Układ pokarmowy. Ryc. 1. Sterowane spożywania pokarmu przez ośrodki sytości i głodu zlokalizowane w międzymózgowiu: Jedzenie.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Układ pokarmowy. Ryc. 1. Sterowane spożywania pokarmu przez ośrodki sytości i głodu zlokalizowane w międzymózgowiu: Jedzenie."

Transkrypt

1 Układ pokarmowy Ryc. 1. Sterowane spożywania pokarmu przez ośrodki sytości i głodu zlokalizowane w międzymózgowiu: Jedzenie Szukanie i zdobywanie jedzenia WPG OS OG NPG Nie szukanie jedzenia Nie jedzenie U zwierząt drapieżnych ośrodek sytości jest słabo rozwinięty lub zanika (adaptacja ewolucyjna!), gdyż muszą nieustannie zdobywać pożywienie, które im ucieka (to może się nie udać), a gdyby obniżył się im znacznie poziom glukozy we krwi + wyczerpały rezerwy, to zwyczajnie nie dogonią posiłku. Szczególnie widoczne jest to u jaguara (Ameryka Środkowa i Południowa), gdzie brak dużych roślinożerców, które ten mógłby schwytać (duży posiłek na raz = dużo potencjalnej energii). Takie odruchy widać u kota domowego goniącego zabawki (biedne wykorzystywane zwierzę). U roślinożerców ośrodek sytości musi być dobrze rozwinięty (dużo nieuciekającego pokarmu pod nosem), gdyż w przeciwnym razie jadłyby do pęknięcia ścian żołądka (wykazane doświadczalnie). Zaburzenie działania ośrodków głodu i sytości występują u współczesnego człowieka (rozumnego [?]). Np. mój własny ośrodek głody chyba zanika. Jama ustna Nabłonki zmysłowe połączone z układem nerwowym, przystosowane więc do odbierania (percepcji) bodźców ze środowiska tu: nabłonki kubków smakowych; Unerwienie 1. Funkcja nadrzędna - ośrodki rdzenia przedłużonego, jąder podkorowych i kory mózgowej. 2. Nerwy odśrodkowe A) Współczulne (od rdzenia z odc. piersiowego) ilość wydzielanej śliny się zmniejsza, staje się ona ciągliwa i zawiera duże ilości ciał stałych. unerw_pok.docy Strona 1 z 6 Data utworzenia :48 Annie

2 B) Przywspółczulne (nerw twarzowy (VII) podjęzykowa i podżuchwowa; nerw językowo gardłowy (IX) przyuszna) ilość wydzielanej śliny się zwiększa, ma ona niski ciężar właściwy. 3. Nerwy dośrodkowe - nerwy smakowe, nerwy językowo gardłowy, nerwy czuciowe jamy gębowej, gardła i przełyku. 3. śluzu (wymieszanie kęsa ze śliną zmniejsza tarcie)! mucyny (w ślinie śluzowej) glikoproteidy ułatwiające połykanie uformowanego kęsa pokarm mechanicznie drażni błonę śluzową odruch bezwarunkowy zachowawczy (ośrodki na poziomie podwzgórza i rdzenia układ wegetatywny przywspółczulny) myślenie, widok, zapach jedzenia odruch warunkowy 8. Przełykanie (+ gardło + przełyk) Odruch warunkowy w fazie ustno gardłowej połykanie podlega woli. Odruch bezwarunkowy (układ przywspółczulny) w fazie gardłowo przełykowej i przełykowo żołądkowej połykanie nie podlega woli. Żołądek Unerwienie i regulacja pracy żołądka 1. Drogi dośrodkowe tworzą nerwy smakowe, węchowe, czuciowe, zaopatrujące narządy biorące udział w spożywaniu pokarmu, włókna dośrodkowe nerwów żołądka i jelit. 2. Ośrodek wydzielania soku jest umieszczony w rdzeniu przedłużonym, a jego czynność jest zależna od kory mózgowej. 3. Nerwem wydzielniczym soku żołądkowego nazywamy nerw błędny (układ przywspółczulny) wzmaga wydzielanie soku. 4. Układ autonomiczny przywspółczulny przyspiesza perystaltykę, zwiększa napięcie ścian, osłabia napięcie i rozluźnia zwieracze, wzmaga wydzielanie soku trawiennego. 5. Układ autonomiczny współczulny osłabia perystaltykę, zmniejsza napięcie ścian, zwiększa napięcie i zamyka zwieracze hamuje wydzielanie soku trawiennego. 6. Ogólnie można powiedzieć, że na wydzielanie soku żołądkowego działają dwa mechanizmy: A) Mechanizm nerwowy Nacisk mechaniczny wydzielanie soków trawiennych odruch bezwarunkowy zachowawczy (układ autonomiczny przywspółczulny) Widok, zapach wydzielanie soków trawiennych odruch warunkowy (układ autonomiczny przywspółczulny + ośrodki korowe) B) Mechanizm hormonalny (ogólnie - chemiczny) przyspieszenie wydzielania soków trawiennych # gastryna (trzy rodzaje) +++ # cholecystokinina + unerw_pok.docy Strona 2 z 6 Data utworzenia :48 Annie

3 # sekretyna (działa tylko na wydzielanie pepsynogenu) ++ hamowanie wydzielania soków trawiennych # enterogastron Ogólnie można powiedzieć, że na perystaltykę żołądka działają dwa mechanizmy: A) Mechanizm nerwowy # Rozrusznik żołądka utrzymuje podstawowy rytm bioelektryczny (BER) # Układ autonomiczny przywspółczulny przyspiesza perystaltykę, zwiększa napięcie ścian, osłabia napięcie i rozluźnia zwieracze. rozciągnięcie ścian żołądka przez pokarm z przełyku odruch bezwarunkowy zachowawczy # Układ autonomiczny współczulny osłabia perystaltykę, zmniejsza napięcie ścian, zwiększa napięcie i zamyka zwieracze: rozciągnięcie ścian dwunastnicy (przez pokarm z żołądka) zmniejszenie ph dwunastnicy (pokarm z żołądka ma niskie ph) wysokie ciśnienie osmotyczne treści żołądkowej dostającej się do dwunastnicy B) Mechanizm hormonalny (ogólnie - chemiczny) przyspieszenie perystaltyki żołądka # gastryna (trzy rodzaje) + hamowanie wydzielania soków trawiennych # cholecystokinina - # sekretyna - # enetrogastron Mechanizm wydzielania soku żołądkowego ma trzy fazy: A)Stadium przedżołądkowe (in. mózgowe, faza głowowa, nerwowa) wydzielanie następuje, zanim pokarm dostanie się do żołądka, na drodze odruchy bezwarunkowego (podrażnienie przez pokarm nerwu językowego, językowo przełykowego i krtaniowego) lub warunkowego (wydzielanie psychiczne, na widok, zapach pokarmu). Wydzielenie następuje pod wpływem impulsów nerwu błędnego (układ przywspółczulny został pobudzony). Acetylocholina uwolniona z przywspółczulnych zakończeń śródściennych działa na: Komórki G błony śluzowej pośrednio dzięki neuronom uwalniającym peptyd uwalniający gastrynę, który powoduje wydzielanie gastryny przez komórki G. Komórki okładzinowe pośrednio na komórki okładzinowe przez histaminę. B) Stadium żołądkowe Pobudzenie do wydzielania następuje na skutek mechanicznego rozciągnięcia ścian żołądka przez pokarm (bezpośrednie pobudzenie komórek G), pod wpływem składników pokarmów, jak albumozy i peptony oraz tych wytworzonych w stadium przezdżołądkowym, a także roztworów cukrów, soli, soli kuchennej, unerw_pok.docy Strona 3 z 6 Data utworzenia :48 Annie

4 powoduje wydzielanie gastryny przez komórki G. Ta faza nie podlega kontroli nerwowej. Droga humoralna: A) pobudzenie gastryna cholecystokinina glikokortykoidy B) hamowanie C) Stadium pozażołądkowe jelitowe aminokwasy w dwunastnicy pobudzają wytwarzanie soku żołądkowego enterogastron 1 (powstaje po wprowadzeniu tłuszczu do dwunastnicy) sekretyna (powstaje w dwunastnicy jelicie cienkim pod wpływem kwaśnej treści z żołądka) adrenalina i noradrenalina przez krew hamują wydzielanie soku żołądkowego. Wątroba Unerwienie i regulacja pracy wątroby: Włókna nerwowe wnikają do wewnątrz wątroby razem z naczyniami krwionośnymi, znaczna część ich wnika do wnętrza płacików. Przepływ krwi przez wątrobę znacznie się zwiększa pod wpływem sekretyny i wchłoniętych w jelitach kwasów żółciowych, a w mniejszym stopniu pod wpływem adrenaliny, glukagonu, adrenaliny i insuliny, która wtórnie wywołuje wydzielanie się adrenaliny. Przepływ krwi zmniejsza wazopresyna i nieznacznie noradrenalina. żółci zachodzi na drodze: 1. nerwowej wydzielanie żółci zachodzi na drodze odruchów bezwarunkowych i warunkowych: ~ w czasie przechodzenie treści z żołądka do dwunastnicy = bodźce podrażniające zakończenia nerwu błędnego; ~ przy przejściu pokarmu przez jelita = bodźce podrażniające zakończenia nerwu błędnego; ~ na widok pokarmu, jego zapach i smak; 2. humoralnej Żółć wydzielana jest z woreczka (kiedy tam brak z wątroby) do dwunastnicy pod wpływem cholecystokininy (powstającej po dostaniu się pokarmu do dwunastnicy). 1 Enterogastron jest wytwarzany w górnym odcinku jelita cienkiego i początkowym jelita grubego. unerw_pok.docy Strona 4 z 6 Data utworzenia :48 Annie

5 Trzustka Unerwienie i regulacja wydzielania soku trzustkowego soku trzustkowego do dwunastnicy zachodzi na drodze: 1. Nerwowej: ~ nerwem wydzielniczym trzustki jest nerw błędny (układ przywspółczulny) jego podrażnienie powoduje wzmożone wydzielanie. ~ na zasadzie odruchu już kiedy pokarm znajduje się w jamie ustnej. ~ pod wpływem czynnika psychicznego 2. humoralnej: ~ opróżnienie żołądka i przechodzenie treści żołądkowej do dwunastnicy powoduje wydzielenie przez komórki błony śluzowej dwunastnicy cholecystokininy, która krążąc we krwi pobudza komórki trzustki do wydzielania soku trzustkowego bogatego w enzymy. {jej receptory w błonach komórkowych komórek zewnątrzwydzielniczych trzustki} ~ kwaśna treść żołądkowa rozpuszcza obecna w błonie śluzowej prosekretynę, która wchłania się do krwi i już sekretyna pobudza trzustkę do wydzielania dużych ilość soku ubogiego w enzymy, ale o dużej zawartości wodorowęglanów (zabezpieczenie przez kwaśną treścią z żołądka). {jej receptory w błonach komórkowych komórek zewnątrzwydzielniczych trzustki + komórek przewodów wyprowadzających} ~ pankreozymina zwiększ ilość enzymów w soku, ale nie zwiększa ilości jego wydzielania. Dwunastnica Unerwienie i regulacja pracy dwunastnicy Ryc. 2. Mechanizm biochemiczny aktywacji peptydaz soku trzustkowego w dwunastnicy. enterokinaza sześciopeptyd trypsynogen trypsyna pozostałe peptydazy pozostałe peptydazy chymotrypsynogen chymotrypsyna unerw_pok.docy Strona 5 z 6 Data utworzenia :48 Annie

6 Jelito cienkie Unerwienie i kontrola pracy jelita cienkiego: soków żołądkowych zachodzi przy współudziale układu nerwowego i humoralnego: Mechaniczne podrażnienie ruchy robaczkowe. Drażnienie nerwu błędnego pobudza wydzielanie soku jelitowego bogatego w enzymy. soku na drodze humoralnej zachodzi pod wpływem sekretyny, cholecystokininy i enterokryniny 2, a także glukagonu, peptydu glukagonopodobnego, wazoaktywnego peptydu jelitowego, peptydu hamującego czynności żołądka i motyliny. Hamuje to tylko somatostatyna. 2. Oprócz tego powstają też: # Sekretyna # Enterogastron Hormony tkankowe # Cholecystokinina PODSUMOWANIE Przekaźnik chemiczny Gdzie powstaje? Jak działa? Gastryna Błona śluzowa żołądka komórki wewnątrzwydzielnicze G. *Najsilniej pobudza wydzielanie soku żołądkowego. *Pobudza wydzielenie soku jelitowego. *Pobudza wydzielanie soku trzustkowego. *Pobudza wydzielanie żółci w wątrobie. *Nasila motorykę żołądka i jelit. Cholecystokinina Komórki I błony śluzowej dwunastnicy. Sekretyna Komórki S błony śluzowej dwunastnicy i jelita cienkiego. *Nasila skurcze ścian pęcherzyka żółciowego. *Pobudza wydzielanie soku żołądkowego. *Pobudza wydzielanie soku jelitowego. *Pobudza wydzielanie soku trzustkowego. *Hamuje perystaltykę żołądka. *Wzmaga perystaltykę jelit. *Silnie kurczy ścianę pęcherzyka żółciowego. *Rozkurcza zwierać bańki trzustkowo wątrobowej. *Hamuje perystaltykę żołądka i jelit. *Silnie pobudza wydzielanie dużych ilości zasadowego soku trzustkowego. *Pobudza wątrobę do wydzielania żółci. Działanie na Żołądek Jelita Trzustka Wątroba Pęcherzyk żółciowy Peptyd Motoryka Motoryka zewnętrzne Komórki dokrewne A B żółci Błona mięśniowa Gastryna Cholecystokinina Sekretyna - E ++ HCl Enterokrynina to swoisty hormon wytwarzany w błonie śluzowej jelit przy jej zetknięciu z miazgą pokarmową. unerw_pok.docy Strona 6 z 6 Data utworzenia :48 Annie

Czynność wątroby. Fizjologia człowieka

Czynność wątroby. Fizjologia człowieka Czynność wątroby Fizjologia człowieka Wątroba (hepar) Jest największym gruczołem, Zbudowana jest w 80% z komórek miąższowych hepatocytów, w 16% z komórek siateczkowo-śródbłonkowych gwieździstych Browicza-Kupffera

Bardziej szczegółowo

Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi

Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi Jama ustna Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi Karta pracy I 1. Wykonaj schematyczny rysunek zęba i podpisz jego najważniejsze części. 2. Uzupełnij tabelę. Zęby Rozdrabnianie pokarmu Język Gruczoły

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny układ nerwowy - AUN

Autonomiczny układ nerwowy - AUN Autonomiczny układ nerwowy - AUN AUN - różnice anatomiczne część współczulna część przywspółczulna włókna nerwowe tworzą odrębne nerwy (nerw trzewny większy) wchodzą w skład nerwów czaszkowych lub rdzeniowych

Bardziej szczegółowo

UKŁAD TRAWIENY FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

UKŁAD TRAWIENY FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA UKŁAD TRAWIENY FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA BUDOWA UKŁADU TRAWIENNEGO Układ trawienny. ROLA: Dostarczenie organizmowi materiału do budowy i odnowy własnych tkanek oraz substancji energetycznych służących do podtrzymania

Bardziej szczegółowo

DLA PLACÓWKI EDUKACJI USTAWICZNEJ EFIB mgr Weronika Szaj, wszelkie prawa zastrzeżone

DLA PLACÓWKI EDUKACJI USTAWICZNEJ EFIB mgr Weronika Szaj, wszelkie prawa zastrzeżone Układ pokarmowy przewód pokarmowy wątroba trzustka DLA PLACÓWKI EDUKACJI USTAWICZNEJ EFIB Przewód pokarmowy: ściany: błona śluzowa nabłonek wielowarstwowy płaski jama ustna, gardło, przełyk nabłonek jednowarstwowy

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy jest zbudowany z przewodu pokarmowego oraz gruczołów dodatkowych czyli narządów wspomagających jego pracę. Przewód pokarmowy:

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II MÓZGOWE MECHANIZMY FUNKCJI PSYCHICZNYCH 1.1. ZMYSŁY CHEMICZNE (R.7.3) 1.2. REGULACJA WEWNĘTRZNA (R.10) Zakład Psychofizjologii UJ ZMYSŁY CHEMICZNE Chemorecepcja: smak,

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Układ pokarmowy

Układ pokarmowy. Układ pokarmowy Układ pokarmowy Układ pokarmowy Układ pokarmowy przekształca pokarm spożywany przez psa, dostarczając jego organizmowi energii i składników odżywczych, których potrzebuje do spełnienia różnorodnych funkcji

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy Przewód pokarmowy

Układ pokarmowy Przewód pokarmowy Układ pokarmowy Przewód pokarmowy Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu Pasywny pasaż pokarmu Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu Pasywny pasaż pokarmu Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Gruczoły wspomagające

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy człowieka

Układ pokarmowy człowieka Układ pokarmowy człowieka Odżywianie się, a więc proces pobierania i asymilowania pokarmu, jest jedną z podstawowych funkcji życiowych, od których zależy funkcjonowanie całego organizmu. Zespół narządów

Bardziej szczegółowo

UKŁAD POKARMOWY. Zadanie 1. (3 pkt) Tabela przedstawia wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne wykazują największą aktywność.

UKŁAD POKARMOWY. Zadanie 1. (3 pkt) Tabela przedstawia wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne wykazują największą aktywność. Zadanie 1. (3 pkt) Tabela przedstawia wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne wykazują największą aktywność. enzym ph środowiska A 1,5 B 7 C 9 Podaj przykład enzymów A, B i C oraz

Bardziej szczegółowo

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Człowiek, aby mógł się rozwijać, wzrastać i wykonywać podstawowe funkcje życiowe musi się odżywiać. Poprzez ten proces każda komórka organizmu otrzymuje niezbędne

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. /Systema nervosum/

Układ nerwowy. /Systema nervosum/ Układ nerwowy /Systema nervosum/ Autonomiczny układ nerwowy Autonomiczny układ nerwowy = = wegetatywny -jest częścią UN kontrolującą i wpływającą na czynności narządów wewnętrznych, w tym mięśni gładkich,

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka.

Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka. Spis treści: 1.Budowa układu pokarmowego człowieka. 2.Jama ustna. 3.Budowa zęba. 4.Ślinianki. 5.Gardło i przełyk. 6.Żołądek. 7.Jelito cienkie. 8.Jelito grube. 9.Trzustka. 10.Wątroba. 11.Trawienie pokarmu.

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy człowieka

Układ pokarmowy człowieka Układ pokarmowy człowieka Odcinki: Jama ustna Gardło Przełyk Żołądek Jelito cienkie (dwunastnica, jelito czcze, jelito kręte) Jelito grube (kątnica, okrężnica, odbytnica) Gruczoły układu pokarmowego: Ślinianki

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje układu pokarmowego.

Budowa i funkcje układu pokarmowego. Literka.pl Budowa i funkcje układu pokarmowego. Data dodania: 2011-06-13 21:40:08 Autor: Iwona Ewa Wiśniewska Jest to konspekt przeznaczony dla klasy I gimnazjum z tematu: Budowa i funkcje układu pokarmowego.

Bardziej szczegółowo

ANATOMIA FUNKCJONALNA

ANATOMIA FUNKCJONALNA BOGUSŁAW MARECKI ANATOMIA FUNKCJONALNA TOM II UKŁADY: naczyniowy, oddechowy, trawienny, moczowy, płciowy, nerwowy, wewnątrzwydzielniczy, narządów zmysłów, powłoka wspólna Akademia Wychowania Fizycznego

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE I BIOLOGIA. TEMAT LEKCJI: Etapowość trawienia i wchłaniania białek, węglowodanów i tłuszczowców.

SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE I BIOLOGIA. TEMAT LEKCJI: Etapowość trawienia i wchłaniania białek, węglowodanów i tłuszczowców. SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE I BIOLOGIA NAUCZYCIEL PROWADZĄCY... TEMAT LEKCJI: Etapowość trawienia i wchłaniania białek, węglowodanów i tłuszczowców. KLASA:... DATA:... GODZ.... HASŁO PROGRAMOWE: Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Tułów człowieka [ BAP_ doc ]

Tułów człowieka [ BAP_ doc ] Tułów człowieka [ ] Prezentacja Wstep Ciało człowieka jest najpiękniejszym i najbardziej skomplikowanym mechanizmem na świecie. W naszym ciele rozgrywa się bez przerwy tysiące zdarzeń. Nasze płuca pracują,

Bardziej szczegółowo

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych.

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. 1. Czym jest tkanka? To zespół komórek o podobnej budowie, które wypełniają w organizmie określone funkcje. Tkanki tworzą różne narządy, a te układy narządów.

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii. CZĘŚĆ DRUGA Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii. CZĘŚĆ DRUGA Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13 SPIS TREŚCI Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii I. TKANKI CZŁOWIEKA (dr Joanna Kaźmierczak) 17 1. Tkanka nabłonkowa 17 1.1. Nabłonek pokrywający 18 1.2. Nabłonek gruczołowy

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. podsumowanie

Układ pokarmowy. podsumowanie Układ pokarmowy podsumowanie Układ pokarmowy spełnia bardzo waŝne zadanie: przekształca pokarm spoŝywany przez człowieka, dostarczając organizmowi energii i składników odŝywczych, których potrzebuje on

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu, percepcja smaku, przepływ powietrza oddechowego, ochrona przed drobnoustrojami, artykulacja mowy Pasywny pasaż pokarmu Trawienie

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii

Układ pokarmowy. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii Układ pokarmowy Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii ndrela@biol.uw.edu.pl Układ pokarmowy (układ trawienny) Skład: przewód pokarmowy + wyspecjalizowane narządy trawienne Funkcja: pobieranie

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin, Jonathan Stamford, David White FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin Jonathan Stamford David White Przekład zbiorowy pod redakcją Joanny Gromadzkiej-Ostrowskiej

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu, percepcja smaku, przepływ powietrza oddechowego, ochrona przed drobnoustrojami, artykulacja mowy Pasywny pasaż pokarmu Trawienie

Bardziej szczegółowo

REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW

REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW Regulacja nerwowa wpływ układu wegetatywnego na czynność endokrynną gruczołów wydzielania dokrewnego wytwarzanie i uwalnianie hormonów z zakończeń neuronów np.wazopresyny

Bardziej szczegółowo

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz.

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. 42 Załącznik C.26. FLUOROURACILUM 1 FLUOROURACILUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2 FLUOROURACILUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3 FLUOROURACILUM

Bardziej szczegółowo

Pobieranie pokarmu i trawienie

Pobieranie pokarmu i trawienie Pobieranie pokarmu i trawienie dr Magdalena Markowska Hieronim Bosch 1450-1516 Z cyklu 7 grzechów głównych: Obżarstwo Pokarm dostarcza energii Wartość energetyczna diety musi zaspakajać zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do kolokwia

Zagadnienia do kolokwia Zagadnienia do kolokwia Obowiązuje ten sam materiał, co na sprawdzian wejściowy oraz (szczegółowo) wymienione niżej zagadnienia. W trakcie kolokwium dopuszczalne jest posługiwanie się skrótami nazw, jeśli

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS Nauczycielski plan dydaktyczny Produkcja zwierzęca Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012 Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS 2005.02.03 Prowadzący mgr inż. Alicja Adamska Moduł, dział, Temat: Lp. Zakres

Bardziej szczegółowo

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Informacje do zadań 1. i 2. A C D B Schemat przedstawia szkielet kończyny górnej. Zadanie 1. (0 2) Podaj nazwy kości oznaczonych literami

Bardziej szczegółowo

Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE PZWL. Wydawnictwo Lekarskie

Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE PZWL. Wydawnictwo Lekarskie W ł a d y s ł a w Z. T r a c z y k Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE Wydawnictwo Lekarskie PZWL prof. dr hab. med. WŁADYSŁAW Z. TRACZYK Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE W ydanie VIII - uaktualnione M Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu Pasywny pasaż pokarmu Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Gruczoły wspomagające

Bardziej szczegółowo

1. przewód pokarmowy /jama ustna, przełyk, żołądek, jelito cienkie, jelito grube/.

1. przewód pokarmowy /jama ustna, przełyk, żołądek, jelito cienkie, jelito grube/. Prawidłowe odżywianie obejmuje: przyjmowanie pokarmów, trawienie pokarmów, wchłanianie pokarmów i wody, przyswajanie składników pokarmowych. Procesy te odbywają się dzięki istnieniu układu trawiennego

Bardziej szczegółowo

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY Zadanie 1. Na rysunku przedstawiającym budowę neuronu zaznacz elementy wymienione poniżej, wpisując odpowiednie symbole literowe. Następnie wskaż za pomocą strzałek kierunek

Bardziej szczegółowo

II. III. Scenariusz lekcji. I. Cele lekcji. Metoda pracy rozwiązywanie testu. Środki dydaktyczne formularz testu. Przebieg lekcji

II. III. Scenariusz lekcji. I. Cele lekcji. Metoda pracy rozwiązywanie testu. Środki dydaktyczne formularz testu. Przebieg lekcji Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: zna pojęcia: trawienie, odżywianie, enzymy wymienia narządy układu pokarmowego (jama ustna, przełyk, żołądek, wątroba, trzustka, jelito) zna funkcje

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 6 UKŁAD POKARMOWY

WYKŁAD 6 UKŁAD POKARMOWY WYKŁAD 6 UKŁAD POKARMOWY 3 Trawienie pokarmu Wchłanianie produktów trawienia Wchłanianie płynów pobranych i zwrotne wchłanianie płynów wydzielanych Usuwanie niestrawionych składników pokarmu i produktów

Bardziej szczegółowo

UKŁAD POKARMOWY Przewód pokarmowy Przewód pokarmowy dzieli się na: Układ pokarmowy, Perystaltyka Trawienie u człowieka

UKŁAD POKARMOWY Przewód pokarmowy Przewód pokarmowy dzieli się na: Układ pokarmowy, Perystaltyka Trawienie u człowieka UKŁAD POKARMOWY Przewód pokarmowy fragment układu pokarmowego w postaci mięśniowej cewy podzielonej na odcinki o różnej budowie lub funkcjach. Przewód pokarmowy rozpoczyna się otworem gębowym i kończy

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

I. Część nadprzeponowa przewodu pokarmowego: 1. Jama ustna. a/ przedsionek jamy ustnej b/ jama ustna właściwa c/ cieśń gardzieli

I. Część nadprzeponowa przewodu pokarmowego: 1. Jama ustna. a/ przedsionek jamy ustnej b/ jama ustna właściwa c/ cieśń gardzieli Układ trawienny I. Część nadprzeponowa przewodu pokarmowego: 1. Jama ustna a/ przedsionek jamy ustnej b/ jama ustna właściwa c/ cieśń gardzieli 2. Gardło (część ustna i krtaniowa) 3. Przełyk (część szyjna

Bardziej szczegółowo

Zmysły chemiczne i ich rola w żywieniu

Zmysły chemiczne i ich rola w żywieniu Nina Baryłko-Pikielna Zmysły chemiczne i ich rola w żywieniu Wszechnica Żywnienia 18.11.2009 Czym są zmysły chemiczne (chemorecepcyjne)? Czym różnią się od innych zmysłów? Zmysły - bodźce - receptory -

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do kolokwia

Zagadnienia do kolokwia Zagadnienia do kolokwia Obowiązuje ten sam materiał, co na sprawdzian wejściowy oraz (szczegółowo) wymienione niżej zagadnienia. W trakcie kolokwium dopuszczalne jest posługiwanie się skrótami nazw, jeśli

Bardziej szczegółowo

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek.

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek. Nowe techniki i technologie dla medycyny Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska 1 Budowa trzustki Położenie trzustki i dwunastnicy 2 Budowa trzustki

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka studia stacjonarne I stopnia

Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka studia stacjonarne I stopnia Wydział Nauk o Żywności i Biotechnologii Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka studia stacjonarne I stopnia Prowadzący przedmiot: dr n. wet. Sylwester Kowalik Szczegółowy program wykładów

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny 2013 biologia poziom podstawowy przykładowe odpowiedzi:

Egzamin maturalny 2013 biologia poziom podstawowy przykładowe odpowiedzi: przykładowe odpowiedzi: Zad. 1 Zad. 2 a) Najważniejszą funkcją mitochondriów jest oddychanie tlenowe/zaopatrują komórkę w energię/w organellach tych powstaje użyteczna biologicznie energia(atp/adenozyno-5'-trifosforan)

Bardziej szczegółowo

Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony. anatomia i fizjologia człowieka

Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony. anatomia i fizjologia człowieka Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony Gruczoły dokrewne człowieka PRZYSADKA mózgowa Przysadka mózgowa jest gruczołem wielkości ziarna grochu

Bardziej szczegółowo

Krwiobieg duży. Krwiobieg mały

Krwiobieg duży. Krwiobieg mały Mięsień sercowy Budowa serca Krązenie krwi Krwiobieg duży Krew (bogata w tlen) wypływa z lewej komory serca przez zastawkę aortalną do głównej tętnicy ciała, aorty, rozgałęzia się na mniejsze tętnice,

Bardziej szczegółowo

Hormony tropowe - TSH, FSH, LH i ACTH Czynność części pośredniej przysadki Szyszynka (M. Karasek)

Hormony tropowe - TSH, FSH, LH i ACTH Czynność części pośredniej przysadki Szyszynka (M. Karasek) Spis treści 1. W prowadzenie do anatomii, fizjologii i nauk pokrewnych 11 1.1. Elementy embriologii*ogólnej 13 1. 1. 1. Rozród i jego rodzaje 13 1. 1. 1. 1. Komórki płciowe męskie 13 L 1. 1.2. Komórki

Bardziej szczegółowo

UKŁAD NERWOWY I HORMONALNY - PRZYKŁADOWE PYTANIA POWTORZENIOWE

UKŁAD NERWOWY I HORMONALNY - PRZYKŁADOWE PYTANIA POWTORZENIOWE UKŁAD NERWOWY I HORMONALNY - PRZYKŁADOWE PYTANIA POWTORZENIOWE Budowa i funkcje tkanki nerwowej 1. Narysuj neuron i podpisz jego elementy. 2. Wykaż zależność między budową i funkcją neuronu. 3. Jaką funkcję

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Fizjologia Wydział Lekarski I Lekarski magisterski stacjonarne polski. obowiązkowy. 155, w tym: 35 - wykłady, 48 seminaria, 72 ćwiczenia

SYLABUS. Fizjologia Wydział Lekarski I Lekarski magisterski stacjonarne polski. obowiązkowy. 155, w tym: 35 - wykłady, 48 seminaria, 72 ćwiczenia SYLABUS Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Rodzaj przedmiotu Fizjologia Wydział Lekarski I Lekarski magisterski stacjonarne polski

Bardziej szczegółowo

Zabiegi fizjoterapeutyczne. SPA-Centrum «Respect»

Zabiegi fizjoterapeutyczne. SPA-Centrum «Respect» Zabiegi fizjoterapeutyczne SPA-Centrum «Respect» Usługi medyczne Nazwazabiegu Czas 1. Początkowa konsultacja lekarza ogólnego 4 min. bezpłatnie 2. Ponowna konsultacja lekarza ogólnego 30 min. bezpłatnie

Bardziej szczegółowo

TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV

TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV Sabina Wójcik Katowice, dnia 14.10.2003 r. Szkoła Podstawowa nr21 ul. Malczewskiego 1 40 748 Katowice TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV Instrukcja dla ucznia W górnym prawym

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM 1. IRINOTECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINOTECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINOTECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

Spis treści BUDOWA, CZYNNOŚCI ŻYCIOWE I HIGIENA ORGANIZMU CZŁOWIEKA 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE... 6

Spis treści BUDOWA, CZYNNOŚCI ŻYCIOWE I HIGIENA ORGANIZMU CZŁOWIEKA 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE... 6 Spis treści BUDOWA, CZYNNOŚCI ŻYCIOWE I HIGIENA ORGANIZMU CZŁOWIEKA 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE...................................... 6 Miejsce człowieka w przyrodzie................................... 6 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Miód - właściwości lecznicze

Miód - właściwości lecznicze Miód - właściwości lecznicze przyspiesza gojenie się ran leczy wrzody żołądka (szczególnie nadaje się do tego miód manuka pochodzący z Nowej Zelandii) działa przeciwbiegunkowo obniża ciśnienie tętnicze

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

Zadanie zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007

Zadanie zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007 Układ pokarmowy - zadania Zadanie 1. (2 pkt) Przedstaw schematyczny zapis kolejnych etapów trawienia skrobi przez człowieka bez ich lokalizacji w organizmie. Uwzględnij następujące substancje: glukoza,

Bardziej szczegółowo

Regulacja pracy układu pokarmowego. Higiena żywienia i żywności

Regulacja pracy układu pokarmowego. Higiena żywienia i żywności Regulacja pracy układu pokarmowego Higiena żywienia i żywności Regulacja i koordynacja czynności przewodu pokarmowego Pobieranie, obróbka mechaniczna, przesuwanie masy pokarmowej, trawienie i defekacja

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Umiejętność może doprowadzić Cię na szczyt, ale potrzebujesz charakteru, by na nim pozostać." Zig Ziglar Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy

Bardziej szczegółowo

I I I I II. III1I. Bilocol

I I I I II. III1I. Bilocol I I I I II. III1I Bilocol Bilocol Zółć jest ważnym czynnikiem biorącym udział w trawieniu i wchłanianiu tłuszczu, jak również w przyswajaniu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Warunkuje ona pełną aktywność

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2019 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza.

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. Regulacja nerwowo-hormonalna 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. 2. Zaznacz nazwę struktury, która koordynuje działalność wszystkich

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2. Temat: Mięśnie szkieletowe i gładkie. Regulacja czynności motorycznych.

Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2. Temat: Mięśnie szkieletowe i gładkie. Regulacja czynności motorycznych. Ćwiczenie 1 Temat: Komórka nerwowa. Przekaźnictwo synaptyczne. Szkolenie BHP. 1. Funkcje układu nerwowego. 2. Morfologia komórek nerwowych w aspekcie przewodnictwa. 3. Bodziec definicja, rodzaje. 4. Potencjał

Bardziej szczegółowo

Układ dokrewny. dr Magdalena Markowska Zakład Fizjologii Zwierząt, UW

Układ dokrewny. dr Magdalena Markowska Zakład Fizjologii Zwierząt, UW dr Magdalena Markowska Zakład Fizjologii Zwierząt, UW Układ wydzielania wewnętrznego wraz z układem nerwowym wpływa na koordynację i optymalizację przebiegu procesów fizjologicznych przez co umożliwia

Bardziej szczegółowo

Podstawy anatomii, wykłady

Podstawy anatomii, wykłady Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Nauk Przyrodniczych Zakład: Anatomii i Antropologii Podstawy anatomii, wykłady Osoby prowadzące przedmiot: Barbara Duda, prof. nadzw. dr hab.,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie XIII Autonomiczny układ nerwowy

Ćwiczenie XIII Autonomiczny układ nerwowy Ćwiczenie XIII Autonomiczny układ nerwowy Organizacja układu autonomicznego Niezależny od naszej woli Sympatyczny i parasympatyczny - układ limbiczny - wyjście poprzez podwzgórze - komponenta w wyrażaniu

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców

Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców Konsultacja naukowa: Prof. dr hab. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska Układ pokarmowy misterna budowa i doskonała funkcja Układ pokarmowy człowieka zbudowany

Bardziej szczegółowo

6.1 6.2 FIZJOLOGIA UKŁADU POKARMOWEGO WSTĘP NEUROHORMONALNA REGULACJA PRZYJMOWANIA POKARMU. Stanisław J. Konturek

6.1 6.2 FIZJOLOGIA UKŁADU POKARMOWEGO WSTĘP NEUROHORMONALNA REGULACJA PRZYJMOWANIA POKARMU. Stanisław J. Konturek 6 F I Z J O L O G I A U K Ł A D U P O K A R M O W E G O 305 6 FIZJOLOGIA UKŁADU POKARMOWEGO Stanisław J. Konturek 6.1 WSTĘP Układ pokarmowy obejmuje przewód pokarmowy (jama ustna, przełyk, żołądek, jelito

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy model dmuchany 400-3190

Układ pokarmowy model dmuchany 400-3190 IMPORTER: educarium spółka z o.o. ul. Grunwaldzka 207, 85-451 Bydgoszcz tel. (52) 320-06-40, 322-48-13 fax (52) 321-02-51 e-mail: info@educarium.pl portal edukacyjny: www.educarium.pl sklep internetowy:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 24. Fizjologia i patofizjologia układu pokarmowego.

Ćwiczenie 24. Fizjologia i patofizjologia układu pokarmowego. Zawartość Ćwiczenie 24. Fizjologia i patofizjologia układu pokarmowego.... 1 Ćwiczenie 25. Układ dokrewny I. Czynność endokrynna trzustki. Hormonalna regulacja wzrostu i metabolizmu - podstawy fizjologiczne

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

ośrodkowy układ nerwowy

ośrodkowy układ nerwowy receptory ośrodkowy układ nerwowy efektory układ autonomiczny ... ośrodkowy układ nerwowy receptory... układ autonomiczny obwodowy układ nerwowy Ogólny schemat połączeń systemu nerwowego... efektory układu

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym

Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym Budowa i funkcje Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym oraz integrację narządów wewnętrznych.

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. Gruczoły i ich podział

Tkanka nabłonkowa. Gruczoły i ich podział Tkanka nabłonkowa Gruczoły i ich podział Tkanka nabłonkowa 4 główne typy nabłonka: 1. Pokrywający 2. Wchłaniający = resorbcyjny 3. Gruczołowy egzo-, endokrynny 4. Wyspecjalizowany czuciowy, rozrodczy Brak

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli

Ekstrakt z Chińskich Daktyli Ekstrakt z Chińskich Daktyli Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle Pomagają zachować sprawność Poprawiają odporność Wspomagają pracę żołądka

Bardziej szczegółowo

Trzustka jako gruczoł dokrewny

Trzustka jako gruczoł dokrewny Trzustka jako gruczoł dokrewny I. Rodzaje i lokalizacja komórek wewnętrznego wydzielania trzustki: 1. wyspy trzustkowe (Langerhansa) reprezentują część wewnątrzwydzielniczą trzustki. Rozsiane są w miąŝszu

Bardziej szczegółowo

Nasz przewód pokarmowy to taśma produkcyjna

Nasz przewód pokarmowy to taśma produkcyjna Nasz przewód pokarmowy to taśma produkcyjna Co dzieje się z chwilą, gdy wkładamy do ust pierwszy odgryziony kęs pokarmu? To pytanie nurtowało mnie od dawna. Dlaczego częstochowski lekarz gastrolog, Pani

Bardziej szczegółowo

Przewód pokarmowy przeżuwacza

Przewód pokarmowy przeżuwacza Przewód pokarmowy przeżuwacza Przewód pokarmowy krowy - pojemność całkowita (l) względna (%) żwacz 170 55 czepiec 10 3 księgi 10 3 trawieniec 20 6 jelito cienkie 66 21 jelito ślepe 10 3 okrężnica 28 9

Bardziej szczegółowo

opracowanie: mgr Robert Duszyński UKŁAD POKARMOWY

opracowanie: mgr Robert Duszyński UKŁAD POKARMOWY UKŁAD POKARMOWY opracowanie: mgr Robert Duszyński Układ pokarmowy spełnia bardzo ważne zadanie, tj. przekształca pokarm spożywany przez człowieka, dostarczając organizmowi energii i składników odżywczych,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Pangrol 10 000, 10 000 j. Ph. Eur., kapsułki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 kapsułka (z minitabletkami odpornymi na działanie soku

Bardziej szczegółowo

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy.

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Wydalanie pozbywanie się z organizmu zbędnych produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

2. Plan wynikowy klasa druga

2. Plan wynikowy klasa druga Plan wynikowy klasa druga budowa i funkcjonowanie ciała człowieka ział programu Materiał kształcenia L.g. Wymagania podstawowe Uczeń: Kat. Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Kat. Pozycja systematyczna 3

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część II. Fizjologia mięśni...31. Część I. Fizjologia ogólna...13. Wstęp...11

Spis treści. Część II. Fizjologia mięśni...31. Część I. Fizjologia ogólna...13. Wstęp...11 Spis treści Wstęp...11 Część I. Fizjologia ogólna...13 Żywa komórka, jej struktura i funkcje... 15 Budowa i funkcje komórki....15 Struktura błony komórkowej...16 Kanały błony komórkowej...17 Transport

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Marta Kamińska

Dr inż. Marta Kamińska Nowe techniki i technologie dla medycyny Dr inż. Marta Kamińska Układ nerwowy Układ nerwowy zapewnia łączność organizmu ze światem zewnętrznym, zezpala układy w jedną całość, zprawując jednocześnie nad

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Załącznik C.35.a. IRINOTECANUM Lp 1. IRINO TECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINO TECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINO TECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 4. IRINO TECANUM C15.2 BRZUSZNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY Zadanie 1. Na rysunku przedstawiającym budowę neuronu zaznacz elementy wymienione poniżej, wpisując odpowiednie symbole literowe. Następnie wskaż za pomocą strzałek kierunek

Bardziej szczegółowo

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312.

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. WI Układ trawienny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. Opieka pielęgniarska w chorobach układu trawiennego w WY 156.5. Klasyfikuj prace:

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa Układ pokarmowy 1.1. Czucie smaku i węchu 1.2. Procesy trawienne zachodzące w przewodzie pokarmowym

Spis treści Przedmowa Układ pokarmowy 1.1. Czucie smaku i węchu 1.2. Procesy trawienne zachodzące w przewodzie pokarmowym Spis treści Przedmowa... 9 1. Układ pokarmowy... 11 1.1. Czucie smaku i węchu... 11 Ćwiczenia... 13 I Rozmieszczenie receptorów smakowych na języku człowieka... 13 II Próba na daltonizm smakowy... 14 III

Bardziej szczegółowo

2. 1 Prawidłowa odpowiedź -C Za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi 1 pkt

2. 1 Prawidłowa odpowiedź -C Za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi 1 pkt KARTA ODPOWIEDZI KONKURS BIOLOGICZNY - /etap szkolny/ Nr Max Prawidłowe odpowiedzi Punktacja Uwagi zad. punktów 1. 2 U człowieka: - większa mózgoczaszka w stosunku do trzewioczaszki - żuchwa z wystającą

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo