Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka."

Transkrypt

1

2 Spis treści: 1.Budowa układu pokarmowego człowieka. 2.Jama ustna. 3.Budowa zęba. 4.Ślinianki. 5.Gardło i przełyk. 6.Żołądek. 7.Jelito cienkie. 8.Jelito grube. 9.Trzustka. 10.Wątroba. 11.Trawienie pokarmu. 12.Bibliografia i netografia.

3 1. Budowa układu pokarmowego człowieka. a. jama ustna b. ślinianka c. gardło d. przełyk e. wątroba f. woreczek żółciowy g. żołądek h. trzustka i. jelito cienkie j. jelito grube k. wyrostek robaczkowy l. odbytnica f a d e i k l b c g h j

4 Przewód pokarmowy tworzą narządy przez które przechodzi pokarm. Są to w kolejności: jama ustna, gardło, przełyk, żołądek, jelito cienkie i jelito grube. Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka. Głównym zadaniem układu pokarmowego jest przetworzenie pokarmu na składniki odżywcze, które może wykorzystać organizm do celów budulcowych, energetycznych lub regulujących jego pracę.

5 2. Jama ustna. a. wargi b. szczęka c. podniebienie d. języczek podniebienny e. policzki f. migdałki g. zęby h. język a b c d e f g h Początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego jest jama ustna. Od przodu ograniczają ją wargi i zęby. Z tyłu przechodzi w gardziel, a następnie gardło. Po obu stronach gardzieli leżą migdałki.

6 Od góry jamę ustna ogranicza podniebienie. W części przedniej jest to podniebienie twarde, a w tylnej miękkie. Od środkowej części podniebienia miękkiego odchodzi języczek podniebienny. Język zbudowany jest z mięśni poprzecznie prążkowanych. Służy on do mieszania pokarmu i przesuwania go w stronę gardła. Do odcinania i rozdrabniania kęsów pokarmu służą zęby. U człowieka występują dwa pokolenia zębów mleczne i stałe. Zawiązki zębów znajdują się już u noworodka. Zębów mlecznych jest po 10 w szczęce dolnej i górnej: 4 siekacze, 2 kły, 4 trzonowe. Zaczynają się one pojawiać około 6 7 miesiąca życia. Rozmieszczenie zębów stałych przedstawia schemat. s siekacze k kły p przedtrzonowe t trzonowe

7 Pierwsze zęby stałe pojawiają się około 7 roku życia. Ostanie zęby mądrości w wieku lat. Zróżnicowanie zębów na 4 rodzaje wiąże się z ich udziałem w rozdrabnianiu pokarmów. Siekacze służą do odcinania kęsów pokarmów, kły do przytrzymywania odgryzanego jedzenia, przedtrzonowe i trzonowe do rozcierania i żucia pożywienia. Schematyczny zapis liczby zębów przedstawia tzw. wzór zębowy szczęka górna żuchwa t p k s s k p t

8 3. Budowa zęba. Zęby są zbudowane z tkanki kostnej zwanej zębiną. Część zębiny wystająca z dziąsła pokryta jest szkliwem. Jest to najtwardsza tkanka naszego organizmu. Wewnątrz korzenia zęba znajduje się kanał wypełniony miazgą. Znajdują się tam nerwy i naczynia krwionośne.

9 4. Ślinianki. Ślinianki są to duże gruczoły rozmieszczone symetrycznie po 3 po obu stronach jamy ustnej. Wyróżniamy ślinianki: przyuszne podżuchwowe podjęzykowe. W błonie śluzowej jamy ustnej występuje również wiele małych gruczołów ślinowych. Wydzieliną tych gruczołów jest ślina. Składa się ona głównie z wody (99%), śluzu, leukocytów i bakterii. Służy ona do: zwilżania i zlepiania cząstek pokarmu, co ułatwia ich przełykanie, początkowego trawienia skrobi, niszczenia bakterii. Przeciętnie wydziela się 1 1,5 l śliny w ciągu doby.

10 5. Gardło i przełyk. Gardło jest wspólną częścią układu pokarmowego i oddechowego. Bierze udział w połykaniu kęsów pokarmu. Przełyk jest to rurka długości około cm. Łączy ona gardło z żołądkiem. Skurcze mięśni przełyku umożliwiają przesuwanie pokarmu w stronę żołądka.

11 6. Żołądek. a Żołądek stanowi zbiornik pokarmu. Pokarm dostaje się tu z przełyku przez wpust (a), a wychodzi przez odźwiernik (b) do dwunastnicy (c). Żołądek zbudowany jest z kilku warstw mięśni c b gładkich. W środku wyściela go błona śluzowa wydzielająca sok żołądkowy. Żołądek produkuje około 1,5 -,5 l soku na dobę. Widok lub zapach pokarmu może stymulować wydzielanie soku żołądkowego. Pokarm przebywa w żołądku średnio 1-2 godziny; bardzo obfite posiłki nawet do 7 godzin. Dzięki ruchom mięśni zostaje on dokładnie wymieszany z sokiem żołądkowym.

12 Sok żołądkowy zawiera: a. Enzymy trawienne pepsynę i podpuszczkę zapoczątkowujące trawienie białek. b. Kwas solny wytwarza on kwaśne środowisko niezbędne do działania podpuszczki. Dodatkowo ma on właściwości bakteriobójcze niszczy zarazki, które dotarły tu z pokarmem. c. Śluz zabezpiecza on błonę żołądka przed enzymami trawiennymi. Zmniejsza tarcie pokarmu o ścianki żołądka.

13 7. Jelito cienkie. Jelito cienkie człowieka ma długość 4 5 m. Składa się z trzech odcinków: dwunastnicy, jelita czczego i jelita krętego. Dwunastnica ma długość około 25 cm. Uchodzą tu przewody z wątroby i trzustki. Dzięki enzymom trzustkowym i żółci odbywa się tu trawienie cukrów, białek i tłuszczów. Pokarm w postaci tzw. miazgi pokarmowej przesuwa się w jelicie dzięki ruchom robaczkowym (perystaltycznym). Głównym zadaniem jelita cienkiego jest wchłanianie strawionego pokarmu do krwi. Powierzchnia wchłaniania jest znacząco zwiększona dzięki kosmkom jelitowym (około 23 razy większa). Na 1 cm 2 jelita znajduje się około 4000 kosmków.

14 Kosmki jelitowe (schemat) są to uwypuklenia błony śluzowej jelita. Składniki pokarmowe, wchłonięte przez kosmki, żyłą wrotną trafiają do wątroby. Tam są częściowo magazynowane i przekazywane dalej do krwioobiegu. Większość tłuszczów jest wchłaniana przez naczynia limfatyczne. Niestrawione resztki pokarmu przechodzą do następnego odcinka przewodu pokarmowego jelita grubego. a. ściana kosmka jelitowego b. tętniczka włosowata c. żyła włosowata d. włosowate naczynie limfatyczne a b c d

15 8. Jelito grube. Długość jelita grubego wynosi około 1,5 m. Na granicy jelita cienkiego i grubego znajduje się wyrostek robaczkowy. Nie pełni on żadnych funkcji w układzie pokarmowym. Uważa się, że jest to organ szczątkowy. W jelicie grubym następuje wchłanianie wody i zagęszczanie kału. Przy udziale bakterii gnilnych i fermentacyjnych następuje formowanie kału. W ostatnim odcinku jelita grubego kał pokrywa się warstewką śluzu co ułatwia jego wydalanie defekację. W jelicie grubym rozwijają się bakterie produkujące witaminę K i niektóre witaminy grupy B. a. wyrostek robaczkowy b. okrężnica c. esica d. odbytnica e. odbyt b a e b c d

16 9. Trzustka. Trzustka jest gruczołem produkującym enzymy trawienne oraz hormony. Enzymami trzustki są: trypsyna, amylaza i lipaza. Ma wydłużony stożkowaty kształt. Leży w górnej części jamy brzusznej. Produkuje bogaty w enzymy sok trzustkowy (około 1200 ml na dobę). a.przewód trzustkowy b.trzon trzustki c.głowa trzustki d.ujście przewodu trzustkowo żółciowego e.dwunastnica d e a c b

17 10. Wątroba. Jest to największy gruczoł w organizmie człowieka waży około 1,5 kg. Wątroba (a) leży w górnej części jamy brzusznej pod przeponą, w większej części po stronie prawej. Rozszerzony uchyłek przewodu wątrobowego woreczek żółciowy (b) stanowi zbiornik żółci wytwarzanej w wątrobie. Żółć jest a niezbędna do procesu emulgacji tłuszczów czyli rozbijania ich na drobne kropelki. Substancje pokarmowe są doprowadzane do wątroby żyłą wrotną, a wychodzą żyłą wątrobową. Wątroba jest poprzecinana siecią naczyń krwionośnych, stąd jej b ciemnoczerwone zabarwienie.

18 Funkcje wątroby: wytwarzanie żółci, wytwarzanie i magazynowanie większości białek osocza krwi, unieczynnianie niektórych toksyn (alkohol, niektóre leki), zamienia szkodliwy amoniak w mocznik, magazynowanie i przemiana tłuszczów, białek, węglowodanów, przemiana glukozy w glikogen i glikogenu w glukozę w miarę zapotrzebowania organizmu, magazynowanie żelaza, magazynowanie niektórych witamin (A, D, E, B 12 ), wytwarzanie i magazynowanie niektórych enzymów, ogrzewanie krwi (udział w termoregulacji), wydalanie zbędnych substancji do krwi w celu ich usunięcia.

19 11. Trawienie pokarmu. Trawienie jest to zespół procesów, którym poddawany jest pokarm w przewodzie pokarmowym, prowadzących do jego przetworzenia do postaci przyswajalnej przez ustrój. Można wyróżnić procesy trawienia mechanicznego i chemicznego. Trawienie mechaniczne polega na żuciu, rozcieraniu, połykaniu i przesuwaniu pokarmu. Trawienie chemiczne jest to biochemiczny rozkład pokarmu na proste składniki pod wpływem enzymów trawiennych. Enzymy trawienne wydzielane są przez: ślinianki (ptialina), żołądek (pepsyna, podpuszczka), trzustkę (amylaza, lipaza, trypsyna). Trawienie chemiczne zachodzi w: jamie ustnej, żołądku, dwunastnicy.

20 TRAWIENIE WĘGLOWODANÓW PTIALINA AMYLAZA jama ustna dwunastnica TRAWIENIE BIAŁEK PEPSYNA TRYPSYNA żołądek dwunastnica PODPUSZCZKA ścina białko mleka TRAWIENIE TŁUSZCZÓW LIPAZA dwunastnica

21 12. Bibliografia i netografia: Gołda W., Kłyś M., Wardas J.: Biologia dla gimnazjum część druga, Wydawnictwo Nowa Era, Gulewicz B., Wierbiłowicz E.: Biologia dla klasy I gimnazjum, Wydawnictwo ABC, Michajlik A., Ramotowski W.: Anatomia i fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Sylwanowicz W.: Mały atlas anatomiczny, PZWL, Szlachetko A., Szlachetko D., Rutkowski P.: Biologia gimnazjum II, Wydawnictwo M. Rożak, Villee C. A.:Biologia, PWRiL,

Układ pokarmowy. Układ pokarmowy

Układ pokarmowy. Układ pokarmowy Układ pokarmowy Układ pokarmowy Układ pokarmowy przekształca pokarm spożywany przez psa, dostarczając jego organizmowi energii i składników odżywczych, których potrzebuje do spełnienia różnorodnych funkcji

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy jest zbudowany z przewodu pokarmowego oraz gruczołów dodatkowych czyli narządów wspomagających jego pracę. Przewód pokarmowy:

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy człowieka

Układ pokarmowy człowieka Układ pokarmowy człowieka Odżywianie się, a więc proces pobierania i asymilowania pokarmu, jest jedną z podstawowych funkcji życiowych, od których zależy funkcjonowanie całego organizmu. Zespół narządów

Bardziej szczegółowo

Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi

Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi Jama ustna Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi Karta pracy I 1. Wykonaj schematyczny rysunek zęba i podpisz jego najważniejsze części. 2. Uzupełnij tabelę. Zęby Rozdrabnianie pokarmu Język Gruczoły

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy człowieka

Układ pokarmowy człowieka Układ pokarmowy człowieka Odcinki: Jama ustna Gardło Przełyk Żołądek Jelito cienkie (dwunastnica, jelito czcze, jelito kręte) Jelito grube (kątnica, okrężnica, odbytnica) Gruczoły układu pokarmowego: Ślinianki

Bardziej szczegółowo

II. III. Scenariusz lekcji. I. Cele lekcji. Metoda pracy rozwiązywanie testu. Środki dydaktyczne formularz testu. Przebieg lekcji

II. III. Scenariusz lekcji. I. Cele lekcji. Metoda pracy rozwiązywanie testu. Środki dydaktyczne formularz testu. Przebieg lekcji Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: zna pojęcia: trawienie, odżywianie, enzymy wymienia narządy układu pokarmowego (jama ustna, przełyk, żołądek, wątroba, trzustka, jelito) zna funkcje

Bardziej szczegółowo

DLA PLACÓWKI EDUKACJI USTAWICZNEJ EFIB mgr Weronika Szaj, wszelkie prawa zastrzeżone

DLA PLACÓWKI EDUKACJI USTAWICZNEJ EFIB mgr Weronika Szaj, wszelkie prawa zastrzeżone Układ pokarmowy przewód pokarmowy wątroba trzustka DLA PLACÓWKI EDUKACJI USTAWICZNEJ EFIB Przewód pokarmowy: ściany: błona śluzowa nabłonek wielowarstwowy płaski jama ustna, gardło, przełyk nabłonek jednowarstwowy

Bardziej szczegółowo

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Człowiek, aby mógł się rozwijać, wzrastać i wykonywać podstawowe funkcje życiowe musi się odżywiać. Poprzez ten proces każda komórka organizmu otrzymuje niezbędne

Bardziej szczegółowo

Tułów człowieka [ BAP_ doc ]

Tułów człowieka [ BAP_ doc ] Tułów człowieka [ ] Prezentacja Wstep Ciało człowieka jest najpiękniejszym i najbardziej skomplikowanym mechanizmem na świecie. W naszym ciele rozgrywa się bez przerwy tysiące zdarzeń. Nasze płuca pracują,

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje układu pokarmowego.

Budowa i funkcje układu pokarmowego. Literka.pl Budowa i funkcje układu pokarmowego. Data dodania: 2011-06-13 21:40:08 Autor: Iwona Ewa Wiśniewska Jest to konspekt przeznaczony dla klasy I gimnazjum z tematu: Budowa i funkcje układu pokarmowego.

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. podsumowanie

Układ pokarmowy. podsumowanie Układ pokarmowy podsumowanie Układ pokarmowy spełnia bardzo waŝne zadanie: przekształca pokarm spoŝywany przez człowieka, dostarczając organizmowi energii i składników odŝywczych, których potrzebuje on

Bardziej szczegółowo

UKŁAD POKARMOWY. Zadanie 1. (3 pkt) Tabela przedstawia wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne wykazują największą aktywność.

UKŁAD POKARMOWY. Zadanie 1. (3 pkt) Tabela przedstawia wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne wykazują największą aktywność. Zadanie 1. (3 pkt) Tabela przedstawia wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne wykazują największą aktywność. enzym ph środowiska A 1,5 B 7 C 9 Podaj przykład enzymów A, B i C oraz

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE I BIOLOGIA. TEMAT LEKCJI: Etapowość trawienia i wchłaniania białek, węglowodanów i tłuszczowców.

SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE I BIOLOGIA. TEMAT LEKCJI: Etapowość trawienia i wchłaniania białek, węglowodanów i tłuszczowców. SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE I BIOLOGIA NAUCZYCIEL PROWADZĄCY... TEMAT LEKCJI: Etapowość trawienia i wchłaniania białek, węglowodanów i tłuszczowców. KLASA:... DATA:... GODZ.... HASŁO PROGRAMOWE: Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz.

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. 42 Załącznik C.26. FLUOROURACILUM 1 FLUOROURACILUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2 FLUOROURACILUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3 FLUOROURACILUM

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii

Układ pokarmowy. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii Układ pokarmowy Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii ndrela@biol.uw.edu.pl Układ pokarmowy (układ trawienny) Skład: przewód pokarmowy + wyspecjalizowane narządy trawienne Funkcja: pobieranie

Bardziej szczegółowo

Zadanie zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007

Zadanie zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007 Układ pokarmowy - zadania Zadanie 1. (2 pkt) Przedstaw schematyczny zapis kolejnych etapów trawienia skrobi przez człowieka bez ich lokalizacji w organizmie. Uwzględnij następujące substancje: glukoza,

Bardziej szczegółowo

UKŁAD POKARMOWY Przewód pokarmowy Przewód pokarmowy dzieli się na: Układ pokarmowy, Perystaltyka Trawienie u człowieka

UKŁAD POKARMOWY Przewód pokarmowy Przewód pokarmowy dzieli się na: Układ pokarmowy, Perystaltyka Trawienie u człowieka UKŁAD POKARMOWY Przewód pokarmowy fragment układu pokarmowego w postaci mięśniowej cewy podzielonej na odcinki o różnej budowie lub funkcjach. Przewód pokarmowy rozpoczyna się otworem gębowym i kończy

Bardziej szczegółowo

Spis treści BUDOWA, CZYNNOŚCI ŻYCIOWE I HIGIENA ORGANIZMU CZŁOWIEKA 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE... 6

Spis treści BUDOWA, CZYNNOŚCI ŻYCIOWE I HIGIENA ORGANIZMU CZŁOWIEKA 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE... 6 Spis treści BUDOWA, CZYNNOŚCI ŻYCIOWE I HIGIENA ORGANIZMU CZŁOWIEKA 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE...................................... 6 Miejsce człowieka w przyrodzie................................... 6 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wszystko o jamie ustnej i jej higienie

Wszystko o jamie ustnej i jej higienie Wszystko o jamie ustnej i jej higienie Jama ustna początkowy odcinek przewodu pokarmowego człowieka wyznaczany przez szparę ust, podniebienie twarde, podniebienie miękkie i cieśń jamy ustnej. Funkcje jamy

Bardziej szczegółowo

Przewód pokarmowy przeżuwacza

Przewód pokarmowy przeżuwacza Przewód pokarmowy przeżuwacza Przewód pokarmowy krowy - pojemność całkowita (l) względna (%) żwacz 170 55 czepiec 10 3 księgi 10 3 trawieniec 20 6 jelito cienkie 66 21 jelito ślepe 10 3 okrężnica 28 9

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS Nauczycielski plan dydaktyczny Produkcja zwierzęca Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012 Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS 2005.02.03 Prowadzący mgr inż. Alicja Adamska Moduł, dział, Temat: Lp. Zakres

Bardziej szczegółowo

I. Część nadprzeponowa przewodu pokarmowego: 1. Jama ustna. a/ przedsionek jamy ustnej b/ jama ustna właściwa c/ cieśń gardzieli

I. Część nadprzeponowa przewodu pokarmowego: 1. Jama ustna. a/ przedsionek jamy ustnej b/ jama ustna właściwa c/ cieśń gardzieli Układ trawienny I. Część nadprzeponowa przewodu pokarmowego: 1. Jama ustna a/ przedsionek jamy ustnej b/ jama ustna właściwa c/ cieśń gardzieli 2. Gardło (część ustna i krtaniowa) 3. Przełyk (część szyjna

Bardziej szczegółowo

b c a. serce b. tętnica c. żyła

b c a. serce b. tętnica c. żyła Spis treści: 1.Budowa układu krwionośnego. 2.Porównanie budowy naczyń krwionośnych. 3.Serce. 4.Budowa wewnętrzna serca. 5.Praca serca. 6.Tętno i ciśnienie krwi. 7.Krążenie krwi. 8.Krążenie wrotne. 9.Bibliografia

Bardziej szczegółowo

Czynność wątroby. Fizjologia człowieka

Czynność wątroby. Fizjologia człowieka Czynność wątroby Fizjologia człowieka Wątroba (hepar) Jest największym gruczołem, Zbudowana jest w 80% z komórek miąższowych hepatocytów, w 16% z komórek siateczkowo-śródbłonkowych gwieździstych Browicza-Kupffera

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Ryc. 1. Sterowane spożywania pokarmu przez ośrodki sytości i głodu zlokalizowane w międzymózgowiu: Jedzenie.

Układ pokarmowy. Ryc. 1. Sterowane spożywania pokarmu przez ośrodki sytości i głodu zlokalizowane w międzymózgowiu: Jedzenie. Układ pokarmowy Ryc. 1. Sterowane spożywania pokarmu przez ośrodki sytości i głodu zlokalizowane w międzymózgowiu: Jedzenie Szukanie i zdobywanie jedzenia WPG OS OG NPG Nie szukanie jedzenia Nie jedzenie

Bardziej szczegółowo

Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego

Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego Anatomia Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego. Składa się z kątnicy, okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Rozpoczyna się w prawej

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy Przewód pokarmowy

Układ pokarmowy Przewód pokarmowy Układ pokarmowy Przewód pokarmowy Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu Pasywny pasaż pokarmu Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito

Bardziej szczegółowo

Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014

Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014 Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014 Kod ucznia Informacje dla ucznia 1. Na stronie tytułowej arkusza w wyznaczonym miejscu wpisz swój kod ustalony przez komisję.

Bardziej szczegółowo

Okrężnica Leży między kątnicą a odbytnicą. Dzieli się na trzy części: wstępującą, poprzeczną i zstępującą.

Okrężnica Leży między kątnicą a odbytnicą. Dzieli się na trzy części: wstępującą, poprzeczną i zstępującą. Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego. Składa się z kątnicy, okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Rozpoczyna się w prawej dolnej części jamy brzusznej (w tak zwanym dole biodrowym), w miejscu

Bardziej szczegółowo

TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV

TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV Sabina Wójcik Katowice, dnia 14.10.2003 r. Szkoła Podstawowa nr21 ul. Malczewskiego 1 40 748 Katowice TEST DO DZIAŁU TEMATYCZNEGO: POZNAJEMY SWÓJ ORGANIZM KLASA IV Instrukcja dla ucznia W górnym prawym

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV

Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Praca kontrolna z biologii LO dla dorosłych semestr IV Umiejętność może doprowadzić Cię na szczyt, ale potrzebujesz charakteru, by na nim pozostać." Zig Ziglar Poniższa praca składa się z 25 zadań. Przy

Bardziej szczegółowo

,,CHEMIA W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA REAKCJE CHEMICZNE W UKŁADZIE TRAWIENNYM. Autor pracy i zdjęć 100% : -Anna Michalska

,,CHEMIA W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA REAKCJE CHEMICZNE W UKŁADZIE TRAWIENNYM. Autor pracy i zdjęć 100% : -Anna Michalska ,,CHEMIA W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA REAKCJE CHEMICZNE W UKŁADZIE TRAWIENNYM. Autor pracy i zdjęć 100% : -Anna Michalska JESTEŚMY TYM CO JEMY W obecnych czasach mało kto zwraca uwagę na to co je. Pośpiech,

Bardziej szczegółowo

opracowanie: mgr Robert Duszyński UKŁAD POKARMOWY

opracowanie: mgr Robert Duszyński UKŁAD POKARMOWY UKŁAD POKARMOWY opracowanie: mgr Robert Duszyński Układ pokarmowy spełnia bardzo ważne zadanie, tj. przekształca pokarm spożywany przez człowieka, dostarczając organizmowi energii i składników odżywczych,

Bardziej szczegółowo

UKŁAD TRAWIENY FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

UKŁAD TRAWIENY FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA UKŁAD TRAWIENY FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA BUDOWA UKŁADU TRAWIENNEGO Układ trawienny. ROLA: Dostarczenie organizmowi materiału do budowy i odnowy własnych tkanek oraz substancji energetycznych służących do podtrzymania

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM 1. IRINOTECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINOTECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINOTECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312.

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. WI Układ trawienny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. Opieka pielęgniarska w chorobach układu trawiennego w WY 156.5. Klasyfikuj prace:

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu Pasywny pasaż pokarmu Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Gruczoły wspomagające

Bardziej szczegółowo

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych.

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. 1. Czym jest tkanka? To zespół komórek o podobnej budowie, które wypełniają w organizmie określone funkcje. Tkanki tworzą różne narządy, a te układy narządów.

Bardziej szczegółowo

foliogramy przedstawiające budowę jamy ustnej oraz rodzaje zębów, lusterka

foliogramy przedstawiające budowę jamy ustnej oraz rodzaje zębów, lusterka Metadane scenariusza Higiena jamy ustnej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - zna budowę jamy ustnej, - zna ogólny plan budowy zęba i wymienia rodzaje zębów, - zna ogólne zasady profilaktyki jamy ustnej,

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy model dmuchany 400-3190

Układ pokarmowy model dmuchany 400-3190 IMPORTER: educarium spółka z o.o. ul. Grunwaldzka 207, 85-451 Bydgoszcz tel. (52) 320-06-40, 322-48-13 fax (52) 321-02-51 e-mail: info@educarium.pl portal edukacyjny: www.educarium.pl sklep internetowy:

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców

Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców Konsultacja naukowa: Prof. dr hab. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska Układ pokarmowy misterna budowa i doskonała funkcja Układ pokarmowy człowieka zbudowany

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIE DIETY WĄTROBOWEJ ZE WZGLĘDU NA WYSTĘPOWANIE CHORÓB WĄTROBY... 13 DIETA WĄTROBOWA PO RESEKCJI WORECZKA ŻÓŁCIO- WEGO...

ZRÓŻNICOWANIE DIETY WĄTROBOWEJ ZE WZGLĘDU NA WYSTĘPOWANIE CHORÓB WĄTROBY... 13 DIETA WĄTROBOWA PO RESEKCJI WORECZKA ŻÓŁCIO- WEGO... SPIS TREŚCI DLACZEGO WĄTROBA JEST TAK WAŻNA?.... 7 ZRÓŻNICOWANIE DIETY WĄTROBOWEJ ZE WZGLĘDU NA WYSTĘPOWANIE CHORÓB WĄTROBY... 13 DIETA WĄTROBOWA PO RESEKCJI WORECZKA ŻÓŁCIO- WEGO... 21 DIETA WĄTROBOWA

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin, Jonathan Stamford, David White FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin Jonathan Stamford David White Przekład zbiorowy pod redakcją Joanny Gromadzkiej-Ostrowskiej

Bardziej szczegółowo

ANATOMIA FUNKCJONALNA

ANATOMIA FUNKCJONALNA BOGUSŁAW MARECKI ANATOMIA FUNKCJONALNA TOM II UKŁADY: naczyniowy, oddechowy, trawienny, moczowy, płciowy, nerwowy, wewnątrzwydzielniczy, narządów zmysłów, powłoka wspólna Akademia Wychowania Fizycznego

Bardziej szczegółowo

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Załącznik C.35.a. IRINOTECANUM Lp 1. IRINO TECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINO TECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINO TECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 4. IRINO TECANUM C15.2 BRZUSZNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

1. Funkcje układu mięśniowego:

1. Funkcje układu mięśniowego: 1. Funkcje układu mięśniowego: Organizm człowieka buduje około 600 mięśni. Stanowią one prawie połowę ciężaru ciała. Do najważniejszych funkcji mięśni należą: przemieszczanie kości, co powoduje wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Lewandowski. Wydanie poprawione

Grzegorz Lewandowski. Wydanie poprawione Grzegorz Lewandowski O Wydanie poprawione GRZEGORZ LEWANDOWSKI Masaż leczniczy Wydanie poprawione i uzupełnione Łódź 2012 4 Spis treści W prowadzenie... 3 Rozdział I. Okolice ciała ludzkiego... 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy ZAKŁAD FIZJOLOGII ZWIERZĄT, INSTYTUT ZOOLOGII WYDZIAŁ BIOLOGII, UNIWERSYTET WARSZAWSKI

Układ pokarmowy ZAKŁAD FIZJOLOGII ZWIERZĄT, INSTYTUT ZOOLOGII WYDZIAŁ BIOLOGII, UNIWERSYTET WARSZAWSKI Układ pokarmowy DR MAGDALENA MARKOWSKA ZAKŁAD FIZJOLOGII ZWIERZĄT, INSTYTUT ZOOLOGII WYDZIAŁ BIOLOGII, UNIWERSYTET WARSZAWSKI Energia Wartość energetyczna diety musi zaspakajać zapotrzebowania metaboliczne

Bardziej szczegółowo

a) Na podstawie danych na powyższym wykresie, ustal i uzasadnij przynależność tego organizmu do roślin lub do

a) Na podstawie danych na powyższym wykresie, ustal i uzasadnij przynależność tego organizmu do roślin lub do Układ pokarmowy Zadanie 1 (2 pkt.) Bardzo ważnym składnikiem diety człowieka jest białko. Zawarte w białkach pokarmowych aminokwasy, po przyswojeniu, są wykorzystywane do syntezy własnych białek organizmu.

Bardziej szczegółowo

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Informacje do zadań 1. i 2. A C D B Schemat przedstawia szkielet kończyny górnej. Zadanie 1. (0 2) Podaj nazwy kości oznaczonych literami

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji diagnozującej z biologii dla kl. II gimnazjum. Temat: Budowa i funkcjonowanie układu pokarmowego człowieka.

Konspekt lekcji diagnozującej z biologii dla kl. II gimnazjum. Temat: Budowa i funkcjonowanie układu pokarmowego człowieka. Konspekt lekcji diagnozującej z biologii dla kl. II gimnazjum Temat: Budowa i funkcjonowanie układu pokarmowego człowieka. Hasło programowe: Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. Cele lekcji: w

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy.

Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Układ wydalniczy (moczowy) Osmoregulacja to aktywne regulowanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych w celu utrzymania homeostazy. Wydalanie pozbywanie się z organizmu zbędnych produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8 Układ pokarmowy

Rozdział 8 Układ pokarmowy Rozdział Układ pokarmowy Wiadomości ogólne Układ pokarmowy składa się z wyścielonej nabłonkiem cewy pokarmowej, rozciągającej się od jamy ustnej aż do kanału odbytu, oraz związanych z nią gruczołów, takich

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. /Systema nervosum/

Układ nerwowy. /Systema nervosum/ Układ nerwowy /Systema nervosum/ Autonomiczny układ nerwowy Autonomiczny układ nerwowy = = wegetatywny -jest częścią UN kontrolującą i wpływającą na czynności narządów wewnętrznych, w tym mięśni gładkich,

Bardziej szczegółowo

Zaznacz wykres ilustrujący stałocieplność człowieka. A. B. C. D.

Zaznacz wykres ilustrujący stałocieplność człowieka. A. B. C. D. I. Organizm człowieka. Skóra powłoka organizmu 1. Zadanie Napisz, czym zajmuje się anatomia............................................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Wszystkie prawa zastrzeżone

Wszystkie prawa zastrzeżone Wszystkie prawa zastrzeżone CALIVITA INTERNATIONAL-POLSKA 2006 NIE MA śycia BEZ ENZYMÓW dr Edward Howell ENZYMY TRAWIENNE ENZYMY PRODUKOWANE PRZEZ ŚLINIANKI, śołądek, TRZUSTKĘ I KOMÓRKI JELITA CIENKIEGO,

Bardziej szczegółowo

Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE PZWL. Wydawnictwo Lekarskie

Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE PZWL. Wydawnictwo Lekarskie W ł a d y s ł a w Z. T r a c z y k Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE Wydawnictwo Lekarskie PZWL prof. dr hab. med. WŁADYSŁAW Z. TRACZYK Fizjologia CZŁOWIEKA W ZARYSIE W ydanie VIII - uaktualnione M Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-7277-626-6

ISBN 978-83-7277-626-6 Copyright by Wydawnictwo ASTRUM Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone Redakcja Jolanta Tkaczyk Redakcja techniczna Elżbieta Bursztynowicz Projekt okładki Teresa Bielecka Wydanie I Żadna część tej pracy

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa Układ pokarmowy 1.1. Czucie smaku i węchu 1.2. Procesy trawienne zachodzące w przewodzie pokarmowym

Spis treści Przedmowa Układ pokarmowy 1.1. Czucie smaku i węchu 1.2. Procesy trawienne zachodzące w przewodzie pokarmowym Spis treści Przedmowa... 9 1. Układ pokarmowy... 11 1.1. Czucie smaku i węchu... 11 Ćwiczenia... 13 I Rozmieszczenie receptorów smakowych na języku człowieka... 13 II Próba na daltonizm smakowy... 14 III

Bardziej szczegółowo

Spis treści. III. Przemiana materii i oddychanie... 71. I. Komórki i procesy życiowe...7. II. Odżywianie i trawienie...31

Spis treści. III. Przemiana materii i oddychanie... 71. I. Komórki i procesy życiowe...7. II. Odżywianie i trawienie...31 Spis treści Struktura podręcznika BIOS...5 I. Komórki i procesy życiowe...7 1.1 Skład chemiczny organizmów...8 Laboratorium. Właściwości substancji organicznych... 11 1.2 Budowa komórki...12 Laboratorium.

Bardziej szczegółowo

Pobieranie pokarmu i trawienie

Pobieranie pokarmu i trawienie Pobieranie pokarmu i trawienie dr Magdalena Markowska Hieronim Bosch 1450-1516 Z cyklu 7 grzechów głównych: Obżarstwo Pokarm dostarcza energii Wartość energetyczna diety musi zaspakajać zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

1. Budowa układu limfatycznego.

1. Budowa układu limfatycznego. Spis treści: 1.Budowa układu limfatycznego. 2.Limfa. 3.Węzły chłonne. 4.Grasica, śledziona, migdałki. 5.Funkcja układu limfatycznego. 6.Porównanie układu krwionośnego i limfatycznego. 7.Odporność organizmu.

Bardziej szczegółowo

Podstawy anatomii, wykłady

Podstawy anatomii, wykłady Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Nauk Przyrodniczych Zakład: Anatomii i Antropologii Podstawy anatomii, wykłady Osoby prowadzące przedmiot: Barbara Duda, prof. nadzw. dr hab.,

Bardziej szczegółowo

UKŁAD POKARMOWY PTAKÓW

UKŁAD POKARMOWY PTAKÓW UKŁAD POKARMOWY PTAKÓW DZIÓB Rogowa pochwa szczęk, służy do pobierania pokarmu, charakteryzuje się bardzo dużym zróżnicowaniem gatunkowym. Pokryty nabłonkiem wielowarstwowym płaskim rogowaciejącym, zbudowanym

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Wydział Ogólnomedyczny. praktyczny ECTS:1. 20 h /0 h h 1

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Wydział Ogólnomedyczny. praktyczny ECTS:1. 20 h /0 h h 1 Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom Profil Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące: Forma studiów /liczba godzin/liczba

Bardziej szczegółowo

Cena : 40,00 zł Stan magazynowy : < 0 Średnia ocena : brak recenzji. watermark

Cena : 40,00 zł Stan magazynowy : < 0 Średnia ocena : brak recenzji. watermark Informacje o produkcie Proszek zasadowy z inuliną 200 g Dolomico Cena : 40,00 zł Stan magazynowy : < 0 Średnia ocena : brak recenzji Utworzono 03-03-2017 PROSZEK ZASADOWY Z INULINĄ zawiera łatwo przyswajalne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii. CZĘŚĆ DRUGA Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii. CZĘŚĆ DRUGA Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13 SPIS TREŚCI Przedmowa 11 Wykaz skrótów 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy histologii I. TKANKI CZŁOWIEKA (dr Joanna Kaźmierczak) 17 1. Tkanka nabłonkowa 17 1.1. Nabłonek pokrywający 18 1.2. Nabłonek gruczołowy

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu, percepcja smaku, przepływ powietrza oddechowego, ochrona przed drobnoustrojami, artykulacja mowy Pasywny pasaż pokarmu Trawienie

Bardziej szczegółowo

Temat: Świat ssaków. Ssaki gromadą królestwa zwierząt lądowych wodnych stałocieplności Hibernację Estywację

Temat: Świat ssaków. Ssaki gromadą królestwa zwierząt lądowych wodnych stałocieplności Hibernację Estywację Temat: Świat ssaków. Ssaki, w ujęciu systematycznym, są gromadą i należą do królestwa zwierząt. Są szeroko rozpowszechnione na Ziemi żyją we wszystkich środowiskach, zarówno lądowych, jak i wodnych. Tę

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube

Układ pokarmowy. Pasywny pasaż pokarmu. Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu, percepcja smaku, przepływ powietrza oddechowego, ochrona przed drobnoustrojami, artykulacja mowy Pasywny pasaż pokarmu Trawienie

Bardziej szczegółowo

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185 SpiS treści 1. Znaczenie nauki o żywieniu człowieka...9 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu...9 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka...9 1.3. Problemy żywieniowe Polski i świata...11 1.4. Organizacje

Bardziej szczegółowo

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek.

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek. Nowe techniki i technologie dla medycyny Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska 1 Budowa trzustki Położenie trzustki i dwunastnicy 2 Budowa trzustki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Ograniczenia i połączenia dołów i przestrzeni czaszki Rozdział 4. Mięśnie i powięzie głowy, szyi i karku

Rozdział 3. Ograniczenia i połączenia dołów i przestrzeni czaszki Rozdział 4. Mięśnie i powięzie głowy, szyi i karku Spis treści 7 Spis treści Rozdział 1. Okolice głowy, szyi i karku... 13 Rozdział 2. Kościec głowy i szyi... 23 2.1. Kościec głowy... 23 2.1.1. Czaszka mózgowa... 23 2.1.1.1. Ściana przednia... 23 2.1.1.2.

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Historia jednej kanapki - trawienie

KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Historia jednej kanapki - trawienie KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ Historia jednej - trawienie Autor: Krystyna Lorek Jasińska Nauczyciel Szkoły Podstawowej nr 6 w Jastrzębiu Zdroju Temat: Historia jednej trawienie

Bardziej szczegółowo

DOCETAXELUM. Zał cznik C.19. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

DOCETAXELUM. Zał cznik C.19. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Zał cznik C.19. DOCETAXELUM Lp 1 DOCETAXELUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2 DOCETAXELUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3 DOCETAXELUM C00.1 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI DOLNEJ 4 DOCETAXELUM

Bardziej szczegółowo

Łączenie produktów. Chia Ming, Podstawy wiedzy o jedzeniu i piciu, 1368 r. n.e.

Łączenie produktów. Chia Ming, Podstawy wiedzy o jedzeniu i piciu, 1368 r. n.e. Łączenie produktów Jadło i picie są źródłem energii życiowej. Różne substancje mają różne, niekiedy całkowicie przeciwstawne natury. Bezmyślne łączenie potraw, będące skutkiem nieznajomości ich natury,

Bardziej szczegółowo

Adam Zborowski. ATLAS anatomii człowieka

Adam Zborowski. ATLAS anatomii człowieka Adam Zborowski ATLAS anatomii człowieka Kraków 2007 SPIS TREŚCI schemat komórki ludzkiej...12 rodzaje komórek...13 składniki komórkowe krw i... 14 rodzaje komórek...15 rodzaje nabłonków jednowarstwowych...

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu

Układ pokarmowy. Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu. Pasywny pasaż pokarmu Układ pokarmowy Jama ustna Miażdżenie, fragmentacja i nadtrawianie pokarmu Pasywny pasaż pokarmu Trawienie enzymatyczne pokarmu, wchłanianie Żołądek, jelito cienkie, jelito grube Gruczoły wspomagające

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto pić wodę?

Dlaczego warto pić wodę? Dlaczego warto pić wodę? dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej 20 czerwca 2015 r. r. 1. Podstawowy składnik ciała Woda należy do niezbędnych składników pokarmowych i musi być dostarczana

Bardziej szczegółowo

Tkanka. Tkanka łączna Zawiera znaczną ilość istoty międzykomórkowej. Istnieje kilka rodzajów tej tkanki: wiotka zbita tłuszczowa chrzęstna kostna krew

Tkanka. Tkanka łączna Zawiera znaczną ilość istoty międzykomórkowej. Istnieje kilka rodzajów tej tkanki: wiotka zbita tłuszczowa chrzęstna kostna krew Tkanka Tkanka - jest to nic innego jak zbiór jednoimiennych (o jednakowym przeznaczeniu i budowie) komórek łączących się ze sobą dla przynależnych im zadań (charakteryzują się takimi samymi reakcjami morfologicznymi

Bardziej szczegółowo

Nasz przewód pokarmowy to taśma produkcyjna

Nasz przewód pokarmowy to taśma produkcyjna Nasz przewód pokarmowy to taśma produkcyjna Co dzieje się z chwilą, gdy wkładamy do ust pierwszy odgryziony kęs pokarmu? To pytanie nurtowało mnie od dawna. Dlaczego częstochowski lekarz gastrolog, Pani

Bardziej szczegółowo

A. Komórka nabłonka płaskiego 1 B. Organizm człowieka C. Tkanka nabłonkowa D. Pęcherzyki płucne E. Układ oddechowy

A. Komórka nabłonka płaskiego 1 B. Organizm człowieka C. Tkanka nabłonkowa D. Pęcherzyki płucne E. Układ oddechowy ZAD 1 ( 4p) Biorąc pod uwagę hierarchiczną budowę organizmu człowieka, uporządkuj podane struktury w kolejności od najmniej do najbardziej skomplikowanej Wpisz w każdą lukę odpowiedni numer A. Komórka

Bardziej szczegółowo

Układy: oddechowy, krążenia,

Układy: oddechowy, krążenia, Układy: oddechowy, krążenia, Kurs Kynologia ESPZiWP Układ oddechowy Układ oddechowy jest odpowiedzialny za utrzymanie stałej wymiany gazów między organizmem a środowiskiem. Składa się z dróg oddechowych

Bardziej szczegółowo

Marian Bartkowiak Nastawienia 1

Marian Bartkowiak Nastawienia 1 l.p. Nastawienie do: 1. + aminokwasów, aminokwasów jako życia, bycia zawsze gotowym na aminokwasy, bycia zawsze otwartym na aminokwasy, bycia zawsze gotowym na aminokwasy jako na, bycia zawsze otwartym

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 1 PIES DOMOWY vii

CZĘŚĆ 1 PIES DOMOWY vii SPIS TREŚCI Wprowadzenie... xii Przedmowa do wydania polskiego... xiii Mianownictwo i orientacja anatomiczna... xv Klasyfikacja zwierząt... xv Zasady mianownictwa... xviii Miana oznaczające położenie,

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. Gruczoły i ich podział

Tkanka nabłonkowa. Gruczoły i ich podział Tkanka nabłonkowa Gruczoły i ich podział Tkanka nabłonkowa 4 główne typy nabłonka: 1. Pokrywający 2. Wchłaniający = resorbcyjny 3. Gruczołowy egzo-, endokrynny 4. Wyspecjalizowany czuciowy, rozrodczy Brak

Bardziej szczegółowo

Włączamy do niego również następujące gruczoły i narządy: Ślinianki Gruczoły żołądka i jelit, Wątroba Trzustka Z przewodem pokarmowym łączą je:

Włączamy do niego również następujące gruczoły i narządy: Ślinianki Gruczoły żołądka i jelit, Wątroba Trzustka Z przewodem pokarmowym łączą je: UKŁAD TRAWIENNY Układ trawienny to ciąg połączonych narządów tworzących przewód pokarmowy. Są to kolejno: Jama ustna Przełyk Żołądek Dwunastnica Jelito cienkie Wyrostek robaczkowy Kątnica, okrężnica, esica

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Błony śluzowe i ściany wewnętrznych przewodów organizmu

Błony śluzowe i ściany wewnętrznych przewodów organizmu Błona śluzowa (warstwa wyścielająca wewnętrzne powierzchnie przewodów organizmu) Błony śluzowe i ściany wewnętrznych przewodów organizmu Warstwy ścian wewnętrznych przewodów (ujęcie ogólne): błona podśluzowa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Lp. Dział 1. Zakres i znaczenie nauki o żywieniu człowieka 2. Charakterystyka, źródła i znaczenie dla organizmu człowieka Umiejętności i wiadomości na

Lp. Dział 1. Zakres i znaczenie nauki o żywieniu człowieka 2. Charakterystyka, źródła i znaczenie dla organizmu człowieka Umiejętności i wiadomości na Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego Podstawy żywienia człowieka Przedmiotowy system oceniania Lp. Dział 1. Zakres i znaczenie nauki o żywieniu człowieka 2. Charakterystyka, źródła i znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM Przedstawiamy badanie w kierunku raka jamy ustnej zamieszczone na stronach Państwowego Instytutu Dentystycznego i Twarzowo-Czaszkowego

Bardziej szczegółowo

VINORELBINUM. Załącznik C.63.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1180 Poz.

VINORELBINUM. Załącznik C.63.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1180 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1180 Poz. 9 Załącznik C.63.a. VINORELBINUM 1. VINORELBINUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2. VINORELBINUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3. VINORELBINUM C00.1

Bardziej szczegółowo

Podstawy anatomii i fizjologii

Podstawy anatomii i fizjologii Kwalifikowana Pierwsza Pomoc Podstawy anatomii i fizjologii Mgr Jarosław Klaczak Definicje Anatomia Nauka o budowie ciała Fizjologia Nauka o czynnościach żywego organizmu, będąca zbiorem praw, wedle których

Bardziej szczegółowo

Układ ruchu, skóra Zadanie 1. (1 pkt) Schemat przedstawia fragment szkieletu człowieka.

Układ ruchu, skóra Zadanie 1. (1 pkt) Schemat przedstawia fragment szkieletu człowieka. Układ ruchu, skóra Zadanie 1. (1 pkt) Schemat przedstawia fragment szkieletu człowieka. Podaj nazwy odcinków kręgosłupa oznaczonych na schemacie literami A, B, C i D. Zadanie 2. (1 pkt) Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Preparaty wspomagające dietę. wysokobiałkową

Preparaty wspomagające dietę. wysokobiałkową Preparaty wspomagające dietę wysokobiałkową dr inż. Brenntag Polska 5 Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Sopot 8-10 pażdziernika, 2013 Dieta wysokobiałkowa zalety zastosowania: nie tylko dla sportowców

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi i kryteria oceniania etap rejonowy 2015/2016 Biologia. Nazwa elementu budowy. odnóża kroczne skrzydła oko/oczy czułek/czułki

Klucz odpowiedzi i kryteria oceniania etap rejonowy 2015/2016 Biologia. Nazwa elementu budowy. odnóża kroczne skrzydła oko/oczy czułek/czułki Klucz i kryteria oceniania etap rejonowy 2015/2016 Biologia Numer 1. Oznaczenie literowe części ciała Nazwa części ciała Element budowy oznaczony cyfrą Nazwa elementu budowy A odwłok --------- ------------

Bardziej szczegółowo