Prawo rodzinne i opiekuńcze

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prawo rodzinne i opiekuńcze"

Transkrypt

1 Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze 8. wydanie

2 PODRĘCZNIKI PRAWNICZE T. Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze

3 Ukochanemu synkowi Michałowi

4 Tadeusz Smyczyński profesor dr hab. nauk prawnych Uniwersytet Szczeciński i Instytut Nauk Prawnych PAN Prawo rodzinne i opiekuńcze 8. wydanie uzupełnione i uaktualnione WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2016

5 Wydawca: Aneta Flisek Wydawnictwo C.H.Beck 2016 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: ORTHDRUK, Białystok ISBN ISBN e-book

6 Spis treści Wykaz skrótów... XV Wykaz podręczników... XIX Przedmowa... XXI Wprowadzenie Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne... 1 I. Pojęcie rodziny i jej funkcje Pojęcie Funkcje rodziny... 3 II. Powstanie rodziny... 4 III. Skład rodziny... 4 IV. Więzi rodzinne Pokrewieństwo Powinowactwo Osoby bliskie Stan cywilny Zagadnienie transseksualizmu Prawo rodzinne I. Charakter i funkcje Geneza prawa rodzinnego Budowa Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego II. Źródła prawa rodzinnego i opiekuńczego Konstytucja Kodeks rodzinny i opiekuńczy i inne ustawy III. Główne zasady i kierunki wykładni IV. Orzekanie w sprawach rodzinnych Część pierwsza. Małżeństwo Rozdział I. Zawarcie i unieważnienie małżeństwa Pojęcie małżeństwa I. Definicja i funkcje II. Elementy modelu prawnego Małżeństwo monogamiczne Świeckość małżeństwa Trwałość małżeństwa Równouprawnienie małżonków III. Standard międzynarodowy Zawarcie małżeństwa I. Uwagi wstępne... 28

7 VI Spis treści II. Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego Przesłanki konieczne Przesłanki formalno-porządkowe III. Zawarcie małżeństwa przed duchownym IV. Przeszkody zawarcia małżeństwa Uwagi ogólne Katalog V. Charakter prawny zawarcia małżeństwa Unieważnienie małżeństwa I. Pojęcie II. Przyczyny unieważnienia Przeszkoda wieku Przeszkoda ubezwłasnowolnienia Przeszkoda choroby psychicznej Przeszkoda bigamii Przeszkoda pokrewieństwa i powinowactwa Przeszkoda przysposobienia Stan wyłączający świadome wyrażenie woli Błąd Groźba Przeszkoda dotycząca pełnomocnictwa III. Unieważnienie małżeństwa po jego ustaniu IV. Skutki unieważnienia małżeństwa Charakter prawny Zła wiara przy zawarciu małżeństwa Ustalenie nieistnienia i istnienia małżeństwa I. Powództwo o ustalenie nieistnienia małżeństwa II. Powództwo o ustalenie istnienia małżeństwa III. Unieważnienie aktu małżeństwa Rozdział II. Prawa i obowiązki małżonków Ogólna charakterystyka I. Pojęcie i klasyfikacja II. Zasada równości III. Rozstrzyganie o istotnych sprawach rodziny IV. Standard międzynarodowy Prawa i obowiązki niemajątkowe I. Wspólne pożycie, miejsce zamieszkania II. Obowiązek wierności III. Obowiązek wzajemnej pomocy i współdziałania IV. Nazwisko małżonków Prawa i obowiązki majątkowe I. Obowiązek przyczyniania się do utrzymania rodziny Ogólna charakterystyka Przesłanki Adresat obowiązku Wykonanie obowiązku... 73

8 Spis treści VII 5. Korzystanie z mieszkania II. Upoważnienie do działania za współmałżonka Pojęcie Zakres Przesłanki III. Odpowiedzialność solidarna małżonków Rozdział III. Ustroje majątkowe małżeńskie Pojęcie i rodzaje I. Pojęcie II. Rodzaje III. Standard międzynarodowy Ustrój wspólności ustawowej I. Powstanie II. Wspólność ustawowa a majątki małżonków Wspólność a majątek wspólny Majątek wspólny Charakter prawny wspólności majątkowej Majątek osobisty III. Zarząd majątkiem wspólnym Pojęcie zarządu Wykonywanie zarządu Skuteczność czynności prawnych IV. Przesunięcia praw majątkowych między różnymi majątkami małżonków Umowne ustroje majątkowe małżeńskie. Ustrój przymusowy I. Ustroje umowne Pojęcie Rodzaje ustrojów umownych Forma i zakres umowy Skuteczność umów wobec osób trzecich Zmiana lub rozwiązanie małżeńskiej umowy majątkowej II. Ustrój przymusowy Ustanie ustroju wspólności ustawowej i umownej I. Zdarzenia powodujące ustanie wspólności II. Sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej Uprawnienie osobiste Ważne powody Uchylenie odpowiedzialności za długi III. Oznaczenie dnia ustania wspólności IV. Skutki ustania wspólności majątkowej Zmiana ustroju Majątek małżonków V. Podział majątku wspólnego Sposoby podziału majątku Rozliczenia między małżonkami Odpowiedzialność majątkowa małżonków

9 VIII Spis treści I. Podstawa i charakter odpowiedzialności z majątku wspólnego Podstawa odpowiedzialności Charakter odpowiedzialności II. Odpowiedzialność w czasie trwania wspólności Zakres odpowiedzialności majątkiem wspólnym Tryb orzekania Zaspokojenie z majątku wspólnego należności publicznoprawnych III. Odpowiedzialność małżonków po ustaniu wspólności Rozdział IV. Ustanie małżeństwa Śmierć i uznanie za zmarłego I. Śmierć II. Uznanie za zmarłego Rozwód I. Pojęcie II. Przesłanki Przesłanka rozkładu pożycia Przesłanki wyłączające dopuszczalność rozwodu (tzw. negatywne) a) Wyłączna wina b) Dobro wspólnych małoletnich dzieci c) Sprzeczność rozwodu z zasadami współżycia społecznego III. Wyrok rozwodowy i zakres orzekania Wyrok Zakres orzekania a) Rozstrzygnięcia z urzędu b) Rozstrzygnięcia na wniosek jednego z małżonków c) Rozstrzygnięcie na zgodny wniosek małżonków IV. Standard międzynarodowy V. Skutki wyroku Orzeczenie rozwiązujące małżeństwo Orzeczenie oddalające powództwo VI. Postępowanie w sprawach o rozwód Właściwość sądu Próba pojednania małżonków, mediacja Wyłączność postępowania rozwodowego Integralność wyroku Rozdział V. Separacja małżonków Geneza separacji i jej rola Przesłanki orzeczenia separacji I. Rozkład pożycia małżeńskiego II. Przesłanki negatywne III. Zgodne żądanie małżonków Orzekanie o separacji Skutki separacji i jej ustanie I. Skutki II. Zniesienie separacji

10 Spis treści IX Część druga. Rodzice dzieci Rozdział VI. Pochodzenie dziecka Wstępna charakterystyka I. Ustalenie stanu cywilnego II. Standard międzynarodowy III. Macierzyństwo Urodzenie dziecka i rola aktu urodzenia Sądowe dochodzenie macierzyństwa Charakter prawny wyroku Ustalenie ojcostwa dziecka małżeńskiego I. Uwagi ogólne II. Postępowanie i dowody III. Ojcostwo męża matki dziecka Domniemanie Zaprzeczenie ojcostwa a) Legitymacja czynna b) Legitymacja bierna c) Terminy d) Przesłanki zaprzeczenia ojcostwa Skutki wyroku Ustalenie ojcostwa dziecka pozamałżeńskiego I. Uwagi ogólne II. Uznanie ojcostwa Pojęcie Przesłanki uznania a) Dziecko b) Uznający mężczyzna c) Matka dziecka d) Wymagania formalne e) Nowa postać uznania ojcostwa co do dziecka mającego być poczętym w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji Skutki prawne uznania ojcostwa Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa Zagadnienie bezwzględnej nieważności uznania ojcostwa Wyrok III. Sądowe ustalenie ojcostwa Pojęcie Przesłanki a) Domniemanie ojcostwa b) Obalenie domniemania Legitymacja procesowa i tryb postępowania Charakter wyroku i jego skutki Roszczenia majątkowe związane z ustaleniem ojcostwa a) Alimenty na rzecz dziecka b) Udział ojca w kosztach utrzymania matki dziecka c) Wydatki matki i straty poniesione przez matkę dziecka d) Zabezpieczenie roszczeń matki

11 X Spis treści 6. Pochodzenie dziecka poczętego w wyniku zabiegu medycznie wspomaganej prokreacji Rozdział VII. Władza rodzicielska Pojęcie, podmioty i charakter prawny I. Pojęcie Stosunek prawny Kwestia terminologiczna Standard międzynarodowy II. Podmioty Rodzice Dziecko Treść władzy rodzicielskiej I. Uwagi wstępne II. Piecza nad osobą dziecka Wychowanie i kierowanie dzieckiem Działania kształtujące sytuację prawną dziecka III. Piecza nad majątkiem dziecka Pojęcie Sposób sprawowania zarządu Wyłączenia z zarządu IV. Reprezentacja dziecka Pojęcie i zakres Wyłączenia Wykonywanie władzy rodzicielskiej i odpowiedzialność rodziców I. Dyrektywa ogólna II. Osobiste wykonywanie władzy rodzicielskiej III. Odpowiedzialność rodziców Ustanie władzy rodzicielskiej i jej modyfikacje I. Ustanie Przyczyny ustania władzy rodzicielskiej Pozbawienie władzy rodzicielskiej II. Zmiany w zakresie władzy rodzicielskiej Zawieszenie władzy rodzicielskiej Ograniczenie władzy rodzicielskiej a) Zagrożenie dobra dziecka b) Zarządzenia sądu na podstawie ustawy z r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1654) c) Ograniczenie władzy rodzicielskiej ze względu na szczególną sytuację faktyczną rodziców Piecza zastępcza Stosunki między rodzicami a dzieckiem niezależne od władzy rodzicielskiej. 258 I. Nazwisko dziecka Nazwisko dziecka małżeńskiego Nazwisko dziecka pozamałżeńskiego a) W razie uznania ojcostwa

12 Spis treści XI b) Sądowe ustalenie ojcostwa c) Dziecko o nieustalonym ojcostwie d) Dziecko nieznanych rodziców II. Imię dziecka III. Płeć IV. Wzajemny obowiązek pomocy V. Kontakty z dzieckiem, osobista styczność z dzieckiem Rozdział VIII. Przysposobienie Pojęcie, funkcja społeczna i charakter prawny I. Pojęcie II. Funkcja III. Charakter prawny IV. Standard międzynarodowy Przesłanki przysposobienia I. Przesłanki po stronie przysposobionego Małoletniość Życie Zgoda małoletniego II. Przesłanki po stronie przysposabiającego Wyrażenie woli przysposobienia Różnica wieku Pełna zdolność do czynności prawnych Kwalifikacje podmiotowe III. Inne przesłanki Zgoda rodziców Adopcja zagraniczna Rodzaje przysposobienia i ich skutki I. Przysposobienie pełne rozwiązywalne Powstanie stosunku rodzicielskiego Imię i nazwisko Stan cywilny II. Przysposobienie całkowite Anonimowość i nierozwiązywalność Nowy stan cywilny Niedopuszczalność ustalenia naturalnego pochodzenia Zmiana nazwiska Zakaz przysposobienia pasierba Dziedziczenie III. Przysposobienie niepełne Ustanie stosunku przysposobienia I. Przyczyny ustania (wygaśnięcia) stosunku przysposobienia II. Przesłanki rozwiązania przysposobienia Ważne powody Dobro dziecka III. Skutki rozwiązania przysposobienia Stan cywilny

13 XII Spis treści 2. Władza rodzicielska Prawa spadkowe Obowiązek alimentacyjny Rozdział IX. Obowiązek alimentacyjny Pojęcie i funkcja obowiązku alimentacyjnego I. Pojęcie Uwagi ogólne Źródło obowiązku alimentacyjnego Charakterystyka prawna II. Funkcja III. Standard międzynarodowy Zakres podmiotowy i kolejność obowiązków alimentacyjnych I. Krąg osób uprawnionych i zobowiązanych Krewni Przysposobienie Powinowaci Małżonkowie Inne osoby II. Kolejność Przesłanki i treść obowiązku alimentacyjnego I. Przesłanki powstania roszczenia Przesłanki podstawowe wszystkich roszczeń a) Stan potrzeby niedostatek b) Możliwość wykonania Przesłanki w odniesieniu do niesamodzielnego dziecka Przesłanki obowiązku między rodzeństwem Przesłanki obowiązku między powinowatymi a) Roszczenie pasierba b) Roszczenie ojczyma i macochy Niegodność alimentacji II. Treść i zakres obowiązku alimentacyjnego Treść Zakres Funkcja świadczeń socjalnych Wykonanie obowiązku alimentacyjnego i ochrona roszczeń I. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego Sposoby wykonania świadczenia a) Płatność w gotówce b) Osobiste starania Obowiązek wspólny kilku zobowiązanych Rola umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego II. Ochrona roszczeń alimentacyjnych Ochrona realnej wartości zasądzonych alimentów a) Zmiana stosunków gospodarczych b) Zmiana stosunków Zabezpieczenie wykonania obowiązku a) Obawa niewykonania obowiązku

14 Spis treści XIII b) Normy proceduralne c) Egzekucja alimentów Wygaśnięcie obowiązku i przedawnienie roszczenia I. Wygaśnięcie II. Przedawnienie Przedmiot przedawnienia Bieg przedawnienia Część trzecia. Prawo opiekuńcze Rozdział X. Opieka Wprowadzenie I. Zagadnienia terminologiczne II. Cel i charakter prawny opieki III. Cechy prawa opiekuńczego Powszechność Wyłączność sądu opiekuńczego Dobro osoby poddanej opiece IV. Organy opieki Opieka nad małoletnim I. Ustanowienie opieki II. Ustanowienie opiekuna Wybór postaci opieki Wybór osoby opiekuna Objęcie opieki III. Sprawowanie opieki piecza opiekuńcza Treść opieki nad małoletnim Piecza nad osobą dziecka Piecza nad majątkiem Reprezentacja Odpłatność i osobiste sprawowanie opieki Odpowiedzialność opiekuna IV. Nadzór nad sprawowaniem opieki V. Zwolnienie opiekuna VI. Ustanie opieki Przyczyny ustania opieki Skutki ustania opieki (zwolnienia opiekuna) a) Zwrot majątku b) Rachunek końcowy c) Pilne sprawy d) Przedawnienie roszczeń Opieka nad całkowicie ubezwłasnowolnionym I. Cel i ustanowienie opieki II. Swoiste unormowania opieki nad ubezwłasnowolnionym III. Ustanie opieki Rozdział XI. Kuratela Pojęcie i funkcje kurateli

15 XIV Spis treści I. Pojęcie II. Funkcje Typy i rodzaje kurateli I. Typ kurateli trwałej, o znacznym zakresie pieczy Kuratela dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej Kuratela dla osoby ułomnej (niepełnosprawnej) II. Typ kurateli z ograniczonym zakresem pieczy Ustanie kurateli Indeks rzeczowy

16 Wykaz skrótów 1. Akty normatywne BGB... Bürgerliches Gesetzbuch (Kodeks cywilny z 1896 r. obowiązujący w Republice Federalnej Niemiec) EKSPDP... Europejska Konwencja o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego z r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 79, poz. 888) KC... Kodeks cywilny KK... Kodeks karny KKW... Kodeks karny wykonawczy KPC... Kodeks postępowania cywilnego KPA... Kodeks postępowania administracyjnego KPK... Kodeks postępowania karnego KRO... Kodeks rodzinny i opiekuńczy Konkordat... Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską z r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318) Konstytucja RP... Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) KPD... Konwencja o prawach dziecka z r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.) PrASC... ustawa z r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz ze zm.) PrUpad... ustawa z r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.) PWKRO... ustawa z r. Przepisy wprowadzające Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 60) SystPieczZastU... ustawa z r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 575 ze zm.) 2. Akty prawa międzynarodowego Rekomendacja... Rekomendacja Rady Europy Nr R(84)4 z 1984 r. w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej 3. Czasopisma KPP... Kwartalnik Prawa Prywatnego NP... Nowe Prawo OSN... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna oraz Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

17 XVI Wykaz skrótów OSPiKA... Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych Pal.... Palestra PiP... Państwo i Prawo Pr. Praw. U.Śl.... Prace Prawnicze Uniwersytetu Śląskiego PS... Przegląd Sądowy. Czasopismo poświęcone prawnym zagadnieniom wymiaru sprawiedliwości Rej.... Rejent RPEiS... Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Rzeczposp.... Rzeczpospolita St. Cyw.... Studia Cywilistyczne St. Pr.... Studia Prawnicze St. Pr. Pryw.... Studia Prawa Prywatnego TPP... Transformacja Prawa Prywatnego ZNUJ... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego ZNUS... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego ZNUWr... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego 4. Literatura Adamski, Socjologia... F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Warszawa 1982 Dobrzański, Ignatowicz, Komentarz... Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, praca zbiorowa pod red. B. Dobrzańskiego i J. Ignatowicza, Warszawa 1975 Dolecki, Sokołowski, Komentarz KRO Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2013 Grzybowski, Prawo... S. Grzybowski, Prawo rodzinne. Zarys wykładu, Warszawa 1980 Ignatowicz, Prawo... J. Ignatowicz, Prawo rodzinne. Zarys wykładu, Warszawa 1995 Ignatowicz, Nazar, Prawo rodzinne J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Warszawa 2005, 2010, 2012 Piasecki, Komentarz... Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006 Pietrzykowski, Komentarz... Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, pod red. J. Pietrzykowskiego, Warszawa 1993, 2010, 2012 Radwański, Olejniczak.. Prawo cywilne. Część ogólna, 2011 Radwański, Prawo... Z. Radwański, Prawo cywilne część ogólna, Warszawa 2002 Strzebinczyk, Prawo rodzinne,... J. Strzebinczyk, Prawo rodzinne, Warszawa 2013 System prawa cywilnego System prawa cywilnego, t. I, S. Grzybowski, redaktor tomu, Ossolineum 1985 System Pr. Pryw.... System Prawa Prywatnego, t. 11, Warszawa 2009, 2014, t. 12, Prawo rodzinne i opiekuńcze, pod red. T. Smyczyńskiego, Warszawa 2003, 2011

18 Wykaz skrótów XVII System prawa rodzinnego... System prawa rodzinnego i opiekuńczego, praca zbiorowa pod red. J. S. Piątowskiego, Ossolineum 1985 Szer, Prawo... S. Szer, Prawo rodzinne, Warszawa 1966 Tyszka, Socjologia... Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Warszawa 1979 Walaszek, Zarys... B. Walaszek, Zarys prawa rodzinnego i opiekuńczego, Warszawa 1971 Winiarz, Prawo... J. Winiarz, Prawo rodzinne, Warszawa 1994 Zieliński, Prawo... Prawo rodzinne i opiekuńcze w zarysie, Warszawa Orzecznictwo Wytyczne SN z 1952 r... Wytyczne Sądu Najwyższego z r. w sprawie sądowego ustalenia ojcostwa, OSN 1953, poz. 31 Wytyczne SN z 1955 r... Wytyczne Sądu Najwyższego z r. w zakresie zastosowania art. 29 KRO, OSN 1955, poz. 46 Wytyczne SN z 1968 r... Wytyczne Sądu Najwyższego z r. w zakresie stosowania przepisów art. 56 oraz art. 58 KRO, OSN 1968, poz. 77 Wytyczne SN z 1974 r... Wytyczne Sądu Najwyższego z r. w zakresie stosowania przepisów o podziale majątku wspólnego małżonków, w wypadku gdy w skład tego majątku wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu, OSN 1975, poz. 37 Wytyczne SN z 1978 r... Wytyczne Sądu Najwyższego z r. w zakresie orzekania w wyroku rozwodowym o wspólnym mieszkaniu zajmowanym przez małżonków oraz o podziale majątku wspólnego, OSN 1978, poz. 39 Wytyczne SN z 1987 r... Wytyczne Sądu Najwyższego z r. w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty, OSN 1988, poz. 42 Zalecenia kierunkowe z 1976 r.... Zalecenia kierunkowe Sądu Najwyższego z r. w sprawie wzmożenia ochrony rodziny, OSN 1976, poz Inne skróty Dz.U.... Dziennik Ustaw kan.... kanon Nb.... numer brzegowy orz.... orzeczenie SN... Sąd Najwyższy SN (7)... Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów tekst jedn.... tekst jednolity uchw.... uchwała USC... urząd stanu cywilnego wyr.... wyrok zd.... zdanie ze zm.... ze zmianami

19

20 Wykaz podręczników Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. B. Dobrzańskiego i J. Ignatowicza, Warszawa 1975 Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, pod red. J. Pietrzykowskiego, Warszawa 1993 Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2003 Podręczniki: M. Andrzejewski, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2004, 2010 S. Grzybowski, Prawo rodzinne. Zarys wykładu, Warszawa 1980 J. Ignatowicz, Prawo rodzinne. Zarys wykładu, Warszawa 1995 J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Warszawa 2005, 2012 Z. Radwański, Prawo cywilne część ogólna, Warszawa 1994 Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne część ogólna, Warszawa 2011 System prawa rodzinnego i opiekuńczego, pod red. J. S. Piątowskiego, Ossolineum 1985 System prawa cywilnego, t. I, pod red. S. Grzybowskiego, Ossolineum 1985 System Prawa Prywatnego, Prawo cywilne, część ogólna, t. 2, pod red. Z. Radwańskiego, Warszawa 2002 J. Strzebińczyk, Prawo rodzinne, Kraków 2002, 2010 S. Szer, Prawo rodzinne, Warszawa 1966 B. Walaszek, Zarys prawa rodzinnego i opiekuńczego, Warszawa 1971 J. Winiarz, J. Gajda, Prawo rodzinne, Warszawa 2001 T. Sokołowski, Prawo rodzinne. Zarys wykładu, Poznań 2003, 2013 A. Zieliński, Prawo rodzinne i opiekuńcze w zarysie, Warszawa 2000

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Tadeusz Smyczyński

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Tadeusz Smyczyński PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Autor: Tadeusz Smyczyński Wprowadzenie ő 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne rodziny i jej funkcje 2. Funkcje rodziny II. Powstanie rodziny III. Skład rodziny IV. Więzi

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze Podręczniki Prawnicze Prawo rodzinne i opiekuńcze Tadeusz Smyczyński 6. wydanie C. H. Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze Ukochanemu synkowi Michałowi Prawo rodzinne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XV Wykaz podręczników... XIX Przedmowa... XXI

Spis treści. Wykaz skrótów... XV Wykaz podręczników... XIX Przedmowa... XXI Spis treści Wykaz skrótów... XV Wykaz podręczników... XIX Przedmowa... XXI Wprowadzenie... 1 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne... 1 I. Pojęcie rodziny i jej funkcje... 1 1. Pojęcie... 1 2. Funkcje

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów...

Spis treści. Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Zagadnienie 1. Zawarcie małżeństwa... 1 1.1. Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC... 2 1.1.1. Przesłanki zawarcia małżeństwa... 2 1.1.2. Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... Wstęp... XXII

Spis treści. Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... Wstęp... XXII Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... XI XIII XV Wstęp... XXII Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne... 1 1. Rodzina i powiązania rodzinne... 1 2. Prawo rodzinne i źródła prawa rodzinnego...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V Wstęp... Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII

Spis treści. Przedmowa... V Wstęp... Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII Spis treści Przedmowa... V Wstęp... VII Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII Rozdział I. Rodzina i prawo rodzinne... 1 1. Rodzina i powiązania rodzinne... 1

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II. SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa do wydania Piątego... XI XIII XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa... 3 I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp PRAWO RODZINNE Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne 1.Rodzina i powiązania rodzinne 2.Prawo

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze Małgorzata Łączkowska Anna Natalia Schulz Anna Urbańska-Łukaszewicz Prawo rodzinne i opiekuńcze testy pytania kazusy tablice 2. wydanie REPETYTORIA C H BECK Prawo rodzinne i opiekuńcze W sprzedaży: A.

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autor: Jerzy Strzebinczyk

PRAWO RODZINNE. Autor: Jerzy Strzebinczyk PRAWO RODZINNE Autor: Jerzy Strzebinczyk Wykaz skrótów Przedmowa do wydania trzeciego Część pierwsza Zagadnienia wprowadzające ő 1. Źródła, systematyka i przedmiot prawa rodzinnego 1. Powojenne regulacje

Bardziej szczegółowo

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 1. 2. Prawne definicje rodziny Wspieranie rodziny w świetle ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej Prawne definicje

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne 2. Stan cywilny

Spis treści Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne 2. Stan cywilny str. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIII Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne... 2 I. Pojęcie rodziny i jej funkcje... 2 II. Powstanie rodziny... 5 III.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2.

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2. str. Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XIII Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka.............

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział 1. Spadki 1 Pytanie 1 41 16 Pytanie 42 257 Część B. Kazusy Kazus 1. Zmiana postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku 183 Kazus 2.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa Wykaz skrótów

Przedmowa Wykaz skrótów Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów V XIII Rodzice - dzieci Rozdział I. Pochodzenie dziecka. Wstępna charakterystyka l 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2 I. Uwagi wstępne 2 II. Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa.................................................... Wykaz skrótów................................................. str. V XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające........................... 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze Ćwiczenia Becka Michał Snitko-Pleszko Prawo rodzinne i opiekuńcze tablice testy 2. wydanie Wydawnictwo C. H. Beck Ćwiczenia Becka Prawo rodzinne i opiekuńcze W sprzedaży: (red.) J. Ignaczewski MAŁŻEŃSKIE

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIKI PRAWNICZE. Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze

PODRĘCZNIKI PRAWNICZE. Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Tadeusz Smyczyński Prawo rodzinne i opiekuńcze Ukochanemu synkowi Michałowi Prawo rodzinne i opiekuńcze Tadeusz Smyczyński profesor dr hab. nauk prawnych Uniwersytet Szczeciński i

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... XI XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY

KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY KOMENTARZ Marek Andrzejewski, Henryk Dolecki, Anita Lutkiewicz-Rucińska, Adam Olejniczak, Tomasz Sokołowski, Anna Sylwestrzak, Andrzej Zielonacki KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY pod redakcją Henryka Doleckiego

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuñcze

Prawo rodzinne i opiekuñcze Ma³gorzata ¹czkowska Anna Natalia Schulz Anna Urbañska Prawo rodzinne i opiekuñcze testy pytania kazusy tablice REPETYTORIA C H BECK REPETYTORIA C. H. BECK Prawo rodzinne i opiekuñcze W sprzeda y: A.K.

Bardziej szczegółowo

ROZWÓD aspekty proceduralne i materialnoprawne.

ROZWÓD aspekty proceduralne i materialnoprawne. Marta Witoszyńska Sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi KONSPEKT WYKŁADU Z ZAKRESU PRAWA RODZINNEGO NA SZKOLENIE ORGANIZOWANE W SŁOKU W DNIACH 27-29 LISTOPADA 2009r. PRZEZ OKRĘGOWĄ IZBĘ RADCÓW PRAWNYCH W ŁODZI

Bardziej szczegółowo

Na egzamin! i nieletnich. w pigułce 2. wydanie. Zawiera pytania, które padły na egzaminie! szybko zwięźle i na temat. Wydawnictwo C.H.

Na egzamin! i nieletnich. w pigułce 2. wydanie. Zawiera pytania, które padły na egzaminie! szybko zwięźle i na temat. Wydawnictwo C.H. Na egzamin! PRAWO rodzinne i nieletnich w pigułce 2. wydanie Zawiera pytania, które padły na egzaminie! szybko zwięźle i na temat Wydawnictwo C.H.Beck PRAWO RODZINNE i NIELETNICH w pigułce Inne w tej serii:

Bardziej szczegółowo

Wykłady Becka. Arkadiusz Krzysztof Bieliński Maciej Pannert. Prawo rodzinne. Wydawnictwo C. H. Beck

Wykłady Becka. Arkadiusz Krzysztof Bieliński Maciej Pannert. Prawo rodzinne. Wydawnictwo C. H. Beck Wykłady Becka Arkadiusz Krzysztof Bieliński Maciej Pannert Prawo rodzinne Wydawnictwo C. H. Beck Wykłady Becka Prawo rodzinne Polecamy w serii: K. Bagan-Kurluta PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE, wyd. 3 J.

Bardziej szczegółowo

Zdzisław Krzemiński. Alimenty i ojcostwo. Komentarz

Zdzisław Krzemiński. Alimenty i ojcostwo. Komentarz Zdzisław Krzemiński Alimenty i ojcostwo Komentarz Zdzisław Krzemiński Alimenty i ojcostwo Komentarz 3. wydanie Warszawa 2008 Stan prawny na 1 stycznia 2008 Wydawca: Izabela Dorf Sk³ad i ³amanie: Studio

Bardziej szczegółowo

Postępowanie cywilne

Postępowanie cywilne Kinga Flaga-Gieruszyńska Postępowanie cywilne pytania 7. wydanie REPETYTORIA C H BECK Postępowanie cywilne W sprzedaży: E. Marszałkowska-Krześ (red.) POSTĘPOWANIE CYWILNE, wyd. 2 Podręczniki Prawnicze

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIII XV XIX Rozdział I. Władza rodzicielska A. Komentarz tezowy... 3 Kodeks rodzinny i opiekuńczy.... 3 Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo... 3 Dział

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury...

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa................................................ Wykaz skrótów............................................. Wykaz literatury............................................ XIII XV XIX Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów Wykaz ważniejszych skrótów... 11 1. Czasopisma... 11 2. Piśmiennictwo... 12 Wprowadzenie... 13 Rozdział I Regulacja skutków prawnych separacji w prawie obcym i kanonicznym oraz w prawie polskim w ujęciu

Bardziej szczegółowo

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Pochodzenie dziecka i władza rodzicielska po nowelizacji Art KRO

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Pochodzenie dziecka i władza rodzicielska po nowelizacji Art KRO KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Pochodzenie dziecka i władza rodzicielska po nowelizacji Art. 61 9 113 6 KRO Polecamy nasze publikacje: Pod red. Tadeusza Smyczyńskiego PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE, Tom 12 System

Bardziej szczegółowo

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Tekst ustawy + schematy. Bronisław Czech. Wydanie 1

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Tekst ustawy + schematy. Bronisław Czech. Wydanie 1 KRO Tekst ustawy + schematy Kodeks rodzinny i opiekuńczy Bronisław Czech PASC Prawo o aktach stanu cywilnego Wydanie 1 SPIS TREŚCI OGÓLNY* 1) KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Krótkie Komentarze Becka Jacek Ignaczewski Kodeks rodzinny i opiekuńczy Komentarz C. H. Beck KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Kodeks rodzinny i opiekuńczy Polecamy nasze publikacje z serii Krótkie Komentarze Becka:

Bardziej szczegółowo

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zamów książkę w księgarni internetowej. Stan prawny: luty 2015 roku 3.

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zamów książkę w księgarni internetowej. Stan prawny: luty 2015 roku 3. KRO Kodeks rodzinny i opiekuńczy PASC Prawo o aktach stanu cywilnego Stan prawny: luty 2015 roku Zamów książkę w księgarni internetowej 3. WYDANIE Stan prawny na 2 lutego 2015 r. Wydawca: Małgorzata Stańczak

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego TEKSTY USTAW 6. WYDANIE Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego TEKSTY USTAW Zamów książkę w księgarni internetowej 6. WYDANIE

Bardziej szczegółowo

20. godz. wykład; 10. godz. - ćwiczenia

20. godz. wykład; 10. godz. - ćwiczenia I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Prawo rodzinne i opiekuńcze 2. Kod modułu 12-DDS12 3. Rodzaj modułu : wykład obowiązkowy, ćwiczenia obowiązkowe 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo Społeczne

Bardziej szczegółowo

Prawo prywatne międzynarodowe

Prawo prywatne międzynarodowe Wykłady Becka Katarzyna Bagan-Kurluta Prawo prywatne międzynarodowe 4. wydanie Wydawnictwo C.H.Beck Wykłady Becka Prawo prywatne międzynarodowe W sprzedaży: J. Gołaczyński PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE,

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne część ogólna

Prawo cywilne część ogólna Marcin Hałgas Piotr Kostański Prawo cywilne część ogólna pytania kazusy tablice 4. wydanie REPETYTORIA C H BECK Prawo cywilne część ogólna W sprzedaży: E. Gniewek PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO, wyd. 4 Studia

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ze schematami Bronisław Czech SCHEMATY rok akademicki 2016 ŕ2017 Kodeks rodzinny i opiekuńczy ze schematami Bronisław Czech TEKSTY USTAW Zamów książkę w księgarni internetowej

Bardziej szczegółowo

Pytania z przedmiotu prawo prawo rodzinne i opiekuńcze na kolokwium ustne w 2014r. II rok aplikacji radcowskiej

Pytania z przedmiotu prawo prawo rodzinne i opiekuńcze na kolokwium ustne w 2014r. II rok aplikacji radcowskiej Pytania z przedmiotu prawo prawo rodzinne i opiekuńcze na kolokwium ustne w 2014r. II rok aplikacji radcowskiej 1. Ustawowe przesłanki zawarcia małżeństwa. 2. Powództwo o ustalenie nieistnienia małżeństwa

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: dr Justyna Stadniczeńko Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

REPETYTORIA BECKA. Spadki i prawo rodzinne

REPETYTORIA BECKA. Spadki i prawo rodzinne REPETYTORIA BECKA Spadki i prawo rodzinne Polecamy w tej serii: POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE POSTĘPOWANIE CYWILNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO CYWILNE CZĘŚĆ OGÓLNA, wyd. 5 PRAWO HANDLOWE I GOSPODARCZE PRAWO

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa... 15. Wprowadzenie... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa... 15. Wprowadzenie... 27 Wykaz skrótów..................................................... 13 Przedmowa........................................................ 15 Wprowadzenie.....................................................

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze Aplikacje Prawnicze Rodzinne Natalia Szok, Radosław Terlecki Prawo rodzinne i opiekuńcze Praktyka, orzecznictwo, kazusy Law in Action czyli: Procedura w praktyce Przydatne porady Orzecznictwo C.H.Beck

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. 1. Zawarcie małżeństwa. Tabl. 1. Systematyka kodeksu. Tabl. 2. Źródła Prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozdział I.

Rozdział I. 1. Zawarcie małżeństwa. Tabl. 1. Systematyka kodeksu. Tabl. 2. Źródła Prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozdział I. Część A. Tablice Rozdział I. Małżeństwo Rozdział I. 1. Małżeństwo 1. Zawarcie małżeństwa Literatura: R. A. Domański, Konstytutywny czy deklaratywny charakter sporządzenia aktu małżeństwa w USC w przypadku

Bardziej szczegółowo

Ubezwłasnowolnienie. w polskim systemie prawnym. Aspekty materialnoprawne i formalnoprawne. Larysa Ludwiczak. Wydanie 1

Ubezwłasnowolnienie. w polskim systemie prawnym. Aspekty materialnoprawne i formalnoprawne. Larysa Ludwiczak. Wydanie 1 Ubezwłasnowolnienie w polskim systemie prawnym Aspekty materialnoprawne i formalnoprawne Larysa Ludwiczak Wydanie 1 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Joanna Ośka Opracowanie redakcyjne: Agata Raczkowska

Bardziej szczegółowo

ZARZĄD MAJĄTKIEM WSPÓLNYM MAŁŻONKÓW. Krzysztof Gołębiowski

ZARZĄD MAJĄTKIEM WSPÓLNYM MAŁŻONKÓW. Krzysztof Gołębiowski ZARZĄD MAJĄTKIEM WSPÓLNYM MAŁŻONKÓW Krzysztof Gołębiowski Warszawa 2012 Spis treści Wykaz skrótów / 13 Rozdział I Ustrój wspólności ustawowej i majątek wspólny małżonków / 15 1. Małżeński ustrój majątkowy

Bardziej szczegółowo

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Obowiązek alimentacyjny po nowelizacji

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Obowiązek alimentacyjny po nowelizacji KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Obowiązek alimentacyjny po nowelizacji Polecamy nasze publikacje: Pod red. Tadeusza Smyczyńskiego PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE, Tom 12 System Prawa Prywatnego Henryk Haak PRAWO

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE 4. WYDANIE

PRAWO RODZINNE 4. WYDANIE PRAWO RODZINNE 4. WYDANIE Jerzy Strzebinczyk Warszawa 2013 Stan prawny na 30 września 2012 r. Wydawca Dominika Leszczyńska Redaktor prowadzący Marzena Molatta Opracowanie redakcyjne Katarzyna Świerk-Bożek

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Instytucje prawne regulujące sytuację dziecka w rodzinie... 17 1. Władza rodzicielska... 17 1.1. Rodzice... 17 1.2. Reprezentowanie małoletniego... 21 1.3. Zakres

Bardziej szczegółowo

Spis treści Część A. Komentarz praktyczny do poszczególnych instytucji i spraw z zakresu materialnego prawa rodzinnego

Spis treści Część A. Komentarz praktyczny do poszczególnych instytucji i spraw z zakresu materialnego prawa rodzinnego Spis treści O Autorce... Przedmowa... Wykaz skrótów... XLIII XLV XLVII Część A. Komentarz praktyczny do poszczególnych instytucji i spraw z zakresu materialnego prawa rodzinnego... 1 1. Uwagi wstępne...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 19. Słowo wstępne... 23

Spis treści. Wykaz skrótów... 19. Słowo wstępne... 23 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 19 Słowo wstępne.................................................. 23 ROZDZIAŁ 1. Komentarz ogólny do spraw opiekuńczych

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Kodeks rodzinny i opiekuńczy J. Gajda / J. Ignatowicz / J. Pietrzykowski K. Pietrzykowski / J. Winiarz Kodeks rodzinny i opiekuńczy Komentarz Pod redakcją Krzysztofa Pietrzykowskiego 3. wydanie Wydawnictwo C. H. Beck Kodeks rodzinny

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Art. 61 7. [Pokrewieństwo] 1. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej.

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze APLIKACJE PRAWNICZE AKTA, KAZUSY to: ORZECZNICTWO TABELE YTANIA Pi ODPOWIEDZI ( ) Na plusika Co powinien rozważyć sąd rozstrzygając kwestię powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rozwiedzionych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... XIII

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... XIII Przedmowa.................................................. XI Wykaz skrótów............................................... XIII A. Tekst ustawy.............................................. 1 Kodeks rodzinny

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie Wstęp do wydania drugiego Wykaz skrótów KSIĘGA CZWARTA. Prawo spadkowe Rozdział I. Przepisy ogólne

Spis treści Wprowadzenie Wstęp do wydania drugiego Wykaz skrótów KSIĘGA CZWARTA. Prawo spadkowe Rozdział I. Przepisy ogólne Wprowadzenie.................................................... XV Wstęp do wydania drugiego......................................... XIX Wykaz skrótów...................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... Wykaz skrótów...

Spis treści. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... IX XIII Część I. Wzory pism procesowych w sprawach rodzinnych... 1 Uwagi wstępne... 3 Dział I. Wzory pozwów i wniosków wszczynających postępowanie nieprocesowe w sprawach

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.............................................. 13 Wstęp..................................................... 15 1. Uwagi ogólne materialne i procesowe.........................

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne. Jerzy Strzebinczyk

Prawo rodzinne. Jerzy Strzebinczyk Prawo rodzinne Jerzy Strzebinczyk Warszawa 2010 Stan prawny na dzień 1 lipca 2010 r. Recenzent: Prof. dr hab. Tadeusz Smyczyński Wydawca: Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący: Joanna Cybulska

Bardziej szczegółowo

Prawo prywatne międzynarodowe

Prawo prywatne międzynarodowe Prawo prywatne międzynarodowe Rok akademicki 2017/2018 Zajęcia nr 4 mgr Maria Dymitruk maria.dymitruk@uwr.edu.pl Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej Pytania 1. Jakie

Bardziej szczegółowo

WIELKI ZBIÓR PISM. Tom 3. Prawo rodzinne

WIELKI ZBIÓR PISM. Tom 3. Prawo rodzinne WIELKI ZBIÓR PISM Tom 3. Prawo rodzinne I Polecamy nastêpuj¹ce publikacje: Pod red. Tadeusza Smyczyñskiego PRAWO RODZINNE I OPIEKUÑCZE, Tom 12 System Prawa Prywatnego Pod red. Krzysztofa Pietrzykowskiego

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Wytoczenie powództwa przez prokuratora w sprawach cywilnych w świetle obowiązującego Kodeksu postępowania cywilnego Uwagi wprowa

Rozdział II. Wytoczenie powództwa przez prokuratora w sprawach cywilnych w świetle obowiązującego Kodeksu postępowania cywilnego Uwagi wprowa Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wstęp... 1 1. Cel i zakres ujęcia tematu... 1 2. Metodologia badań własnych... 2 3. Struktura pracy... 5 Rozdział I. Geneza i ewolucja legitymacji prokuratora do wytoczenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13 Wykaz skrótów................................. 11 Wstęp....................................... 13 ROZDZIAŁ 1. Materialnoprawne aspekty ubezwłasnowolnienia... 17 1.1. Zaburzenia psychiczne jako przesłanka

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy prawa rodzinnego Kod przedmiotu

Wybrane problemy prawa rodzinnego Kod przedmiotu Wybrane problemy prawa rodzinnego - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Wybrane problemy prawa rodzinnego Kod przedmiotu 10.9-WP-PEDP-WPPR-C_pNadGenWQZIQ Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów......................................... 11 Wprowadzenie......................................... 15 Rozdział I. Umowne ustroje majątkowe małżonków................. 23 1. Małżeńskie ustroje

Bardziej szczegółowo

SKRYPTY BECKA. Prawo rodzinne i opiekuńcze

SKRYPTY BECKA. Prawo rodzinne i opiekuńcze SKRYPTY BECKA Prawo rodzinne i opiekuńcze W sprzedaży: T. Smyczyński PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE, t. 11, wyd. 2 System Prawa Prywatnego K. Gromek KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY. KOMENTARZ, wyd. 4 Komentarz

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne: Wykłady: 18. Ćwiczenia: 9.

niestacjonarne: Wykłady: 18. Ćwiczenia: 9. Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Prawo rodzinne Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Ochrona praw rodzinnych

Rozdział II. Ochrona praw rodzinnych Rozdział II. Ochrona praw rodzinnych 3. Prawa rodzinne I. Pojęcie praw rodzinnych Jak już wyżej przedstawiono, stosunki prawnorodzinne są to naturalne stosunki pokrewieństwa (macierzyństwo i ojcostwo)

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka

Ogólna charakterystyka POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA W SŁUPSKU Ogólna charakterystyka 2 małżeńskich ustrojów majątkowych. Marlena Stępień III pedagogika opiekuńczo-wychowawcza grupa C Słupsk 2001 Zawarcie małżeństwa powoduje

Bardziej szczegółowo

1. Wśród elementów stanu cywilnego wymienić można:

1. Wśród elementów stanu cywilnego wymienić można: Część A. Testy Test 1 1. Wśród elementów stanu cywilnego wymienić można: a) wiek, b) płeć, c) kolor oczu, d) pochodzenie od określonych osób, e) pozostawanie bąd bąd nie w związku małżeńskim. 2. Gdy przed

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne I. Podmiot. Osoby fizyczne Wykład 2 Podmioty prawa cywilnego: Osoby fizyczne

Prawo cywilne I. Podmiot. Osoby fizyczne Wykład 2 Podmioty prawa cywilnego: Osoby fizyczne Prawo cywilne I Wykład 2 Podmioty prawa cywilnego: Osoby fizyczne Podmiot Art. 1 KC dualizm podmiotów prawa cywilnego Historycznie: j.g.u Podmioty prawa cywilnego Osoby fizyczne Osoby prawne Problem tzw.

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE. Maksymilian Pazdan. Wydanie IX uaktualnione. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis^

PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE. Maksymilian Pazdan. Wydanie IX uaktualnione. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis^ PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE Maksymilian Pazdan Wydanie IX uaktualnione Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis^ Warszawa 2005 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA SKRÓTÓW 11 PRZEDMOWA 15 Część ogólna Rozdział I. WIADOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Skutki prawne separacji małżonków. Anna Sylwestrzak

Skutki prawne separacji małżonków. Anna Sylwestrzak Skutki prawne separacji małżonków Anna Sylwestrzak Skutki prawne separacji małżonków Anna Sylwestrzak monografie Stan prawny na 1 czerwca 2007 r. Redakcja: Izabela Ratusińska Wydawca: Justyna Kossak Sk³ad,

Bardziej szczegółowo

1. Wśród elementów stanu cywilnego wymienić można:

1. Wśród elementów stanu cywilnego wymienić można: Test 1 1. Wśród elementów stanu cywilnego wymienić można: a) wykonywany zawód, b) numer buta, c) kolor włosów, d) pochodzenie od określonych osób, e) pozostawanie bądź nie w związku małżeńskim. 2. Gdy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa.................................................... Wykaz skrótów................................................. str. V XV Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego..............

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze Podręczniki Prawnicze Prawo rodzinne i opiekuńcze Tadeusz Smyczyński 5. wydanie C. H. Beck PODRÊCZNIKI PRAWNICZE Tadeusz Smyczyñski Prawo rodzinne i opiekuñcze Ukochanemu synkowi Micha³owi Prawo rodzinne

Bardziej szczegółowo

Podręczniki Prawnicze. Prawo rodzinne. Arkadiusz Krzysztof Bieliński Maciej Pannert. 2. wydanie. C.H.Beck

Podręczniki Prawnicze. Prawo rodzinne. Arkadiusz Krzysztof Bieliński Maciej Pannert. 2. wydanie. C.H.Beck Podręczniki Prawnicze Prawo rodzinne Arkadiusz Krzysztof Bieliński Maciej Pannert 2. wydanie C.H.Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert Prawo rodzinne W sprzedaży: T.

Bardziej szczegółowo

I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo proponuję

I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo proponuję 1 W odniesieniu do zagadnień omówionych w podręczniku Elementy Prawa w dziale Prawo Rodzinne proponuję do wykorzystania następującą dodatkową tematykę: I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo

Bardziej szczegółowo

Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA. z dnia 12 listopada 1965 r.

Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA. z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe Ostatnio wprowadzona aktualizacja: 1999.12.16 zm. Dz.U.99.52.532 USTAWA z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z dnia 17 listopada 1965 r.) I. Przepisy

Bardziej szczegółowo

SKRYPTY BECKA. Prawo rodzinne i opiekuńcze

SKRYPTY BECKA. Prawo rodzinne i opiekuńcze SKRYPTY BECKA Prawo rodzinne i opiekuńcze W sprzedaży: T. Smyczyński PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE, t. 12 System Prawa Prywatnego K. Gromek KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY. KOMENTARZ, wyd. 3 Komentarz Becka

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego 1. Pojęcie prawa spadkowego

Spis treści Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego 1. Pojęcie prawa spadkowego Przedmowa... Wykaz skrótów... V XV Rozdział I. Pojęcie, funkcje i źródła prawa spadkowego... 1 1. Pojęcie prawa spadkowego... 4 I. Uwagi ogólne... 4 II. Prawo spadkowe a inne działy prawa cywilnego...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. Wykaz skrótów

Spis treści. Przedmowa. Wykaz skrótów Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Rozdział XV. Prawo właściwe dla powstania i ochrony praw własności intelektualnej 62. Wprowadzenie 63. Lex lociprotectionis I. Zasada terytorializmu i uniwersalizmu

Bardziej szczegółowo

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy Skrypt powstał wyłącznie na podstawie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie wykorzystywałem w pracach nad nim żadnego orzecznictwa ani opracowań doktrynalnych. Głównym zadaniem

Bardziej szczegółowo

USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r.

USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (tekst pierwotny: Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59) (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., Nr 131, poz. 788) TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne część ogólna

Prawo cywilne część ogólna Podręczniki Prawnicze Prawo cywilne część ogólna Zbigniew Radwański Adam Olejniczak 13. wydanie C.H.Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Zbigniew Radwański, Adam Olejniczak Prawo cywilne część ogólna W sprzedaży:

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO 2. Protokół podpisuje osoba, która przyjęła oświadczenie, oraz osoba, która je złożyła, chyba że nie może ona go podpisać. Przyczynę braku podpisu należy podać w protokole.

Bardziej szczegółowo

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy Skrypt powstał wyłącznie na podstawie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie wykorzystywałem w pracach nad nim żadnego orzecznictwa ani opracowań doktrynalnych. Głównym zadaniem

Bardziej szczegółowo

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Rozwód po nowelizacji

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Rozwód po nowelizacji KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Rozwód po nowelizacji Polecamy nasze publikacje z serii Krótkie Komentarze Becka: J. Ignaczewski OBOWIĄZEK ALIMENTACYJNY PO NOWELIZACJI. ART. 128 144 1 KRO J. Ignaczewski MAŁŻEŃSKIE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Wykaz aktów normatywnych... Wstęp...

Spis treści. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Wykaz aktów normatywnych... Wstęp... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Wykaz aktów normatywnych... Wstęp... XV XXI XLVII LIII LIX Część I. Dobra osobiste pojmowane w kategorii wartości Wprowadzenie... 3 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/01 Wydział Prawa, Administracji i Stosunków Miedzynarodowych Kierunek

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział XV. Prawo właściwe dla powstania i ochrony praw własności intelektualnej 62. Wprowadzenie 63. Lex loci protectionis

Spis treści Rozdział XV. Prawo właściwe dla powstania i ochrony praw własności intelektualnej 62. Wprowadzenie 63. Lex loci protectionis Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Rozdział XV. Prawo właściwe dla powstania i ochrony praw własności intelektualnej... 1 62. Wprowadzenie... 5 63. Lex loci protectionis... 7 I. Zasada terytorializmu i

Bardziej szczegółowo

PODZIAŁ QUOAD USUM NIERUCHOMOŚCI ROLNEJ

PODZIAŁ QUOAD USUM NIERUCHOMOŚCI ROLNEJ MONOGRAFIE PRAWNICZE PODZIAŁ QUOAD USUM NIERUCHOMOŚCI ROLNEJ Katarzyna Czerwińska-Koral Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE KATARZYNA CZERWIŃSKA-KORAL PODZIAŁ QUOAD USUM NIERUCHOMOŚCI ROLNEJ Polecamy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/23 USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1431. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw 1) Art.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11

Spis treści. Wykaz skrótów... 11 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 11 Wstęp........................................................ 15 ROZDZIAŁ I. Teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia.........

Bardziej szczegółowo

Czy nowelizacja KRiO coś zmieni?

Czy nowelizacja KRiO coś zmieni? Czy nowelizacja KRiO coś zmieni? 17.11.2008. W strone ojca - portal o ojcostwie i ojcostwie w kryzysie Cytujemy pełen tekst nowelizacji KRiO uchwalonej przez Sejm 06.11.2008. Po zapoznaniu się z nowelizacją

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy - wyciąg. z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. Nr 9, poz. 59) tj. z dnia 15 czerwca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy - wyciąg. z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. Nr 9, poz. 59) tj. z dnia 15 czerwca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - wyciąg z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. Nr 9, poz. 59) tj. z dnia 15 czerwca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 788) (zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 1529) Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo.

Bardziej szczegółowo