Programowanie obrabiarek CNC na przykładzie układu sterowania Sinumerik 810D/840D

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Programowanie obrabiarek CNC na przykładzie układu sterowania Sinumerik 810D/840D"

Transkrypt

1 Grzegorz Nikiel Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Programowanie obrabiarek CNC na przykładzie układu sterowania Sinumerik 810D/840D Bielsko-Biała 2004

2 Spis treci WSTP ISTOTA FUNKCJONOWANIA STEROWANIA NUMERYCZNEGO WPROWADZENIE POMIARY POŁOENIA W OSIACH STEROWANYCH NUMERYCZNIE UKŁADY WSPÓŁRZDNYCH DEFINICJA UKŁADÓW WSPÓŁRZDNYCH PUNKTY CHARAKTERYSTYCZNE OBRABIARKI NAJAZD NA PUNKT REFERENCYJNY ZALENOCI POMIDZY WSPÓŁRZDNYMI WYZNACZANIE WARTOCI REJESTRÓW NARZDZIOWYCH I REJESTRÓW PPZ STRUKTURA PROGRAMU STERUJCEGO WPROWADZENIE PODSTAWOWE ADRESY NUMER BLOKU N FUNKCJE PRZYGOTOWAWCZE G FUNKCJE TECHNOLOGICZNE S, F FUNKCJE NARZDZIOWE T, D FUNKCJE POMOCNICZE (MASZYNOWE) M INNE ELEMENTY W PROGRAMIE STERUJCYM OGÓLNA STRUKTURA BLOKU OGÓLNA STRUKTURA PROGRAMU STERUJCEGO PROGRAMOWANIE RUCHÓW NARZDZI WIADOMOCI OGÓLNE INTERPOLACJA LINIOWA G INTERPOLACJA PUNKTOWA G Przykład INTERPOLACJA KOŁOWA G2/G Przykład INNE METODY PROGRAMOWANIA INTERPOLACJI KOŁOWEJ Przykład UKŁADY WSPÓŁRZDNYCH DEFINICJE, TRANSFORMACJE PROGRAMOWANIE W UKŁADZIE WSPÓŁRZDNYCH PRZEDMIOTU DEFINIOWANIE RODZAJU I JEDNOSTEK WSPÓŁRZDNYCH Współrzdne absolutne i przyrostowe Jednostki Wymiary rednicowe i promieniowe Przykład dla obróbki frezarskiej Przykład dla obróbki tokarskiej PROGRAMOWANIE Z WYKORZYSTANIEM WSPÓŁRZDNYCH KTOWYCH Przykład PROGRAMOWANIE WE WSPÓŁRZDNYCH BIEGUNOWYCH I WALCOWYCH Przykład TRANSFORMACJE UKŁADÓW WSPÓŁRZDNYCH (FRAMES) Przykład... 81

3 5. NARZDZIA WYMIARY, PARAMETRY PRACY, KOMPENSACJA PROMIENIA REJESTRY NARZDZIOWE PARAMETRY PRACY NARZDZI KOMPENSACJA PROMIENIA NARZDZIA Istota kompensacji promienia narzdzia Programowanie automatycznej kompensacji promienia Przykład Inne funkcje sterujce automatyczn kompensacj promienia Przykład OBRÓBKA GWINTÓW NA OBRABIARKACH CNC INTERPOLACJA SPIRALNA O STAŁYM SKOKU G Przykład INTERPOLACJA SPIRALNA O ZMIENNYM SKOKU G34/G NACINANIE GWINTÓW NARZDZIAMI KSZTAŁTOWYMI BEZ KODERA (G63) NACINANIE GWINTÓW NARZDZIAMI KSZTAŁTOWYMI Z KODEREM (G331/G332) OBRÓBKA POWIERZCHNI SPIRALNYCH Z UYCIEM FUNKCJI G2/G INNE FUNKCJE PRZYGOTOWAWCZE POSTÓJ CZASOWY Przykład OBSZARY ROBOCZE NAJAZD NA PUNKT REFERENCYJNY NAJAZD NA PUNKT STAŁY STEROWANIE POŁOENIEM KTOWYM WRZECIONA STEROWANIE DOKŁADNOCI RUCHU NARZDZIA PROGRAMOWANIE PARAMETRYCZNE R-PARAMETRY OBLICZENIA NA R-PARAMETRACH Przykład INSTRUKCJE STRUKTURALNE Przykład dla obróbki frezarskiej Przykład dla obróbki tokarskiej PODPROGRAMY WPROWADZENIE WYWOŁYWANIE PODPROGRAMÓW Przykład ZAAWANSOWANE METODY WYWOŁYWANIA PODPROGRAMÓW PROGRAMOWANIE CYKLI OBRÓBKOWYCH INFORMACJE PODSTAWOWE WYWOŁYWANIE CYKLI OBRÓBKOWYCH CYKLE WIERCENIA Wiercenie, nawiercanie CYCLE Wiercenie, pogłbianie CYCLE Wiercenie głbokiego otworu CYCLE Gwintowanie bez uycia uchwytu kompensacyjnego CYCLE

4 Gwintowanie z uyciem uchwytu kompensacyjnego CYCLE Rozwiercanie 1 CYCLE Rozwiercanie 2 CYCLE Rozwiercanie 3 CYCLE Rozwiercanie 4 CYCLE Rozwiercanie 5 CYCLE Rzd otworów HOLES Kołowy układ otworów HOLES Macierz prostoktna otworów CYCLE Przykład CYKLE FREZOWANIA Rowki podłune na okrgu LONGHOLE Rowki podłune na okrgu SLOT Rowek kołowy na okrgu SLOT Frezowanie kieszeni prostoktnej POCKET Frezowanie kieszeni okrgłej POCKET Przykład Frezowanie płaszczyzny CYCLE Frezowanie konturu CYCLE Frezowanie wystpu prostoktnego CYCLE Frezowanie wystpu okrgłego CYCLE Przykład CYKLE TOCZENIA Toczenie rowków CYCLE Toczenie podci obróbkowych CYCLE Cykl toczenia i wytaczania CYCLE Toczenie podcicia gwintu CYCLE Toczenie gwintu prostego CYCLE Toczenie gwintu złoonego CYCLE Przykład PRAKTYCZNE ASPEKTY PRZYGOTOWANIA PROGRAMÓW STERUJCYCH ANALIZA PRZESTRZENI ROBOCZEJ TRANSMISJA PROGRAMÓW DO UKŁADU STEROWANIA Standardy kodowania danych Transmisja szeregowa asynchroniczna Kontrola przepływu danych Przykład programu do transmisji szeregowej Niniejszego opracowania nie wolno bez zgody autora w całoci ani w czciach rozpowszechnia ani powiela za pomoc urzdze elektronicznych, mechanicznych, optycznych i innych, wprowadza do systemów umoliwiajcych jego odtworzenie w całoci lub czci Internet, Intranet. (C) Copyright by Grzegorz Nikiel, Bielsko-Biała 2004

5 WSTP Znajomo zagadnienia tworzenia programów sterujcych dla obrabiarek CNC staje si coraz bardziej podan umiejtnoci. Zrozumienie funkcjonowania układów CNC i zasad programowania nie jest szczególnie trudne. Niestety, brak na polskim rynku wydawniczym w miar aktualnych, dostosowanych do potrzeb dydaktyki publikacji na ten temat. Trudno równie o łatwo dostpne programy symulacyjne, pozwalajce na praktyczn nauk programowania. Bazujc na dowiadczeniach wyniesionych z prowadzenia zaj na Akademii Techniczno-Humanistycznej (dawniej Filii Politechniki Łódzkiej), jak równie kursów programowania i obsługi układów sterowania, w szczególnoci firmy Siemens, opracowano niniejszy skrypt. Jest on powicony programowaniu obrabiarek CNC w oparciu o popularny jzyk sterowania Sinumerik 810D/840D (f. Siemens). Obecnie to jeden z najbardziej rozbudowanych układów sterowania stosowanych w Polsce, posiadajcy ogromne moliwoci, szeroko stosowany zarówno w małych jak i duych firmach. Jest on doskonał podstaw do poznawania jzyków innych układów sterowania, podobnie jak Sinumerik najczciej bazujcych na tzw. G-kodach. W skrypcie omawiane s podstawowe zasady funkcjonowania układów sterowania CNC, przede wszystkim wynikajce z zalenoci pomidzy układami współrzdnych (rozdz. 1). Przedstawiono najwaniejsze z układów współrzdnych, jakie wymagane s do poprawnej pracy obrabiarki, sterowanej z poziomu programu sterujcego. W syntetyczny sposób zaprezentowano zagadnienia przygotowania obrabiarki do pracy w trybie automatycznym. Znajomo zagadnie z tego rozdziału nie jest wymagana dla wprowadzenia do podstaw programowania (rozdz. 2), tym niemniej na dalszych etapach nauki, jak i przy nauczaniu podstaw obsługi obrabiarek CNC okae si na pewno niezbdna. W rozdz. 2 w przystpny sposób omówiono najwaniejsze elementy programu sterujcego: blok, słowo, adres. Przedstawiono podstawowe adresy jzyka Sinumerik 810D/840D. Bardzo szczegółowo potraktowano programowanie ruchów narzdzia, w tym podstawowe rodzaje interpolacji (rozdz. 3), transformacje układów współrzdnych (rozdz. 4). Omówiono zagadnienie kompensacji promienia narzdzia dla obróbki tokarskiej i frezarskiej (rozdz. 5). Duo miejsca powicono bardziej zaawansowanym technikom programowania, takim jak programowanie parametryczne (rozdz. 8), podprogramy (rozdz. 9) i zwizanych z nimi cyklom obróbkowym jako podstawowej metodzie automatyzacji tworzenia programów sterujcych (rozdz. 10). Zaprezentowano take rozwizywanie specyficznych zagadnie, takich jak programowanie obróbki gwintów (rozdz. 6). Przedstawiono take praktyczne aspekty przygotowania programów sterujcych na tle całego procesu planowania wytwarzania (rozdz. 11). Wiele informacji zostało zilustrowanych prostymi przykładami programów obróbczych. Zostały one tak przygotowane, by w pierwszej fazie mona było metod symulacji sprawdzi przebieg programu i instrukcji w nim zawartych, a nastpnie próbowa samodzielnych zmian i modyfikacji, na bieco weryfikujc ich skutki. Do symulacji programów sterujcych zaleca si stosowa program autora niniejszego skryptu ProgMaster. Jest to przykład systemu CAM do komputerowego wspomagania projektowania programów sterujcych metod manualn, przy wykorzystaniu takich narzdzi jak programowanie dialogowe czy graficzne

6 programowanie cigów konturowych. Szerzej moliwoci programu opisano w dołczonej do niego dokumentacji. Wersja ProgMastera, przeznaczona do celów edukacyjnych, dołczona została w formie załcznika. Autor

7 1. ISTOTA FUNKCJONOWANIA STEROWANIA NUMERYCZNEGO 1.1. Wprowadzenie Historia obrabiarek ze sterowaniem numerycznym (NC, ang. Numerical Control) przekroczyła ju 50 lat pierwsza powstała w MIT w Bostonie w roku 1953 (Rys. 1). Przez pół wieku znacznie zmieniły si cechy zewntrzne obrabiarek NC, ich kinematyka i moliwoci obróbkowe, jednak idea funkcjonowania pozostała bez zmian. Jedyn istotn zmian było zastosowanie na pocztku lat 70-tych komputera jako jednostki wykonawczej (CNC, ang. Computer Numerical Control), co znacznie zwikszyło funkcjonalno układów sterowania i spowodowało ich upowszechnienie, nie tylko w sterowaniu obrabiarek. Dzisiaj coraz czciej uywa si pojcia NC w stosunku do układów CNC, cho konstrukcyjnie róni si one od układów NC starszych generacji, coraz rzadziej pracujcych w przemyle. Rys. 1. Pierwsza obrabiarka ze sterowaniem numerycznym (NC) Z punktu widzenia automatyki sterowanie CNC jest układem automatycznej regulacji programowej (std uywane w jzyku polskim pojcie sterowanie nie jest w pełni poprawne), pracujcym w zamknitej ptli sprzenia zwrotnego (Rys. 2). Warto zadana połoenia (Z zad ) elementów ruchomych obrabiarki (np. suportu) w danej osi sterowanej numerycznie (Z) jest wyznaczana na podstawie programu. Nastpnie jest ona porównywana z wartoci rzeczywist połoenia (Z rz ), mierzon przez przetwornik pomiarowy (C). Na podstawie rónicy pomidzy wartoci zadan a rzeczywist połoenia w osi SN układ sterowania (CNC) generuje sygnał sterujcy

8 (S), kierowany do napdu osi (M), korygujc tym samym jej połoenie a do uzyskania zerowej rónicy pomidzy wartoci zadan a rzeczywist połoenia osi (Z rz Z zad ). Rys. 2. Schemat ideowy sterowania numerycznego NC Istot funkcjonowania obrabiarek CNC jest zatem przyjcie załoenia o istnieniu pewnego układu współrzdnych, w którym odbywa si sterowanie. Jest to najprostszy sposób na okrelanie wzgldnych połoe narzdzia i przedmiotu obrabianego, wymaganych dla przeprowadzenia obróbki i uzyskania odpowiednich jej rezultatów. Pojcie numeryczny naley wic obecnie kojarzy ze współrzdnymi (o wartociach liczbowych, numerycznych). Naley jednak pamita, e ródłem nazwy numeryczny była posta programu sterujcego, opisana w postaci kodów numerycznych (np. ASCII, ISO, EIA). Na podstawie powyszych informacji mona poda dwie najwaniejsze cechy układów sterowania CNC: s to układy sterowania programowego program opisuje zarówno parametry technologiczne obróbki (posuwy, prdkoci skrawania, chłodzenie, itp.) jak i geometryczne (połoenia zespołów ruchomych obrabiarki w trakcie obróbki); s to układy o elastycznej postaci programu sterujcego wymóg sterowania programowego jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczajcym. Warunkiem tym jest taka posta programu sterujcego, aby łatwo i szybko mona było j zmodyfikowa (np. w celu usunicia błdów lub zmiany wymiarów obrabianego przedmiotu). Warunek ten nie jest moliwy do spełnienia w takich układach sterowania programowego, jak np. sterowanie krzywkowe. Elastyczna posta programu sterujcego predestynuje zatem obrabiarki CNC do produkcji o charakterze rednio i małoseryjnym (cho nie wyklucza wielkoseryjnej

9 i masowej), dominujcej w dzisiejszym przemyle. Elastyczno obrabiarek CNC to główna przyczyna ich szerokiego stosowania. Przez program sterujcy w układach CNC rozumie si zatem plan zamierzonej pracy obrabiarki, majcej na celu wykonanie przedmiotu o danych kształtach, wymiarach i chropowatoci powierzchni. Składa si z nastpujcych informacji, zapisanych w postaci alfanumerycznej: Geometrycznych, dotyczcych kształtów i wymiarów, obejmujcych opis toru ruchu narzdzi; Technologicznych, dotyczcych warunków obróbki: narzdzia, prdko skrawania i posuw, pomocnicze. Informacje technologiczne na ogół s konsekwencj planu procesu, ustalajcego wykaz zabiegów, narzdzia w nich uczestniczce, warunki ich pracy itp. W duym stopniu wynikaj one take z dowiadczenia programisty. Znacznie trudniejsze jest sprecyzowanie czci geometrycznej programu sterujcego. Jest to w znacznym stopniu uwarunkowane rodzajem obróbki jak i informacjami zawartymi w dokumentacji konstrukcyjnej przedmiotu obrabianego. Duy wpływ maj take moliwoci samego układu sterowania dostpne sposoby wyraania współrzdnych, dostpne cykle obróbkowe, kompensacja promienia narzdzia itp. W przypadku prostej obróbki (np. toczenie) zapis programu sterujcego moe w całoci odby si metod rczn lub w tylko niewielkim stopniu wspomagan komputerowo, czsto ograniczajc si do symulacji programu. Dla obróbki powierzchni swobodnych stosuje tylko automatyczne generowanie programu sterujcego przy pomocy systemów CAM (bardzo obszerne programy wymagajce duego nakładu obliczeniowego). Niezalenie od metody programowania znajomo struktury programu wydaje si by niezbdny (np. do zdefiniowania postprocesorów w systemach CAM). Dokładny opis struktury programu i jego elementów składowych omówiono zatem w dalszej czci niniejszego skryptu. Programowanie polega wic przede wszystkim na zapisie ruchów wykonywanych przez obrabiark w trakcie obróbki. Ruchy te mog mie dwojaki charakter: sterowane w sposób cigły (cigły pomiar połoenia, cigłe sterowanie napdem), s one ogólnie nazywane osiami sterowanymi numerycznie (SN). S to ruchy zarówno liniowe (oznaczane symbolami X, Y, Z,...) jak i obrotowe (oznaczane symbolami A, B, C,...). Stanowi one zasadnicz cz programu sterujcego a funkcje je obsługujce stanowi standard jzyka układu sterowania, zaprojektowany przez producenta układu sterowania. sterowane w sposób dyskretny (typu włcz wyłcz, obroty w lewo obroty w prawo itp.). Ich realizacja ma w programie sterujcym charakter pomocniczy (np. obsługa silnika pompki chłodziwa, zamykanie otwieranie podtrzymki, uruchamianie podajnika prta, wymiana palet itp.) dlatego s obsługiwane przez specjaln grup funkcji, zwanych pomocniczymi. Cz funkcji pomocniczych stanowi standard jzyka układu sterowania (opis w dokumentacji jzyka), wikszo jednak jest implementowane przez producenta obrabiarki w zalenoci od fizycznych urzdze na niej zainstalowanych (opis w dokumentacji techniczno-ruchowej obrabiarki).

10 Z osi sterowan numerycznie zwizany jest zawsze oddzielny napd (silnik, siłownik) jak i układ pomiarowy. Te cechy odróniaj obrabiarki CNC od innych rodzajów obrabiarek, gdzie napd najczciej jest scentralizowany. Na Rys. 3, Rys. 4 i Rys. 5 pokazano typowe obrabiarki CNC wraz z układem i typowymi oznaczeniami osi sterowanych numerycznie. Rys. 3. Układ i oznaczenia osi sterowanych numerycznie dla frezarki pionowej

11 Rys. 4. Układ i oznaczenia osi sterowanych numerycznie dla frezarki poziomej Rys. 5. Układ i oznaczenia osi sterowanych numerycznie dla tokarki

12 Inne cechy, charakterystyczne dla obrabiarek CNC, to (s one szerzej omawiane w innych publikacjach): Bezstopniowa regulacja prdkoci obrotowej i posuwów; Napd przenoszony za pomoc rub tocznych; Eliminowanie prowadnic lizgowych na rzecz tocznych; Eliminowanie przekładni zbatych; Kompaktowa konstrukcja o zamknitej przestrzeni roboczej; Konstrukcja modułowa o elastycznie dobieranej konfiguracji elementów składowych; Mała podatno statyczna i dynamiczna; Automatyczny nadzór i diagnostyka; Dua moc (jako suma mocy poszczególnych napdów); Osiganie znacznych wartoci parametrów obróbki (np. due prdkoci obrotowe); Obróbka równoległa z wykorzystaniem wielu wrzecion i/lub suportów narzdziowych; Złoona kinematyka pracy (uchylne głowice narzdziowe, stoły obrotowo-uchylne, obróbka picioosiowa, obrabiarki o strukturze równoległej); Magazyny narzdziowe z automatyczn wymian narzdzi; Systemy narzdziowe z narzdziami składanymi; Nowoczesne materiały narzdziowe; Automatyczny pomiar narzdzi; Kodowanie narzdzi; Automatyczna wymiana przedmiotu obrabianego; Automatyczny pomiar przedmiotu obrabianego; Automatyczne usuwanie wiórów. Wystpowanie powyszych cech w konkretnej obrabiarce czsto zaley od tego, w jak duym stopniu jest ona przystosowana do pracy autonomicznej (bez obsługi człowieka) Pomiary połoenia w osiach sterowanych numerycznie Jak wspomniano w poprzednim rozdziale, pomiar połoenia to warunek konieczny poprawnego funkcjonowania osi sterowanej numerycznie. Układy pomiaru połoenia mona podzieli na dwie grupy: z bezporednim pomiarem połoenia czujnik pomiarowy mierzy wprost połoenie danego elementu obrabiarki (np. suportu) na Rys. 6 pokazano pomiar połoenia suportu liniowego za pomoc liniału i przetwornika optoelektronicznego. z porednim pomiarem połoenia czujnik pomiarowy mierzy pewn wielko porednio zwizan z połoeniem danego elementu obrabiarki, na podstawie której to połoenie jest wewntrznie obliczane przez układ pomiarowy. Dla przykładu na Rys. 7 pokazano pomiar poredni połoenia suportu liniowego za pomoc ktowego przetwornika pomiarowego, gdzie na podstawie połoenia ktowego ruby przemieszczajcej suport i znajomoci jej skoku jest obliczane jego połoenie.

13 Rys. 6. Pomiar bezporedni połoenia Rys. 7. Pomiar poredni połoenia Ze wzgldu na charakter pracy układy pomiaru połoenia mona podzieli na dwa rodzaje: absolutne układy pomiaru połoenia (Rys. 8a) sygnał wyjciowy przetwornika pomiarowego wprost zawiera informacj (najczciej w postaci zakodowanej, np. w kodzie binarnym, Graya, Wattsa) o mierzonym połoeniu. Działanie takie pozwala na stałe ustalenie punktu zerowego osi sterowanej numerycznie, działanie układu pomiarowego nie wymaga dodatkowych czynnoci po włczeniu zasilania

14 obrabiarki. Wad układów absolutnego pomiaru połoenia jest bardziej skomplikowana budowa ni układów przyrostowych (a wic i wyszy koszt) dlatego s one rzadko stosowane. przyrostowe (inkrementalne) układy pomiaru połoenia (Rys. 8b) sygnał wyjciowy przetwornika jest cigiem impulsów (umownie mona je nazwa jako 0 i 1), które wprost nie nios informacji o absolutnym połoeniu, ale o przyrostowej zmianie połoenia w osi sterowanej numerycznie. Zasadniczo układ pomiarowy działa jako licznik impulsów (Rys. 9). Na podstawie stanu licznika (liczby impulsów N) oraz znajomoci wartoci działki elementarnej λ liniału pomiarowego obliczana jest zmiana połoenia ( X), a połoenie rzeczywiste w osi SN (X rz ) jest sum wartoci współrzdnej połoenia poprzedniego (X 0 ) i zmiany połoenia w osi SN ( X). Wad tych układów jest płynne połoenie punktu zerowego, co powoduje konieczno wykonywania tzw. zerowania osi po włczeniu zasilania obrabiarki. Tym niemniej ze wzgldu na prostsz konstrukcj i niszy koszt s one powszechnie stosowane w obrabiarkach CNC. Zasada pracy układów przyrostowych opiera si na wykorzystaniu liniału z naprzemiennie połoonymi polami o zmiennej charakterystyce optycznej, indukcyjnej czy pojemnociowej. Przesuwajcy si wzgldem liniału przetwornik pomiarowy przetwarza zmiany strumienia wiatła, indukcyjnoci czy pojemnoci elektrycznej na zmienny sygnał wyjciowy, najczciej w postaci napicia elektrycznego, przekazywanego do liczników przetwarzajcych ten sygnał (Rys. 6). Rys. 8. Absolutny (a) i przyrostowy (b) pomiar połoenia

15 Rys. 9. Przyrostowy pomiar połoenia w układzie sterowania CNC Stosowanie przyrostowych układów pomiarowych wie si z dwoma istotnymi problemami: nie posiadaj stałego połoenia punktu zerowego, co wyklucza powtarzalno pracy obrabiarki CNC po kadym włczeniu zasilania punkt zerowy osi SN znajdowałby si w innym miejscu (zalenym od aktualnego połoenia zespołów ruchomych obrabiarki) z uwagi na automatyczne zerowanie liczników impulsów pomiarowych; aby wyeliminowa t wad na liniale pomiarowym nanosi si specjalny znacznik (moe to by np. wyłcznik drogowy) o stałym połoeniu (a wic i stałej wartoci absolutnej współrzdnej). Nosi on nazw punktu referencyjnego (oznaczany jako R). Połoenie tego punktu jest mierzone przez producentów obrabiarek od umownie przyjtego punktu zerowego danej osi SN (zwanego punktem maszynowym M) i wprowadzane do pamici układu sterowania. Po kadorazowym uruchomieniu obrabiarki, kiedy połoenia jej zespołów ruchomych s przypadkowe (Rys. 10a) pierwsz czynnoci jest przemieszczenie ich do punktu referencyjnego (Rys. 10b), co nazywane jest najazdem na punkt referencyjny, zerowaniem, bazowaniem. W tym połoeniu nastpuje zerowanie liczników odczytujcych połoenie i wprowadzanie do nich wartoci odpowiadajcych pobranym z pamici połoeniom referencyjnym (Rys. 10c). Tym samym jest okrelone stałe, niezmienne w czasie połoenie punktu zerowego osi SN, umoliwiajce stosowanie absolutnego układu współrzdnych.

16 Rys. 10. Zasada najazdu na punkt referencyjny osi SN: a - po włczeniu obrabiarki, b - najazd na punkt referencyjny R, c - ustawienie punktu zerowego w punkcie maszynowym M przyrostowe układy pomiarowe posiadaj stosunkowo du warto podziałki elementarnej λ (rzdu 0,1 0,01 mm), co powodowałoby mał dokładno odczytu wartoci połoenia; dodatkowo oprócz odczytu zmiany wartoci połoenia w osi SN powinna by równie podana informacja o kierunku tej zmiany (znak wartoci X na Rys. 10c). W tym celu stosuje si zwielokrotnione układy przetworników pomiarowych (minimum dwa) Rys. 11. Dodatkowo wane jest ich wzajemne połoenie, przesunite w fazie o ¼ długoci działki elementarnej λ. Efekt tego przesunicia jest widoczny na wykresach sygnałów wyjciowych przetworników, zamieszczonych na Rys. 12. Kierunek przesunicia elementu ruchomego jest wykrywany poprzez analiz kolejnoci impulsów z przetworników (Rys. 12a). Jeeli w sytuacji jak na rysunku przemieszczenie nastpi w lewo to pierwszy zawsze wystpi impuls z przetwornika P2, w przeciwnym przypadku z przetwornika P1. Z kolei zwikszona dokładno odczytu połoenia zwizana jest z wykorzystaniem rónicy sygnałów z obu przetworników (Rys. 12b). Zbliona do liniowej charakterystyka tego sygnału za pomoc interpolacji pozwala mierzy połoenie z dokładnoci 10, a nawet 100 razy wiksz, ni podziałka elementarna λ układu pomiarowego.

17 Rys. 11. Zwielokrotniony układ przetworników pomiarowych przy przyrostowym pomiarze połoenia w osi SN

18 Rys. 12. Przebiegi sygnałów na przetwornikach pomiarowych w układzie zdwojonym: a - teoretyczne, b - rzeczywiste 1.3. Układy współrzdnych Podstaw do programowania jest zdefiniowanie układu współrzdnych, dziki któremu moliwe jest zadawanie współrzdnych połoe elementów ruchomych obrabiarki CNC. W rzeczywistoci na kadej obrabiarce istnieje wiele rónych układów współrzdnych. Na szczególn uwag zasługuj trzy z nich: Maszynowy układ współrzdnych; Bazowy (podstawowy) układ współrzdnych; Układ współrzdnych przedmiotu. 1. Maszynowy układ współrzdnych (MKS, niem. Maschinen Koordinaten Systeme) układ współrzdnych zbudowanych z osi sterowanych numerycznie obrabiarki lub innego urzdzenia sterowanego numerycznie (Rys. 3, Rys. 4, Rys. 5), zdefiniowany przez prowadnice, łoyskowanie i inne elementy konstrukcji obrabiarki. W tym układzie odbywa si sterowanie, tylko w tym układzie osie posiadaj niezalene napdy i układy pomiarowe. Współrzdne zadane w innych

19 układach współrzdnych s przeliczane na układ maszynowy przez sterownik CNC i na odwrót biece współrzdne maszynowe s przeliczane na inne układy współrzdnych. Układ maszynowy moe by układem prostoktnym, walcowym, sferycznym lub o złoonym charakterze (np. w robotach). Układ maszynowy jest odniesiony do konstrukcji konkretnej obrabiarki i nie jest objty normami. W układzie maszynowym s podane współrzdne punktu referencyjnego (R), punkty wymiany narzdzi, punkty wymiany palet itp. Osie maszynowego układu współrzdnych mog by oznaczane kolejnymi cyframi (1, 2, 3.., AX1, AX2,...) lub oznaczeniami podobnymi do osi pozostałych układów współrzdnych (np. X, Y, Z, X1, Y1, Z1) Rys. 13. Układ maszynowy jest układem rzeczywistym, tj. obarczonym rónego rodzaju błdami wykonawczymi nieprostoliniowo osi, nieprostopadło osi, błdy podziałki itp. Rys. 14. Obróbka przy wykorzystaniu takiego układu wyklucza uzyskanie wysokiej jakoci produktów. Jeeli jednak wspomniane błdy s znane przez układ sterowania to drog programow mog zosta skompensowane (nie jest to moliwe na obrabiarkach konwencjonalnych). Rys. 13. Maszynowy układ współrzdnych na przykładzie tokarki Rys. 14. Rzeczywisty układ osi maszynowych (przykład)

20 2. Bazowy (podstawowy) układ współrzdnych (BKS, niem. Basis Koordinaten Systeme) prostoktny, prawoskrtny układ współrzdnych, stanowicy podstaw do programowania (Rys. 15). Jest odniesiony do przedmiotu zamocowanego na obrabiarce, traktowanego jako nieruchomy, przy poruszajcym si narzdziu (zakłada si wzgldny ruch narzdzia wzgldem przedmiotu obrabianego). Jest zwizany z układem maszynowym poprzez transformacje kinematyczne, odwzorowujce układ bazowy na osie maszynowe (np. osie sferycznego układu współrzdnych robota, transformacja we frezarce 5-osiowej itp.). W najprostszym przypadku układ bazowy (tokarki, frezarki) jest tosamy z układem maszynowym brak transformacji kinematycznych. W tym układzie s definiowane korektory narzdziowe, wyznaczana jest kompensacja promienia narzdzia, wyznaczane s transformacje układu przedmiotu, ustawiane s granice obszaru obróbki oraz wykonywane s wszystkie obliczenia toru ruchu narzdzia. Słuy on zatem przede wszystkim układowi CNC. Wymagania stawiane układowi bazowemu s unormowane, szerzej zostanie to omówione w dalszej czci skryptu. Układ bazowy jest zdefiniowany przez producenta układu sterowania, zadaniem producenta obrabiarki, któr on steruje, jest powizanie układu maszynowego i bazowego (poprzez tzw. dane maszynowe). Rys. 15. Bazowy układ współrzdnych 3. Układ współrzdnych przedmiotu (WKS, niem. Werkstück Koordinaten Systeme) prostoktny, prawoskrtny układ współrzdnych, zwizany z przedmiotem obrabianym, słucy do programowania obróbki, zapisanej w postaci programu sterujcego (Rys. 16). Jest przekształconym układem bazowym poprzez definicj tzw. FRAMES, bdcych matematycznymi formułami matematycznymi, przekształcajcymi układy współrzdnych z wykorzystaniem czterech podstawowych działa: Translacji o wektor; Obrotu wokół osi; Symetrii osiowej (odbicia lustrzanego); Skalowania osi.

21 Zapis matematyczny tych działa jest realizowany z wykorzystaniem rachunku macierzowego. Wybór układu współrzdnych przedmiotu zaley od sposobu jego wymiarowania, moliwe jest uycie w jednym programie sterujcym kilku rónych układów współrzdnych przedmiotu. Rys. 16. Układ współrzdnych przedmiotu (WKS) 1.4. Definicja układów współrzdnych Przy definicji układów współrzdnych (dotyczy to przede wszystkim układu bazowego i przedmiotu) s stosowane pewne zasady, pozwalajce na ich unifikacj. Zasady te s zawarte w normach. W Polsce jest to norma M-55251, oparta na normie DIN oraz na normach midzynarodowych (ISO). Podstawowe zasady definiowania układów współrzdnych s nastpujce: Osie układu współrzdnych s odniesione do przedmiotu obrabianego; Przyjmuje si przedmiot obrabiany za nieruchomy, porusza si tylko narzdzie (układ współrzdnych moe si przemieszcza z przedmiotem obrabianym); Podstawowym układem jest prostoktny, prawoskrtny układ współrzdnych (Rys. 17); Za podstawowe przyjmuje si nazwy osi liniowych X, Y i Z. W szczególnych przypadkach osie mog przyjmowa inne nazwy, np. U, V, W, P, Q, R; Sterowane numerycznie osie obrotowe przyjmuj nazwy A, B, C. S one zwizane z osiami liniowymi (A obrót wokół X, B wokół Y, C wokół Z). Zwroty dodatnie przyjmuje si zgodnie z reguł ruby prawoskrtnej; Jeeli osie zwizane s z ruchem przedmiotu obrabianego przyjmuj indeks (np. X ) i zwrot przeciwny do zwrotu danej osi sterowanej numerycznie (np. X).

22 Rys. 17. Układ i oznaczenia osi prostoktnego, prawoskrtnego układu współrzdnych Definicja układu współrzdnych obejmuje trzy fazy (Rys. 18): 1. Kierunki osi: W pierwszej kolejnoci definiuje si kierunek osi Z, który powinien by zgodny lub pokrywa si z osi wrzeciona głównego (przedmiotowego lub narzdziowego). W drugiej kolejnoci definiuje si kierunek osi X. Jest on prostopadły do kierunku osi Z i na ogół ley w płaszczynie równoległej do płaszczyzny mocowania przedmiotu lub prowadnic obrabiarki zwizanych ze stołem przedmiotowym. W trzeciej kolejnoci wyznacza si kierunek osi Y korzystajc z właciwoci prostopadłoci osi układu współrzdnych. 2. Zwroty osi: za zwrot dodatni osi uwaa si taki, z którym zwizany jest ruch od strony przedmiotu obrabianego (ruch do materiału wg ujemnego zwrotu osi). Zwroty osi naley tak ustali, aby spełniały warunek prawoskrtnoci (reguła ruby prawoskrtnej lub prawej dłoni Rys. 19). Rys. 18. Definiowanie kierunków i zwrotów osi układu współrzdnych na przykładzie tokarki

23 Rys. 19. Zasada prawej dłoni przy wyznaczaniu zwrotów osi 3. Punkty zerowe układu współrzdnych i punkty, których współrzdne s kodowane w danym układzie współrzdnych: przyjmuje si pewne punkty charakterystyczne dla kadej maszyny NC, omówione w nastpnym rozdziale Punkty charakterystyczne obrabiarki Kada obrabiarka posiada charakterystyczne punkty, odnoszce si do zdefiniowanych układów współrzdnych. Najwaniejsze z nich to [PN-ISO 3002] Rys. 20, Rys. 21: M punkt maszynowy (niem. Maschinen-Nullpunkt); punkt pocztku maszynowego układu współrzdnych MKS (równoczenie równie układu bazowego BKS). Jego połoenie jest ustalane przez producenta obrabiarki, na ogół cile zwizane z jej konstrukcj. Do niego odnoszone s pozostałe punkty charakterystyczne. W punkt zerowy przedmiotu (niem. Werkstück-Nullpunkt). Punkt pocztku układu współrzdnych przedmiotu WKS, ustalany w sposób dowolny przez programist. Warunkiem poprawnej pracy obrabiarki jest wprowadzenie do układu sterowania informacji o połoeniu tego punktu. R punkt referencyjny (niem. Referenzpunkt). Punkt o znanej odległoci od punktu maszynowego M, słucy do ustalenia połoenia punktu pocztku osi układu maszynowego MKS (bazowego BKS). Jego połoenie ustala producent obrabiarki. F punkt odniesienia zespołu narzdziowego. Punkt kodowy, którego współrzdne s podawane w układzie współrzdnych MKS (BKS). Połoenie tego punktu zwizane jest z konstrukcj obrabiarki. Dla celów programowania obróbki znajomo połoenia tego punktu nie ma istotnego znaczenia co zostanie P wyjanione w dalszych rozdziałach. punkt kodowy narzdzia. Punkt, którego współrzdne s zadawane w programie sterujcym. połoenie tego punktu przyjmuje programista obrabiarki w zalenoci od rodzaju narzdzia i jego przeznaczenia. Warunkiem poprawnej pracy obrabiarki jest wprowadzenie do układu sterowania informacji o połoeniu tego punktu. Ww punkt wymiany narzdzia (niem. WerkzeugWechselpunkt). W tym punkcie musi znale si punkt kodowy F aby w sposób prawidłowy i bezpieczny dokona wymiany narzdzia (nie jest to wymagane dla wszystkich obrabiarek).

1. przygotowanie uczniów do egzaminów kwalifikacyjnych, 2. realizacja kursów w ramach dokształcania i doskonalenia zawodowego dorosłych.

1. przygotowanie uczniów do egzaminów kwalifikacyjnych, 2. realizacja kursów w ramach dokształcania i doskonalenia zawodowego dorosłych. Mgr inŝ. Janusz Szuba Materiały stanowiące załączniki do programu nauczania zgodnych z obowiązującymi przepisami w Centrum Kształcenia Praktycznego nr 1 w Gdańsku w ramach realizacji zadań Statutowych

Bardziej szczegółowo

Szkolenia z zakresu obsługi i programowania obrabiarek sterowanych numerycznie CNC

Szkolenia z zakresu obsługi i programowania obrabiarek sterowanych numerycznie CNC Kompleksowa obsługa CNC www.mar-tools.com.pl Szkolenia z zakresu obsługi i programowania obrabiarek sterowanych numerycznie CNC Firma MAR-TOOLS prowadzi szkolenia z obsługi i programowania tokarek i frezarek

Bardziej szczegółowo

Symulacja komputerowa i obróbka części 5 na frezarce sterowanej numerycznie

Symulacja komputerowa i obróbka części 5 na frezarce sterowanej numerycznie LABORATORIUM TECHNOLOGII Symulacja komputerowa i obróbka części 5 na frezarce sterowanej numerycznie Przemysław Siemiński, Cel ćwiczenia: o o o o o zapoznanie z budową i działaniem frezarek CNC, przegląd

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia zawodowego Operator Programista Obrabiarek Sterowanych Numerycznie CNC

Program szkolenia zawodowego Operator Programista Obrabiarek Sterowanych Numerycznie CNC Program szkolenia zawodowego Operator Programista Obrabiarek Sterowanych Numerycznie CNC Kurs zawodowy Operator - Programista Obrabiarek Sterowanych Numerycznie CNC ma na celu nabycie przez kursanta praktycznych

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX W Y B R A N E P R O B L E M Y I NY N I E R S K I E N U M E R 2 I N S T Y T U T A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H S Y S T E M Ó W W

Bardziej szczegółowo

Kurs: Programowanie i obsługa obrabiarek sterowanych numerycznie - CNC

Kurs: Programowanie i obsługa obrabiarek sterowanych numerycznie - CNC Kurs: Programowanie i obsługa obrabiarek sterowanych numerycznie - CNC Liczba godzin: 40; koszt 1200zł Liczba godzin: 80; koszt 1800zł Cel kursu: Nabycie umiejętności i kwalifikacji operatora obrabiarek

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie OB-6 PROGRAMOWANIE OBRABIAREK

Ćwiczenie OB-6 PROGRAMOWANIE OBRABIAREK POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie OB-6 Temat: PROGRAMOWANIE OBRABIAREK Redakcja i opracowanie: dr inż. Paweł Kubik, mgr inż. Norbert Kępczak Łódź, 2013r. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC

PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC Uniwersytet im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Instytut Techniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Opracował: Marek Jankowski PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC Cel ćwiczenia: Napisanie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC)

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) W dotychczasowych systemach automatyki przemysłowej algorytm PID był realizowany przez osobny regulator sprztowy - analogowy lub mikroprocesorowy.

Bardziej szczegółowo

Podstawy technik wytwarzania PTWII - projektowanie. Ćwiczenie 3. Instrukcja laboratoryjna

Podstawy technik wytwarzania PTWII - projektowanie. Ćwiczenie 3. Instrukcja laboratoryjna PTWII - projektowanie Ćwiczenie 3 Programowanie frezarki sterowanej numerycznie (CNC) Instrukcja laboratoryjna Człowiek - najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation).

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). 1. Programowanie zdarzeniowe Programowanie zdarzeniowe

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Systemy CNC, materiały do wykładów

Systemy CNC, materiały do wykładów Politechnika Szczecińska Wydział Mechaniczny Wykład Systemy CNC, materiały do wykładów Opracował: Dr inż. Artur Berliński Szczecin 2009 Wprowadzenie do Systemów CNC, Organizacja kursu Wykład 30h (wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Analiza konstrukcyjno technologiczna detalu frezowanego na podstawie rysunku wykonawczego

Analiza konstrukcyjno technologiczna detalu frezowanego na podstawie rysunku wykonawczego Analiza konstrukcyjno technologiczna detalu frezowanego na podstawie rysunku wykonawczego Analiza rysunku wykonawczego pozwoli dobrać prawidłowy plan obróbki detalu, zastosowane narzędzia i parametry ich

Bardziej szczegółowo

Podstawowe obiekty AutoCAD-a

Podstawowe obiekty AutoCAD-a LINIA Podstawowe obiekty AutoCAD-a Zad1: Narysowa lini o pocztku w punkcie o współrzdnych (100, 50) i kocu w punkcie (200, 150) 1. Wybierz polecenie rysowania linii, np. poprzez kilknicie ikony. W wierszu

Bardziej szczegółowo

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi 1.Wymagania techniczne 1.1. Wymagania sprztowe - minimalne : komputer PC Intel

Bardziej szczegółowo

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Systemem Informacji Geograficznej (Systemem Informacji Przestrzennej, GIS, SIP) nazywamy skomputeryzowany system pozyskiwania, przechowywania, przetwarzania,

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia kursu dokształcającego

Program kształcenia kursu dokształcającego Program kształcenia kursu dokształcającego Opis efektów kształcenia kursu dokształcającego Nazwa kursu dokształcającego Tytuł/stopień naukowy/zawodowy imię i nazwisko osoby wnioskującej Dane kontaktowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA. Obejmującego 120 godzin zajęć realizowanych w formie wykładowo ćwiczeniowej i zajęć praktycznych

PROGRAM NAUCZANIA. Obejmującego 120 godzin zajęć realizowanych w formie wykładowo ćwiczeniowej i zajęć praktycznych PROGRAM NAUCZANIA Kursu Operator obrabiarek sterowanych numerycznie Obejmującego 120 godzin zajęć realizowanych w formie wykładowo ćwiczeniowej i zajęć praktycznych I. Wymagania wstępne dla uczestników

Bardziej szczegółowo

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Łukasz Wany Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Wstp Budujc sie neuronow do kompresji znaków, na samym pocztku zmierzylimy si z problemem przygotowywania danych do nauki sieci. Przyjlimy,

Bardziej szczegółowo

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B)

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B) Zadanie Obliczy warto prdu I oraz napicie U na rezystancji nieliniowej R(I), której charakterystyka napiciowo-prdowa jest wyraona wzorem a) U=0.5I. Dane: E=0V R =Ω R =Ω Rys Rys. metoda analityczna Rys

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15

SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15 SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15 Spis treci Wstp...2 Pierwsza czynno...3 Szybka zmiana stawek VAT, nazwy i PKWiU dla produktów...3 Zamiana PKWiU w tabeli PKWiU oraz w Kartotece Produktów...4 VAT na fakturach

Bardziej szczegółowo

Spis treci: ROZDZIAŁ I - 3 -

Spis treci: ROZDZIAŁ I - 3 - Spis treci: ROZDZIAŁ I - 3 - Wprowadzenie do Mastercam X2-3 - Uruchomienie Mastercam a - 3 - Uruchomienie Mastercam a: - 4 - Wiadomoci o HASP i NetHASP. - 4 - Wybieranie Pomocy - 5 - Uywanie pomocy online

Bardziej szczegółowo

CNC. Rys. Obróbka tokarska - obraca się przedmiot, porusza narzędzie.

CNC. Rys. Obróbka tokarska - obraca się przedmiot, porusza narzędzie. CNC Konstrukcje. Omawiane obrabiarki to tokarki i frezarki, chociaŝ dzisiaj czasem naprawdę trudno zdecydować z jakim typem maszyny mamy do czynienia. Tokarki mają montowane tzw. napędzane narzędzie i

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna obrabiarki. wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40

Specyfikacja techniczna obrabiarki. wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40 Specyfikacja techniczna obrabiarki wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40 KONSTRUKCJA OBRABIARKI HURCO VMX42 U ATC40 Wysoka wytrzymałość mechaniczna oraz duża dokładność są najważniejszymi

Bardziej szczegółowo

Część nr 7 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SPECYFIKACJA TECHNICZNA

Część nr 7 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SPECYFIKACJA TECHNICZNA Nr sprawy: CKP.272-1/D-MRPO/11 Załącznik nr 1 Część nr 7 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SPECYFIKACJA TECHNICZNA Przedmiotem zamówienia jest dostawa Oprogramowania dydaktyczno-przemysłowego do nauki programowania

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja oprogramowania - wprowadzenie

Optymalizacja oprogramowania - wprowadzenie Optymalizacja oprogramowania - wprowadzenie Poznaskie Centrum Superkomputerowo Sieciowe Projekt jest współfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY Tadeusz MIKULCZYSKI 1, Daniel NOWAK 2, Rafał WICŁAWEK 3 Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1. Streszczenie. Zaprezentowano metod Grafpol modelowania dyskretnych

Bardziej szczegółowo

Statyczna próba skrcania

Statyczna próba skrcania Laboratorium z Wytrzymałoci Materiałów Statyczna próba skrcania Instrukcja uzupełniajca Opracował: Łukasz Blacha Politechnika Opolska Katedra Mechaniki i PKM Opole, 2011 2 Wprowadzenie Do celów wiczenia

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

KURSY I SZKOLENIA Z ZAKRESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

KURSY I SZKOLENIA Z ZAKRESU OBRÓBKI SKRAWANIEM KURSY I SZKOLENIA Z ZAKRESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Nowoczesne wyposażenie Laboratorium konwencjonalnych obrabiarek skrawających, Laboratorium nowoczesnych technik wytwarzania na obrabiarkach numerycznych oraz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Marcin Kuliski Politechnika Wrocławska Program DIALux słuy do projektowania sztucznego owietlenia pomieszcze zamknitych, terenów otwartych oraz dróg. Jego najnowsze,

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda 2012

Program Sprzeda 2012 Program Sprzeda 2012 Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 2012-04-25 Wersja: 2012.961 Spis treci PROGRAM SPRZEDA 2012... 1 Spis treci... 1 Instalacja... 1 Instalacja stacji roboczych... 1 Uruchamianie...

Bardziej szczegółowo

O G Ł O S Z E N I E o rozpoczęciu postępowania o zamówienie o wartości do 30 000 euro.

O G Ł O S Z E N I E o rozpoczęciu postępowania o zamówienie o wartości do 30 000 euro. Szczecin, dn. 29.01.2015r. O G Ł O S Z E N I E o rozpoczęciu postępowania o zamówienie o wartości do 30 000 euro. Zachodniopomorskie Centrum Edukacji Morskiej i Politechnicznej w Szczecinie, ul. Hoża 6,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ nr4. Pracownia CNC - oprogramowanie

CZĘŚĆ nr4. Pracownia CNC - oprogramowanie Pracownia symulacyjna CNC umoŝliwia symulację typowych sterowników CNC, interaktywne programowanie procesu obróbki CZĘŚĆ nr4 Dostawa i instalacja wyposaŝenia stanowisk do symulacyjnego programowania obrabiarek

Bardziej szczegółowo

Symulacja maszyny CNC oparta na kodzie NC

Symulacja maszyny CNC oparta na kodzie NC Systemy CAM w praktyce NX CAM i symulacja maszyny CNC Symulacja maszyny CNC oparta na kodzie NC Prawie każdy użytkownik systemu CAM ma do dyspozycji narzędzie, jakim jest symulacja obrabiarki *. Nie w

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium Programowanie obrabiarek CNC. Nr 3

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium Programowanie obrabiarek CNC. Nr 3 1 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium Programowanie obrabiarek CNC Nr 3 Obróbka otworów z wykorzystaniem cykli obróbkowych Opracował: Dr inŝ. Wojciech Ptaszyński Poznań,

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ Luneta celownicza składa si z nastpujcych sekcji (liczc od obiektywu): - soczewek obiektywu - układu regulacji paralaxy (dotyczy lunet sportowych) - mechanizmu regulacji krzya

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZD PRACY W RADZIEJOWIE ul. Kociuszki 20/22, 88-200 Radziejów,

POWIATOWY URZD PRACY W RADZIEJOWIE ul. Kociuszki 20/22, 88-200 Radziejów, POWIATOWY URZD PRACY W RADZIEJOWIE ul. Kociuszki 20/22, 88-200 Radziejów, tel. (054) 285 29 91, fax. (054) 285 29 91, mail: tora@praca.gov.pl Znak sprawy: KO.KŁ-343/11/2010 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW

Bardziej szczegółowo

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje ZPKSoft Kreator dokumentów Wstp Kreator dokumentów jest aplikacj sieciow typu klient serwer, dedykowan dla serwera InterBase. Aplikacja pracuje w rodowisku Windows. Jest dostosowana do współpracy z systemem

Bardziej szczegółowo

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji 1) Zasilacz sieciowy naley dołczy do sieci 230 V. Słuy on do zasilania modułu sterujcego oraz cewek przekaników. 2) Przewód oznaczony jako P1 naley

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA SKRAWANIEM DOBÓR NARZĘDZI I PARAMETRÓW SKRAWANIA DO FREZOWANIA. Ćwiczenie nr 6

OBRÓBKA SKRAWANIEM DOBÓR NARZĘDZI I PARAMETRÓW SKRAWANIA DO FREZOWANIA. Ćwiczenie nr 6 OBRÓBKA SKRAWANIEM Ćwiczenie nr 6 DOBÓR NARZĘDZI I PARAMETRÓW SKRAWANIA DO FREZOWANIA opracowali: dr inż. Joanna Kossakowska mgr inż. Maciej Winiarski PO L ITECH NI KA WARS ZAWS KA INSTYTUT TECHNIK WYTWARZANIA

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH NA OBRABIARKI STEROWANE NUMERYCZNIE

PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH NA OBRABIARKI STEROWANE NUMERYCZNIE Jan SZADKOWSKI, Roman STRYCZEK, Grzegorz NIKIEL PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH NA OBRABIARKI STEROWANE NUMERYCZNIE Opiniodawcy: Dr hab. in. Józef Matuszek, Profesor PŁ Dr in. Jan Rafałowicz, Profesor

Bardziej szczegółowo

Dla ułatwienia pracy wydrukuj poni sz instrukcj

Dla ułatwienia pracy wydrukuj poni sz instrukcj Dla ułatwienia pracy wydrukuj ponisz instrukcj Do pracy z formularzami mona uywa przegldarek Internet Explorer 7, 8, 9, Firefox, Opera i Chrome w najnowszych wersjach. UWAGA! nie mona zakłada 2 lub wicej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO DLA MIASTA ZIELONA GÓRA, JEGO JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ORAZ SPÓŁEK KOMUNALNYCH.

REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO DLA MIASTA ZIELONA GÓRA, JEGO JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ORAZ SPÓŁEK KOMUNALNYCH. REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO DLA MIASTA ZIELONA GÓRA, JEGO JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ORAZ SPÓŁEK KOMUNALNYCH. I. INFORMACJE PODSTAWOWE Prezydent Miasta Zielona góra ogłasza

Bardziej szczegółowo

geometry a w przypadku istnienia notki na marginesie: 1 z 5

geometry a w przypadku istnienia notki na marginesie: 1 z 5 1 z 5 geometry Pakiet słuy do okrelenia parametrów strony, podobnie jak vmargin.sty, ale w sposób bardziej intuicyjny. Parametry moemy okrela na dwa sposoby: okrelc je w polu opcji przy wywołaniu pakiety:

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Grayna Napieralska Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Koniecznym i bardzo wanym elementem pracy dydaktycznej nauczyciela jest badanie wyników nauczania. Prawidłow analiz

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe w pigułce

Badania marketingowe w pigułce Jolanta Tkaczyk Badania marketingowe w pigułce Dlaczego klienci kupuj nasze produkty lub usługi? To pytanie spdza sen z powiek wikszoci menederom. Kady z nich byłby skłonny zapłaci due pienidze za konkretn

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 dr in. Marek Dwiarek Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Tematyka dyskusji Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 Wymagania dotyczce bezpieczestwa

Bardziej szczegółowo

WYKAZ MASZYN I URZĄDZEŃ DO UPŁYNNIENIA (stan na dzień 04.04.2014 r.)

WYKAZ MASZYN I URZĄDZEŃ DO UPŁYNNIENIA (stan na dzień 04.04.2014 r.) FABRYKA OBRABIAREK PRECYZYJNYCH AVIA S.A. ul. Siedlecka 47, 03-768 Warszawa WYKAZ MASZYN I URZĄDZEŃ DO UPŁYNNIENIA (stan na dzień 04.04.2014 r.) Lp. Nazwa maszyny / urządzenia Typ Nr inw. Nr fabr. Rok

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

BUDOWA TEODOLITÓW. SYSTEMY ODCZYTOWE

BUDOWA TEODOLITÓW. SYSTEMY ODCZYTOWE BUDOWA TEODOLITÓW. SYSTEMY ODCZYTOWE Teodolity to instrumenty geodezyjne wykorzystywane do pomiarów któw poziomych i pionowych. Obecnie najczciej wykorzystuje si w pomiarach teodolity (tachimetry Total

Bardziej szczegółowo

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE?

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE? Kady z Uytkowników posiadajcy co najmniej pakiet B moe zamówi funkcj Umowy Enterprise. Koszt tej modyfikacji to 800 zł netto bez wzgldu na liczb stanowisk. I jak ju wielokrotnie ogłaszalimy, koszt wikszoci

Bardziej szczegółowo

Proces technologiczny. 1. Zastosowanie cech technologicznych w systemach CAPP

Proces technologiczny. 1. Zastosowanie cech technologicznych w systemach CAPP Pobożniak Janusz, Dr inż. Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny e-mail: pobozniak@mech.pk.edu.pl Pozyskiwanie danych niegeometrycznych na użytek projektowania procesów technologicznych obróbki za

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka)

Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka) Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka) PROGRAM DO OBSŁUGI TELEFONU KOMÓRKOWEGO I. Instalacja: MOLIWOCI POŁCZENIA TELEFONU Z

Bardziej szczegółowo

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Opera 9.10 Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10 wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA WŁASNEGO CERTYFIKATU Z PLIKU *.PFX... 3 2. WYKONYWANIE KOPII BEZPIECZESTWA WŁASNEGO

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

ELEKTRYCZNE SYSTEMY GRZEWCZE

ELEKTRYCZNE SYSTEMY GRZEWCZE RURKOWE TYP G Elementy grzejne rurkowe typ rurkowe s w urzdzeniach do podgrzewania powietrza, wody, oleju, form i bloków metalowych rednica elementu: ø 8,5 mm napicie zasilania: 230 V, 400 V lub inne na

Bardziej szczegółowo

Przystawka do zdalnego sterowania komputerem PC

Przystawka do zdalnego sterowania komputerem PC Przystawka do zdalnego sterowania komputerem PC Spis treci: 1. Informacje ogólne. Przeznaczenie urzdzenia. 2. Sposób podłczenia czujnika. 3. Informacje dotyczce dołczonego oprogramowania. 4. Opis instalacji

Bardziej szczegółowo

MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI

MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI Instrukcja obsługi dostarcza informacji dotyczcych parametrów technicznych, sposobu uytkowania oraz bezpieczestwa pracy. Strona 1 1.Wprowadzenie: Miernik UT20B

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Instrukcja obsługi. Stanowisko CNC. Instrukcja obsługi. Stanowisko CNC

Załącznik nr 1. Instrukcja obsługi. Stanowisko CNC. Instrukcja obsługi. Stanowisko CNC Załącznik nr 1. Instrukcja obsługi. Stanowisko CNC. Instrukcja obsługi Stanowisko CNC SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie...3 2. Uruchomienie stanowiska...4 2.1. Panel przedni sterownika...4 2.2. Panel tylny sterownika...4

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo

Materiał szkoleniowy MTS, CAD/CAM, Frezowanie. Materiał szkoleniowy. MTS GmbH 2004 1

Materiał szkoleniowy MTS, CAD/CAM, Frezowanie. Materiał szkoleniowy. MTS GmbH 2004 1 Materiał szkoleniowy MTS GmbH 2004 1 ĆWICZENIE "POKRYWA" Zaprogramuj przedstawioną na rysunku "POKRYWĘ" z wykorzystaniem systemu CAD/CAM TOPCAM. Wykonaj następujące zasadnicze czynności: Otwórz odpowiedni

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia DO.2800.12.2015 Załącznik nr 6b do siwz dot.: Przetargu nieograniczonego o wartości przekraczającej 207 000 euro na dostawę dwóch frezarek cnc wraz z oprogramowaniem CAM oraz instalacją, konfiguracją i

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemy wytwarzania ćw. nr 4

Laboratorium Systemy wytwarzania ćw. nr 4 Laboratorium Systemy wytwarzania ćw. nr 4 Temat ćwiczenia: Sprawdzenie czasu wymiany narzędzia na centrum frezarskim Centra frezarskie są obrabiarkami przeznaczonymi do półautomatycznego wytwarzania, głownie,

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa

TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa TECHNOLOGIA MASZYN Wykład dr inż. A. Kampa Technologia - nauka o procesach wytwarzania lub przetwarzania, półwyrobów i wyrobów. - technologia maszyn, obejmuje metody kształtowania materiałów, połączone

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE WYTWARZANIA CAM Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 lipca 2005 r. dotyczca przetwarzania danych osobowych córki Skarcego, przez Stowarzyszenie, poprzez publikacj informacji na temat rodziny

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 04.12.2014

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 04.12.2014 REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 04.12.2014 I. Definicje Uyte w Regulaminie pojcia oznaczaj: 1. Klient osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie bdca

Bardziej szczegółowo

EdgeCAM. Komputerowe wspomaganie wytwarzania. Wydanie II

EdgeCAM. Komputerowe wspomaganie wytwarzania. Wydanie II EdgeCAM. Komputerowe wspomaganie wytwarzania. Wydanie II Wstp (13) SPIS TRECI Cz I Podstawy obsługi aplikacji (17) Rozdział 1. Wiadomoci ogólne (19) Struktura programu (19) Wymagania sprztowe (19) Instalacja

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do kompilatorów

Wprowadzenie do kompilatorów Wprowadzenie do kompilatorów Czy ja kiedykolwiek napisz jaki kompilator? Jakie zadania ma do wykonania kompilator? Czy jzyk formalny to rodzaj jzyka programowania? Co to jest UML?, Czy ja kiedykolwiek

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia DO.2800. 28.2015 Załącznik nr 6b do siwz dot.: Przetarg nieograniczony o wartości przekraczającej 207 000 euro w dwóch częściach na dostawę frezarki numerycznej cnc 3-osiowej z dodatkową 1 osią obrotową

Bardziej szczegółowo

WIERTARKA POZIOMA DO GŁĘBOKICH WIERCEŃ W30-160 W30-200

WIERTARKA POZIOMA DO GŁĘBOKICH WIERCEŃ W30-160 W30-200 WIERTARKA POZIOMA DO GŁĘBOKICH WIERCEŃ W30-160 W30-200 Obrabiarka wyposażona w urządzenia umożliwiające wykonywanie wiercenia i obróbki otworów do długości 8000 mm z wykorzystaniem wysokowydajnych specjalistycznych

Bardziej szczegółowo

WICZENIE LABORATORYJNE NR 9. Opracowali: Wojciech Wieleba, Zbigniew Olejnik

WICZENIE LABORATORYJNE NR 9. Opracowali: Wojciech Wieleba, Zbigniew Olejnik WICZENIE LABORATORYJNE NR 9 Opracowali: Wojciech Wieleba, Zbigniew Olejnik Temat: Badanie przekładni pasowej z pasem klinowym Uwaga: Przed przystpieniem do wiczenia naley zapozna si z ponisz instrukcj

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 1

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 1 Przedmiot : OBRÓBKA SKRAWANIEM I NARZĘDZIA Temat: Geometria ostrzy narzędzi skrawających KATEDRA TECHNIK WYTWARZANIA I AUTOMATYZACJI INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 1 Kierunek: Mechanika

Bardziej szczegółowo

Dobór parametrów dla frezowania

Dobór parametrów dla frezowania Dobór parametrów dla frezowania Wytyczne dobru parametrów obróbkowych dla frezowania: Dobór narzędzia. W katalogu narzędzi naleŝy odszukać narzędzie, które z punktu widzenia technologii umoŝliwi zrealizowanie

Bardziej szczegółowo

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET Instrukcja Obsługi Copyright 2005 by All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeone!"# $%%%&%'(%)* +(+%'(%)* Wszystkie nazwy i znaki towarowe uyte w niniejszej publikacji s własnoci

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA (SIWZ)

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA (SIWZ) SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA (SIWZ) I. NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Zamawiajcy: Urzd Skarbowy Pozna-Jeyce Adres: ul. Słowackiego 22, 60-823 Pozna Adres do korespondencji: ul. Słowackiego 22,

Bardziej szczegółowo

(z wyjtkiem hałasu impulsowego) w rodowisku, pochodzcego od instalacji lub urzdze

(z wyjtkiem hałasu impulsowego) w rodowisku, pochodzcego od instalacji lub urzdze Metodyka referencyjna oraz czstotliwo prowadzenia okresowych pomiarów hałasu (z wyjtkiem hałasu impulsowego) w rodowisku, pochodzcego od instalacji lub urzdze - załcznik nr 8 do rozporzdzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

TOKARKA KŁOWA SUPERCIĘŻKA PŁYTOWA STEROWANA NUMERYCZNIE

TOKARKA KŁOWA SUPERCIĘŻKA PŁYTOWA STEROWANA NUMERYCZNIE TOKARKA KŁOWA SUPERCIĘŻKA PŁYTOWA STEROWANA NUMERYCZNIE TC3L-420 CNC Podstawowe parametry: Łoże pod suport 4-prowadnicowe Max. moment obrotowy wrzeciona Max. ciężar detalu w kłach Długość toczenia 180000

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

TYPY WARTOCI I FORMAT DANYCH W ARKUSZU KALKULACYJNYM MS EXCEL

TYPY WARTOCI I FORMAT DANYCH W ARKUSZU KALKULACYJNYM MS EXCEL Jacek URYGA TYPY WARTOCI I FORMAT DANYCH W ARKUSZU KALKULACYJNYM MS EXCEL Streszczenie Jedn z najczstszych czynnoci wykonywanych przez uytkowników Excela jest wprowadzanie danych i formuł do komórek arkusza.

Bardziej szczegółowo

Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM

Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM Regulamin wyjazdów studenckich na stypendia w ramach Programu Erasmus na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM Zasady ogólne 1. Stypendium Erasmus przyznawane jest w oparciu o umowy bilateralne podpisane

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU

Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU Przed przystpieniem do liczenia deklaracji PIT-36, PIT-37, PIT-O i zestawienia PIT-D naley zapozna si z objanieniami do powyszych deklaracji. Uwaga:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA NUMERYCZNA. Grzegorz Szkibiel. Wiosna 2014/15

ANALIZA NUMERYCZNA. Grzegorz Szkibiel. Wiosna 2014/15 ANALIZA NUMERYCZNA Grzegorz Szkibiel Wiosna 2014/15 Spis tre±ci 1 Metoda Eulera 3 1.1 zagadnienia brzegowe....................... 3 1.2 Zastosowanie ró»niczki...................... 4 1.3 Output do pliku

Bardziej szczegółowo

SINUMERIK 802D. Toczenie ISO-Dialekt T. Krótka instrukcja. Dokumentacja użytkownika

SINUMERIK 802D. Toczenie ISO-Dialekt T. Krótka instrukcja. Dokumentacja użytkownika SINUMERIK 802D Krótka instrukcja Toczenie ISO-Dialekt T Dokumentacja użytkownika SINUMERIK 802D Toczenie ISO-Dialekt T Krótka instrukcja Obowiązuje dla Sterowanie Wersja oprogramowania SINUMERIK 802D

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych

Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych Strona 0 z 16 Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych ZARMEN Sp. z o.o. 45-641 Opole ul. Owicimska 121 ZRM Warszawa 01-949 Warszawa ul. Kasprowicza

Bardziej szczegółowo

Zamawiajcy: Starostwo Powiatowe ul. Kociuszki 17 88-200 Radziejów tel. 0 54 285 35 53, 0 54 285 30 18, 0 54 285 06 18 faks 0 54 285 35 53

Zamawiajcy: Starostwo Powiatowe ul. Kociuszki 17 88-200 Radziejów tel. 0 54 285 35 53, 0 54 285 30 18, 0 54 285 06 18 faks 0 54 285 35 53 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Podstawa prawna: ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówie publicznych ( Pzp ) ( tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z pón. zm. ) Zamawiajcy: Starostwo

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Wprowadzanie i zmiany faktur z zakupu, wydruk rejestru zakupu

Wprowadzanie i zmiany faktur z zakupu, wydruk rejestru zakupu Sterowanie procedurami programu "Rejestr zakupu" odbywa si poprzez wybór jednej z kilku proponowanych akurat na ekranie moliwoci. U dołu ekranu wypisywany jest komunikat bliej objaniajcy wybran aktualnie

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU. Technologia Informacyjna w Nauczaniu Fizyki. Dr Małgorzata Klisowska

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU. Technologia Informacyjna w Nauczaniu Fizyki. Dr Małgorzata Klisowska Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK SPECJALNO RODZAJ STUDIÓW Matematyczno - Przyrodniczy Fizyka Nauczanie Fizyki i Matematyki Nauczanie Fizyki i Wychowania fizycznego Edukacja Fizyczno-Informatyczna

Bardziej szczegółowo

1) Grafy eulerowskie własnoci algorytmy. 2) Problem chiskiego listonosza

1) Grafy eulerowskie własnoci algorytmy. 2) Problem chiskiego listonosza 165 1) Grafy eulerowskie własnoci algorytmy 2) Problem chiskiego listonosza 166 Grafy eulerowskie Def. Graf (multigraf, niekoniecznie spójny) jest grafem eulerowskim, jeli zawiera cykl zawierajcy wszystkie

Bardziej szczegółowo