Lp. Odczynnik Równanie reakcji Efekt działania Rozpuszczalność osadu. osad,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Lp. Odczynnik Równanie reakcji Efekt działania Rozpuszczalność osadu. osad,"

Transkrypt

1 Pierwsza grupa analityczna CHARAKTERYSTYKA GRUPY Kationy I grupy wytrącają chlorki trudno rozpuszczalne w wodzie i w rozcieńczonych kwasach. Rozpuszczalność chlorków jest różna. Maleje w szeregu: Pb 2, Ag, Hg 2 2. Różnice są znaczne, kation ołowiu(ii) nie wytrąca się całkowicie w postaci chlorku i częściowo, w toku analizy, przechodzi do następnej II grupy analitycznej. Wodorotlenki, węglany, siarczki i siarczany(vi) są w wodzie trudno rozpuszczalne. Wszystkie azotany(v) są rozpuszczalne w wodzie. REAKCJE KATIONU SREBRA(I) Srebro w większości związków jest pierwiastkiem jednowartościowym. Sole srebra nie ulegają hydrolizie. Nierozpuszczalne w wodzie sole srebra rozpuszczają się w roztworze, tiosiarczanu (VI) i cyjanku tworząc jony kompleksowe: [Ag(NH 3 ) 2 ], [Ag(S 2 O 3 ) 2 ] 3-, [Ag(CN) 2 ] -. W tabeli są zestawione reakcje charakterystyczne dla kationu srebrowego. 1 kwas solny Ag Cl - AgCl biały, serowaty w roztworach: NH 3aq, stęż., ciemniejący HCl, Na 2 S 2 O 3 pod wpływem światła Ag OH - AgOH biały, w roztworach: NH 3aq, HNO 3 sodu lub 2AgOH Ag 2 O H 2 O brunatniejący 3 wodny roztwór 2Ag 2NH 3 H 2 O brunatny w nadmiarze NH 3aq Ag 2 O 2NH 4 H 2 O 4 jodek 2Ag I - AgI żółty w roztworach: KCN, Na 2 SO 3, KI 5 chromian (VI) 2Ag CrO 2-4 czerwonobrunatny w roztworach: NH 3aq, HNO 3 Ag 2 CrO 4 6 formaldehyd 2[Ag(NH 3 ) 2 ] HCHO ogrzewanie 2H 2 O 2Ag 4NH 4 powoduje w stężonym HNO 3 HCOO - OH - powstanie lustrzanego nalotu REAKCJE KATIONU OŁOWIU(II) Ołów w związkach jest dwuwartościowy lub cztero wartościowy. Jony Pb 2, w przeciwieństwie do Ag, nie mają tendencji do tworzenia związków kompleksowych z NH 3 i KCN. Wodorotlenek ołowiu(ii) ma charakter amfoteryczny. Chlorek, bromek i jodek ołowiu rozpuszczają się nieznacznie, siarczan(vi) i chromian(vi) praktycznie się nie rozpuszczają w wodzie. W tabeli są zebrane reakcje charakterystyczne kationu ołowiu(ii). 1 kwas solny Pb 2 2Cl - PbCl 2 biały, krystaliczny w gorącej wodzie, sodu lub Pb 2 2OH - Pb(OH) 2 biały w nadmiarze OH -

2 3 wodny roztwór Pb 2 2NH 3 H 2 O Pb(OH) 2 2NH 4 H 2 O Pb 2 NH 3 H 2 O NO 3 - Pb(OH)NO 3 NH 4 biały biały w nadmiarze odczynnika nierozpuszczalny w nadmiarze odczynnika 4 kwas siarkowy Pb 2 SO 2-4 PbSO 4 biały w stężonym H 2 SO 4, mocnych zasadach, roztworze octanu amonu (CH 3 COONH 4 ) 5 jodek Pb 2 2I - PbI 2 żółty w gorącej wodzie 6 chromian (VI) 7 rodizonian sodu fioletowoczerwony REAKCJE KATIONU RTĘCI(I) Pb 2 CrO 2-4 PbCrO 4 żółty w roztworach: mocnych zasad, HNO 3 Rtęć tworzy sole na I i II stopniu utlenienia. Kation rtęci na I stopniu utlenienia występuje w roztworach, w postaci bezbarwnego jonu Hg 2 2. Większość związków tego kationu jest trująca i podczas prażenia się ulatnia. Reakcje charakterystyczne kationu rtęci(i) są zebrane w tabeli. 1 kwas solny Hg 2 2 2Cl - Hg 2 Cl 2 biały, czernieje pod wpływem bezpostaciowy NH 3, sodu lub Hg 2 2 2OH - HgO Hg H 2 O czarny w stężonym HNO 3 3 wodny roztwór 4Hg 2 2 4NH 3 H 2 O czarny NO - 3 [Hg 2 O(NH 2 )]NO 3 (azotan(v) amidotlenortęci(ii)) 2Hg 3NH 4 3H 2 O 4 jodek Hg 2 2 2I - Hg 2 I 2 żółty rozkład przy nadmiarze odczynnika 5 metaliczna Hg 2 2 Cu 2Hg srebrzysty nalot w stężonym HNO 3 Cu 2 miedź 6 chlorek cyny(ii) Hg 2 2 Sn 2 2Hg Sn 4 czarny lub szary 7 difenylokarbazyd niebieskofioletowe zabarwienie Druga grupa analityczna CHARAKTERYSTYKA GRUPY w stężonym HNO 3 Druga grupa kationów podzielona została na dwie podgrupy: A i B. Siarczki podgrupy A: HgS, PbS, CuS, CdS, Bi 2 S 3 o charakterze zasadowym nie rozpuszczają się w zasadach ani w siarczku anionu. Siarczki podgrupy B: SnS, SnS 2, As 2 S 3, As 2 S 5, Sb 2 S 3, Sb 2 S 5 mają charakter amfoteryczny i ulegają rozpuszczaniu w zasadach i siarczku amonu z wytworzeniem odpowiednich tiosoli.

3 REAKCJE KATIONU RTĘCI(II) W odróżnieniu od kationu Hg(I) kation Hg(II) daje rozpuszczalny w wodzie chlorek, siarczek natomiast należy do najtrudniej rozpuszczalnych związków, a jodek, siarczan, tiocyjanek są trudno rozpuszczalne w wodzie. W tabeli są podane reakcje charakterystyczne rtęci(ii). 1 siarkowodór Hg 2 S -2 HgS czarny, w wodzie królewskiej 2Hg 2 OH - 2Cl - czerwony w rozcieńczonych kwasach sodu lub Hg 2 OCl 2 H w nadmiarze odczynnika: Hg 2 2OH - HgO żółty H 2 O 3 wodny roztwór 2Hg 2 4NH 3 H 2 O biały w kwasach NO - 3 [Hg 2 O(NH 2 )]NO 3 (azotan(v) amidotlenortęci(ii)) 3NH 4 3H 2 O Hg 2 2NH 3 H 2 O 2Cl - biały w kwasach NH 4 Cl - HgNH 2 Cl 2H 2 O chlorek amidortęci(ii) 4 jodek Hg 2 2I - HgI 2 czerwony w nadmiarze odczynnika 5 chromian Hg 2 CrO 2-4 HgCrO 4 6 chlorek cyny(ii) 2Hg 2 Sn 2 8Cl - 2- Hg 2 Cl 2 SnCl 6 REAKCJE KATIONU MIEDZI(II) Hg 2 Cl 2 Sn 2 4Cl - 2Hg SnCl 6 2- czerwonobrunatny biały szary w rozcieńczonych kwasach w stężonym HNO 3 Miedź tworzy dwa szeregi związków na I i II stopniu utlenienia. Związki Cu(I) są nietrwałe i łatwo ulegają utlenieniu do Cu(II). W roztworach wodnych są trwałe jony kompleksowe, takie jak: [CuCl 2 ] -, [Cu(NH 3 )]. Jon Cu 2 w roztworze wodnym przyjmuje barwę niebieską wskutek tworzenia się akwakompleksu. Jony Cu 2 mają dużą łatwość tworzenia jonów kompleksowych, w których przeważnie wykazują liczbę koordynacyjną równą 4. Trudno rozpuszczalne związki miedzi(ii) to: siarczek, tlenek, wodorotlenek, fosforan(v), zasadowy węglan. Reakcje charakterystyczne kationu Cu(II) są zebrane w tabeli. 1 siarkowodór Cu 2 S -2 CuS czarny, w gorącym 30% HNO 3, w roztworze KCN sodu Cu 2 2OH - Cu(OH) 2 CuO H 2 O niebieski czerniejący przy ogrzewaniu w kwasach, NH 3aq 3 wodny roztwór 2Cu 2 2NH 3 H 2 O SO 4-2 Cu 2 (OH) 2 SO 4 2NH 4 Cu 2 (OH) 2 SO 4 niebieski niebieski roztwór w nadmiarze odczynnika

4 8NH 3 H 2 O 2OH - SO 2-4 [Cu(NH 3 ) 4 ] 2 8H 2 O 4 jodek 2Cu 2 4I - 2CuI 2 Cu 2 I 2 I 2 5 fosforan(v) chlorek amonu 6 heksacyjanożelazian (II) Cu 2 HPO 4 2- NH 4 H CuNH 4 PO 4 2Cu 2 [Fe(CN) 6 ] 4- Cu 2 [Fe(CN) 6 ] heksacyjanożelazian(ii) miedzi(ii) REAKCJE KATIONU BIZMUTU(III) czarny szybko rozkładający się na biały i brunatnienie jasnoniebieski czerwonobrunatny w kwasach w kwasach, stęż. NH 3aq w roztworze NH 3aq, NaOH Bizmut tworzy dwa szeregi związków, na V i III stopniu utlenienia. W roztworach wodnych są trwałe związki Bi 3. Sole bizmutu ulegają hydrolizie tworząc y soli zasadowych. Do trudno rozpuszczalnych związków należą: Bi 2 S 3, Bi(OH) 3, BiPO 4, BiOCl, BiI 3, (BiO) 2 Cr 2 O 7. Charakterystyczne reakcje pozwalające wykryć kation Bi(III) są podane w tabeli. 1 siarkowodór 2Bi 3 3S -2 Bi 2 S 3 brunatny, w gorącym 30% HNO 3, we wrzącym stężonym HCl sodu lub, wodny roztwór 3 fosforan(v) Bi 3 3OH - Bi(OH) 3 ogrzewany: Bi(OH) 3 Bi(OH)O H 2 O Bi 3 2HPO 4 2- BiPO 4 H 2 PO 4 - biały żółty w kwasach mineralnych biały w HCl, w stężonym HNO 3 4 jodek Bi 3 3I - BiI 3 czarny w nadmiarze odczynnika żółty w kwasach mineralnych 5 dichromian(vi) 2Bi 3 Cr 2 O 2-7 2H 2 O (BiO) 2 Cr 2 O 7 4H 6 cynian (II) sodu 2Bi 3 3SnO 2-2 6OH - 2Bi 3H 2 O 2-3SnO 3 czarny w nadmiarze odczynnika Trzecia grupa analityczna CHARAKTERYSTYKA GRUPY Kationy grupy III są wytrącane przez siarczek amonu w postaci siarczków lub wodorotlenków nierozpuszczalnych w wodzie, a łatwo rozpuszczalnych w rozcieńczonych kwasach. Iloczyny rozpuszczalności większości siarczków tej grupy są dość duże, stężenie jonów siarczkowych musi więc być znaczne, aby mógł się wytrącić. Odpowiednie stężenie zapewniają dobrze zdysocjowane na jony siarczki lub AKT w środowisku zasadowym. Siarczki glinu i chromu(iii) mogą się tworzyć wyłącznie w środowisku bezwodnym, w podwyższonej temperaturze. W warunkach badań, w analizie jakościowej kationy Al(III) i Cr(III) strącają się w postaci wodorotlenków. Kationy trójwartościowe tej

5 grupy wytrącają y wodorotlenków pod wpływem, jony dwuwartościowe tworzą z amoniakiem jony kompleksowe. Nierozpuszczalne w wodzie są węglany i fosforany(v). Kationy trójwartościowe wytrącają się z, po ogrzaniu do wrzenia z dodatkiem octanu sodu, w postaci hydroksosoli. Sole kationów trójwartościowych tworzą sole podwójne. Wszystkie kationy tej grupy mają tendencję do tworzenia jonów kompleksowych. REAKCJE KATIONU GLINU Glin jest pierwiastkiem amfoterycznym. Właściwościami amfoterycznymi charakteryzują się również tlenek i wodorotlenek glinu. Wszystkie typowe sole glinu są bezbarwne i rozpuszczalne w wodzie. Reakcje charakterystyczne glinu są podane w tabeli. 1 siarczek amonu HS - 2H 2 O H 2 S biały, galaretowaty w rozcieńczonych kwasach lub tioacetamid 2OH -, i zasadach Al 3 3OH - Al(OH) 3 sodu lub 3 roztwór wodny Al 3 3OH - Al(OH) 3 w nadmiarze odczynnika: Al(OH) 3 OH - [Al(OH) 4 ] - po dodaniu stałego NH 4 Cl: [Al(OH) 4 ] - NH 4 Al(OH) 3 NH 3aq Al 3 3(NH 3 H 2 O) Al(OH) 3 3NH 4, nierozpuszczalny w nadmiarze odczynnika 4 octan sodu Al 3 3CH 3 COO - Al(CH 3 COO) 3 Al(CH 3 COO) 3 2H 2 O 2CH 3 COOH Al(OH) 2 CH 3 COO 5 fosforan(v) Al 3 2HPO AlPO 4 H 2 PO 4 biały po podgrzaniu galaretowaty, biały 6 alizaryna ceglastoczerwony nierozpuszczalny w CH 3 COOH REAKCJE KATIONU CHROMU(III) Chrom tworzy związki na II, III i VI stopniu utlenienia. Chrom(VI) występuje w anionach CrO 4-2, Cr 2 O W środowisku kwasowym chromiany(vi) przechodzą w dichromiany(vi), w środowisku zasadowym odwrotnie: 2 CrO H Cr 2 O 2-7 H 2 O żółty pomarańczowy

6 Niektóre chromiany(vi) należą do związków trudno rozpuszczalnych. Redukują się do związków chromu(iii) pod wpływem H 2 S, SO 2, HBr. Chrom(III) tworzy związki łatwo ulegające hydrolizie w środowisku zasadowym i utlenieniu do chromianów(vi) pod wpływem: H 2 O 2, MnO 2, nadsiarczanów i innych silnych utleniaczy. Związki chromu(iii) są barwne. Jony Cr 3 w wodzie tworzą akwakompleksy, których barwa zależy od liczby cząsteczek wody w jonie kompleksowym. Heksaakwakompleksy ([Cr(H 2 O) 6 ] 3 ) mają barwę fioletową, penta (np. [CrCl(H 2 O) 5 ] 2 ) - zieloną. Trudno rozpuszczalne są wodorotlenek i fosforany. Węglany i siarczek ulegają hydrolizie. Reakcje pozwalające zidentyfikować jon Cr 3 są podane w tabeli: 1 siarczek amonu 2Cr 3 3S 2-6H 2 O szarozielony lub w kwasach i zasadach lub tioacetamid 2Cr(OH) 3 3H 2 S szarofioletowy, sodu lub, roztwór wodny 3 woda utleniona w środowisku silnie zasadowym 4 fosforan(v) Cr 3 3OH - Cr(OH) 3 2[Cr(OH) 4 ] - 3H 2 O 2 2OH - 2CrO 4 2-8H 2 O Cr 3 2HPO 4 2- CrPO 4 H 2 PO 4 - REAKCJE KATIONU ŻELAZA(III) żółte zabarwienie zielony, w nadmiarze odczynników rozpuszczalny w kwasach i zasadach Żelazo tworzy dwa szeregi związków na II i III stopniu utlenienia. Zabarwienie związków żelaza(iii) jest żółte lub brunatne, żelaza(ii) zielonkawe. Do słabo rozpuszczalnych związków jonu Fe(III) należą: fosforan(v), siarczek, wodorotlenek. Roztwory soli rozpuszczalnych w wodzie wykazują charakter kwasowy. W tabeli są podane reakcje charakterystyczne kationu żelaza(iii). 1 siarczek amonu 2Fe 3 3S 2- Fe 2 S 3 czarny, w kwasach lub tioacetamid sodu lub, roztwór wodny Fe 3 3OH - Fe(OH) 3 brunatny w kwasach

7 3 heksacyjanożelazian(ii) 4 tiocyjanian 4Fe 3 3[Fe(CN) 6 ] 4- Fe 4 [Fe(CN) 6 ] 3 Fe 3 3SCN - Fe(SCN) 3 Fe(SCN) 3 SCN - [Fe(SCN) 4 ] - i dalej do: [Fe(SCN) 6 ] 3-5 octan sodu 3CH 3 COO - Fe 3 Fe(CH 3 COO) 3 Fe(CH 3 COO) 3 2H 2 O Fe(OH) 2 CH 3 COO 2CH 3 COOH 6 fosforan(v) ciemnoniebieski (błękit pruski) krwistoczerwone zabarwienie czerwonobrunatny, po hydrolizie brunatny Fe 3 HPO 2-4 FePO 4 biały, zieleniejący H w stężonym HCl, H 2 C 2 O 4, nadmiarze odczynnika w kwasach w kwasach mineralnych REAKCJE KATIONU ŻELAZA(II) Sole żelaza(ii) mają zabarwienie zielonkawe od jonu akwakompleksu. Do słabo rozpuszczalnych w wodzie związków żelaza(ii) należą: szczawian, wodorotlenek, siarczek, węglan, fosforan(v). Jony Fe 2 utleniają się na powietrzu do Fe 3 (są silnymi reduktorami). Środowisko kwasowe spowalnia proces utleniania, alkaliczne przyspiesza. Dlatego roztwory soli żelaza(ii) sporządza się z dodatkiem kwasu. 1 siarczek amonu Fe 2 S 2- FeS czarny, w kwasach mineralnych lub tioacetamid Fe 2 2OH - Fe(OH) 2 zielonkawy, w kwasach mineralnych sodu lub, bezpostaciowy roztwór wodny 3 heksacyjanożelazian(iii) REAKCJE KATIONU CYNKU(II) 3Fe 2 2[Fe(CN) 6 ] 3- Fe 3 [Fe(CN) 6 ] 2 ciemnobłękitny (błękit Turnbulla) nierozpuszczalny w rozcieńczonych kwasach Cynk i jego związki wykazują charakter amfoteryczny. Sole cynku są przeważnie bezbarwne. Do trudno rozpuszczalnych w wodzie związków cynku(ii) należą: węglan, szczawian, wodorotlenek, siarczek, chromian(vi), fosforan(v).

8 1 siarczek amonu Zn 2 S 2- ZnS biały, w kwasach mineralnych lub tioacetamid Zn 2 3OH - biały, w kwasach mineralnych sodu lub, Zn(OH) 2 bezpostaciowy i zasadach 3 roztwór wodny Zn 2 2NH 3 H 2 O Zn(OH) 2 2NH 4 i w nadmiarze odczynnika 4 heksacyjanożelazian(ii) 5 fosforan(v) 2Zn 2 Fe(CN) 6 4- Zn 2 [Fe(CN) 6 ] biały 3Zn 2 2HPO 2-4 biały w kwasach i NH 3aq Zn 3 (PO 4 ) 2 2H

Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 13/1 dr hab. W. Makowski

Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 13/1 dr hab. W. Makowski !"#$% &%'( )'%!"#$ ( *('+( ',"("%-%'(.& *('+( ',"("%-%'( /014516 7689:6;9:9?@;60 A4B11 1 65671< =6C9D1904= :4?E FE G414:H I

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 PODSTAWY CHEMICZNEJ ANALIZY JAKOŚCIOWEJ ANALIZA IDENTYFIKACYJNA WYBRANYCH KATIONÓW WSTĘP TEORETYCZNY Znajomość składu chemicznego materiałów daje informacje o tym jaki to

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ Z ANALIZY JAKOŚCIOWEJ DLA STUDENTÓW I ROKU FARMACJI UNIWERSYTU MEDYCZNEGO W ŁODZI

MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ Z ANALIZY JAKOŚCIOWEJ DLA STUDENTÓW I ROKU FARMACJI UNIWERSYTU MEDYCZNEGO W ŁODZI MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ Z ANALIZY JAKOŚCIOWEJ DLA STUDENTÓW I ROKU FARMACJI UNIWERSYTU MEDYCZNEGO W ŁODZI Na podstawie: Z.Szmal, T.Lipiec, Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej,

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

CHEMIA. karty pracy klasa 3 gimnazjum

CHEMIA. karty pracy klasa 3 gimnazjum CHEMIA karty pracy klasa 3 gimnazjum Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2012 Numer zadania Test Karty pracy Zadania wyrównujące Zadania utrwalające Zadania rozwijające

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2009 CHEMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1. a) Chemia poziom rozszerzony Opisanie stanu kwantowo-mechanicznego elektronów za pomocą liczb kwantowych. Zdający

Bardziej szczegółowo

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem ( nie na temat) są traktowane jako brak odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

ELEKTROLITÓW PŁYNÓW USTROJOWYCH

ELEKTROLITÓW PŁYNÓW USTROJOWYCH 3. AALIZA JAKOŚCIOWA ELEKTROLITÓW PŁYÓW USTROJOWYCH 1. Wykrywanie nieorganicznych anionów w moczu 1.1. Wykrywanie anionów chlorkowych Aniony chlorkowe są podstawowymi elektrolitami w płynach ustrojowych.

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

dla Grudzień Egzamin wybranych prostego. Czas pracy będzie

dla Grudzień Egzamin wybranych prostego. Czas pracy będzie Egzamin maturalny od roku szkolnego 2014/2015 Chemia Poziom rozszerzony Przykładowy zestaw zadań dla osób słabowidzących (A4) W czasie trwania egzaminu zdający może korzystać z Karty wybranych wzoróww

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny?

Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny? Autor: ANNA TOMICKA Scenariusz lekcji chemii Klasa II gimnazjum Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny? Wg cyklu WSiP: CHEMIA gimnazjum Etap edukacyjny: gimnazjum (III etap edukacyjny)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII CZERWIEC 2014 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII CZERWIEC 2014 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 24 listopada 2014 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

23 zadania z chemii. Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym:

23 zadania z chemii. Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym: 23 zadania z chemii Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym: Estrem jest związek o wzorze: Zadanie 2 (0-1) Elementy kolejki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Kwasy 1. Poznajemy elektrolity i nieelektrolity. Wymagania edukacyjne. Temat lekcji Treści nauczania. Tytuł rozdziału w podręczniku

Kwasy 1. Poznajemy elektrolity i nieelektrolity. Wymagania edukacyjne. Temat lekcji Treści nauczania. Tytuł rozdziału w podręczniku 1 Roczny plan wynikowy nauczania chemii w II klasie gimnazjum Materiał opracowany na podstawie Programu nauczania chemii w gimnazjum autorstwa Teresy Kulawik i Marii Litwin oraz Wymagań programowych na

Bardziej szczegółowo

IV Próbna Matura z portalem Chemia dla Maturzysty dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy: 150 minut

IV Próbna Matura z portalem Chemia dla Maturzysty dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy: 150 minut IV Próbna Matura z portalem Chemia dla Maturzysty dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy: 150 minut Instrukcja dla zdającego 22 kwietnia 2015 r. 1. Sprawdź, czy arkusz zawiera 20 stron.

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Odporność na korozję

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Odporność na korozję FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa Odporność na korozję FRIALIT -DEGUSSIT MATERIAŁY Z CERAMIKI TLENKOWEJ FRIALIT F99,7 Czysty Al 2 O 3 ; gęsty, niezwykle odporny na zużycie i korozję, bardzo wysokie

Bardziej szczegółowo

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie):

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie): Wydział Chemii Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej pracownia studencka prowadzący: ĆWICZENIE 3 RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Data wykonania ćwiczenia: Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

Me a X b a Me b+ + b X a- + SO 4. =. W danej

Me a X b a Me b+ + b X a- + SO 4. =. W danej Ćwiczenie 5 Wyznaczanie iloczynu rozpuszczalności trudno rozpuszczalnych soli srebra metodą potencjometryczną przy użyciu elektrody jonoselektywnej. Ogniwa galwaniczne. Iloczyn rozpuszczalności. Każda

Bardziej szczegółowo

Metalurgia Metali Nieżelaznych Wykład 5

Metalurgia Metali Nieżelaznych Wykład 5 AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ Metalurgia Metali Nieżelaznych Wykład 5 Autorzy: prof. dr hab. inż. Jan Wypartowicz prof.

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

Test z chemii do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 8 czerwca 2013 r., godz. 12.45, czas: 60 minut

Test z chemii do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 8 czerwca 2013 r., godz. 12.45, czas: 60 minut Test z chemii do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 8 czerwca 2013 r., godz. 12.45, czas: 60 minut Kod kandydata: Liczba punktów: Zadanie 1. Zaznacz typ reakcji chemicznej zachodzącej

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl ul. Ingardena 3, 30060 Kraków Temat lekcji : Teorie kwasów i zasad Program nauczania: DKOS 5002 12/07 (lekcja 91) Liceum poziom rozszerzony Lekcja bieżąca 45 minut Uwaga: Komentarz zapisany kursywą (kolorem

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW CHEMIA III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Uczeń pozyskuje i przetwarza informacje

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

KWASY I WODOROTLENKI PRZYKŁADOWY TEST: A (Zapisz numer grupy / Zadania wykonuj na własnej kartce)

KWASY I WODOROTLENKI PRZYKŁADOWY TEST: A (Zapisz numer grupy / Zadania wykonuj na własnej kartce) PRZYKŁADOWY TEST: A (Zapisz numer grupy / Zadania wykonuj na własnej kartce) Zasady są to: a) Wodorotlenki metali ciężkich (np. miedzi i ołowiu) c) Wodorotlenki dobrze rozpuszczalne w wodzie b) Wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego Kod ucznia Data urodzenia ucznia Dzień miesiąc rok Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów ETAP SZKOLNY Rok szkolny 2012/2013 Instrukcja dla ucznia 1. Sprawdź, czy test zawiera 10 stron. Ewentualny

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009 ...... kod pracy ucznia pieczątka nagłówkowa szkoły Drogi Uczniu, KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009 Witaj na I etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I Miejsce na naklejkę z kodem szkoły iejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja Liczba pkt: Wynik %: Ocena: Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II Sióstr Prezentek ul. ks. J. Jałowego 1 35 010 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7. Redukcja Cr(VI) do Cr(III) przy użyciu H 2 O 2.

ĆWICZENIE 7. Redukcja Cr(VI) do Cr(III) przy użyciu H 2 O 2. 1 ĆWICZENIE 7 Redukcja Cr(VI) do Cr(III) przy użyciu H 2 O 2. 2 1. Wstęp Chrom należy do mikroelementów, które odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu ludzkiego. Chrom jest pierwiastkiem który

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014 Vademecum Chemia KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM nowa vademecum MATURA 205 CHEMIA zakres rozszerzony Chemia Poziom rozszerzony KOD WEWNĄTRZ Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii.

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii. Egzamin maturalny z chemii. Poziom rozszerzony Copyright by Studium Oświatowe Tutor dr inż. Zdzisław Głowacki, Toruń 2013 MODEL OCENIANIA ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ZAKOŃCZENIA EGZAMINU!

Bardziej szczegółowo

Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2. Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących).

Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2. Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących). Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2 Imię i nazwisko... OZNACZANIE WODY KRYSTALIZACYJNEJ W HYDRATACH Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących). barwa soli uwodnionej

Bardziej szczegółowo

Cz. III Roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, iloczyn rozpuszczalności

Cz. III Roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, iloczyn rozpuszczalności Cz. III Roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, iloczyn rozpuszczalności A. Roztwory Kryteria podziału mieszanin: Mieszanina to układ przynajmniej dwuskładnikowy składający się z fazy dyspergowanej

Bardziej szczegółowo

Budowę ogniwa galwanicznego opiszemy na przykładzie ogniwa glinowo- -srebrowego, które przedstawiono na Rysunku 1.

Budowę ogniwa galwanicznego opiszemy na przykładzie ogniwa glinowo- -srebrowego, które przedstawiono na Rysunku 1. 2.1.1. Budowa ogniwa galwanicznego Budowę ogniwa galwanicznego opiszemy na przykładzie ogniwa glinowo- -srebrowego, które przedstawiono na Rysunku 1. Rysunek 1. Budowa ogniwa galwanicznego na przykładzie

Bardziej szczegółowo

Stan równowagi chemicznej

Stan równowagi chemicznej Stan równowagi chemicznej Metodyka i praktyka szkolna Scenariusz lekcji chemii w szkole ponadgimnazjalnej Scenariusz ten uzyskał I nagrodę w konkursie, pod tym samym tytułem, ogłoszonym na łamach naszego

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zestaw zadań z chemii dla osób niewidomych Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy

Przykładowy zestaw zadań z chemii dla osób niewidomych Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY DLA NIEWIDOMYCH Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Poprawne rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego Kod ucznia Data urodzenia ucznia Dzień miesiąc rok Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów ETAP WOJEWÓDZKI Rok szkolny 2014/2015 Instrukcja dla ucznia 1. Sprawdź, czy test zawiera 12 stron.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Podstawowe czynności laboratoryjne: strącanie osadów, sączenie, krystalizacja

Ćwiczenie 1. Podstawowe czynności laboratoryjne: strącanie osadów, sączenie, krystalizacja Ćwiczenie 4. Odczyn roztworów 1 Ćwiczenie 1. Podstawowe czynności laboratoryjne: strącanie osadów, sączenie, krystalizacja Do często wykonywanych czynności w laboratorium chemicznym należą: wytrącanie

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 1 M O D E L O D P O W I E D Z I do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 Zadanie 1. [0-6 pkt.] Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, w którym otrzymasz etylen oraz wykażesz

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium chemii technicznej. Ćwiczenie laboratoryjne Reakcje utlenienia i redukcji w roztworach

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium chemii technicznej. Ćwiczenie laboratoryjne Reakcje utlenienia i redukcji w roztworach Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny Katedra Fizyki i Chemii Laboratorium chemii technicznej Ćwiczenie laboratoryjne Reakcje utlenienia i redukcji w roztworach Opracowali: dr inż. Andrzej Kozłowski

Bardziej szczegółowo

Z a d a n i a t e o r e t y c z n e

Z a d a n i a t e o r e t y c z n e O L I M P I A D A 45 1954 1998 Z a d a n i a t e o r e t y c z n e C H EM I C Z N A zmiana ph roztworów ZADANIE 1 Jak zmieni się stężenie jonów wodorotlenowych przy przejściu od roztworu A do roztworu

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Póbna Matua z OPERONEM Chemia Poziom ozszezony Listopad W niniejszym schemacie oceniania zadań otwatych są pezentowane pzykładowe popawne odpowiedzi. W tego typu ch należy

Bardziej szczegółowo

(1) Przewodnictwo roztworów elektrolitów

(1) Przewodnictwo roztworów elektrolitów (1) Przewodnictwo roztworów elektrolitów 1. Naczyńko konduktometryczne napełnione 0,1 mol. dm -3 roztworem KCl w temp. 298 K ma opór 420 Ω. Przewodnictwo właściwe 0,1 mol. dm -3 roztworu KCl w tej temp.

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap rejonowy rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

... kod ucznia. Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

... kod ucznia. Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów ... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) 18 października 2010 roku Wypełnia szkolna komisja konkursowa Zadanie 1. 2. 3. 4. 5. Suma 10 8 10 5 17 50 Liczba punktów

Bardziej szczegółowo

SurTec 865 miedź kwaśna

SurTec 865 miedź kwaśna SurTec 865 miedź kwaśna właściwości w niskich gęstościach prądu tworzy jasne, błyszczące powłoki powłoki drobnoziarniste, elastyczne nadaje się do elementów o skompilkowanych kształtach stosowana w liniach

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 10 stron. Ewentualny

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII MAJ 2013 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII MAJ 2013 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę MCH-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 150 minut

Bardziej szczegółowo

C1: Oznaczanie uranu w nawozach fosforanowych z wykorzystaniem detekcji promieniowana alfa.

C1: Oznaczanie uranu w nawozach fosforanowych z wykorzystaniem detekcji promieniowana alfa. C1: Oznaczanie uranu w nawozach fosforanowych z wykorzystaniem detekcji promieniowana alfa. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z metodologią radiochemicznych pomiarów środowiskowych.

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Dziennika Normalizacji i Miar nr.9 Warszawa dnia 5 marca 1974 r.

Wyciąg z Dziennika Normalizacji i Miar nr.9 Warszawa dnia 5 marca 1974 r. 1 Wyciąg z Dziennika Normalizacji i Miar nr.9 Warszawa dnia 5 marca 1974 r. Instrukcja o oznaczaniu zawartości metali szlachetnych w wyrobach i stopach Badanie metodą przybliżoną na kamieniu probierczym

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 KOMPLEKSOMETRIA. Literatura

Ćwiczenie 6 KOMPLEKSOMETRIA. Literatura Ćwiczenie 6 A. Zastosowanie miareczkowania kompleksometrycznego do analizy specjacyjnej żelaza w odniesieniu do funkcji pełnionych w organizmie. B. Kompleksometryczne oznaczanie wapnia w surowicy krwi.

Bardziej szczegółowo

XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r.

XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r. XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r. Czas pracy 180 minut UCZESTNIKU! Przed Tobą 3 zadania otwarte. Rozwiąż je

Bardziej szczegółowo

CdS strącony CdS heksagonalny CdS o strukturze regularnej. Grenokit. Cd kolor szary S kolor żółty

CdS strącony CdS heksagonalny CdS o strukturze regularnej. Grenokit. Cd kolor szary S kolor żółty Ćwiczenie nr 4: Chemiczna droga do świata nano Autorzy: Barbara Becker, Renata Kuczyńska 1. Siarczek kadmu CdS W przyrodzie występuje jako rzadki minerał grenokit - nazwany od nazwiska Charlesa Murraya,

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII SIERPIEŃ 2010 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII SIERPIEŃ 2010 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO.

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO. ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu. 2. Funkcje nerek. 3. Mechanizm wytwarzania moczu. 4. Skład moczu fizjologicznego.

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Dorota Lewandowska. % łącznej liczby punktów za zadania w arkuszu 2002 7 14 2003 4 8 2004 5 10 2005 8 16 2006 4 8 2007 8 16 2008 7 14.

Dorota Lewandowska. % łącznej liczby punktów za zadania w arkuszu 2002 7 14 2003 4 8 2004 5 10 2005 8 16 2006 4 8 2007 8 16 2008 7 14. strona 1/22 Zadania egzaminacyjne badające wiadomości i umiejętności z chemii zamieszczone w arkuszach egzaminacyjnych w części matematyczno-przyrodniczej w latach 2002 2008 Dorota Lewandowska Przeprowadzany

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY ODPOWIEDZI I SHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

VIII Ogólnopolska Próbna Matura z Chemii NOWA MATURA 2015

VIII Ogólnopolska Próbna Matura z Chemii NOWA MATURA 2015 Oficyna Wydawnicza NOWA MATURA Dariusz Witowski Jan Sylwester Witowski własnością autora Arkusz zawiera informacje będące VIII Ogólnopolska Próbna Matura z Chemii NOWA MATURA 2015 DATA: 31 marca 2015 CZAS

Bardziej szczegółowo

Chemia w pytaniach i zadaniach klasa III

Chemia w pytaniach i zadaniach klasa III Chemia w pytaniach i zadaniach klasa III Ani się obejrzałe(a)ś a jesteś w trzeciej klasie. To już nie są żarty! Za kilka miesięcy masz egzamin, który zdecyduje w dużym stopniu o Twojej przyszłości! Jestem

Bardziej szczegółowo

Zadania rachunkowe obowiązujące na ćwiczeniach seminaryjnych w semestrze letnim roku akademickiego 2015/16. Statystyczna ocena wyników

Zadania rachunkowe obowiązujące na ćwiczeniach seminaryjnych w semestrze letnim roku akademickiego 2015/16. Statystyczna ocena wyników Zadania rachunkowe obowiązujące na ćwiczeniach seminaryjnych w semestrze letnim roku akademickiego 2015/16 Statystyczna ocena wyników (opracowała Prof. dr hab. Alina Pyka - Pająk, dr Małgorzata Dołowy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia nr 1-27.02.2015

Instrukcja do ćwiczenia nr 1-27.02.2015 Instrukcja do ćwiczenia nr 1-27.02.2015 Podstawowe czynności laboratoryjne 1. Reakcje przeprowadza się w probówkach lub według instrukcji. 2. Roztwory nalewa się nad stołem laboratoryjnym do probówek w

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich przeznaczenie -opisuje właściwości substancji używanych na co dzień

Bardziej szczegółowo

IV Regionalny Konkurs DruŜynowy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap

IV Regionalny Konkurs DruŜynowy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap ZADANIE I. TEST (25 punktów) IV Regionalny Konkurs DruŜynowy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap WERSJA A Katowice, 12.02.2009 CHEMIA OGÓLNA 1. W reklamach telewizyjnych często wspomina się o tym,

Bardziej szczegółowo

SKRYPT CHEMIA cz.3 1

SKRYPT CHEMIA cz.3 1 SKRYPT CHEMIA cz.3 1 ZAGADNIENIA: 1) Szybkość reakcji chemicznej 2) Dysocjacja elektrolityczna (elektrolity i nieelektrolity) / Elektrolity mocne i słabe 3) Ilościowa interpretacja procesów dysocjacji

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MCH 2015 WPISUJE ZDAJĄCY KOD PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM ROZSZERZONY PRZYKŁADOWY ARKUSZ EGZAMINACYJNY

Bardziej szczegółowo

Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA

Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA POWTARZAJ RAZEM Z NAMI Miesiąc Wrzesieo Październik Listopad Grudzieo Styczeo Luty Marzec Kwiecieo Zagadnienie do powtórzenia Substancje chemiczne i ich przemiany Atom

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy substancje można mieszać?

Temat: Czy substancje można mieszać? Temat: Czy substancje można mieszać? Cele lekcji: Uczeń: podaje definicje pojęć: mieszanina jednorodna i mieszanina niejednorodna, podaje co najmniej trzy przykłady mieszanin jednorodnych, podaje co najmniej

Bardziej szczegółowo

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa JS Skala ph Skala ph ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w

Bardziej szczegółowo

Hurtownia CHEMITEST. e-mail: chemitest@ikonin.pl, www.chemitest.com.pl. 62-510 Konin, ul. Kolejowa 11, tel./fax (063) 242-68-53

Hurtownia CHEMITEST. e-mail: chemitest@ikonin.pl, www.chemitest.com.pl. 62-510 Konin, ul. Kolejowa 11, tel./fax (063) 242-68-53 Hurtownia CHEMITEST 62-510 Konin, ul. Kolejowa 11, tel./fax (063) 242-68-53 e-mail: chemitest@ikonin.pl, www.chemitest.com.pl 10 Papierki Wskaźnikowe ph Papierki wskaźnikowe bez skali barw Proste w użyciu,

Bardziej szczegółowo

48. Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne

48. Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne M P IA O L I D A 48 1954 2001 C EM Z I C A N 48. Olimpiada Chemiczna Etap I Zadania teoretyczne ZADANIE 1 Roztwory buforowe w analizie Systematyczny tok analizy jakościowej kationów polega na wydzielaniu

Bardziej szczegółowo

Substancje i ich przemiany. Tytuł rozdziału w podręczniku. Wymagania edukacyjne. nauczania

Substancje i ich przemiany. Tytuł rozdziału w podręczniku. Wymagania edukacyjne. nauczania 1 Plan wynikowy Chemia Nowej Ery Materiał opracowała Anna Remin na podstawie Programu nauczania chemii w gimnazjum autorstwa Teresy Kulawik i Marii Litwin oraz Wymagań programowych na poszczególne oceny

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu C H E M I A SPRAWOZDANIE OKRĘGOWE

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu C H E M I A SPRAWOZDANIE OKRĘGOWE Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu C H E M I A E G Z A M I N M A T U R A L N Y 2 0 0 9 n a D o l n y m Ś l ą s k u i O p o l s z c z y ź n i e SPRAWOZDANIE OKRĘGOWE Wrocław 2009 Opracowanie: Teresa

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia PRZEDMIOTOWY KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego 13 TERMODYNAMIKA Zagadnienia teoretyczne Układ i otoczenie. Wielkości intensywne i ekstensywne. Pojęcie energii, ciepła, pracy, temperatury. Zasady termodynamiki (pierwsza, druga, trzecia). Funkcje termodynamiczne

Bardziej szczegółowo