaty zwykle dotyczą starszych mężczyzn. U mężczyzn powyżej 50. roku życia mogą one wywoływać uciążliwe objawy ze strony dolnych dróg moczowych, bardzo często spowodowane powiększeniem rozmiarów prostaty. Stan ten określa się jako łagodne powiększenie gruczołu krokowego (BPE) (ryc. 2). Powiększenie gruczołu krokowego jest powszechnym schorzeniem, które wiąże się ze zmianami hormonalnymi występującymi u starszych mężczyzn. Choroby prostaty mogą być bardzo niepokojące, ale należy pamiętać, że jej powiększenie nie jest rakiem tego narządu ani nie rozwinie się w niego, nawet jeśli nie będzie leczone. Powiększenie gruczołu krokowe- Strona 1 / 7

2 go i rak tego narządu mogą jednak rozwijać się jednocześnie wraz z postępującym wiekiem pacjenta i współistnieć ze sobą. W celu omówienia ewentualnych obaw zaleca się konsultację z lekarzem urologiem. Co oznaczają terminy łagodny rozrost gruczołu krokowego, łagodne powiększenie gruczołu krokowego i przeszkoda podpęcherzowa? Łagodny rozrost gruczołu krokowego inaczej łagodne powiększenie gruczołu krokowego jest powszechnie występującym niezłośliwym schorzeniem, które w różnym stopniu dotyczy wszystkich mężczyzn. Wynika ze zmian hormonalnych, które mają istotny związek ze starzeniem się mężczyzny. W połowie przypadków łagodny rozrost gruczołu krokowego może skutkować łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego. Z kolei ten stan może utrudniać przepływ moczu i przyczynić się do wystąpienia przeszkody podpęcherzowej. Występuje ona u około połowy mężczyzn z łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego. Przy omawianiu stanu pacjenta lekarz może posłużyć się jednym z powyższych trzech terminów, ponieważ są one ze sobą ściśle powiązane. pęcherz moczowy kość łonowa pęcherzyki nasienne gruczoł krokowy powiększony gruczoł krokowy cewka moczowa odbytnica moszna Ryc. 1. Prawidłowy gruczoł krokowy w dolnych drogach moczowych Ryc. 2. Powiększony gruczoł krokowy uciskający cewkę moczową i pęcherz moczowy Objawy Łagodne powiększenie gruczołu krokowego może wpływać na oddawanie moczu. Jest to spowodowane uciskiem, jaki na cewkę moczową przy pęcherzu wywiera powiększony gruczoł krokowy (ryc. 2). Czasami objawy mogą przybrać charakter łagodny, na przykład konieczność częstszego oddawania moczu lub utrudnione całkowite opróżnienie pęcherza. Takie mało dokuczliwe symptomy są normalną częścią procesu starzenia, podobnie jak spadek wydolności fizycznej, zaburzenia motoryki czy pamięci. Lekarz może nie zalecić leczenia tego typu objawów. Objawy niekiedy mogą być jednak bardzo uciążliwe i negatywnie wpływać na jakość życia. W takim przypadku leczenie może okazać się niezbędne. Łagodne powiększenie gruczołu krokowego może spowolnić wypływ moczu, powodować jego zacinanie lub utrudniać zapoczątkowanie jego oddawania. Strona 2 / 7

3 Schorzenie to może także powodować częstomocz w ciągu dnia oraz potrzebę wybudzenia się ze snu, aby oddać mocz w nocy, tzw. nokturię. Często pojawia się również nagłe uczucie parcia na mocz, czasem prowadzące do nietrzymania moczu. Do objawów zalicza się ponadto uczucie niekompletnego opróżnienia pęcherza oraz wypływanie kropelek zamiast strumienia przy zakończeniu czynności. Niekiedy dochodzi też do wykapywania niepożądanych kropelek do bielizny już po opuszczeniu toalety. Objawy, które często są nazywane objawami z dolnych dróg moczowych, mogą być spowodowane powiększeniem gruczołu krokowego lub innymi schorzeniami, które mają wpływ na układ moczowy. Diagnostyka By rozpoznać przyczynę objawów, lekarz i pielęgniarki wykonują serię badań. Proces ten jest nazywany diagnostyką. Baczna obserwacja U pacjentów z łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego, którzy nie doświadczają uciążliwych objawów ze strony dolnych dróg moczowych, zwykle nie jest konieczne leczenie farmakologiczne ani zabiegowe. W takich przypadkach urolog wyjaśnia, na czym polega przypadłość, jak może się ona rozwijać oraz jak można zmienić swój styl życia, by zredukować objawy i radzić sobie z nimi samemu. Przez kolejne miesiące lub lata urolog będzie bacznie obserwować dolegliwości i, w razie potrzeby, podejmie specjalistyczne leczenie. Postawa taka nazywana jest baczną obserwacją. Takie zaniechanie działań leczniczych i objęcie pacjenta stałą obserwacją jest właściwym wyborem, jeśli objawy mają charakter łagodny, a w odczuciu pacjenta jakość jego życia nie obniżyła się. Wbrew pozorom nie jest to bierna postawa, ponieważ pacjent odbywa regularne wizyty kontrolne, których celem jest wykrycie ewentualnego pogorszenia stanu. Objawy wymienione w poprzedniej części mogą wskazywać oprócz łagodnego powiększenia gruczołu krokowego na wiele innych chorób. Z tego powodu należy wykonać kilka badań, co umożliwi lekarzowi postawienie diagnozy. Lekarz (lub pielęgniarka) zaczyna od zebrania wywiadu chorobowego, a następnie przeprowadza badanie przedmiotowe. Kolejno u pacjenta mogą być wykonane badanie moczu, badanie krwi, badania obrazowe pęcherza i gruczołu krokowego, a w razie potrzeby także inne badania. Większości mężczyzn z łagodnym powiększeniem prostaty proponuje się odbycie okresu bacznej obserwacji zanim zostanie podjęte jakiekolwiek leczenie. Takie rozwiązanie jest powszechnie zalecane, ponieważ poważne powikłania na tym etapie występują bardzo rzadko. W rzeczywistości część objawów ulega samoistnej poprawie, podczas gdy inne nie wykazują zmian nawet przez lata. Słownictwo używane przez lekarzy: objawy ze strony dolnych dróg moczowych objawy wywołane łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego mikcja oddawanie moczu nykturia oddanie moczu w nocy objętość moczu zalegającego po mikcji ilość moczu, która pozostaje w pęcherzu moczowym po oddaniu moczu parcie na mocz nagła potrzeba oddania moczu nietrzymanie moczu mimowolne, niekontrolowane oddawanie moczu Strona 3 / 7

4 Dziennik mikcji Lekarz może poprosić pacjenta o prowadzenie dziennika mikcji. Należy w nim zapisywać, jak dużo się pije, jak często i wydala się moczu. Prowadzenie takiego dziennika jest niezwykle ważne, ponieważ zawarte w nim informacje pomogą lekarzowi lepiej zrozumieć objawy. Program bacznej obserwacji obejmuje: ocenę objawów, badanie fizykalne, badanie krwi i moczu, edukację na temat choroby, wsparcie psychologiczne, porady dotyczące stylu życia i radzenia sobie z objawami. Leczenie farmakologiczne Leczenie farmakologiczne jest stosowane, gdy objawy są uciążliwe i wpływają negatywnie na jakość życia. W leczeniu łagodnego powiększenia gruczołu krokowego stosuje się kilka grup leków. Warto porozmawiać o nich z lekarzem, aby wspólnie zadecydować, która terapia jest najlepsza. Czynniki, które mają wpływ na tę decyzję, to: objawy, rozmiar prostaty, historia choroby, leki dostępne w kraju pacjenta, osobiste preferencje i system wartości pacjenta. W leczeniu objawów w przebiegu łagodnego stosuje się kilka grup leków. Są to: leki ziołowe, alfa-blokery, inhibitory 5-alfa-reduktazy, antagoniści receptorów muskarynowych, inhibitory fosfodiesterazy typu 5, kombinacja wyżej wymienionych leków. Każda z tych grup ma inne działanie, a co za tym idzie inne skutki. Leczenie chirurgiczne Głównym celem leczenia chirurgicznego jest zmniejszenie objawów spowodowanych łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego i poprawienie przepływu moczu. Dostępnych jest wiele metod leczenia chirurgicznego. Warto porozmawiać o nich z lekarzem, aby wspólnie zadecydować, która terapia jest najlepsza. Czynniki, które mają wpływ na tę decyzję: nasilenie objawów oraz jakość życia, rozmiar prostaty, historia choroby, rodzaj leczenia dostępnego w danym szpitalu oraz opinia lekarza prowadzącego. Pacjenta zachęca się, aby zapytał urologa o doświadczenie w proponowanej metodzie leczenia. Pacjent ma ponadto prawo dowiedzieć się, jak często dochodzi do powikłań przy zabiegach przeprowadzanych przez danego chirurga. preferencje pacjenta dotyczące leczenia i jego system wartości. Nie ma jednej metody leczenia, która odpowiadałaby wszystkim pacjentom. Kiedy należy rozważyć leczenie operacyjne? Leczenie operacyjne należy rozważyć, gdy: pomimo leczenia farmakologicznego objawy nasilają się, występują powikłania łagodnego powiększenia gruczołu krokowego lub istnieje ryzyko ich poja- Strona 4 / 7

5 wiania się. Potencjalne powikłania to: - niewydolność nerek, - powiększenie nerek, - utrudnienie mikcji (zastój moczu), - nawracające infekcje dróg moczowych, - kamica pęcherza moczowego, - nawracający krwiomocz. pacjent nie toleruje leczenia farmakologicznego, pacjent preferuje leczenie operacyjne od farmakologicznego. Podczas operacji lekarz usuwa powiększoną część gruczołu krokowego, zwaną gruczolakiem. Dostępne są różne metody leczenia operacyjnego. Są to: należytą uwagą należy traktować kwestie osobistych odczuć i jakości życia. Są to czynniki równie ważne, jak testy diagnostyczne czy wyniki leczenia. Jakość życia oddziałuje zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne. Ważne jest nie tylko poczucie komfortu, ale również brak presji psychologicznej z powodu schorzenia. Istnieje wiele sposobów, aby kontrolować objawy. Objawy te nie powinny wpływać na życie codzienne i szczęście rodzinne mężczyzny, ani ograniczać go w sferze społecznej. Jeśli jednak tak się dzieje, należy skorzystać z pomocy lekarza rodzinnego bądź specjalisty urologa. przezcewkowa elektroresekcja gruczołu krokowego (TURP), przezcewkowe nacięcie gruczołu krokowego (TUIP), otwarta prostatektomia, leczenie laserowe, stenty wewnątrzcewkowe, przezcewkowa ablacja igłowa (TUNA), przezcewkowa termoterapia mikrofalowa (TUMT). Każda metoda leczenia posiada swoje zalety i wady. Wybór określonej metody leczenia zależy od indywidualnej preferencji i sytuacji pacjenta. Życie z powiększonym gruczołem krokowym Wielu mężczyzn z powiększonym gruczołem krokowym musi pogodzić się z dolegliwościami ze strony dolnych dróg moczowych, które nasilają się wraz z wiekiem. Dla niektórych są one dokuczliwym problemem, natomiast inni doświadczą jedynie niewielkiego dyskomfortu. Ponadto poszczególni mężczyźni mogą odczuwać te same objawy w odmienny sposób. Na przykład nocne wstawanie w celu oddania moczu dla jednego mężczyzny będzie bardzo kłopotliwe, a dla innego może mieć niewielkie znaczenie. Właśnie dlatego z Strona 5 / 7

6 Słowniczek pojęć cewka moczowa narząd w kształcie przewodu, który umożliwia przepływ moczu z pęcherza na zewnątrz ciała fizyczny fizykalny; odnoszący się do ciała gruczolak powiększona część gruczołu krokowego (zob. prostata) łagodny rozrost wzrost komórek w organizmie, który nie jest wzrostem nowotworowym objawy ze strony dolnych dróg moczowych termin stosowany na określenie objawów wywoływanych łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego; mogą również wskazywać na inne choroby układu moczowego (zob. układ moczowy); ang. LUTS pęcherz moczowy narząd, który magazynuje mocz produkowany w nerkach prostata psychologiczny inaczej gruczoł krokowy, stercz; gruczoł produkujący wydzielinę, która odpowiada za przenoszenie nasienia; zlokalizowany u mężczyzn w dolnych drogach moczowych, poniżej pęcherza moczowego i wokół cewki moczowej (zob. pęcherz moczowy, dolne drogi moczowe, cewka moczowa) odnoszący się do umysłu lub mający na niego wpływ ultrasonografia jedna z technik obrazowania, w której wykorzystywane są fale dźwiękowe wysokiej częstotliwości (ultradźwięki); pozwala na uzyskanie obrazów wnętrza ciała; w skrócie USG układ moczowy jeden z układów systemowych ciała; jego zadaniem jest produkcja i transport moczu, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz ciała; w jego skład wchodzą: dwie nerki, dwa moczowody, pęcherz moczowy oraz cewka moczowa; układ moczowy mężczyzny różni się od układu moczowego kobiety jedynie dłuższą cewkę moczową urolog lekarz specjalizujący się w chorobach układu moczowego i męskich narządów płciowych Strona 6 / 7

7 Informacje tu zawarte zostały po raz ostatni uaktualnione w październiku 2013 roku. Prezentowana ulotka jest częścią programu informowania pacjentów na temat łagodnego realizowanego przez Europejskie Towarzystwo Urologiczne (European Association of Urology, EAU). Zawiera ona ogólne informacje na temat łagodnego. Z ewentualnymi pytaniami dotyczącymi własnego przypadku należy zwrócić się do swojego lekarza lub innego pracownika służby zdrowia. Niniejsze informacje zostały opracowane przez EAU we współpracy z działającą w ramach EAU Sekcją Urotechnologii (EAU Section of Uro-Technology, ESUT), organizacją Europa Uomo oraz Europejskim Towarzystwem Pielęgniarek Urologicznych (European Association of Urology Nurses, EAUN). Treść tej ulotki jest zgodna z wytycznymi EAU. naszej stronie internetowej: Twórcy serii: prof. Thorsten Bach prof. Alexander Bachmann prof. Louis Denis dr Günter Feick prof. Stavros Gravas dr Hashim Hashim prof. Rolf Muschter dr. Cosimo De Nunzio Hans Ransdorp prof. Jens Rassweiler Maria Russo dr Roman Sosnowski prof. Andrea Tubaro Hamburg, Niemcy Basel, Szwajcaria Antwerpia, Belgia Gehrden, Niemcy Larisa, Grecja Bristol, Wielka Brytania Rotenburg, Niemcy Rzym, Włochy Bussem, Holandia Heilbronn, Niemcy Orbassano, Turyn, Włochy Warszawa, Polska Rzym, Włochy Polska wersja opracowana przez Roman Sosnowski oraz studentów CMUJ. we współpracy z PTU: Więcej informacji na temat łagodnego powiększenia gruczołu krokowego oraz innych chorób urologicznych można znaleźć na Strona 7 / 7

Najczęściej zadawane pytania nt. łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego

Najczęściej zadawane pytania nt. łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 37 Najczęściej zadawane pytania nt. łagodnego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Poniżej znajduje się lista najczęściej zadawanych pytań dotyczących łagodnego

Bardziej szczegółowo

Objawy z dolnych dróg moczowych i diagnostyka. łagodnego powiększenia gruczołu krokowego

Objawy z dolnych dróg moczowych i diagnostyka. łagodnego powiększenia gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 32 Objawy z dolnych dróg moczowych i diagnostyka Objawy Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Łagodne powiększenie gruczołu krokowego może wpływać na oddawanie

Bardziej szczegółowo

Kiedy należy rozważyć leczenie operacyjne? Chirurgiczne leczenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych u pacjentów z łagodnym powiększeniem stercza

Kiedy należy rozważyć leczenie operacyjne? Chirurgiczne leczenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych u pacjentów z łagodnym powiększeniem stercza Informacje dla pacjentów język polski 35 Chirurgiczne leczenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych u pacjentów z łagodnym powiększeniem stercza Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

UROLOGIA. broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr hab. n. med. Piotra Radziszewskiego.

UROLOGIA. broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr hab. n. med. Piotra Radziszewskiego. UROLOGIA broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr hab. n. med. Piotra Radziszewskiego. Łagodny rozrost gruczołu krokowego i objawy z nim związane Powiększenie gruczołu krokowego znajduje się na 4

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego

Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 32 Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. W większości przypadków rak prostaty przebiega bezobjawowo, co oznacza,

Bardziej szczegółowo

Urologia. Szanowni Państwo,

Urologia. Szanowni Państwo, Szanowni Państwo, Zdaję sobie sprawę, że nie każdego stać na leczenie prywatne, dlatego przez cały czas staram się, zarówno przez swoje staranne, wieloletnie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie zawodowe,

Bardziej szczegółowo

1. Gruczoł krokowy... 2. 3. Łagodny rozrost gruczołu krokowego.. 3. 3.1. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego... 5

1. Gruczoł krokowy... 2. 3. Łagodny rozrost gruczołu krokowego.. 3. 3.1. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego... 5 Spis treści 1. Gruczoł krokowy... 2 2. Przepona moczowo-płciowa... 3 3. Łagodny rozrost gruczołu krokowego.. 3 3.1. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego... 5 3.1.1. Leczenie farmakologiczne...

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Nocne wizyty w toalecie?

Nocne wizyty w toalecie? Polska/Polski Nocne wizyty w toalecie? Informacje na temat NYKTURII wstawania nocą do toalety Informacje dotyczące nykturii Czym jest nykturia? Przyczyny nykturii Pomocne rady i środki zapobiegawcze Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn

Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn 2 Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn Informacje o ulotce Niniejsza ulotka zawiera wskazówki adresowane do mężczyzn. Wyjaśniamy

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr. hab. n. med. Piotra Radziszewskiego oraz dr Barbarę Jacennik www.zdrowydialog.pl

broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr. hab. n. med. Piotra Radziszewskiego oraz dr Barbarę Jacennik www.zdrowydialog.pl U R O L O G I A broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr. hab. n. med. Piotra Radziszewskiego oraz dr Barbarę Jacennik Jeśli trzymasz w ręku tę broszurę, to jesteś po odbytej wizycie u lekarza-urologa.

Bardziej szczegółowo

Badanie efektywności wibroakustycznej metody leczenia w kompleksowej terapii chorych na przerost gruczołu krokowego

Badanie efektywności wibroakustycznej metody leczenia w kompleksowej terapii chorych na przerost gruczołu krokowego Wojskowa Akademia Medyczna im. S.M. Kirowa, Sankt Petersburg, Rosja prof. dr n. med. Siergiej Borysowicz Pietrow, dr n. med. Nikołaj Siemionowicz Lewkowskij, dr n. med. Anatolij Iwanowicz Kurtow, dr n.

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) <[logo podmiotu odpowiedzialnego]>

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) <[logo podmiotu odpowiedzialnego]> ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Zdjęcia na okładce freshidea Fotolia.com pixelplot Fotolia.com Redakcja Monika Marczyk Koordynacja

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

Od około 40 roku Ŝycia prostata zaczyna się powiększać. Jej wzrost, z biegiem lat prowadzi w końcu do wystąpienia dolegliwości.

Od około 40 roku Ŝycia prostata zaczyna się powiększać. Jej wzrost, z biegiem lat prowadzi w końcu do wystąpienia dolegliwości. Drogi Czytelniku, Choroby prostaty to męska sprawa. Tylko męskie ciało posiada prostatę, zwaną w języku potocznym gruczołem krokowym (ew. sterczem). W młodym wieku męŝczyźni nie zdają sobie sprawy z obecności

Bardziej szczegółowo

Pod wpływem hormonów

Pod wpływem hormonów Według pewnych szacunków, większość mężczyzn powyżej 60. roku życia cierpi na łagodny (nienowotworowy) przerost prostaty (BPH). Powiększony stercz może wynikać z dwóch stanów chorobowych łagodnej hiperplazji

Bardziej szczegółowo

Ocena czynnościowa dolnych dróg moczowych. Prof.Andrzej Prajsner Kliniczny Oddział Urologii Śląski Uniwersytet Medyczny

Ocena czynnościowa dolnych dróg moczowych. Prof.Andrzej Prajsner Kliniczny Oddział Urologii Śląski Uniwersytet Medyczny Ocena czynnościowa dolnych dróg moczowych Prof.Andrzej Prajsner Kliniczny Oddział Urologii Śląski Uniwersytet Medyczny Katowice, 2015 Prawidłowo funkcjonujące dolne drogi moczowe zapewniają pełne trzymanie

Bardziej szczegółowo

Penester, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum

Penester, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Penester, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

Konspekt wykładu z dn. 25.09.2003r. 1. Chory z rozrostem stercza w gabinecie lekarza rodzinnego Roland Dadej (Fellow of the European Board of

Konspekt wykładu z dn. 25.09.2003r. 1. Chory z rozrostem stercza w gabinecie lekarza rodzinnego Roland Dadej (Fellow of the European Board of Konspekt wykładu z dn. 25.09.2003r. 1. Chory z rozrostem stercza w gabinecie lekarza rodzinnego Roland Dadej (Fellow of the European Board of Urology) z Katedry i Kliniki Urologii Akademii Medycznej im.

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Objawy chorób układu moczowo-płciowego Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Symptomatologia chorób układu moczowego Związana z układem moczowym pacjent sam moŝe powiązać objaw z układem

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Zasterid, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Zasterid, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Zasterid, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum Ten lek jest przeznaczony tylko do stosowania u mężczyzn Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Co to jest kamień? Podstawowe informacje o kamicy nerkowej i moczowodowej. Informacje dla pacjentów. Język polski. Strona 1 / 9

Co to jest kamień? Podstawowe informacje o kamicy nerkowej i moczowodowej. Informacje dla pacjentów. Język polski. Strona 1 / 9 Informacje dla pacjentów Język polski Podstawowe informacje o kamicy nerkowej i moczowodowej Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Co to jest kamień? prawa nerka lewa nerka Kamień jest stwardniałą,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 149/2016 z dnia 12 sierpnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Materiał Przeznaczony Dla Osób, Które Chcą Wiedzieć Więcej O Problemach Nietrzymania Moczu I Stolca

Materiał Przeznaczony Dla Osób, Które Chcą Wiedzieć Więcej O Problemach Nietrzymania Moczu I Stolca Materiał Przeznaczony Dla Osób, Które Chcą Wiedzieć Więcej O Problemach Nietrzymania Moczu I Stolca Tekst: Centrum Inkontynencji w Västra Götaland Fotografie: Kajsa Lundberg Układ graficzny: Svensk Information

Bardziej szczegółowo

DZIŚ STAWIĘ CZOŁA IPF. walczzipf.pl. Dla osób, u których zdiagnozowano IPF: Porady, jak rozmawiać z lekarzem o chorobie i opcjach jej kontrolowania

DZIŚ STAWIĘ CZOŁA IPF. walczzipf.pl. Dla osób, u których zdiagnozowano IPF: Porady, jak rozmawiać z lekarzem o chorobie i opcjach jej kontrolowania walczzipf.pl WSPIERAMY PACJENTÓW Z IDIOPATYCZNYM WŁÓKNIENIEM PŁUC DZIŚ STAWIĘ CZOŁA IPF Dla osób, u których zdiagnozowano IPF: Porady, jak rozmawiać z lekarzem o chorobie i opcjach jej kontrolowania PL/ESB/1702/0001

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Ograniczenia dostępności innowacji w zakresie metody czystego cewnikowania przerywanego.

Ograniczenia dostępności innowacji w zakresie metody czystego cewnikowania przerywanego. Ograniczenia dostępności innowacji w zakresie metody czystego cewnikowania przerywanego. Dr Mariusz Kowalewski 24.11.2011 Page 1 Co to jest czyste cewnikowanie przerywane (CIC)? Czyste cewnikowanie przerywane

Bardziej szczegółowo

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Zarys budowy układu moczowego... 7 Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Choroby pęcherza moczowego... 19 Zapalenie pęcherza moczowego i dróg moczowych... 20 Inne infekcje układu moczowego... 26 Kamica

Bardziej szczegółowo

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH)

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) OCENA CZĘSTO STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) / PM_L_0203 - SeFAl / Ocena wyników w programu epidemiologicznego chorych poddawanych leczeniu farmakologicznemu

Bardziej szczegółowo

na temat BPH RAPORT KOŃCOWY Z PROGRAMU EDUKACYJNEGO

na temat BPH RAPORT KOŃCOWY Z PROGRAMU EDUKACYJNEGO RAPORT KOŃCOWY Z PROGRAMU EDUKACYJNEGO na temat BPH W przypadku jakiegokolwiek prezentowania, udostępniania, bądź rozpowszechniania raportu bądź jego części firma VALEANT Pharmaceuticals International

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Finasteride SymPhar, 5 mg, tabletki powlekane. Finasteridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Finasteride SymPhar, 5 mg, tabletki powlekane. Finasteridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Finasteride SymPhar, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum LEK STOSUJE SIĘ WYŁĄCZNIE U MĘŻCZYZN Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Miktosan 0,4 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu (Tamsulosini hydrochloridum)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Miktosan 0,4 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu (Tamsulosini hydrochloridum) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miktosan 0,4 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu (Tamsulosini hydrochloridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać.

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna rehabilitacja urologiczna. Nietrzymanie moczu u pacjentow po operacjach prostaty. Radykalna prostatektomia i co dalej?

Nowoczesna rehabilitacja urologiczna. Nietrzymanie moczu u pacjentow po operacjach prostaty. Radykalna prostatektomia i co dalej? Nowoczesna rehabilitacja urologiczna. Nietrzymanie moczu u pacjentow po operacjach prostaty. Radykalna prostatektomia i co dalej? Urologia rehabilitacyjna/rehabilitacja urologiczna stanowi według wytycznych

Bardziej szczegółowo

KOBIETA I MĘŻCZYZNA ZDROWIE REPRODUKCYJNE I SEKSUALNE

KOBIETA I MĘŻCZYZNA ZDROWIE REPRODUKCYJNE I SEKSUALNE PROGRAM * 4. MIĘDZYNARODOWEGO KONGRESU MEDYCZNEGO KOBIETA I MĘŻCZYZNA ZDROWIE REPRODUKCYJNE I SEKSUALNE HOTEL FALTOM****, ul. Grunwaldzka 7, Gdynia-Rumia DZIEŃ PIERWSZY (22 kwietnia 2016, piątek) OD 7:30

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Rozprawa Doktorska. dr n. med. Waldemar Lasota. Streszczenie:

Rozprawa Doktorska. dr n. med. Waldemar Lasota. Streszczenie: Rozprawa Doktorska dr n. med. Waldemar Lasota Potrzeby promocji zdrowia i profilaktyki w oparciu o epidemiologiczną analizę wybranych cech zdrowotnych i społecznych mężczyzn z łagodnym rozrostem gruczołu

Bardziej szczegółowo

Ocena dolegliwości związanych z łagodnym rozrostem prostaty Evaluation of symptoms associated with benign prostate hyperplasia

Ocena dolegliwości związanych z łagodnym rozrostem prostaty Evaluation of symptoms associated with benign prostate hyperplasia 257 GERIATRIA 2011; 5: 257-266 Akademia Medycyny ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 14.12.2011 Zaakceptowano/Accepted: 15.12.2011 Ocena dolegliwości związanych z łagodnym rozrostem

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Finaride, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum LEK STOSUJE SIĘ WYŁĄCZNIE U MĘŻCZYZN

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Finaride, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum LEK STOSUJE SIĘ WYŁĄCZNIE U MĘŻCZYZN Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Finaride, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum LEK STOSUJE SIĘ WYŁĄCZNIE U MĘŻCZYZN Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Dzienniczek obserwacyjny dla pacjenta

Dzienniczek obserwacyjny dla pacjenta Dzienniczek obserwacyjny dla pacjenta Służy do regularnego zapisywania własnych obserwacji w zakresie monitorowania odczuwania bólu Szanowny Pacjencie, Choroba nowotworowa to ogromne wyzwanie dla każdego

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Dr. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Projekt Edukacji

Bardziej szczegółowo

RAPORT. - Warszawa, sierpień 2013 -

RAPORT. - Warszawa, sierpień 2013 - RAPORT WYTYCZNE (GUIDELINES OF EUROPEAN ASSOCIATION OF UROLOGY) A PRAKTYKA CODZIENNA W PORADNIACH UROLOGICZNYCH W POLSCE, ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM POSTĘPOWANIA W ZAKRESIE BPH, LUTS I NADREAKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

Leczenie pęcherza nadreaktywnego

Leczenie pęcherza nadreaktywnego Leczenie pęcherza nadreaktywnego Trening pęcherza Leczenie zachowawcze stosowane w przypadku pęcherza nadreaktywnego cieszy się uznaniem lekarzy i pacjentów i stanowi zarówno alternatywę, jak i uzupełnienie

Bardziej szczegółowo

dzienniczek pacjenta rak nerki

dzienniczek pacjenta rak nerki dzienniczek pacjenta rak nerki Grafika i skład: Fundacja Wygrajmy Zdrowie Wydanie I Styczeń 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone. Podstawowe dane Imię i nazwisko: Data urodzenia: Lekarz prowadzący: Palcówka

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w uro-onkologii

Jakość życia w uro-onkologii Jakość życia w uro-onkologii Dr Roman Sosnowski Urolog Oddział Urologii Laparoskopowej, Szpital im. dr J. Biziela, Bydgoszcz Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa subiektywna obiektywna Jakość

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

Dagmara Samselska. Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę. Warszawa 20 kwietnia 2016

Dagmara Samselska. Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę. Warszawa 20 kwietnia 2016 Dagmara Samselska Przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę Warszawa 20 kwietnia 2016 przewlekła, autoagresywnie uwarunkowana, nawrotowa choroba zapalna o podłożu genetycznym nie zaraża!!!

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

CZYNNOŚCI WYKONYWANE PRZEZ PIELĘGNIARKĘ BEZ ZLECENIA LEKARSKIEGO 6

CZYNNOŚCI WYKONYWANE PRZEZ PIELĘGNIARKĘ BEZ ZLECENIA LEKARSKIEGO 6 CZYNNOŚCI WYKONYWANE PRZEZ PIELĘGNIARKĘ BEZ ZLECENIA LEKARSKIEGO 6 Pielęgniarka, aby wykonać większość świadczeń, do których jest uprawniona, musi otrzymać zlecenie wystawione przez lekarza i odnotowane

Bardziej szczegółowo

Endometrioza Gdańsk 2010

Endometrioza Gdańsk 2010 Endometrioza Gdańsk 2010 Redaktor prowadzący: Magdalena Czarnecka Seria wydawnicza rekomendowana przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Copyright Via Medica ul. Świętokrzyska 73, 80 180 Gdańsk tel.:

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Można stosować w połączeniu z chemioterapią, dla poprawienia skuteczności jej działania.

Można stosować w połączeniu z chemioterapią, dla poprawienia skuteczności jej działania. Zespół lekarzy różnych specjalności uczestniczy w planowaniu leczenia. W przebiegu leczenia chłoniaków nieziarniczych stosuje się szereg metod, do których należą: chemioterapia, radioterapia oraz terapia

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 96/2016 z dnia 25 maja 2016 r. o projekcie programu polityki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE 1/5 WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO

Bardziej szczegółowo

ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA

ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA Dr n. praw. Radosław Tymiński, radca prawny ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA JAK SOBIE RADZIĆ W TRUDNYCH SYTUACJACH? ZASTRZEŻENIA 1. Wykład bazuje na interpretacji prawa, która może się zmieniać. 2. Wszystkie

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Hyplafin 5 mg, tabletki powlekane. Finasteridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Hyplafin 5 mg, tabletki powlekane. Finasteridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Hyplafin 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Zoladex LA, 10,8 mg, implant podskórny. Goserelinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Zoladex LA, 10,8 mg, implant podskórny. Goserelinum ULOTKA DLA PACJENTA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Zoladex LA, 10,8 mg, implant podskórny Goserelinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę

Bardziej szczegółowo

Ablatherm HIFU. Leczenie raka prostaty wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami INFORMACJE DLA PACJENTA

Ablatherm HIFU. Leczenie raka prostaty wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami INFORMACJE DLA PACJENTA Ablatherm HIFU Leczenie raka prostaty wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami INFORMACJE DLA PACJENTA Ablatherm HIFU biuro@tommymedical.pl Spis treści Wstęp Prostata Czym jest rak? Rak prostaty Ocena i diagnoza

Bardziej szczegółowo

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Wiek populacji (lata) Występowanie OAB będzie stale rosnąć

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SKŁADU KAMIENI MOCZOWYCH BADANIE KAMIENI NERKOWYCH, BADANIE KAMIENI MOCZOWODOWYCH

ANALIZA SKŁADU KAMIENI MOCZOWYCH BADANIE KAMIENI NERKOWYCH, BADANIE KAMIENI MOCZOWODOWYCH UWAGA URLOP OD 01.08.2015 DO 31.08.2015 KAMIENIE PRZYSŁANE W SIERPNIU BĘDA PODDANE ANALIZIE DOPIERO OD 05.09.2015 ANALIZA SKŁADU KAMIENI MOCZOWYCH BADANIE KAMIENI NERKOWYCH, BADANIE KAMIENI MOCZOWODOWYCH

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Tamsulosini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Tamsulosini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Omnic Ocas 0,4; 0,4 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu Tamsulosini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed

Bardziej szczegółowo

www.endourologia2012.pl

www.endourologia2012.pl Szanowni Państwo! Drogie Koleżanki i Koledzy! W imieniu Zarządu Sekcji Endourologii i ESWL Polskiego Towarzystwa Urologicznego oraz Zarządu Głównego PTU serdecznie zapraszamy do udziału w XXI Międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Opis programu Leczenie radioizotopowe

Opis programu Leczenie radioizotopowe Opis programu Leczenie radioizotopowe I. Leczenie radioizotopowe z zastosowaniem 131-I Leczenie dotyczy schorzeń tarczycy (choroby Graves-Basedowa, wola guzowatego, guzów autonomicznych). Polega ono na

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finasteride Eurogenus, 5 mg, tabletki powlekane. Finasteridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finasteride Eurogenus, 5 mg, tabletki powlekane. Finasteridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Finasteride Eurogenus, 5 mg, tabletki powlekane Finasteridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby

Bardziej szczegółowo

wm OKREŚLANIE DŁUGOŚCI, SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE ZWROTY LICZEBNIKI CZAS 22 OBJĘTOŚCI, WAGI 30

wm OKREŚLANIE DŁUGOŚCI, SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE ZWROTY LICZEBNIKI CZAS 22 OBJĘTOŚCI, WAGI 30 1. PODSTAWOWE ZWROTY 11 1.1. Formularze - słowniczek 11 1.2. Powitanie 11 1.3. Pożegnanie 12 1.4. Najpotrzebniejsze zwroty 12 1.5. Podstawowe pytania 13 1.6. Próby porozumiewania się 14 1.7. Zwroty grzecznościowe

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Wolski. Objawy niepoŝą moczowego u chorych na raka stercza po radioterapii. Certyfikat Jakości Europejskiej Rady Urologii

Zbigniew Wolski. Objawy niepoŝą moczowego u chorych na raka stercza po radioterapii. Certyfikat Jakości Europejskiej Rady Urologii Certyfikat Jakości Europejskiej Rady Urologii Zbigniew Wolski Objawy niepoŝą Ŝądane i powikłania układu moczowego u chorych na raka stercza po radioterapii. Katedra i Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

Mam haka na raka. Wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny.

Mam haka na raka. Wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny. Mam haka na raka Wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny. Co to jest ra k prosta ty? Jest chorob ą bardzo groźn ą i niestety bardzo częst ą: stanowi jedn ą z głównych przyczyn śmierci.

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Biorąc pod uwagę sprawozdanie komitetu PRAC do raportu PSUR dla dexamethasonu (za wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej. Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. 70-111 Szczecin, al. Powstańców Wlkp. 72

Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej. Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. 70-111 Szczecin, al. Powstańców Wlkp. 72 Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego 70-111 Szczecin, al. Powstańców Wlkp. 72 tel/fax 91 4661100 / 91 4661101 Rak prostaty PCa (ang. Prostate Cancer) Prostata anatomia

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru?

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? Hiperglikemia Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA WYSOKIEGO POZIOMU GLUKOZY WE KRWI, CZYLI HIPERGLIKEMII Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy)

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER

ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 22.06.2010 Poprawiono/Corrected: 24.06.2010 Zaakceptowano/Accepted: 24.06.2010 Akademia Medycyny Ocena skuteczności leczenia łagodnego rozrostu stercza

Bardziej szczegółowo