WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA"

Transkrypt

1 WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA INSTYTUT OPTOELEKTRONIKI LABORATORIUM DETEKCJI SYGNAŁÓW OPTYCZNYCH GRUPA:.. Skład podgrupy nr... PROTOKÓŁ DO ĆWICZENIA nr.. Temat ćwiczenia: Badanie czujnika koloru Data wykonania ćwiczenia... Ocena Prowadzący ćwiczenie. Podpis prowadzącego ćw. Tabela 1. Dane urządzeń pomiarowych Lp. Nazwa urządzenia Marka/Typ Numer Podstawowe dane techniczne

2 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z możliwościami zastosowania elementów optoelektro-nicznych do wykrywania i identyfikacji kolorów przedmiotów. 2. Opis ćwiczenia Ćwiczenie laboratoryjne składa się z dwóch stanowisk pomiarowych, na których zastosowano różne układy do identyfikacji koloru przedmiotów na podstawie analizy odbitego od ich powierzchni promieniowania. W pierwszym układzie pomiarowym zastosowano źródło promieniowania o zmiennej i kontrolowanej charakterystyce widmowej (kolorze). Sygnał odbity od badanej powierzchni jest rejestrowany przy użyciu jednego fotodetektora. W drugim przypadku zastosowane zostało szerokopasmowe (wielokolorowe) źródło promieniowania (lampa ksenonowa). Promieniowanie odbite od powierzchni przedmiotu jest następnie poddane rozszczepieniu na poszczególne kolory przy zastosowaniu elementu dyspersyjnego siatki dyfrakcyjnej. Obraz uzyskany z tej siatki jest rejestrowany przy użyciu matrycy detektorów. Na jego podstawie następuje ścisłe przyporządkowanie badanym kolorom odpowiednich zakresów długości fal promieniowania optycznego Badanie możliwości identyfikacji kolorów przy wykorzystaniu selektywnych źródeł światła Opis stanowiska Stanowisko laboratoryjne składa się z zasilacza, głowicy czujnika i woltomierza. Widok stanowiska przedstawiono na rys. 1. Rys. 1. Widok stanowiska pomiarowego Głównym elementem stanowiska jest głowica czujnika zbudowana z: diody RGB stanowiącej oświetlacz badanej powierzchni, 2

3 elementu fotoczułego (fotodiody) rejestrującego promieniowanie odbite od badanego przedmiotu, trzech przełączników pozwalających na zmianę koloru świecenia diody w konfiguracjach jednokolorowych R, G, B, a także kombinacjach R+B, R+G, G+B, R+G+B. Widok głowicy czujnika przedstawiono na rys.2. Rys. 2. Widok głowicy pomiarowej czujnika koloru Zasilacz laboratoryjny służy do zasilania głowicy pomiarowej, natomiast woltomierz do odczytywania wartości napięcia wyjściowego z fotodiody. Zasada działania zaprojektowanego czujnika polega na oświetleniu badanego obiektu promieniowaniem o określonym kolorze. Realizowane jest to przy użyciu diody LED - RGB o jasności 50 cd. Promieniowanie odbite od badanej powierzchni pada na fotodetektor. Wartość sygnału wyjściowego z fotodetektora zależy do poziomu odbitego światła oraz czułości widmowej fotodiody. W układzie zastosowano źródło z możliwością kontrolowanej zmiany koloru emitowanego promieniowania. Wybór koloru świecenia LED realizowany jest poprzez przełączniki, dzięki którym można uzyskać składowe RGB (czerwony, niebieski, zielony) oraz ich kombinacje (rys. 3). Rys. 3. Widok układu pomiarowego dla pięciu kolorów promieniowania 3

4 Widma wykorzystanego źródła RGB dla poszczególnych kolorów oraz ich połączeń zostały przedstawione na rys. 4. Rys. 4. Widma promieniowania diody RGB Jako przedmioty do badań zastosowano klocki LEGO o różnych kolorach (rys.5). Rys. 5. Widok badanych przedmiotów 4

5 Istotnym elementem badań przy użyciu głowicy czujnika jest analiza wyników pomiarowych. Na podstawie poziomów sygnałów wyjściowych z fotodiody dla różnych kolorów oświetlenia klocków LEGO należy dopasować odpowiedni algorytm umożliwiający automatyczną identyfikację danego koloru. Jedną z matematycznych metod umożliwiający realizację takiej procedury jest opracowanie odpowiedniej macierzy transformacji sygnałów czujnika (napięciowych) na odpowiednie wagi składników RGB. Schemat blokowy procedury przedstawiono na rys. 6. Rys. 6. Schemat blokowy procedury wyznaczenia macierzy transformacji W procedurze tej zastosowany jest model liniowy poprzez operację mnożenia macierzy RGB przez macierz transformacji o wymiarze 3x3. Aby znaleźć macierz transformacji bardzo często stosuje się metodę statystyczną. Odbywa się to poprzez operację wzorcowania macierzy (rys. 7) według równania: Rys. 7. Rachunek macierzy transformacji kolorów gdzie - X n, Y n Z n wartości składowych poszczególnych kolorów, - R n, G n, B n sygnały zmierzone przy użyciu głowicy czujnika. 5

6 Macierz odwzorowania (współczynników a) spełnia następujący układ równań: X = a Y = a Z = a R + a R + a R + a G + a G + a G + a B B B. [1] Macierz tę można wyznaczyć bezpośrednio ze wzoru T 1 = S C. [2] Po wyznaczeniu macierzy współczynników istnieje możliwość ustalenia składowych koloru RGB w oparciu o zmierzone sygnały z głowicy czujnika. Druga metoda bazuje na analizie odchylenia wyników pomiarów od wcześniej ustalonego wzorca. W pierwszym etapie badań dokonuje się procedury wzorcowania czujnika. Schemat ideowy tej procedury przedstawiono na rys. 8. Rys. 8. Schemat blokowy procedury wyznaczenia tablicy wzorcowej Promieniowaniem o ściśle określonym kolorze oświetla się przedmiot o znanym kolorze. Kolejno odczytuje się amplitudę sygnału z fotodetektora i zapisuje do tabeli stanowiącej wzorzec dla dalszych pomiarów. Całą procedurę przeprowadza się dla określonej liczby kolorów oświetlenia i przedmiotów. Przykładową tabelę przedstawiono na rys. 9. Wykrywany kolor LED 1 (zielona) LED 2 (biała) ODCZYT LED 3 (niebieska) LED 4 (czerwona) Żółty Czerwony Niebieski Zielony Brązowy Pomarańczowy Rys. 9. Przykładowa tabela wzorcowa 6

7 Opierając się na tak powstałej tablicy można przeprowadzać badania identyfikacyjne koloru wybranych przedmiotów. Wyznacznikiem koloru jest w tym przypadku minimalna odległość euklidesowa D E dla poszczególnych kolorów wyznaczona ze wzoru D E = m ( Xn Yn ) n= 1 2, [3] gdzie X oznacza wzorzec, a Y wynik pomiaru. Przykład: Tabela wzorcowania: LED 1 LED 2 LED 3 LED Sygnały odczytane dla poszczególnych oświetleń: żół = żół = 115,633 = = 125,431 = = 78,797 = = 32,955 ą = ą = 116,726 ń = ń = 122,434 Najmniejszą wartość uzyskano dla koloru zielonego czyli można przyjąć, że jest on najbardziej prawdopodobny. Opis procedury pomiarowej Przed przystąpieniem do procedury pomiarowej należy ustawić napięcie zasilania zasilacza na wartość 3 V. Następnie zwierając zaciski zasilacza (kolor czarny i czerwony) należy ustawić prąd zwarcia na wartość ok. 0,3 A. Multimetr ustawić na pomiar napięcia stałego zakres mv. Podłączyć układ pomiarowy według schematu przedstawionego na rys. 10. Przeprowadzić pomiary napięcia wyjściowego fotodiody dla różnych warunków jej oświetlenia. tzn. 7

8 przy braku oświetlenia z diody LED i badanej powierzchni, przy braku oświetlenia z diody LED ale przy zastosowaniu badanych przedmiotów, przy oświetleniu z diody LED i przy zastosowaniu badanych przedmiotów. Rys. 10. Schemat połączenia układu pomiarowego Wyniki pomiarów są zależne od warunków ich przeprowadzenia. Każda zmiana oświetlenia wywołana przemieszczaniem operatora, zmianą warunków oświetlenia całego pomieszczenia, dokładność i powtarzalność umieszczenia badanego przedmiotu wpływa zasadniczo na wyniki pomiarów. Dlatego też należy w trakcie pomiarów: możliwie zaciemnić pomieszczenie, starać się nie zmieniać lub zachować tę samą pozycję, dokładnie i precyzyjnie umieszczać badane przedmioty z zachowaniem odległości i kątów padania promienowania, pomiary wykonywać w seriach: zmiana przedmiotu pomiar napięcia dla różnych kolorów oświetlenia, zmiana przedmiotu pomiar napięcia dla różnych kolorów oświetlenia itd. Wyniki pomiarów umieścić w Tabeli 2. Na podstawie otrzymanych wyników należy stwierdzić możliwość wykrycia poszczególnych kolorów przy zastosowaniu głowicy czujnika. Szczególną uwagę należy zwrócić na wpływ tła oraz samego źródła promieniowania na amplitudę sygnału z fotodiody. W analizach oprzeć się o model RGB poszczególnych kolorów (źródło Internet, programy graficzne np. Corel). Wnioski z analizy zapisać w oznaczonym miejscu w protokole. 8

9 Tabela 2. Amplituda napięcia na wyjściu fotodiody dla różnych warunków oświetlenia i dla różnych klocków LEGO Kolor oświetlenia Napięcie wyjściowe z głowicy dla różnych kolorów klocka LEGO CZERWONY ZIELONY NIEBIESKI R G B R+B R+G B+G R+G+B Bez oświetlenia Przeanalizować otrzymane wyniki. Określić na podstawie wartości napięcia z głowicy możliwość identyfikacji poszczególnych kolorów podstawowych RGB dla różnych konfiguracji oświetlenia dioda LED. Wnioski: Powtórnie dokonać pomiarów napięcia wyjściowego dla podstawowych kolorów oświetlenia RGB dla wszystkich dostępnych kolorów klocków LEGO. Wyniki zapisać do Tabeli 3. Odseparować z niej tabelę wzorcową kolorów RGB. Określić odległość euklidesową dla pozostałych kolorów. Wyniki zapisać do tab. 4. Na podstawie wyników analizy matematycznej określić prawdopodobieństwo zidentyfikowania poszczególnych kolorów. Porównać poszczególne wartości prawdopodobieństwa z danymi map RGB dla poszczególnych kolorów zawartych w nagłówkach kolumn. Opracować wnioski. 9

10 Badany przedmiot Tabela 3. Wyniki pomiarów dla identyfikacji koloru poszczególnych klocków LEGO Bez oświetlenia Napięcie wyjściowe z głowicy dla różnych kolorów klocka LEGO przy oświetleniu diodą LED o określonym kolorze Bezwzględne napięcie wyjściowe U=U KOL-UTŁO UTŁO U RED U GREEN U BLUE URED UGREEN UBLUE Tło Czerwony Niebieski Zielony Źółty Brązowy Zielony jasny Niebieski jasny Szary Czarny Na podstawie wzoru D E = m ( Xn Yn ) n= 1, przeprowadzić procedurę identyfikacji kolorów. Jako wzorzec przyjąć wartości otrzymane dla podstawowych kolorów RGB. Tabela 4. Wyniki pomiarów dla identyfikacji koloru poszczególnych klocków LEGO Odległość euklidesowa D RED Niebieski Jasny R123/G182/B225 Żółty R220/G180/B50 Przedmiot LEGO Brązowy R153/G102/B51 2 Szary R210/G210/B210 Zielony jasny R190/G230/B80 D GREEN D BLUE Dokonać porównania wartości poszczególnych parametrów D ze składnikami kolorów RGB podanymi w opisie kolumn. Wnioski:

11 2.2. Badanie możliwości identyfikacji kolorów przy wykorzystaniu szerokopasmowego źródła światła. Opis stanowiska Na rysunku 11 przedstawiono schemat układu realizującego wykrywanie kolorów z wykorzystaniem szerokopasmowego źródła promieniowania. Układ taki zbudowany jest z następujących elementów: szerokopasmowego źródła światła (żarówka wolframowa bądź halogenowa) głowicy detekcyjnej. W tym przypadku głowicą detekcyjną jest minispektrometr firmy Hamamatsu. Spełnia on dwie zasadnicze funkcje. Pierwsza to widmowe rozszczepienie padającego promieniowania. Jest to pewna filtracja promieniowania szerokopasmowego, dzięki czemu może nastąpić identyfikacja poszczególnych kolorów. Druga funkcja to rejestracja uzyskanego sygnału za pomocą matrycy detektorów i przekształcenie go na sygnał cyfrowy. Rys. 11. Schemat ideowy czujnika koloru Fotografię stanowiska pomiarowego przedstawiono na rys. 12. Rys. 12. Fotografia stanowiska pomiarowego 11

12 Zasada działania polega na oświetleniu badanej powierzchni (np. klocków LEGO, materiału) szerokopasmowym źródłem światła. Następnie, promieniowanie odbite od tej powierzchni zostaje przestrzennie rozseparowane za pomocą transmisyjnej siatki dyfrakcyjnej. Promieniowanie przechodząc przez układ optyczny trafia na linijkę detektorów. W rezultacie uzyskane jest widmo odbitego promieniowania, któremu można przypisać określony zakres długości fal. Na tej podstawie należy określić kolor badanej powierzchni. Urządzenie optoelektroniczne takie jak spektrometr może zostać zastosowane jako czujnik kolorów. Dzięki swoim właściwościom można zobrazować zależność pomiędzy danym kolorem a odpowiadającym mu zakresem długości fal. Opis procedury pomiarowej Przed przystąpieniem do pomiarów należy wykonać następujące czynności: sprawdzić połączenie pomiędzy minispektrometrem a komputerem (kabel USB), podłączyć minispektrometr do zasilania, podłączyć lampkę z żarówką halogenową do zasilania, uruchomić komputer, uruchomić oprogramowanie minispektrometru SpecEvaluation (ikona na pulpicie), Rys. 13. Ikona służąca do uruchomienia oprogramowania mini spektrometru oraz widok okna głównego po wyświetleniu głównego okna programu nacisnąć ikonę lub wybrać opcję Open spectrometer z zakładki File. Pojawi się okno Select Spectrometer. Po wybraniu opcji Open otwiera się okno wykresu a) 12

13 b) Rys. 14. Okno programu służące do uruchomienia połączenia (a) oraz widok okna wykresu (b) W celu rozpoczęcia pomiaru nacisnąć ikonę START znajdującą się w górnym pasku funkcyjnym Rys. 15. Ikony służące do rozpoczęcia procedury pomiarowej W celu poprawnego pomiaru widma promieniowania odbitego od badanego przedmiotu należy dokładnie i precyzyjnie umieszczać te przedmioty z zachowaniem odległości oraz kątów padania promieniowania pomiędzy badanym obiektem a światłowodem i źródłem promieniowania. ustawić światłowód podłączony do minispektrometru na ławie optycznej, ustawić badaną powierzchnię naprzeciwko czoła światłowodu, oświetlić badany obiekt żarówką halogenową tak aby amplituda sygnału rejestrowanego przez spektrometr przyjmowała wartość maksymalną, używając ikony STOP znajdującej się w górnym pasku funkcyjnym zatrzymać pomiar, uzyskane widma promieniowania odbitego od badanej powierzchni naszkicować w tab. 5a, 5b oraz 5c. (Badane będą kolory klocków LEGO. 13

14 a) Kolory: czerwony, zielony, niebieski, szary, czarny Tabela 5. Widma promieniowania odbitego od badanej powierzchni (klocki LEGO) b) Kolory : brązowy, czerwony, żółty 14

15 c) Kolory: jasny zielony, zielony, jasny niebieski, niebieski Wnioski Na podstawie przeprowadzonych pomiarów widma promieniowania odbitego od badanego przedmiotu należy odpowiedzieć na pytanie; jaka jest zależność pomiędzy barwą a długością fali? W tym celu należy porównać wyniki uzyskane dla kolorów podstawowych: czerwonego, zielonego oraz niebieskiego oraz dla kolorów mieszanych np. żółtego

16

17 3. Wstęp teoretyczny Według definicji zamieszczonej w encyklopedii PWN barwa jest to wrażenie psychofizjologiczne wywołane falami świetlnymi o długości nm, a odczuwane za pomocą zmysłu wzroku. Zakres widmowy tych fal elektromagnetycznych został przedstawione na rys. 16. Rys.16. Zakres promieniowania widzialnego Technikami oceny wrażeń wzrokowych na podstawie parametrów fizycznych, opisem ilościowym oraz charakterystyką postrzeganych barw zajmuje sie dział optyki zwany kolorymetrią. Pojęcie barwy może zostać opisane na dwa sposoby. Pierwszy przypadek dotyczy wrażenia wzrokowego powstającego w mózgu obserwatora. Jest to tzw. barwa postrzegana. Nie jest ona mierzona tylko zostaje określona na podstawie porównania z pewnym wzorcem np. katalogiem barw. Z kolei w przypadku barwy psychofizycznej dokonywana jest między innymi analiza spektralna promieniowania docierającego do obserwatora, badane są współczynniki transmisji lub odbicia obiektów znajdujących się pomiędzy źródłem promieniowania a okiem, dokonywany jest także pomiar luminancji obserwowanego obiektu i jego otoczenia. Barwa ta jest więc zmierzona i ściśle określona ilościowo oraz jakościowo. Głównymi cechami określającymi barwę chromatyczną jest jej kolor, jasność oraz nasycenie. Chromatyczność to pojęcie oznaczające barwę charakteryzującą się określonym odcieniem oraz nasyceniem. Barwy mające taką samą chromatyczność cechują się inną jasnością. W przypadku barw achromatycznych (biały, czarny oraz odcienie szarości) określania jest jedynie ich jasność. Kolor (odcień) jest cechą wrażanie wzrokowego na dany zakres promieniowania optycznego. Określa ona barwy chromatyczne powstałe w wyniku rozszczepienia światła białego takie jak fioletowy, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony. Jasność określana jest na podstawie porównania odbicia pomiędzy szarą powierzchnią a umieszczoną na niej powierzchnią kolorową. Obie oświetlone są tą samą wiązką promieniowania polichromatycznego (białego). W przypadku gdy powierzchnia badana odbija słabiej niż jej otoczenie mamy do czynienia z barwą ciemniejszą. Oznacza to, że dla kolorów np. zielonego lub czerwonego obserwuje się ich przyciemnione odcienie: oliwkowy i brązowy. Jasność barwy zależy od ilorazu luminancji obserwowanej 17

18 powierzchni barwnej oraz jej otoczenia. Jasność maleje wraz z domieszką światła białego. Nasycenie inaczej czystość barwy jest wrażeniem wzrokowym odbieranym przez obserwatora jako barwa zmieszana ze światłem białym, np. cyjan jest małonasyconą barwą niebieską. Przedział nasycenia obejmuje zakres od bieli do dowolnej barwy monochromatycznej. Porównanie nasycenia dla dwóch barw można przeprowadzić jedynie w przypadku, gdy mają one taką samą jasność. Czystość barwy maleje wraz ze zbliżaniem się do czerni, np. barwa czerwona, czerwonobrązowa, czerń). Kolory odgrywają istotną rolę w życiu ludzi. Wpływają zarówno na aspekt estetyczny jak również psychofizyczny. Obecnie popularne jest stosowanie terapii kolorem w leczeniu i przeciwdziałaniu depresji. Określenie koloru jest niezwykle istotne z punktu widzenia producentów farb czy barwników wykorzystywanych między innym w przemyśle włókienniczym, poligraficznym czy budowniczym. Żądane kolory można uzyskać w wyniku mieszania barw podstawowych. Wyróżnia się trzy sposoby mieszania barw: addytywne, subtraktywne. Mieszanie addytywne, przedstawione na rys. 17a, polega na tworzeniu barwnych wrażeń wzrokowych w wyniku mieszania promieniowania o różnych długościach fal. Z techniką tą związany jest układ kolorów RGB (ang. Red, Green, Blue), w którym wyróżnia się trzy barwy odniesienia: czerwoną, zieloną oraz niebieską (rys. 17b). W wyniku ich zmieszania powstaje barwa biała. Mieszanie dwóch z trzech kolorów powoduje powstanie barw dopełniających. W układzie RGB stosuje się barwy monochromatyczne o długościach fali równych 700 nm dla barwy czerwonej, 546,1 nm dla zielonej oraz 435,8 dla niebieskiej. a) b) Rys. 17. Addytywne mieszanie kolorów podstawowych (a), przestrzeń barw RGB wizualizowana jako sześcian w przestrzeni parametrów R, G i B (b) 18

19 Idea mieszania subtraktywnego zobrazowana na rys. 18 polega na tworzeniu barwnych wrażeń wzrokowych w wyniku absorpcji określonych barw ze światła białego. Z tej techniki wywodzi się przestrzeń barw CMY (ang. Cyjan, Magenta, Yellow), w którym wyróżnia się trzy barwy odniesienia: turkusowy, purpurowy i żółty. Są to tzw. barwy dopełniające odpowiednio do kolorów czerwonego, zielonego oraz niebieskiego. W wyniku mieszania tych trzech kolorów (CMY) powstaje pozorna barwa czarna, która w rzeczywistości jest barwą ciemnobrązową. Rys. 18. Subtraktywne mieszanie kolorów dopełniających Pierwsze prawo Grassmann a mówi o tym, że w wyniku mieszania addytywnego lub subtraktywnego możliwe jest otrzymanie niemal każdej barwy przy zastosowaniu jedynie trzech kolorów podstawowych (RGB) lub też kolorów dopełniających (CMY). Do opisu kolorów wykorzystuje się najczęściej składowe trójkolorowe umieszczone w tzw. przestrzeni kolorów. Standardy te bazują głównie na trójchromatycznym modelu percepcji barw CIE 1931 XYZ, przedstawionym na rys. 19, opracowanym przez Komisję Oświetleniową CIE (fr. Commision Intemationale de 1'Eclairage) w 1931 r. Rys. 19. Trójchromatyczny model percepcji barw CIE 1931 XYZ 19

20 Model ten wynika bezpośrednio z budowy oka ludzkiego, w którym znajdują się pręciki odpowiedzialne za tzw. widzenie zmrokowe (bezbarwne) oraz czopki odpowiedzialne za widzenie barwne. Postrzeganie kolorów wynika z faktu, iż czopki występują w trzech rodzajach, przy czym każdy z nich ma inną charakterystykę widmową. Znormalizowaną czułość dla poszczególnych typów czopków przedstawiono na rys. 20. Rys. 20. Znormalizowana czułość dla poszczególnych typów czopków. Cambridge in Colour; Diffraction and photography Do najpopularniejszych przestrzeni kolorów bazujących na modelu percepcji barw CIE 1931 XYZ zalicza się wcześniej wspomniane układy RGB CIE 1931 oraz CMY. Na rysunku 21 uwidocznione zostały różnice pomiędzy barwami uzyskiwanymi dla tych dwóch przestrzeni. Jak widać są one dosyć duże. Wynika to ze znacznych różnic pomiędzy gamutami czyli zakresami barw możliwymi do odwzorowania przez dane urządzenie. Rys. 21. Reprodukcja barw w przestrzeniach RGB i CMYK Czujniki koloru Odbiciowe czujniki koloru mogą pracować w dwóch trybach. W pierwszym przypadku przedstawionym na rys. 22, badany obiekt oświetlony zostaje promieniowaniem o określonej 20

21 długości fali. Następnie promieniowanie odbite od badanej powierzchni trafia na fotodetektor (fotodioda, fotorezystor, fototranzystor), który pełni rolę czujnika natężenia oświetlenia. Rys. 22. Schemat ideowy odbiciowego czujnika koloru wykorzystującego źródła chromatyczne (o określonej barwie) Wartość napięcia na fotodetektorze jest zależna od ilości odbitego światła oraz czułości widmowej użytego detektora. Na rysunku 23 przedstawiono charakterystykę czułości widmowej fotodiody krzemowej. Rys. 23. Względna czułość widmowa fotodiody krzemowej W tym przypadku wymagane jest zastosowanie trzech źródeł światła o odpowiednich kolorach bądź też jednego źródła z możliwością zmiany koloru emitowanego promieniowania. W drugim przypadku, przedstawionym na rys. 24, obiekt oświetlany jest światłem polichromatycznym (białym). Wykorzystany fotodetektor powinien posiadać odpowiednie filtry pozwalające na wyselekcjonowanie tylko jednej składowej promieniowania odbitego od badanego obiektu. To rozwiązanie wymaga zastosowania jednego źródła światła szerokopasmowego oraz trzech fotodetektorów. Stosując tylko 1 detektor należy dodatkowo zastosować urządzenie pozwalające na zmianę filtrów. 21

22 Rys. 24. Schemat ideowy odbiciowego czujnika koloru wykorzystującego źródło polichromatyczne (białe) Przykładem komercyjnie dostępnego czujnika kolorów, jest czujnik typu C9331 firmy Hamamatsu. Jego schemat przedstawiono na rys. 25. Rys. 25. Schemat czujnika kolorów typu C9331 Elementem detekcyjnym są trzy fotodiody posiadające filtry transmisyjne na zakres spektralny odpowiadający kolorom: czerwonemu, zielonemu oraz niebieskiemu. Charakterystyka czułości widmowej tych fotoelementów została przedstawiona na rys. 26. Sygnał z fotodiod zostaje wzmocniony a następnie podany na wyjście analogowe. Pozwala to na dalsze przetwarzanie uzyskanego sygnału np. za pomocą kart pomiarowych. Rys. 26. Charakterystyka czułości widmowej fotodiod stosowanych w czujniku koloru C

23 Literatura 1. Józef Mielicki, Zarys wiadomości o barwie, Fundacja Rozwoju Polskiej Kolorystyki, Łódź W. Felhorski, W. Stanioch, Kolorymetria trójchromatryczna, WNT Warszawa Florian Ratajczyk, Kolorymetria Praktyczna (pierwopis książki), Wrocław Cambridge in Colour; Diffraction and photography Szkoła konstruktorów. Elektronika dla Wszystkich, maj Ćwiczenie opracowali: mgr inż. Beata Rutecka dr inż. Janusz Mikołajczyk 23

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE Barwa Barwą nazywamy rodzaj określonego ilościowo i jakościowo (długość fali, energia) promieniowania świetlnego. Głównym i podstawowym źródłem doznań barwnych jest

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 34. Badanie elementów optoelektronicznych

Ćwiczenie nr 34. Badanie elementów optoelektronicznych Ćwiczenie nr 34 Badanie elementów optoelektronicznych 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z elementami optoelektronicznymi oraz ich podstawowymi parametrami, a także doświadczalne sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz MODELE KOLORÓW O czym mowa? Modele kolorów,, zwane inaczej systemami zapisu kolorów,, są różnorodnymi sposobami definiowania kolorów oglądanych na ekranie, na monitorze lub na wydruku. Model RGB nazwa

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko Grafika Komputerowa modele kolorów Marek Pudełko Pojęcie Barwy Barwa to wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Parametry statyczne diod LED

Ćwiczenie 1. Parametry statyczne diod LED Ćwiczenie. Parametry statyczne diod LED. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi właściwościami i charakterystykami diod LED. Poznanie ograniczeń i sposobu zasilania tego typu

Bardziej szczegółowo

Schemat układu zasilania diod LED pokazano na Rys.1. Na jednej płytce połączone są różne diody LED, które przełącza się przestawiając zworkę.

Schemat układu zasilania diod LED pokazano na Rys.1. Na jednej płytce połączone są różne diody LED, które przełącza się przestawiając zworkę. Ćwiczenie 3. Parametry spektralne detektorów. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi parametrami detektorów i ich podstawowych parametrów. Poznanie zależności związanych z oddziaływaniem

Bardziej szczegółowo

Zworka amp. C 1 470uF. C2 100pF. Masa. R pom Rysunek 1. Schemat połączenia diod LED. Rysunek 2. Widok płytki drukowanej z diodami LED.

Zworka amp. C 1 470uF. C2 100pF. Masa. R pom Rysunek 1. Schemat połączenia diod LED. Rysunek 2. Widok płytki drukowanej z diodami LED. Ćwiczenie. Parametry dynamiczne detektorów i diod LED. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi parametrami dynamicznymi diod LED oraz detektorów. Poznanie możliwych do uzyskania

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 11. Kolor. fiolet, indygo, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony

WYKŁAD 11. Kolor. fiolet, indygo, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony WYKŁAD 11 Modelowanie koloru Kolor Światło widzialne fiolet, indygo, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony ~400nm ~700nm Rozróżnialność barw (przeciętna): 150 czystych barw Wrażenie koloru-trzy

Bardziej szczegółowo

Modele i przestrzenie koloru

Modele i przestrzenie koloru Modele i przestrzenie koloru Pantone - międzynarodowy standard identyfikacji kolorów do celów przemysłowych (w tym poligraficznych) opracowany i aktualizowany przez amerykańską firmę Pantone Inc. System

Bardziej szczegółowo

Fotoelementy. Symbole graficzne półprzewodnikowych elementów optoelektronicznych: a) fotoogniwo b) fotorezystor

Fotoelementy. Symbole graficzne półprzewodnikowych elementów optoelektronicznych: a) fotoogniwo b) fotorezystor Fotoelementy Wstęp W wielu dziedzinach techniki zachodzi potrzeba rejestracji, wykrywania i pomiaru natężenia promieniowania elektromagnetycznego o różnych długościach fal, w tym i promieniowania widzialnego,

Bardziej szczegółowo

Kurs grafiki komputerowej Lekcja 2. Barwa i kolor

Kurs grafiki komputerowej Lekcja 2. Barwa i kolor Barwa i kolor Barwa to zjawisko, które zachodzi w trójkącie: źródło światła, przedmiot i obserwator. Zjawisko barwy jest wrażeniem powstałym u obserwatora, wywołanym przez odpowiednie długości fal świetlnych,

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 7

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 7 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 7 Temat: Badanie właściwości elektrycznych półprzewodnikowych przyrządów optoelektronicznych.. Cel ćwiczenia: Poznanie budowy, zasady działania, charakterystyk

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13 Temat: Charakterystyki i parametry dyskretnych półprzewodnikowych przyrządów optoelektronicznych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie budowy, zasady

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13 Temat: Charakterystyki i parametry dyskretnych półprzewodnikowych przyrządów optoelektronicznych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie budowy, zasady

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ

WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ ĆWICZEIE 8 WYZACZAIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJEJ Opis teoretyczny do ćwiczenia zamieszczony jest na stronie www.wtc.wat.edu.pl w dziale DYDAKTYKA FIZYKA ĆWICZEIA LABORATORYJE. Opis

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe 1 Jaki kolor widzisz? Abstrakt Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw Zastosowanie/Słowa kluczowe wzrok, zmysły, barwy, czopki, pręciki, barwy dopełniające, światło

Bardziej szczegółowo

1 Źródła i detektory. I. Badanie charakterystyki spektralnej nietermicznych źródeł promieniowania elektromagnetycznego

1 Źródła i detektory. I. Badanie charakterystyki spektralnej nietermicznych źródeł promieniowania elektromagnetycznego 1 I. Badanie charakterystyki spektralnej nietermicznych źródeł promieniowania elektromagnetycznego Cel ćwiczenia: Wyznaczenie charakterystyki spektralnej nietermicznego źródła promieniowania (dioda LD

Bardziej szczegółowo

Laboratorium systemów wizualizacji informacji. Pomiary charakterystyk spektralnych elementów modułu displeja. Kolorymetria.

Laboratorium systemów wizualizacji informacji. Pomiary charakterystyk spektralnych elementów modułu displeja. Kolorymetria. Laboratorium systemów wizualizacji informacji Pomiary charakterystyk spektralnych elementów modułu displeja. Kolorymetria. Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych, WETI, Politechnika Gdaoska

Bardziej szczegółowo

Komunikacja Człowiek-Komputer

Komunikacja Człowiek-Komputer Komunikacja Człowiek-Komputer Kolory Wojciech Jaśkowski Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Wersja: 4 listopada 2013 Światło Źródło: Practical Colour management R. Griffith Postrzegany kolor zależy

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie długości fali świetlnej za pomocą spektrometru siatkowego

Wyznaczanie długości fali świetlnej za pomocą spektrometru siatkowego Politechnika Łódzka FTIMS Kierunek: Informatyka rok akademicki: 2008/2009 sem. 2. grupa II Termin: 19 V 2009 Nr. ćwiczenia: 413 Temat ćwiczenia: Wyznaczanie długości fali świetlnej za pomocą spektrometru

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie barwą w fotografii

Zarządzanie barwą w fotografii 1 z 6 2010-10-12 19:45 14 czerwca 2010, 07:00 Autor: Szymon Aksienionek czytano: 2689 razy Zarządzanie barwą w fotografii Mamy możliwość używania cyfrowych aparatów fotograficznych, skanerów, monitorów,

Bardziej szczegółowo

Cele pracy Badania rozsyłu wiązek świetlnych lamp sygnałowych stosowanych we współczesnych pojazdach samochodowych Stworzenie nowego ćwiczenia laborat

Cele pracy Badania rozsyłu wiązek świetlnych lamp sygnałowych stosowanych we współczesnych pojazdach samochodowych Stworzenie nowego ćwiczenia laborat PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA Rumiński Dariusz Badania wybranych elementów optycznoświetlnych oświetlenia sygnałowego pojazdu samochodowego 1 Cele pracy Badania rozsyłu wiązek świetlnych lamp sygnałowych

Bardziej szczegółowo

Grafika komputerowa Wykład 11 Barwa czy kolor?

Grafika komputerowa Wykład 11 Barwa czy kolor? Grafika komputerowa Wykład 11 czy kolor? Instytut Informatyki i Automatyki Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży 2 0 0 9 Spis treści Spis treści 1 2 3 Mieszanie addytywne barw

Bardziej szczegółowo

GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA RASTROWA

GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA KOMPUTEROWA GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA RASTROWA (raster graphic) grafika bitmapowa: prezentacja obrazu za pomocą pionowo-poziomej siatki odpowiednio kolorowanych pikseli na monitorze komputera, drukarce

Bardziej szczegółowo

Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2013/14

Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2013/14 Algorytmy graficzne Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 213/14 1 Zagadnienia, wykład, laboratorium Wykład: Światło i barwa. Modele barw. Charakterystyki obrazu. Reprezentacja i opis. Kwantyzacja skalarna

Bardziej szczegółowo

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga?

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga? Zmysły Rodzaj zmysłu Liczba receptorów Wzrok 250 000 000 Węch 40 000 000 Dotyk 2 500 000 Smak 1 000 000 Słuch 25 000 Równowaga? Fale elektromagnetyczne Wzrok Informacje kształt zbliżony do podstawowych

Bardziej szczegółowo

Co to jest współczynnik oddawania barw?

Co to jest współczynnik oddawania barw? Co to jest współczynnik oddawania barw? Światło i kolor Kolory są wynikiem oddziaływania oświetlenia z przedmiotami. Różne źródła światła mają różną zdolność do wiernego oddawania barw przedmiotów Oddawanie

Bardziej szczegółowo

Budowa i zasada działania skanera

Budowa i zasada działania skanera Budowa i zasada działania skanera Skaner Skaner urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu paskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej (najczęściej cyfrowej).

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI

WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI WYDZIAŁ Podstawowych Problemów Techniki Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim..fotometria i kolorymetria. Nazwa w języku angielskim.photometry and colorimetry. Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Kolor w grafice komputerowej. Światło i barwa

Kolor w grafice komputerowej. Światło i barwa Kolor w grafice komputerowej Światło i barwa Światło Spektrum światła białego: 400nm 700nm fiolet - niebieski - cyan - zielony - żółty - pomarańczowy - czerwony Światło białe składa się ze wszystkich długości

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona

Wyznaczanie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona Politechnika Łódzka FTIMS Kierunek: Informatyka rok akademicki: 2008/2009 sem. 2. grupa II Termin: 26 V 2009 Nr. ćwiczenia: 412 Temat ćwiczenia: Wyznaczanie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo

Przenośne urządzenia pomiarowe...59. Nowy spectro-guide...59 Color-guide do małych detali...64 Color-guide do proszków... 64

Przenośne urządzenia pomiarowe...59. Nowy spectro-guide...59 Color-guide do małych detali...64 Color-guide do proszków... 64 Barwa - wprowadzenie...55 Przenośne urządzenia pomiarowe...59 Nowy spectro-guide...59 Color-guide do małych detali...64 Color-guide do proszków... 64 Wyposażenie do przenośnych urządzeń pomiarowych...66

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji

Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji AUTOMATYKA 2011 Tom 15 Zeszyt 3 Maciej Nowak*, Grzegorz Nowak* Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji 1. Wprowadzenie 1.1. Kolory Zmys³ wzroku stanowi

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 6a

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 6a Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 6a Temat: Charakterystyki i parametry półprzewodnikowych przyrządów optoelektronicznych. Cel ćwiczenia: Zapoznać z budową, zasadą działania, charakterystykami

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Grafiki Komputerowej Przekształcenia na modelach barw

Laboratorium Grafiki Komputerowej Przekształcenia na modelach barw Laboratorium rafiki Komputerowej Przekształcenia na modelach barw mgr inż. Piotr Stera Politechnika Śląska liwice 2004 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi modelami barw stosowanymi

Bardziej szczegółowo

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008 Detektor Fazowy Marcin Polkowski marcin@polkowski.eu 23 stycznia 2008 Streszczenie Raport z ćwiczenia, którego celem było zapoznanie się z działaniem detektora fazowego umożliwiającego pomiar słabych i

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII Z WYKORZYSTANIEM FILMU Kolory nie istnieją. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji.

SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII Z WYKORZYSTANIEM FILMU Kolory nie istnieją. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII Z WYKORZYSTANIEM FILMU Kolory nie istnieją SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Zasady BHP. IV.

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie obrazów wykład 1. Adam Wojciechowski

Przetwarzanie obrazów wykład 1. Adam Wojciechowski Przetwarzanie obrazów wykład 1 Adam Wojciechowski Teoria światła i barwy Światło Spektrum światła białego: 400nm 700nm fiolet - niebieski - cyan - zielony - żółty - pomarańczowy - czerwony Światło białe

Bardziej szczegółowo

IV. Wyznaczenie parametrów ogniwa słonecznego

IV. Wyznaczenie parametrów ogniwa słonecznego 1 V. Wyznaczenie parametrów ogniwa słonecznego Cel ćwiczenia: 1.Zbadanie zależności fotoprądu zwarcia i fotonapięcia zwarcia od natężenia oświetlenia. 2. Wyznaczenie sprawności energetycznej baterii słonecznej.

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 14 PODSTAWY TEORII BARW. Plan wykładu: 1. Wrażenie widzenia barwy. Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw

WYKŁAD 14 PODSTAWY TEORII BARW. Plan wykładu: 1. Wrażenie widzenia barwy. Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw WYKŁAD 14 1. Wrażenie widzenia barwy Co jest potrzebne aby zobaczyć barwę? PODSTAWY TEOII AW Światło Przedmiot (materia) Organ wzrokowy człowieka Plan wykładu: Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FOTONIKI

LABORATORIUM FOTONIKI Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki LABORATORIUM FOTONIKI Teoria barwy cz. 1. I. Zagadnienia do samodzielnego przygotowania - promieniowanie optyczne - spektrometr - modele liczbowe barw - diagram

Bardziej szczegółowo

Spis treści Spis treści 1. Model CMYK Literatura

Spis treści Spis treści 1. Model CMYK Literatura Spis treści Spis treści...................................... Model CMYK.................................. Sześcian CMY...............................2. Konwersje RGB, CMY i CMYK.................... 2.2..

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia

1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia 1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia Logo czyli graficzna forma przedstawienia symbolu i nazwy firmy. Terminu logo uŝywamy dla całego znaku, składającego się z sygnetu (symbolu graficznego) i logotypu (tekstowego

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne sieci komputerowe

Nowoczesne sieci komputerowe WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA INFORMATYKI I NAUK SPOŁECZNYCH Instrukcja do laboratorium z przedmiotu: Nowoczesne sieci komputerowe Instrukcja nr 1 Dąbrowa Górnicza, 2010

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie obrazów Grafika komputerowa. dr inż. Marcin Wilczewski 2016/2017

Przetwarzanie obrazów Grafika komputerowa. dr inż. Marcin Wilczewski 2016/2017 Przetwarzanie obrazów Grafika komputerowa dr inż. Marcin Wilczewski 216/217 1 Zagadnienia, wykład, laboratorium Wykład: Reprezentacja danych multimedialnych na przykładzie obrazów cyfrowych oraz wideo.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona

Wyznaczenie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona Politechnika Łódzka FTIMS Kierunek: Informatyka rok akademicki: 2008/2009 sem. 2. Termin: 23 III 2009 Nr. ćwiczenia: 412 Temat ćwiczenia: Wyznaczenie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona Nr.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PIROMETRÓW I METODYKA PRZEPROWADZANIA POMIARÓW

CHARAKTERYSTYKA PIROMETRÓW I METODYKA PRZEPROWADZANIA POMIARÓW CHARAKTERYSTYKA PIROMETRÓW I METODYKA PRZEPROWADZANIA POMIARÓW Wykaz zagadnień teoretycznych, których znajomość jest niezbędna do wykonania ćwiczenia: Prawa promieniowania: Plancka, Stefana-Boltzmana.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium techniki światłowodowej. Ćwiczenie 3. Światłowodowy, odbiciowy sensor przesunięcia

Laboratorium techniki światłowodowej. Ćwiczenie 3. Światłowodowy, odbiciowy sensor przesunięcia Laboratorium techniki światłowodowej Ćwiczenie 3. Światłowodowy, odbiciowy sensor przesunięcia Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych, WETI, Politechnika Gdaoska Gdańsk 2006 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Czujnik dyfuzyjny z tłumieniem tła O1D101 / O1D104

Instrukcja obsługi Czujnik dyfuzyjny z tłumieniem tła O1D101 / O1D104 Instrukcja obsługi R Czujnik dyfuzyjny z tłumieniem tła OD0 / OD0 Sachnr. 70089 / 0 08 / 06 Spis treści Funkcje i własności.......................................... Elementy wskazujące i przyciski programujące.....................

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TEORII BARW

PODSTAWY TEORII BARW WYKŁAD 12 PODSTAWY TEORII BARW Plan wykładu: Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw 1. Wrażenie widzenia barwy Co jest potrzebne aby zobaczyć barwę? Światło Przedmiot (materia) Organ wzrokowy człowieka

Bardziej szczegółowo

Ustawienia materiałów i tekstur w programie KD Max. MTPARTNER S.C.

Ustawienia materiałów i tekstur w programie KD Max. MTPARTNER S.C. Ustawienia materiałów i tekstur w programie KD Max. 1. Dwa tryby własności materiału Materiał możemy ustawić w dwóch trybach: czysty kolor tekstura 2 2. Podstawowe parametry materiału 2.1 Większość właściwości

Bardziej szczegółowo

BADANIE INTERFEROMETRU YOUNGA

BADANIE INTERFEROMETRU YOUNGA Celem ćwiczenia jest: BADANIE INTERFEROMETRU YOUNGA 1. poznanie podstawowych właściwości interferometru z podziałem czoła fali w oświetleniu monochromatycznym i świetle białym, 2. demonstracja możliwości

Bardziej szczegółowo

Percepcja obrazu Podstawy grafiki komputerowej

Percepcja obrazu Podstawy grafiki komputerowej Percepcja obrazu Podstawy grafiki komputerowej Światło widzialne wycinek szerokiego widma fal elektromagnetycznych 1 Narząd wzroku Narząd wzroku jest wysoko zorganizowanym analizatorem zmysłowym, którego

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI INSTYTUT FIZYKI ZAKŁAD FIZYKI CIAŁA STAŁEGO. Ćwiczenie laboratoryjne Nr.2. Elektroluminescencja

UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI INSTYTUT FIZYKI ZAKŁAD FIZYKI CIAŁA STAŁEGO. Ćwiczenie laboratoryjne Nr.2. Elektroluminescencja UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI INSTYTUT FIZYKI ZAKŁAD FIZYKI CIAŁA STAŁEGO Ćwiczenie laboratoryjne Nr.2 Elektroluminescencja SZCZECIN 2002 WSTĘP Mianem elektroluminescencji określamy zjawisko emisji spontanicznej

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC 1. WSTĘP Tematem ćwiczenia są podstawowe właściwości jednostopniowego wzmacniacza pasmowego z tranzystorem bipolarnym. Zadaniem ćwiczących jest dokonanie pomiaru częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Podstawy Badań Eksperymentalnych

Podstawy Badań Eksperymentalnych Podstawy Badań Eksperymentalnych Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu Wojskowa Akademia Techniczna Instrukcja do ćwiczenia. Temat 01 Pomiar siły z wykorzystaniem czujnika tensometrycznego Instrukcję

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6. Transformacje skali szarości obrazów

Ćwiczenie 6. Transformacje skali szarości obrazów Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Przetwarzanie sygnałów laboratorium ETD5067L Ćwiczenie 6. Transformacje skali szarości obrazów 1. Obraz cyfrowy Obraz w postaci cyfrowej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0..

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0.. Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa Początkowa wartość kąta 0.. 1 25 49 2 26 50 3 27 51 4 28 52 5 29 53 6 30 54

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metrologii

Laboratorium Metrologii Laboratorium Metrologii Ćwiczenie nr 3 Oddziaływanie przyrządów na badany obiekt I Zagadnienia do przygotowania na kartkówkę: 1 Zdefiniować pojęcie: prąd elektryczny Podać odpowiednią zależność fizyczną

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów medycznych.

Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów medycznych. Przetwarzanie obrazów medycznych Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów medycznych. dr. inż Robert Kazała Diagnostyka obrazowa Diagnostyka obrazowa (obrazowanie medyczne) grupa badań wykorzystująca

Bardziej szczegółowo

Makijaż zasady ogólne

Makijaż zasady ogólne Makijaż Makijaż zasady ogólne -relatywizm barw, -światłocień, -perspektywa barwna, -podział kolorów, -technika monochromatyczna, -zasada kontrastu (kolory dopełniające się). relatywizm barw relatywizm

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Fotometria i kolorymetria

Wykład 2. Fotometria i kolorymetria Wykład 2 Fotometria i kolorymetria Fala elektromagnetyczna Fala elektromagnetyczna Światło widzialne Gwiazdy Temperatura barwowa Światło widzialne Pomiar światła - fotometria 1729 Pierre Bouger Essai

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 82: Efekt fotoelektryczny

Ćwiczenie nr 82: Efekt fotoelektryczny Wydział PRACOWNIA FIZYCZNA WFiIS AGH Imię i nazwisko 1. 2. Temat: Rok Grupa Zespół Nr ćwiczenia Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 82: Efekt fotoelektryczny

Bardziej szczegółowo

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadami przetwarzania sygnałów analogowych na cyfrowe i cyfrowych na analogowe poprzez zbadanie przetworników A/C i

Bardziej szczegółowo

Pod wpływem enzymów forma trans- retinalu powraca do formy cis- i powoli, w ciemności, przez łączenie się z opsyną, następuje resynteza rodopsyny.

Pod wpływem enzymów forma trans- retinalu powraca do formy cis- i powoli, w ciemności, przez łączenie się z opsyną, następuje resynteza rodopsyny. Barwa, kolor, choć z pozoru cecha rzeczywista materii (przyzwyczailiśmy się, że wszystko ma swój kolor) w rzeczywistości jest cechą subiektywną. Barwa nie istnieje w rzeczywistości a jedynie powstaje wrażenie

Bardziej szczegółowo

Anna Barwaniec Justyna Rejek

Anna Barwaniec Justyna Rejek CMYK Anna Barwaniec Justyna Rejek Wstęp, czyli czym jest tryb koloru? Tryb koloru wyznacza metodę wyświetlania i drukowania kolorów danego obrazu pozwala zmieniać paletę barw zastosowaną do tworzenia danego

Bardziej szczegółowo

Dostosowuje wygląd kolorów na wydruku. Uwagi:

Dostosowuje wygląd kolorów na wydruku. Uwagi: Strona 1 z 7 Jakość koloru Wskazówki dotyczące jakości kolorów informują o sposobach wykorzystania funkcji drukarki w celu zmiany ustawień wydruków kolorowych i dostosowania ich według potrzeby. Menu jakości

Bardziej szczegółowo

Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II. 2013/14. Grupa: Nr. Ćwicz.

Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II. 2013/14. Grupa: Nr. Ćwicz. Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II WYZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI STATYCZNYCH I DYNAMICZNYCH PRZETWORNIKÓW Grupa: Nr. Ćwicz. 9 1... kierownik 2...

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Kolorymetria. Wykład opracowany m.in. dzięki materiałom dra W.A. Woźniaka, za jego zgodą.

Kolorymetria. Wykład opracowany m.in. dzięki materiałom dra W.A. Woźniaka, za jego zgodą. Kolorymetria Wykład opracowany m.in. dzięki materiałom dra W.A. Woźniaka, za jego zgodą. Widmo światła białego 400-450 nm - fiolet 450-500 nm - niebieski 500-560 nm - zielony 560-590 nm - żółty 590-630

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła

Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła Ćwiczenie O3 Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła O3.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali

Bardziej szczegółowo

EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE

EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE ĆWICZENIE 104 EFEKT FOTOWOLTAICZNY OGNIWO SŁONECZNE Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów 1. Panel z ogniwami 5. Zasilacz stabilizowany oświetlacza 2. Oświetlacz 3. Woltomierz napięcia stałego 4. Miliamperomierz

Bardziej szczegółowo

Pracownia fizyczna dla szkół

Pracownia fizyczna dla szkół Imię i Nazwisko Widma świecenia pierwiastków opracowanie: Zofia Piłat Cel doświadczenia Celem doświadczenia jest zaobserwowanie widm świecących gazów atomowych i zidentyfikowanie do jakich pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Cyfrowe przetwarzanie obrazów i sygnałów Wykład 1 AiR III

Cyfrowe przetwarzanie obrazów i sygnałów Wykład 1 AiR III 1 Niniejszy dokument zawiera materiały do wykładu z przedmiotu Cyfrowe Przetwarzanie Obrazów i Sygnałów. Jest on udostępniony pod warunkiem wykorzystania wyłącznie do własnych, prywatnych potrzeb i może

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA ZAŁAMANIA SZKŁA ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU CZĘŚĆ (A-zestaw 1) Instrukcja wykonawcza

WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA ZAŁAMANIA SZKŁA ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU CZĘŚĆ (A-zestaw 1) Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 76A WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA ZAŁAMANIA SZKŁA ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU CZĘŚĆ (A-zestaw ) Instrukcja wykonawcza. Wykaz przyrządów Spektrometr (goniometr) Lampy spektralne Pryzmaty. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

S P E K T R O S K O P S Z K O L N Y P R Y Z M A T Y C ZN Y 1

S P E K T R O S K O P S Z K O L N Y P R Y Z M A T Y C ZN Y 1 Przeznaczenie S P E K T R O S K O P S Z K O L N Y P R Y Z M A T Y C ZN Y 1 Spektroskop szkolny służy do demonstracji i doświadczeń przy nauczaniu fizyki, zarówno w gimnazjach jak i liceach. Przy pomocy

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

K O L O R Y M E T R I A

K O L O R Y M E T R I A Elektrotechnika Studia niestacjonarne K O L O R Y M E T R I A Rys. 1. Układ optyczny oka z zaznaczoną osią optyczną. Rogówka Źrenica Soczewka Jest soczewką wypukło-wklęsłą i ma kształt czaszy sferycznej.

Bardziej szczegółowo

UKŁADY ELEKTRONICZNE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Badanie transoptora

UKŁADY ELEKTRONICZNE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Badanie transoptora UKŁADY ELEKTRONICZNE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Badanie transoptora Laboratorium Układów Elektronicznych Poznań 2008 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z jednym

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie AC i CA

Przetwarzanie AC i CA 1 Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Katedr Przetwarzanie AC i CA Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego opracował: Łukasz Buczek 05.2015 1. Cel ćwiczenia 2 Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Laboratorium tekstroniki

Laboratorium tekstroniki Laboratorium tekstroniki Ćwiczenie nr 2 Pulsometr Instytut Elektroniki, Zakład telekomunikacji Autorzy: mgr inż. Robert Kawecki dr inż. Łukasz Januszkiewicz Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z działaniem

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA KATEDRA STEROWANIA I INŻYNIERII SYSTEMÓW

POLITECHNIKA POZNAŃSKA KATEDRA STEROWANIA I INŻYNIERII SYSTEMÓW POLITECHNIKA POZNAŃSKA KATEDRA STEROWANIA I INŻYNIERII SYSTEMÓW Pracownia Układów Elektronicznych i Przetwarzania ELEKTRONICZNE SYSTEMY POMIAROWE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Badanie transoptora

Bardziej szczegółowo

Przegląd urządzeń pomiarowych do lamp UV

Przegląd urządzeń pomiarowych do lamp UV Przegląd urządzeń pomiarowych do lamp 1. Integratory Dysk A002400 A003371 () A004346 () A003909 () A002915 (-Vis) A004192 (-LED) pełny zakres pomiar dawki y pomiarowe: Dysk Pełny zakres : 250 410 nm (standardowo)

Bardziej szczegółowo

E12. Wyznaczanie parametrów użytkowych fotoogniwa

E12. Wyznaczanie parametrów użytkowych fotoogniwa 1/5 E12. Wyznaczanie parametrów użytkowych fotoogniwa Celem ćwiczenia jest poznanie podstaw zjawiska konwersji energii świetlnej na elektryczną, zasad działania fotoogniwa oraz wyznaczenie jego podstawowych

Bardziej szczegółowo

Fotometria i kolorymetria

Fotometria i kolorymetria 10. Opis barwy; cechy psychofizyczne barwy; indukcja przestrzenna i czasowa; widmo bodźca a wrażenie barwne; wady postrzegania barw; testy Ishihary. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/ Miejsce i termin

Bardziej szczegółowo

UWAGA. Wszystkie wyniki zapisywać na dysku Dane E: Program i przebieg ćwiczenia:

UWAGA. Wszystkie wyniki zapisywać na dysku Dane E: Program i przebieg ćwiczenia: Cel ćwiczenia: Zapoznanie się z. metodami badania i analitycznego wyznaczania parametrów dynamicznych obiektów rzeczywistych na przykładzie mikrotermostatu oraz z metodami symulacyjnymi umożliwiającymi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 6 Temat: BADANIE ŚWIATEŁ DO JAZDY DZIENNEJ

Ćwiczenie nr 6 Temat: BADANIE ŚWIATEŁ DO JAZDY DZIENNEJ 60-965 Poznań Grupa: Elektrotechnika, sem 3., Podstawy Techniki Świetlnej Laboratorium wersja z dn. 03.11.2015 Ćwiczenie nr 6 Temat: BADANIE ŚWIATEŁ DO JAZDY DZIENNEJ Opracowanie wykonano na podstawie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Pomiarów

Laboratorium Podstaw Pomiarów Laboratorium Podstaw Pomiarów Ćwiczenie 5 Pomiary rezystancji Instrukcja Opracował: dr hab. inż. Grzegorz Pankanin, prof. PW Instytut Systemów Elektronicznych Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SPEKTRALNA I POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE. Instrukcja wykonawcza

ANALIZA SPEKTRALNA I POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 72A ANALIZA SPEKTRALNA I POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE 1. Wykaz przyrządów Spektroskop Lampy spektralne Spektrofotometr SPEKOL Filtry optyczne Suwmiarka Instrukcja wykonawcza 2. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

GRAFIKA RASTROWA. WYKŁAD 3 Podstawy optyki i barwy. Jacek Wiślicki Katedra Informatyki Stosowanej

GRAFIKA RASTROWA. WYKŁAD 3 Podstawy optyki i barwy. Jacek Wiślicki Katedra Informatyki Stosowanej GRAFIKA RASTROWA WYKŁAD 3 Podstawy optyki i barwy Jacek Wiślicki Katedra Informatyki Stosowanej Światło widzialne Przez światło widzialne rozumie się zakres falelektromagnetycnych od długościach od ok.

Bardziej szczegółowo

Fotogrametria. ćwiczenia. Uniwersytet Rolniczy Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii

Fotogrametria. ćwiczenia. Uniwersytet Rolniczy Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii Fotogrametria ćwiczenia Uniwersytet Rolniczy Katedra Geodezji Rolnej, Katastru i Fotogrametrii Dane kontaktowe : mgr inż. Magda Pluta Email: kontakt@magdapluta.pl Strona internetowa: www.magdapluta.pl

Bardziej szczegółowo

Układy i Systemy Elektromedyczne

Układy i Systemy Elektromedyczne UiSE - laboratorium Układy i Systemy Elektromedyczne Laboratorium 2 Elektroniczny stetoskop - głowica i przewód akustyczny. Opracował: dr inż. Jakub Żmigrodzki Zakład Inżynierii Biomedycznej, Instytut

Bardziej szczegółowo

BADANIE ELEMENTÓW RLC

BADANIE ELEMENTÓW RLC KATEDRA ELEKTRONIKI AGH L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE BADANIE ELEMENTÓW RLC REV. 1.0 1. CEL ĆWICZENIA - zapoznanie się z systemem laboratoryjnym NI ELVIS II, - zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Chemia Procesu Widzenia

Chemia Procesu Widzenia Chemia Procesu Widzenia barwy H.P. Janecki Miłe spotkanie...wykład 11 Spis treści Światło Powstawanie wrażenia barwy Barwa Modele barw 1. Model barw HSV 2. Model barw RGB 3. Sprzętowa reprezentacja barwy

Bardziej szczegółowo

Sterownik LED RGB 2.4G RF 12V, 24V 24A + pilot dotykowy

Sterownik LED RGB 2.4G RF 12V, 24V 24A + pilot dotykowy Sterownik LED RGB 2.4G RF 12V, 24V 24A + pilot dotykowy Wymiary: Rodzaj pilota / komunikacji: Wymiary pilota: Prąd: Moc: 120 x 62 x 24 mm dotykowy, radiowy RF 115 x 55 x 20 mm 3x8A (24A) 288 W ~ 576 W

Bardziej szczegółowo