PRAWA PODSTAWOWE W UNII EUROPEJSKIEJ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWA PODSTAWOWE W UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1 PRAWA PODSTAWOWE W UNII EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski

2 OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA W EUROPIE

3 OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA W EUROPIE I. SYSTEM RADY EUROPY Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (tzw. Europejska Konwencja Praw Człowieka, 3 września 1953) Europejski Trybunał Praw Człowieka (1959, Strasburg) II. SYSTEMY PAŃSTW EUROPEJSKICH

4 PRAWA PODSTAWOWE

5 PRAWA PODSTAWOWE ogólne zasady prawa UE, które czerpią swoje źródło z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla państw członkowskich oraz umów międzynarodowych, których państwa te są stronami lub, przy których opracowaniu uczestniczyły, ze szczególnym uwzględnieniem porozumień i zakresu międzynarodowego prawa ochrony praw człowieka, w tym praw socjalnych, praw gospodarczych, praw kulturalnych oraz doświadczeń państw członkowskich w tym zakresie

6 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH

7 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH Sprawa 26/69 Stauder przeciwko Miasto Ulm Sprawa 11/70 Internationale Handelsgesellschaft mbh przeciwko Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel

8 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH Karta Socjalnych Praw Pracowników Strasburg, 1989 swoboda poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania zatrudnienie i wynagrodzenie za pracę poprawa warunków życia i pracy ochrona socjalna swoboda zrzeszania się i negocjowanie umów zbiorowych kształcenie zawodowe równe traktowanie mężczyzn i kobiet informowanie, uwzględnianie opinii pracobiorców i współdziałanie ochrona zdrowia i bezpieczeństwo w pracy ochrona dzieci i młodzieży opieka nad ludźmi starszymi opieka nad niepełnosprawnymi

9 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH Traktat z Maastricht 1993 Preambuła: potwierdzając swe przywiązanie do zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego art. B (cele Unii): ( ) umacnianie ochrony praw i interesów obywateli Państw Członkowskich poprzez ustanowienie obywatelstwa Unii art. F ust. 2: Unia szanuje prawa podstawowe zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie 4 listopada 1950 roku, oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla Państw Członkowskich, jako zasady ogólne prawa wspólnotowego

10 UNIJNA OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH

11 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH 3-4 czerwiec 1999 szczyt w Kolonii Konwent: 15 przedstawicieli głów państw i szefów rządów państw członkowskich przedstawiciel Przewodniczącego UE 16 deputowanych do PE 30 deputowanych parlamentów narodowych obserwatorzy: 2 sędziowie ETS i 2 przedstawiciele RE 7 grudnia 2000 szczyt w Nicei Przewodniczący PE Przewodniczący KE francuski minister spraw zagranicznych (prezydencja)

12 GODNOŚĆ CZŁOWIEKA art. 1 art. 5

13 GODNOŚĆ CZŁOWIEKA art. 1 art. 5 I. ochrona godności ludzkiej; II. III. prawo do życia; prawo do integralności cielesnej; IV. zakaz tortur i poniżającego traktowania lub karania; V. zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej.

14 WOLNOŚĆ art. 6 art. 19

15 WOLNOŚĆ art. 6 art. 19 I. prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego; II. prawo do poszanowania prywatności i życia rodzinnego; III. ochrona danych osobowych; IV. prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny; V. wolność myśli, sumienia i religii; VI. wolność przepływu informacji i wyrażania opinii; VII. wolność zgromadzania się i stowarzyszania się; VIII. wolność sztuki i badań naukowych; IX. prawo do edukacji; X. wolność wyboru zawodu i prawo do zatrudniania się w każdym państwie UE; XI. XII. XIII. wolność prowadzenia działalności gospodarczej; prawo własności (w tym własności intelektualnej); prawo do azylu; XIV. ochrona na wypadek wydalenia i ekstradycji.

16 RÓWNOŚĆ art. 20 art. 26

17 RÓWNOŚĆ art. 20 art. 26 I. równość wobec prawa; II. zakaz wszelkiej dyskryminacji; III. poszanowanie różnorodności kulturowej, religijnej i językowej; IV. równość płci; V. prawa dziecka; VI. prawa osób starszych; VII. integracja osób niepełnosprawnych.

18 SOLIDARNOŚĆ art. 27 art. 38

19 SOLIDARNOŚĆ art. 27 art. 38 I. prawo pracowników do informacji i konsultacji; II. prawo do układów zbiorowych i wspólnych działań; III. prawo do pomocy społecznej i mieszkaniowej; IV. prawo do ochrony przed nieuzasadnionym zwolnieniem; V. prawo do dobrych warunków pracy; VI. zakaz pracy dzieci i ochrona pracującej młodzieży; VII. zakaz zwolnień z powodu macierzyństwa, VIII. prawo do zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego; IX. prawo do pomocy socjalnej; X. prawo dostępu do służby zdrowia; XI. ochrona środowiska; XII. ochrona konsumenta.

20 PRAWA OBYWATELSKIE art. 39 art. 46

21 PRAWA OBYWATELSKIE art. 39 art. 46 I. prawo do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego; II. prawo do głosowania i kandydowania w wyborach samorządowych; III. prawo do dobrej administracji; IV. prawo dostępu do dokumentów unijnych; V. prawo składania skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich; VI. prawo składania petycji do Parlamentu; VII. prawo przemieszczania się i osiedlania; VIII. prawo do ochrony dyplomatycznej i konsularnej.

22 WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚĆ art. 47 art. 50

23 WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚĆ art. 47 art. 50 I. prawo do rzetelnego procesu sądowego (prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu) II. III. domniemanie niewinności i prawo do obrony; zasada legalizmu i proporcjonalności w procesie karnym

24 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 51 art. 54

25 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 51 ZAKRES ZASTOSOWANIA 1. Postanowienia niniejszej Karty mają zastosowanie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii przy poszanowaniu zasady pomocniczości oraz do Państw Członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii. Szanują one zatem prawa, przestrzegają zasad i popierają ich stosowanie zgodnie ze swymi odpowiednimi uprawnieniami i w poszanowaniu granic kompetencji Unii powierzonych jej w Traktatach. 2. Niniejsza Karta nie rozszerza zakresu zastosowania prawa Unii poza kompetencje Unii, nie ustanawia nowych kompetencji ani zadań Unii, ani też nie zmienia kompetencji i zadań określonych w Traktatach.

26 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 52 klauzule limitacyjne ZAKRES I WYKŁADNIA PRAW I ZASAD 1. Wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Z zastrzeżeniem zasad proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób. 2. Prawa uznane w niniejszej Karcie, które są przedmiotem postanowień Traktatów, są wykonywane na warunkach i w granicach w nich określonych. 3. W zakresie, w jakim niniejsza Karta zawiera prawa, które odpowiadają prawom zagwarantowanym w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ich znaczenie i zakres są takie same jak praw przyznanych przez tę konwencję. Niniejsze postanowienie nie stanowi przeszkody, aby prawo Unii przyznawało szerszą ochronę. /Europejska Konwencja Praw Człowieka/ 4. W zakresie, w jakim niniejsza Karta uznaje prawa podstawowe wynikające ze wspólnych tradycji konstytucyjnych Państw Członkowskich, prawa te interpretuje się zgodnie z tymi tradycjami. /systemy konstytucyjne państw członkowskich/

27 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 52 klauzule limitacyjne ZAKRES I WYKŁADNIA PRAW I ZASAD 5. Postanowienia niniejszej Karty zawierające zasady mogą być wprowadzane w życie przez akty prawodawcze i wykonawcze przyjęte przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz przez akty Państw Członkowskich, gdy wykonują one prawo Unii, korzystając ze swoich odpowiednich uprawnień. Można się na nie powoływać w sądzie jedynie w celu wykładni tych aktów i kontroli ich legalności. 6. Ustawodawstwa i praktyki krajowe uwzględnia się w pełni, jak przewiduje to niniejsza Karta. 7. Wyjaśnienia sporządzone w celu wskazania wykładni niniejszej Karty są należycie uwzględniane przez sądy Unii i Państw Członkowskich.

28 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 53 POZIOM OCHRONY Żadne z postanowień niniejszej Karty nie będzie interpretowane jako ograniczające lub naruszające prawa człowieka i podstawowe wolności uznane, we właściwych im obszarach zastosowania, przez prawo Unii i prawo międzynarodowe oraz konwencje międzynarodowe, których Unia lub wszystkie Państwa Członkowskie są stronami, w szczególności przez europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przez konstytucje Państw Członkowskich.

29 POSTANOWIENIA OGÓLNE art. 54 ZAKAZ NADUŻYCIA PRAW Żadne z postanowień niniejszej Karty nie może być interpretowane jako przyznające prawo do podejmowania jakiejkolwiek działalności lub dokonywania jakiegokolwiek czynu zmierzającego do zniweczenia praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie lub ich ograniczenia w większym stopniu, aniżeli jest to przewidziane w niniejszej Karcie.

30 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH I. prawa I generacji praw człowieka (prawa obywatelskie i polityczne) II. prawa II generacji praw człowieka (prawa gospodarcze, społeczne i kulturalne) III. prawa III generacji praw człowieka (prawa zbiorowe)

31 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH A KONSTYTUCJA DLA EUROPY

32 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH A TRAKTAT LIZBOŃSKI Artykuł 6 TUE 1. Unia uznaje prawa, wolności i zasady określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 roku, w brzmieniu dostosowanym 12 grudnia 2007 roku w Strasburgu, która ma taką samą moc prawną jak Traktaty. Postanowienia Karty w żaden sposób nie rozszerzają kompetencji Unii określonych w Traktatach. Prawa, wolności i zasady zawarte w Karcie są interpretowane zgodnie z postanowieniami ogólnymi określonymi w tytule VII Karty regulującymi jej interpretację i stosowanie oraz z należytym uwzględnieniem wyjaśnień, o których mowa w Karcie, które określają źródła tych postanowień. 2. Unia przystępuje do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Przystąpienie do Konwencji nie ma wpływu na kompetencje Unii określone w Traktatach. 3. Prawa podstawowe, zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych Państwom Członkowskim, stanowią część prawa Unii jako zasady ogólne prawa.

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej Preambuła N a r o d y E u r o p y, t w o r z ą c m i ę d z y s o b ą c o r a z ś c i ś l e j s z y z w i ą z e k, s ą z d e c y d o w a n e d z i e l i ć z e s

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ 30.3.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 83/389 KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (2010/C 83/02) 30.3.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 83/391 Parlament Europejski, Rada i Komisja

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII PREAMBUŁA

CZĘŚĆ II KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII PREAMBUŁA 16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/41 CZĘŚĆ II KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII PREAMBUŁA Narody Europy, tworząc między sobą coraz ściślejszy związek, są zdecydowane dzielić ze sobą pokojową

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Prawa i wolności: prawo do życia, zniesienie kary śmierci, wolność od tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania, wolność

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej

Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej Wstęp do prawa europejskiego Prawo wieczorowe, 2. Rok, r.a. 2016/17 Dr Anna Czaplińska Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej 1. Rozwój ochrony praw podstawowych w porządku WE/UE Koncepcja ochrony

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (DRAFT CHARTER OF FUNDAMENTAL RIGHTS OF THE EUROPEAN UNION) Przepisy przyjęte w czasie 28 i 34 posiedzeniach Konwentu w Brukseli w dniach 5 i 16 maja 2000 r. Art.

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Preambuła Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej Preambuła Narody Europy, tworząc między sobą coraz ściślejszy związek, są zdecydowane dzielić ze sobą pokojową przyszłość opartą na wspólnych wartościach. Świadoma

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Karta Praw Podstawowych. Znaczenie dla umocnienia ochrony jednostki w UE

Spis treści. Część I. Karta Praw Podstawowych. Znaczenie dla umocnienia ochrony jednostki w UE Autorzy... Wykaz skrótów... V XV Wstęp (Jan Barcz)... 1 I. Uwarunkowania polityczno-prawne... 1 II. Punkt wyjścia postanowienia TUE i TFUE... 4 III. Karta Praw Podstawowych w toku dyskusji nad ratyfikacją

Bardziej szczegółowo

Rok Obywatela prawa każdego obywatela w UE. Natalia Krzyżan WIR Poznań 05.03.2013 r.

Rok Obywatela prawa każdego obywatela w UE. Natalia Krzyżan WIR Poznań 05.03.2013 r. Rok Obywatela prawa każdego obywatela w UE Natalia Krzyżan WIR Poznań 05.03.2013 r. Europejski Rok Praw Obywateli 2013 Obywatelstwo Unii Europejskiej Każda osoba posiadająca obywatelstwo państwa członkowskiego

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM Dr Małgorzata Kożuch System ochrony praw podstawowych w Unii Europejskiej prawa podstawowe, KPP, rola EKPCz w prawie UE STUDIA PODYPLOMOWE 16 stycznia 2016r. Rozwój koncepcji ochrony praw podstawowych

Bardziej szczegółowo

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Unit 3-03/09.11.2016 Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Fragmenty z podręcznika: Zasady działania UE: pkt 73-74 Zasada przyznania kompetencji (kompetencje wyłączne i dzielone; kompetencje wyraźnie i

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 38 Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 38 Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 38 Światowy i europejski system ochrony praw człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej. 2. Rada Europy charakter prawny, statutowe cele

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ STRUKTURA

TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ STRUKTURA STRUKTURA Struktura Traktatu Konstytucyjnego Traktat Konstytucyjny jest podzielony na cztery części poprzedzone preambułą. Poszczególne części podzielone są na rozdziały, a niektóre z nich na sekcje i

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw podstawowych w UE. Wykład Anna Wyrozumska

Ochrona praw podstawowych w UE. Wykład Anna Wyrozumska Ochrona praw podstawowych w UE Wykład Anna Wyrozumska Ochrona praw podstawowych 29/69 Stauder 11/70 Internationale Handelsgesellschaft 4/73 Nold 44/79 Hauer Prawa zasadnicze stanowią cześć składową ogólnych

Bardziej szczegółowo

1. Traktat o Unii Europejskiej

1. Traktat o Unii Europejskiej 1. Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana; Dz.Urz. C 326 z 2012 r., s. 13) Spis treści Preambuła.......................................... 1 Tytuł I. Postanowienia wspólne............................

Bardziej szczegółowo

Artykuł 25 MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SOCJALNYCH I KULTURALNYCH. Oto prawa człowieka

Artykuł 25 MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SOCJALNYCH I KULTURALNYCH. Oto prawa człowieka Oto prawa człowieka w dokumentach ratyfikowanych przez Polskę (patrz Art. 91 Konstytucji R.P.) POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA (Paryż, 10 grudnia 1948 r.) Artykuł 25 1. Każda osoba ma prawo do poziomu

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, I UE W ZAKSIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Gertruda Uścińska Instytut Pracy i Spraw Socjalnych SCHEMAT 1. ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI Międzynarodowa Organizacja Pracy

Bardziej szczegółowo

Obywatelstwo Unii. - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej

Obywatelstwo Unii. - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej Obywatelstwo Unii - wprowadził TM ruch w kierunku unii politycznej - stworzenie silniejszej podstawy dla praw przepływu, pobytu i równego traktowania obywateli UE - zebranie istniejących uprawnień pod

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1 1. Pojęcie prawa europejskiego i prawa Unii Europejskiej... 1 1 2. Proces integracji państw europejskich po II wojnie

Bardziej szczegółowo

II. Zasady ochrony praw podstawowych 15. Zobowiązania wynikające dla Polski z KPP w świetle wyznaczników standardów ochronnych

II. Zasady ochrony praw podstawowych 15. Zobowiązania wynikające dla Polski z KPP w świetle wyznaczników standardów ochronnych Autorzy Wykaz skrótów Wstęp (Jan Barcz) I. Uwarunkowania polityczno-prawne n. Punkt wyjścia - postanowienia TUE i TFUE III. Karta Praw Podstawowych w toku dyskusji nad ratyfikacją Traktatu z Lizbony I_.

Bardziej szczegółowo

Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. podstawowych Unii Europejskiej TEKSTY USTAW 3. WYDANIE.

Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. podstawowych Unii Europejskiej TEKSTY USTAW 3. WYDANIE. Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Karta praw podstawowych Unii Europejskiej TEKSTY USTAW 3. WYDANIE Traktat o Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ 1. CHARAKTER PRAWNY UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ 2. OSOBOWOŚĆ

Bardziej szczegółowo

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR Laurent Pech Middlesex University London (L.Pech@mdx.ac.uk) PLAN 1. KRÓTKIE OMÓWIENIE WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych

Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych Tomasz Jurczyk Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych Wstęp Wejście w życie Traktatu z Lizbony w grudniu 2009 r.

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 1 2 3 4 5 6 1 2 pomiędzy państwa członkowskie i UE oraz Traktacie z Lizbony Prof. UJ Dr hab. Nina Półtorak 6 listopada 2015 r. Cele i wartości UE W preambułach do obu traktatów W początkowych przepisach

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R A W P O D S T A W O W Y C H U N I I E U R O P E J S K I E J

K A R T A P R A W P O D S T A W O W Y C H U N I I E U R O P E J S K I E J K A R T A P R A W P O D S T A W O W Y C H U N I I E U R O P E J S K I E J G O D N O Ś Ć W O L N O Ś C I R Ó W N O Ś Ć S O L I D A R N O Ś Ć P R A W A O B Y W A T E L S K I E W Y M I A R S P R A W I E D

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. Podstawa prawna: Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 - dokument ratyfikacyjny podpisany przez Prezydenta RP w dniu

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 3 4 5 6 7 Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające Prof. dr hab. Stanisław Biernat 7 listopada 05 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 99 Podpisanie Układu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 4.8.2016 r. JOIN(2016) 38 final 2016/0243 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 9 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych. zabezpieczenia społecznego

Załącznik nr 9 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych. zabezpieczenia społecznego Nazwa modułu kształcenia Nazwa jednostki prowadzącej moduł Kod modułu Język modułu kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Typ modułu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Semestr Imię i

Bardziej szczegółowo

UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI

UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Prawna 19.5.2016 UZASADNIONA OPINIA PARLAMENTU NARODOWEGO W SPRAWIE POMOCNICZOŚCI Przedmiot: Uzasadniona opinia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie wniosku

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ INSTYTUCJE I PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ Autorzy: Barcz J., Górka M., Wyrozumska A. Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Reforma ustroju UE w latach Traktat nicejski

Reforma ustroju UE w latach Traktat nicejski Reforma ustroju UE w latach 1996-2007. Traktat nicejski Katedra Studiów nad Procesami Integracyjnymi INPiSM UJ ul. Wenecja 2, 33-332 Kraków Aksjologia 1. Wzmocnienie procedury art. 7 ust. 1-6 TUE Etap

Bardziej szczegółowo

Prawo pierwotne i prawo wtórne

Prawo pierwotne i prawo wtórne Prawo UE Prawo pierwotne i prawo wtórne Jednolity reżim prawny Prawo pierwotne = Traktaty założycielskie, rewizyjne, akcesyjne, ogólne zasady prawa Prawo wtórne = stanowione przez instytucje+ umowy międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA.

CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA. Wykład 3 21.03.09 CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA. I PODZIAŁ PRAW I WOLNOŚCI ( OSOBISTE) 1. Podstawowe wolności człowieka i obywatela: prawo do życia od naturalnego poczęcia do naturalnej śmierci;

Bardziej szczegółowo

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury.

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa Rozdział I. Zagadnienia wstępne 1.Pojęcie instytucji europejskich w

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski 1944 1948 9 maj 1950 1951 27 maj 1952 1957 1960 1965 1974 1986 1992 Ustanowienie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne I. Uwagi ogólne Prawo Unii Europejskiej stanowi swoisty system prawa, odrębny zarówno od prawa międzynarodowego, jak i prawa poszczególnych państw członkowskich Unii. Dorobek prawny UE jest określany mianem

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne

Wprowadzenie. I. Uwagi ogólne I. Uwagi ogólne Prawo Unii Europejskiej stanowi swoisty system prawa, odrębny zarówno od prawa międzynarodowego, jak i prawa poszczególnych państw członkowskich Unii. Dorobek prawny UE jest określany mianem

Bardziej szczegółowo

Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (2)

Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (2) Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE Dr Agnieszka Nitszke IE ćw. 2016/17 (2) Ewolucja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego WE/UE Traktat paryski i traktaty rzymskie; TREVI Traktat z Maastricht Traktat

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ

EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ ] Geneza nadania Unii Europejskiej statusu jednolitej organizacji międzynarodowej Projekt Altiero Spinelliego z 14 lutego 1984 r. nadanie Unii Europejskiej osobowości

Bardziej szczegółowo

Wyroki TSUE (kolor żółty orzeczenia których tezy są do obowiązkowej lektury przed zajęciami):

Wyroki TSUE (kolor żółty orzeczenia których tezy są do obowiązkowej lektury przed zajęciami): prof. Robert Grzeszczak Katedra Prawa Europejskiego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski Sylabus oraz przegląd orzeczeń do tematu: Instytucja obywatelstwa Unii Europejskiej, orzecznictwo

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 148cc ust. 1 regulaminu Sejmu, Komisja do Spraw Unii Europejskiej wnosi projekt uchwały:

Na podstawie art. 148cc ust. 1 regulaminu Sejmu, Komisja do Spraw Unii Europejskiej wnosi projekt uchwały: SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII kadencja Komisja do Spraw Unii Europejskiej SUE-21-1-16 Druk nr 410 Warszawa, 12 kwietnia 2016 r. Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej Janusz Józef Węc Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej 1950-2010 Między ideą ponadnarodowości a współpracą międzyrządową. Analiza politologiczna Kraków 2012 Spis treści Uwagi

Bardziej szczegółowo

C 326/266 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012. PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ

C 326/266 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012. PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ C 326/266 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 26.10.2012 PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ WYSOKIE UMAWIAJĄCE SIĘ STRONY, MAJĄC NA UWADZE, że zgodnie z artykułem 343

Bardziej szczegółowo

1. Traktat o Unii Europejskiej

1. Traktat o Unii Europejskiej 1. Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana; Dz.Urz. C 202 z 2016 r., s. 13) Spis treści Preambuła.......................................... 1 Tytuł I. Postanowienia wspólne............................

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym ZAŁĄCZNIK III PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ 1 Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1 Artykuł 14 Artykuł 15 ust. 3 Artykuł 16 ust. 2 Artykuł 18 Artykuł 19 ust. 2 Artykuł 21 ust.

Bardziej szczegółowo

TEKSTY PRZYJĘTE. Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej

TEKSTY PRZYJĘTE. Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej Parlament Europejski 2014-2019 TEKSTY PRZYJĘTE P8_TA(2016)0344 Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej Rezolucja Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie Małżeństwa i Rodziny I. Proponowany wniosek do Komisji Europejskiej Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie

Bardziej szczegółowo

ZMIANY WPROWADZONE DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ

ZMIANY WPROWADZONE DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ 17.12.2007 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 306/9 UZGODNILI, CO NASTĘPUJE: ZMIANY WPROWADZONE DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ Artykuł 1 Traktat o

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Część A. Testy Test 1 1 Odpowiedzi do testu 1 113 Test 2 6 Odpowiedzi do testu 2 115 Test 3 10 Odpowiedzi do testu 3

Bardziej szczegółowo

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt Podręczniki uczelniane nr 125 Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszów-Przemyśl Wydział Prawa i Administracji 105 (125) Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt PRAWO KONSTYTUCYJNE

Bardziej szczegółowo

Prawa Pracownicze = Prawa Człowieka

Prawa Pracownicze = Prawa Człowieka Prawa Pracownicze = Prawa Człowieka Szkolenie Globalny Świat Pracy Globalne Działania! Godna Praca Godne Życie! Mag. Stefan Grasgruber-Kerl Koordynator Projektu, Südwind Prawa pracownicze = Prawa człowieka

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ TUE - Traktat o Unii Europejskiej. TFUE - Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. KPP - Karta praw podstawowych Unii Europejskiej / [redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska]. wyd. 2. Warszawa, cop.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne... 13 Rozdział I. Pod znakiem idei ponadnarodowości... 29 I. Motywy i przesłanki integracji państw Europy Zachodniej... 29 II. Projekty federalistów... 35 II.1. Plan Schumana...

Bardziej szczegółowo

RESOL-VI/ sesja plenarna w dniach 22 i 23 marca 2017 r. REZOLUCJA. Praworządność w UE z perspektywy lokalnej i regionalnej

RESOL-VI/ sesja plenarna w dniach 22 i 23 marca 2017 r. REZOLUCJA. Praworządność w UE z perspektywy lokalnej i regionalnej RESOL-VI/020 122. sesja plenarna w dniach 22 i 23 marca 2017 r. REZOLUCJA Praworządność w UE z perspektywy lokalnej i regionalnej COR-2017-00961-00-01-RES-TRA (EN) 1/5 Rezolucja Europejskiego Komitetu

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Zasady ogólne w Konstytucji RP: 1) zasada nienaruszalności i poszanowania godności człowieka, 2) zasada poszanowania i ochrony wolności człowieka, 3) zasada równości

Bardziej szczegółowo

Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji

Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji Wpływ prawa UE na krajowe porządki prawne w dziedzinie zwalczania dyskryminacji dr Przemysław Mikłaszewicz 1. Zakres zastosowania prawa Unii 1.1.Kiedy równość wyrażona w Karcie praw podstawowych UE ma

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski 1948 1951 27 maj 1952 1957 1960

Bardziej szczegółowo

NSP (Z) III ćwiczenia nr ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

NSP (Z) III ćwiczenia nr ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ NSP (Z) III ćwiczenia nr 2 24.03.2013 ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ZASADY KONSTYTUCYJNE UE 1. Zasada solidarności (lojalności) 2. Zasada pomocniczości 3. Zasada wzmocnionej współpracy ZASADY, NA

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XV XXI Przedmowa... XXVII Rozdzia³ I. Zagadnienia wstêpne... 1 1. Pojêcie instytucji europejskich w szerokim i w¹skim znaczeniu... 1 2. Informacje ogólne o organizacjach

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony. mgr Paweł Niemczyk Katedra Prawa Konstytucyjnego

Prawa człowieka i systemy ich ochrony. mgr Paweł Niemczyk Katedra Prawa Konstytucyjnego Prawa człowieka i systemy ich ochrony mgr Paweł Niemczyk Katedra Prawa Konstytucyjnego Zasady zaliczenia ćwiczeń Wszystkie informacje dotyczące zaliczenia przedmiotu Prawa Człowieka i systemy ich ochrony

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (WERSJA SKONSOLIDOWANA)

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (WERSJA SKONSOLIDOWANA) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/13 TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (WERSJA SKONSOLIDOWANA) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/15 PREAMBUŁA JEGO KRÓLEWSKA MOŚĆ KRÓL BELGÓW,

Bardziej szczegółowo

Obywatel UE Civis Europaeus sum

Obywatel UE Civis Europaeus sum Obywatel UE Civis Europaeus sum dr Jan Misiuna Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Ogólna charakterystyka i klasyfikacja Prawa człowieka i systemy ich ochrony SNP(Z) II rok, semestr zimowy 2016/2017 Kwestie organizacyjne Prowadzący zajęcia: mgr Agata

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (WERSJA SKONSOLIDOWANA)

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (WERSJA SKONSOLIDOWANA) 7.6.2016 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 202/13 TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (WERSJA SKONSOLIDOWANA) 7.6.2016 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 202/15 PREAMBUŁA JEGO KRÓLEWSKA MOŚĆ KRÓL BELGÓW,

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

System ochrony prawnej w Unii Europejskiej

System ochrony prawnej w Unii Europejskiej System ochrony prawnej w Unii Europejskiej Joanna Siekiera Chair of International and European Law Centre d excellence Jean Monnet University of Wrocław, Poland 1. Karta Praw Podstawowych Charakter prawny

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Prawna 16.6.2011 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW (53/2011) Przedmiot: Uzasadniona opinia włoskiej Izby Deputowanych, dotycząca wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu

Bardziej szczegółowo

WERSJE SKONSOLIDOWANE

WERSJE SKONSOLIDOWANE 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/1 WERSJE SKONSOLIDOWANE TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (2012/C 326/01) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument. Poradnik dla organizacji pozarządowych

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument. Poradnik dla organizacji pozarządowych Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument Poradnik dla organizacji pozarządowych Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako żywy instrument Poradnik dla organizacji pozarządowych

Bardziej szczegółowo

1. Traktat o Unii Europejskiej

1. Traktat o Unii Europejskiej 1. Traktat o Unii Europejskiej Spis treści Preambuła... 1 TytułI.Postanowieniawspólne... 3 Tytuł II. Postanowienia o zasadach demokratycznych............ 9 Tytuł III. Postanowienia o instytucjach.....................

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Bibliografia Przedmowa Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej

Spis treści Wykaz skrótów Bibliografia Przedmowa Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej Wykaz skrótów... XI Bibliografia... XV Przedmowa... XXXV Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej... 1 1. Wprowadzenie... 1 2. Traktat Rzymski...

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki wykład 7, semestr 2. Jednolity Rynek Europejski.

Wspólne Polityki wykład 7, semestr 2. Jednolity Rynek Europejski. Wspólne Polityki wykład 7, semestr 2 Jednolity Rynek Europejski. Swoboda przepływu osób Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Swoboda przepływu osób Jeden z kluczowych

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TRAKTAT ZMIENIAJĄCY TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTAT USTANAWIAJĄCY WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ

PROJEKT TRAKTAT ZMIENIAJĄCY TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTAT USTANAWIAJĄCY WSPÓLNOTĘ EUROPEJSKĄ KONFERENCJA PRZEDSTAWICIELI RZĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH Bruksela, 5 października 2007 r. (05.10) (OR. fr) CIG 1/1/07 REV 1 NOTA Od: Prezydencja konferencji międzyrządowej Data: 5 października 2007 r. Do:

Bardziej szczegółowo

Sesja 1: ROLA KARTY W RAMACH PRAWNYCH UE I JEJ ZNACZENIE DLA KRAJOWEGO PORZĄDKU PRAWNEGO

Sesja 1: ROLA KARTY W RAMACH PRAWNYCH UE I JEJ ZNACZENIE DLA KRAJOWEGO PORZĄDKU PRAWNEGO 1 Sesja 1: ROLA KARTY W RAMACH PRAWNYCH UE I JEJ ZNACZENIE DLA KRAJOWEGO PORZĄDKU PRAWNEGO A. WPROWADZENIE Poniżej przedstawiono istotne odniesienia do praw fundamentalnych w prawie UE: Artykuł 6 TUE 1.

Bardziej szczegółowo

Prawa Dziecka. Czym są prawa dziecka?

Prawa Dziecka. Czym są prawa dziecka? Prawa Dziecka "Nie ma dzieci są ludzie [ ]." Janusz Korczak Czym są prawa dziecka? Najważniejszym, naturalnym prawem człowieka jest prawo do życia. Z niego płynie prawo do pełnego - na miarę człowieka

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG)

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG) TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (WYCIĄG) Artykuł 37. (dawny art. 31 TWE) 1. Państwa Członkowskie dostosowują monopole państwowe o charakterze handlowym w taki sposób, aby wykluczona była wszelka

Bardziej szczegółowo

Dariusz Makiłła "Karta praw podstawowych z komentarzem", Stefan Hambura, Mariusz Muszyński, Bielsko-Biała 2001 : [reecnzja]

Dariusz Makiłła Karta praw podstawowych z komentarzem, Stefan Hambura, Mariusz Muszyński, Bielsko-Biała 2001 : [reecnzja] Dariusz Makiłła "Karta praw podstawowych z komentarzem", Stefan Hambura, Mariusz Muszyński, Bielsko-Biała 2001 : [reecnzja] Kwartalnik Prawa Publicznego 3/3, 335-338 2003 K W A R T A L N I K P R A W A

Bardziej szczegółowo

Wykłady. WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2008/2009

Wykłady. WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2008/2009 WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 008/009 Przedmiot: OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA Punkty ECTS: 5 W RADZIE EUROPY I UNII EUROPEJSKIEJ Wykładowca: dr Iwona Wrońska Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Prawa Człowieka i systemy ich ochrony

Prawa Człowieka i systemy ich ochrony Prawa Człowieka i systemy ich ochrony Niestacjonarne Studia Administracji 2016/2017 semestr zimowy Mgr Dominika Kuźnicka Katedra Prawa Konstytucyjnego Uniwersytet Wrocławski PLAN ZAJĘĆ 1. Informacje organizacyjne

Bardziej szczegółowo

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm. WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ I MIENIE, FUNDUSZE, AKTYWA I OPERACJE UNII EUROPEJSKIEJ.

PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ I MIENIE, FUNDUSZE, AKTYWA I OPERACJE UNII EUROPEJSKIEJ. C 115/266 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 9.5.2008 PROTOKÓŁ (nr 7) W SPRAWIE PRZYWILEJÓW I IMMUNITETÓW UNII EUROPEJSKIEJ WYSOKIE UMAWIAJĄCE SIĘ STRONY, MAJĄC NA UWADZE, że zgodnie z artykułem 343

Bardziej szczegółowo

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego . Imię i nazwisko Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego 1. Zgodnie z Traktatami założycielskimi, od daty wejścia w życie Traktatu z Lizbony Unia Europejska: a) ma osobowość prawną

Bardziej szczegółowo

Prawa ujęte w Karcie. Steve Peers University of Essex Human Rights Centre wrzesień 2013 r.

Prawa ujęte w Karcie. Steve Peers University of Essex Human Rights Centre wrzesień 2013 r. Prawa ujęte w Karcie Steve Peers University of Essex Human Rights Centre wrzesień 2013 r. Prawa społeczne Tytuł IV Postanowienia ogólne Artykuł 51 potrzeba znalezienia powiązania z prawem UE Artykuł 52.5

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UE NIEZBĘDNY INSTRUMENT W SPRAWACH CUDZOZIEMCÓW POSZUKUJĄCYCH OCHRONY MIĘDZYNARODOWEJ

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UE NIEZBĘDNY INSTRUMENT W SPRAWACH CUDZOZIEMCÓW POSZUKUJĄCYCH OCHRONY MIĘDZYNARODOWEJ KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UE NIEZBĘDNY INSTRUMENT W SPRAWACH CUDZOZIEMCÓW POSZUKUJĄCYCH OCHRONY MIĘDZYNARODOWEJ January 2017 WSTĘP Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej została opracowana w latach 1999-2000.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII Przedmowa do tomu I... XXXV Rozdział 1. Krytyka wartości poznawczej i analitycznej funkcji ochronnej prawa pracy... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Funkcje prawa pracy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Struktura Europejskiej Karty Praw Społecznych

Spis treści. Część I. Struktura Europejskiej Karty Praw Społecznych Literatura... Wykaz skrótów... XIII Wprowadzenie... 1 Część I. Struktura Europejskiej Karty Praw Społecznych Rozdział I. Europejska Karta Społeczna z 1961 r.... 11 Rozdział II. Protokoły Dodatkowe... 31

Bardziej szczegółowo

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH L 290/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 20.10.2012 AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH DECYZJA RADY STOWARZYSZENIA UE-LIBAN NR 2/2012 z dnia 17 września 2012 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników DYREKTYWA RADY 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 21.9.2016 r. JOIN(2016) 42 final 2016/0297 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie podpisania,

Bardziej szczegółowo