Leczenie zaburzeƒ autystycznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Leczenie zaburzeƒ autystycznych"

Transkrypt

1 Leczenie zaburzeƒ autystycznych Anita Bryƒska Od wielu lat stosowane sà ró ne metody terapii osób z autyzmem dzieci cym. Niezale nie od podejêcia, nale y wyraênie podkreêliç, e skuteczna forma pomocy zawsze opiera si na indywidualnej pracy z osobà autystycznà. Im wczeêniej terapia zostanie podj ta, tym lepsze b dà równie rokowania, co oznacza niezwykle wa nà rol wczesnej diagnozy autyzmu. Bardzo istotna w prowadzeniu skutecznej terapii jest wspó praca z rodzinà i osobami z najbli szego otoczenia dziecka. Brak jakichkolwiek form pomocy, zw aszcza w przypadku ma ych dzieci, najcz Êciej powoduje pog bianie si deficytów w zakresie zachowaƒ spo ecznych, izolacj od Êwiata zewn trznego i ca kowità niezdolnoêç do samodzielnego funkcjonowania w przysz oêci. Procedury terapeutyczne, stosowane d ugotrwale, ukierunkowane sà przede wszystkim na popraw komunikacji spo ecznej dziecka, rozwój mowy oraz nauk zachowaƒ spo ecznych. Nie ustalono do tej pory uniwersalnej metody leczenia dzieci z autyzmem, dlatego zaleca si stosowanie wielu metod i technik, które dostosowuje si indywidualnie do potrzeb. Niezwykle wa nym elementem w pracy z dzieckiem autystycznym jest stworzenie pewnej sta ej i przewidywalnej struktury otoczenia (sta e miejsce i czas terapii, ten sam terapeuta, sta y charakter zaj ç i organizacji czasu, jasny, jednoznaczny j zyk wypowiedzi). Wi kszoêç programów terapeutycznych opiera si na zasadach terapii behawioralnej, polegajàcej na stopniowej modyfikacji zachowania, 71

2 i tzw. ustrukturalizowanego nauczania, dostosowanego do mo liwoêci i potrzeb dziecka. W zakres oddzia ywaƒ terapeutyczno-edukacyjnych wchodzà: praca nad kontaktem dotykowym i wzrokowym (stymulacja prawid owego rozwoju percepcji), praca nad rozwojem mowy i stymulowanie ogólnego rozwoju dziecka, praca nad procesami uwagi, rozwijanie umiej tnoêci w dziedzinie socjalizacji, samodzielnoêci i samoobs ugi, motoryki ma ej, funkcji poznawczych, komunikowania si. SpoÊród ró nych procedur i metod terapeutycznych stosowanych wprzypadku dzieci z autyzmem dzieci cym nale y wymieniç: techniki niedyrektywne, terapi holding, metod opcji Barry ego i Suzi Kaufmanów, techniki behawioralne, zmodyfikowanà metod dobrego startu, metod stymulacji seryjnych powtórzeƒ, metod ruchu rozwijajàcego Weroniki Sherborne, model TEACCH jako program kompleksowej pomocy osobom autystycznym. Techniki niedyrektywne, zazwyczaj w formie zabawowej, sà stosowane na pierwszym etapie leczenia. Procedura ta zak ada stworzenie dziecku atmosfery swobody, ca kowitej akceptacji i zapewnienie mu mo liwoêci wyra ania swoich uczuç. W trakcie spotkaƒ to dziecko kieruje ich przebiegiem, terapeuta nie przyspiesza terapii, ale podà a za dzieckiem, anga uje si w jego zabawy, naêladuje je itp. Nadrz dnym zadaniem jest nawiàzanie kontaktu z dzieckiem, co jest mo liwe tylko wtedy, gdy dziecko czuje si akceptowane i bezpieczne. Innà metodà terapii jest holding (ang. przytulanie, trzymanie), czyli metoda wymuszonego kontaktu, którà mogà stosowaç rodzice dziecka. Polega ona na przytulaniu dziecka nawet wbrew jego woli, cz sto przy oporze, a jej celem jest budowanie lub przywrócenie wi zi emocjonalnej pomi dzy matkà a dzieckiem. Metoda opcji Barry ego i Suzi Kaufmanów, cz sto kojarzona z holdingiem, opiera si na ca kowitej akceptacji dziecka i na swoistym podà aniu za dzieckiem i wchodzeniu w jego Êwiat. Post powanie terapeutyczne polega przede wszystkim na naêladowaniu zachowaƒ dziecka, co pozwala na wzbudzenie zainteresowania dziecka otoczeniem, na odkrywanie jego potrzeb i zainteresowaƒ, pokazywanie Êwiata zewn trznego, równie na budowanie poczucia bezpieczeƒstwa. 72

3 Techniki behawioralne w przypadku dzieci z autyzmem to przede wszystkim techniki warunkowania sprawczego, polegajàce na analizie zwiàzków mi dzy zachowaniem a jego konsekwencjami i kszta towaniu zachowaƒ za pomocà wzmocnieƒ pozytywnych lub negatywnych. Sà one ukierunkowane na rozwijanie zachowaƒ zwiàzanych z umiej tnoêcià skupiania uwagi na drugiej osobie, uczenie i imitowanie ruchów i dêwi ków, redukcj niepo àdanych zachowaƒ agresywnych, autoagresywnych i zwiàzanych z autostymulacjà oraz na wykszta cenie umiej tnoêci komunikacyjnych i spo ecznych. Z kolei zmodyfikowana metoda dobrego startu s u y usprawnieniu i integracji funkcji s uchowych, wzrokowych i ruchowych. Rozwija ona percepcj i szybkoêç reakcji, wzmaga koncentracj i podzielnoêç uwagi, rozwija wyobraêni i pami ç, kszta ci zdolnoêç rozumienia i operowania symbolami, rozwija myêlenie matematyczne, percepcj pozycji i ruchów cia a bez kontroli wzroku, kszta tuje ÊwiadomoÊç po o enia i wzajemnego ruchu cz Êci cia a wzgl dem siebie, rozwija sprawnoêç manualnà i koordynacj ruchowà koƒczyn górnych i dolnych. W metodzie stymulacji seryjnych powtórzeƒ podstawowà stosowanà technikà jest aktywnoêç ruchowa. G ównym celem prowadzonych çwiczeƒ jest podniesienie liczby bodêców oddzia ujàcych na kor mózgowà i uzyskanie nowych po àczeƒ nerwowo-mi Êniowych. Ukierunkowana aktywnoêç ruchowa pozwala równie roz adowaç napi cie emocjonalne dziecka, choç z drugiej strony w czasie çwiczeƒ dziecko mo e wykorzystywaç napi cie w celu intensyfikacji tempa i rytmu aktywnoêci. G ównym za o eniem metody ruchu rozwijajàcego Weroniki Sherborne jest pos ugiwanie si ruchem jako narz dziem we wspomaganiu rozwoju psychoruchowego. åwiczenia przede wszystkim prowadzà do poznania w asnego cia a, pomagajà równie zdobyç pewnoêç siebie i poczucie bezpieczeƒstwa w kontakcie z innymi osobami, u atwiajà nawiàzywanie kontaktu i wspó pracy. Wykonywane w grupie budujà wi zi grupowe i interpersonalne. Kompleksowà pomoc osobom autystycznym zapewnia model TEACCH, czyli tzw. program Terapii i Edukacji Dzieci Autystycznych oraz Dzieci z Zaburzeniami w Komunikacji. Zosta on opracowany przez amerykaƒskiego psychologa Erica Schoplera w latach 60. XX wieku. Pierwszy etap pracy z dzieckiem polega na ocenie poziomu rozwojowego dziecka, jego profilu psychoedukacyjnego oraz jego deficytów i mocnych stron. Nast pnie na tej podstawie opracowywane sà indywidualne programy te- 73

4 rapeutyczne, ukierunkowane na najwa niejsze obszary deficytu, takie jak: naêladowanie, motoryka ma a i du a, percepcja, koordynacja wzrokowo- -ruchowa, czynnoêci poznawcze, komunikacja, mowa czynna, oraz na zachowania niepo àdane. Program realizowany jest przez rodziców we wspó pracy z terapeutà, który systematycznie dokonuje oceny post pów wrozwoju dziecka i odpowiednio do tego modyfikuje program. Du e znaczenie ma trening umiej tnoêci spo ecznych polegajàcy na uczeniu adekwatnych zachowaƒ w sytuacjach ycia codziennego (robienie zakupów, korzystanie z komunikacji publicznej), a tak e na uczeniu czynnoêci samoobs ugowych (samodzielne ubranie si, jedzenie, korzystanie ze sprz tów gospodarstwa domowego). PodejÊciami wykorzystywanymi dodatkowo jest muzykoterapia, która zmniejsza poziom l ku, pobudza do zabawy i kontaktów z rówieênikami, oraz hipoterapia, dzi ki której tworzy si zwiàzek emocjonalny mi dzy dzieckiem a koniem, awkonsekwencji poprawiajà si relacje ze Êwiatem zewn trznym. Post powanie z dzieckiem z rozpoznanym zespo em Aspergera powinno byç kompleksowe i dotyczyç wszystkich Êrodowisk, w których dziecko funkcjonuje. Podstawowà kwestià jest prowadzenie psychoedukacji majàcej na celu uêwiadomienie otoczeniu, a wi c rodzicom, nauczycielom i innym dzieciom, problemów i ograniczeƒ wynikajàcych z obecnoêci zaburzenia. Konieczne jest dostosowanie metod nauczania do mo liwoêci dziecka i indywidualizacja procesu dydaktycznego. Dziecko z zespo em Aspergera powinno uczyç si w klasie integracyjnej. Kolejnà, niezmiernie wa nà kwestià jest dà enie do uspo ecznienia dziecka, co mo e dokonywaç si poprzez anga owanie go w dzia alnoêç ró nego rodzaju klubów, organizacji, kó zainteresowaƒ (tak e za poêrednictwem Internetu). Pomocna mo e okazaç si równie obecnoêç osoby wspierajàcej trenera, który doradza i pomaga w trudnych sytuacjach, np. na terenie szko y. Klasycznà metodà pracy z osobami z zespo em Aspergera jest tworzenie schematów post powania, u atwiajàcych rozumienie czytanych tekstów, ale równie intencji innych osób (Kto? Co zrobi? Gdzie? Kiedy? Dlaczego?). Niejednokrotnie podejmowane sà próby prowadzenia terapii poznawczo-behawioralnej ukierunkowanej na specyficzne objawy zaburzenia. Warto jednak pami taç o tym, e techniki te mogà okazaç si równie skuteczne w przypadku powik aƒ zaburzenia, np. zespo ów depresyjnych czy l kowych. Bardzo du e znaczenie ma tak e udzia osoby cierpiàcej na zespó Aspergera w grupowym treningu umiej tnoêci spo ecznych, który umo liwia nauczenie si prawid o- 74

5 wych interakcji spo ecznych za pomocà zaplanowanych zaj ç dotyczàcych okreêlonych sfer funkcjonowania. W niektórych przypadkach autyzmu dzieci cego czy te zespo u Aspergera stosowane jest leczenie farmakologiczne, które jest g ównie leczeniem objawowym i ma na celu zmniejszenie nasilenia objawów najbardziej zaburzajàcych funkcjonowanie pacjenta. Objawami, na które najcz Êciej ukierunkowane jest leczenie farmakologiczne, sà: napady padaczkowe (leki najcz Êciej stosowane to karbamazepina ikwas walproinowy; warto pami taç, e benzodiazepiny i fenobarbital mogà nasilaç dra liwoêç, zachowania agresywne, upoêledzaç mo liwoêci poznawcze), objawy obsesyjno-kompulsywne i nasilone rytua y, objawy l kowe (inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, np. fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina), nadmierna impulsywnoêç, zachowania agresywne i samouszkadzajàce (neuroleptyki, np. haloperidol, risperidon, olanzapina; inne, np. propranolol), zaburzenia uwagi i nadmierna ruchliwoêç (leki psychostymulujàce, np. metylfenidat, mo e jednak nasilaç sztywnoêç w zachowaniu i objawy obsesyjno-kompulsywne), labilnoêç nastroju (karbamazepina, preparaty litu), obni ony nastrój (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina), stereotypie ruchowe (buspiron). Podejmowano tak e próby leczenia deficytów w zakresie interakcji spo ecznych i komunikacji za pomocà neuroleptyków.

INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNO TERAPEUTYCZNY (I etap edukacyjny) Program opracowany na I etap edukacyjny przez zespół nauczycieli w składzie:

INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNO TERAPEUTYCZNY (I etap edukacyjny) Program opracowany na I etap edukacyjny przez zespół nauczycieli w składzie: Pieczęć szkoły INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNO TERAPEUTYCZNY (I etap edukacyjny) Program opracowany na I etap edukacyjny przez zespół nauczycieli w składzie: 1.. koordynator -.. 2.... 3.... 4.... 5.. 6..

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja autyzmu wg ICD 10 (1994) zakłada, że jest to całościowe zaburzenie rozwojowe (F84)- autyzm dziecięcy (F.84.0) charakteryzujące się:

Klasyfikacja autyzmu wg ICD 10 (1994) zakłada, że jest to całościowe zaburzenie rozwojowe (F84)- autyzm dziecięcy (F.84.0) charakteryzujące się: Co to jest autyzm? Autyzm to całościowe, rozległe zaburzenie rozwojowe charakteryzujące się licznymi nieprawidłowościami w rozwoju, uwidaczniającymi się przed ukończeniem trzeciego roku życia w co najmniej

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Skawinie

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Skawinie Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Skawinie OFERTA ZAJĘĆ GRUPOWYCH dla dzieci, młodzieży i rodziców na rok szkolny 2009/2010 Z humorem przez szkołę zajęcia ogólnostymulujące dla młodszych dzieci szkolnych

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

DZISIAJ PRZEDSZKOLAKI JUTRO JUŻ PIERWSZAKI

DZISIAJ PRZEDSZKOLAKI JUTRO JUŻ PIERWSZAKI Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 im. A. Mickiewicza 45 720 Opole ul. Sz. Koszyka 21 tel./fax.: (077) 4743191 DZISIAJ PRZEDSZKOLAKI JUTRO JUŻ PIERWSZAKI program współpracy szkolno - przedszkolnej Magdalena

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI STOWARZYSZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ POMOC OSOBOM NIEPEŁNOSPRAWNYM - DUET OKRES SPRAWOZDAWCZY: OD 01 STYCZNIA

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI STOWARZYSZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ POMOC OSOBOM NIEPEŁNOSPRAWNYM - DUET OKRES SPRAWOZDAWCZY: OD 01 STYCZNIA Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 maja 2001r. w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji (Dz. U.2001 Nr 50, poz. 529) SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI STOWARZYSZENIA

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący diagnozy zapotrzebowania przedszkoli na wsparcie z EFS w ramach osi 8 Nowoczesna Edukacja RPO L-2020 na terenie Gminy Kożuchów

Raport dotyczący diagnozy zapotrzebowania przedszkoli na wsparcie z EFS w ramach osi 8 Nowoczesna Edukacja RPO L-2020 na terenie Gminy Kożuchów Załącznik do Uchwały Nr XX/ /15 Rady Miejskiej w Kożuchowie z dnia. Raport dotyczący diagnozy zapotrzebowania przedszkoli na wsparcie z EFS w ramach osi 8 Nowoczesna Edukacja RPO L-2020 na terenie Gminy

Bardziej szczegółowo

Uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych

Uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych Autyzm, Zespół Aspergera. Praca z dzieckiem ze spektrum autyzmu w oparciu o techniki behawioralne i wybrane metody terapii Dla: nauczycieli różnych specjalności, pedagogów szkolnych, pedagogów specjalnych,

Bardziej szczegółowo

BUDOWANIE KOALICJI NA RZECZ UCZNIA NIEPEŁNOSPRAWNEGO NOSPRAWNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTA W STARGARDZIE SZCZECIŃSKIM SKIM

BUDOWANIE KOALICJI NA RZECZ UCZNIA NIEPEŁNOSPRAWNEGO NOSPRAWNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTA W STARGARDZIE SZCZECIŃSKIM SKIM BUDOWANIE KOALICJI NA RZECZ UCZNIA NIEPEŁNOSPRAWNEGO NOSPRAWNEGO W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTA LNOKSZTAŁCĄCYCH CYCH W STARGARDZIE SZCZECIŃSKIM SKIM W skład Zespołu u Szkół Ogólnokszta lnokształcącychcych

Bardziej szczegółowo

Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna

Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Bajka logopedyczna i nie tylko Dla: nauczycieli przedszkoli, edukacji wczesnoszkolnej i logopedów Cel: doskonalenie warsztatu pracy nauczyciela żeby język sprawny był, czyli jak usprawnić artykulatory

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania Za cznik nr 13 Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania w obszarze: Efekty Oferta : Rodzice s partnerami szko y w projekcie: Bezpo rednie wsparcie rozwoju szkó poprzez wdro enie zmodernizowanego

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkoleń dla RAD PEDAGOGICZNYCH oraz dla RODZICÓW

Tematyka szkoleń dla RAD PEDAGOGICZNYCH oraz dla RODZICÓW Tematyka szkoleń dla RAD PEDAGOGICZNYCH oraz dla RODZICÓW I Warsztat rozwoju osobistego nauczyciela Szkolenie, które umożliwi odkrywanie w sobie nowych możliwości, przełamywanie ograniczeń, pogłębianie

Bardziej szczegółowo

TEMAT EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ : Jak motywować uczniów do świadomego uczęszczania do szkoły.

TEMAT EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ : Jak motywować uczniów do świadomego uczęszczania do szkoły. Zespół Szkół nr 1 w Rzeszowie RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ w roku szkolnym 2014/2015 TEMAT EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ : Jak motywować uczniów do świadomego uczęszczania do szkoły. CELE EWALUACJI: 1. Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ NR 4/14/15 przeprowadzony w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w Międzyrzecu Podlaskim w roku szkolnym 2014/2015

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ NR 4/14/15 przeprowadzony w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w Międzyrzecu Podlaskim w roku szkolnym 2014/2015 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ NR 4/14/15 przeprowadzony w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w Międzyrzecu Podlaskim w roku szkolnym 2014/2015 Opis ewaluowanego obszaru: Wymogi zewnętrzne: Obszar

Bardziej szczegółowo

Kolorowe przytulanki

Kolorowe przytulanki Innowacja pedagogiczna. Kolorowe przytulanki Autorki : mgr Małgorzata Drozdek mgr Wioletta Szypowska Założenia ogólne: Każdy rodzaj kontaktu ze sztuką rozwija i kształtuje osobowość człowieka. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ dla studentów II roku studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych specjalność: LOGOPEDIA

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ dla studentów II roku studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych specjalność: LOGOPEDIA Kod przedmiotu: 100N-2P2LOGc PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ dla studentów II roku studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych specjalność: LOGOPEDIA Praktyki organizowane są na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 216 15582 Poz. 1610 i 1611

Dziennik Ustaw Nr 216 15582 Poz. 1610 i 1611 Dziennik Ustaw Nr 216 15582 Poz. 1610 i 1611 4. Oprogramowanie, dla którego cofni to Êwiadectwo zgodnoêci, o którym mowa w ust. 3 oraz w 22 ust. 2, jak równie oprogramowanie, dla którego odmówiono wydania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

Oferta Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogiczna w Kętrzynie

Oferta Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogiczna w Kętrzynie Oferta Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogiczna w Kętrzynie dla placówek oświatowych z terenu działania Poradni rok szkolny 2015/2016 Kętrzyn, IX. 2015r. Niniejsza oferta zawiera propozycje działań,

Bardziej szczegółowo

,,Nie bój się matematyki - Program zajęć wyrównawczych z matematyki dla uczniów klas VI Szkoły Podst. nr 5 w Nowym Dworze Maz.

,,Nie bój się matematyki - Program zajęć wyrównawczych z matematyki dla uczniów klas VI Szkoły Podst. nr 5 w Nowym Dworze Maz. 1,,Nie bój się matematyki - Program zajęć wyrównawczych z matematyki dla uczniów klas VI Szkoły Podst. nr 5 w Nowym Dworze Maz. Wstęp Program zajęć wyrównawczych został napisany z myślą o uczniach klas

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Dziennik Ustaw Nr 237 13670 Poz. 1654 1654 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol)

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: GEOGRAFIA POLITYCZNA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 CA 7. TYP PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim III Spotkanie Grupy Sterującej Ewaluacją I Monitoringiem Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim Badanie w ramach projektu pn. Opolskie Obserwatorium Terytorialne

Bardziej szczegółowo

W n i o s e k o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

W n i o s e k o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W n i o s e k o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Nr sprawy................................ data............. Imię i nazwisko.............................................................

Bardziej szczegółowo

zarządzam, co następuje:

zarządzam, co następuje: w sprawie ustalenia i wprowadzenia Szczegółowych zasad przyjmowania, rozpatrywania i realizacji wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON w ramach pilotażowego programu Aktywny samorząd w 2014 r. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin przyznawania stypendiów doktorskich pracownikom Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego

Regulamin przyznawania stypendiów doktorskich pracownikom Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego Regulamin przyznawania stypendiów doktorskich pracownikom Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego 1 Niniejszy regulamin został wprowadzony w oparciu o 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015

Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 (nie dotyczy uczniów słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA

CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Podsumowanie realizacji projektu pn. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Słubicach w okresie 01.01.2009r. do 31.03.2010r.

Bardziej szczegółowo

Reforma edukacji Zmiana programowa. Informacje dla nauczycieli

Reforma edukacji Zmiana programowa. Informacje dla nauczycieli Reforma edukacji Zmiana programowa Informacje dla nauczycieli Filozofia zmiany Wyrównywanie szans edukacyjnych upowszechnienie wychowania przedszkolnego obni enie wieku obowi zku szkolnego Podniesienie

Bardziej szczegółowo

Projekt nr POKL.09.05.00-02-256/11 Sami dla siebie współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt nr POKL.09.05.00-02-256/11 Sami dla siebie współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zapytanie ofertowe Dobromierz, dnia 28.03. Ochotnicza Straż Pożarna w Dobromierzu w związku z realizacją projektu Sami dla siebie! zwraca się do Państwa z zapytaniem ofertowym dotyczącym zakupu usług edukacyjnych.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA H1P_W03 H1P_W01 S1P_W01 H1P_W02 S1P_W06 H1P_W05

EFEKTY KSZTAŁCENIA H1P_W03 H1P_W01 S1P_W01 H1P_W02 S1P_W06 H1P_W05 Nazwa kierunku studiów: Pedagogika Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: praktyczny EFEKTY KSZTAŁCENIA Efekty kształcenia dla kierunku K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014 PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA Specjalność: PSYCHOLOGIA DIALOGU MIĘDZYLUDZKIEGO Studia: STACJONARNE/ NIESTACJONARNE I. ORGANIZACJA PRAKTYKI Edycja 2014 1. Praktyka zawodowa na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ ZAWODOWEJ dla studentów III roku studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych specjalność: LOGOPEDIA

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ ZAWODOWEJ dla studentów III roku studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych specjalność: LOGOPEDIA Kod przedmiotu: 100N-2P3LOG PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ ZAWODOWEJ dla studentów III roku studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych specjalność: LOGOPEDIA Praktyki organizowane są na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

edukacji przedszkolnej

edukacji przedszkolnej ZAMAWIAJĄCY: Gmina Krapkowice ul. 3-go Maja 17 47-303 Krapkowice Tel. 77/ 44 66 800 Fax. 77/ 44 66 888 www.krapkowice.pl e-mail: umig@krapkowice.pl SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DO PRZETARGU

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 52 4681 Poz. 421 421 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie sta u adaptacyjnego i testu umiej tnoêci w toku post powania o uznanie kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ NR 7 W GDYNI Art.1 Postanowienia ogólne Rada Rodziców, zwana dalej Radą, działa na podstawie ustawy o systemie oświaty, statutu szkoły i niniejszego regulaminu.

Bardziej szczegółowo

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w kontekście realiów kierowania i umieszczania nieletnich

Bardziej szczegółowo

Przedszkole nr 5 im. JASIA i MAŁGOSI w Wałczu

Przedszkole nr 5 im. JASIA i MAŁGOSI w Wałczu Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

Lepsze samopoczucie to lepsze oceny. Jaka jest korzyść dla dziecka?

Lepsze samopoczucie to lepsze oceny. Jaka jest korzyść dla dziecka? Lepsze samopoczucie to lepsze oceny Jaka jest korzyść dla dziecka? Gdy dziecko przebywa w szkole, warunki nauki znacząco wpływają na jego samopoczucie i skuteczność przyswajania wiedzy. Uczenie się może

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r.

Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r. PSP.40-15/1 (projekt) Uchwała Nr./01 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 9 czerwca 01 r. w sprawie uchwalenia programu kształcenia dla studiów podyplomowych Terapia pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I ETAP EDUKACYJNY- KLASY I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I ETAP EDUKACYJNY- KLASY I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I ETAP EDUKACYJNY- KLASY I-III I TREŚCI NAUCZANIA KLASA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Język obcy nowożytny. Wspomaganie dzieci w porozumiewaniu się z osobami,

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczny Punkt Konsultacyjny przy Zespole Szkół Specjalnych Nr 98 w Warszawie

Specjalistyczny Punkt Konsultacyjny przy Zespole Szkół Specjalnych Nr 98 w Warszawie Anna Mitura Specjalistyczny Punkt Konsultacyjny przy Zespole Szkół Specjalnych Nr 98 w Warszawie Cel pomocy naszego SPK: Pomaganie osobom, które pracują i opiekują się dziećmi, młodzieżą o specjalnych

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny

Program profilaktyczny Program profilaktyczny Liceum Filmowego z Oddziałami Dwujęzycznymi przy Warszawskiej Szkole Filmowej prowadzonego przez Fundację Edukacji i Sztuki Filmowej Bogusława Lindy i Macieja Ślesickiego LATERNA

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS) W CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-17. Zakład Fizykalnych Metod Terapeutycznych

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS) W CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-17. Zakład Fizykalnych Metod Terapeutycznych Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS) W CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-17 Katedra Fizjoterapii/ Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizykalnych Metod Terapeutycznych Kierunek:

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE CELESTYNÓW NA LATA 2013-2016

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE CELESTYNÓW NA LATA 2013-2016 Załącznik do uchwały Nr 260/13 Rady Gminy Celestynów z dnia 26 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE CELESTYNÓW NA LATA 2013-2016

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH I PROFILAKTYCZNYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015-2016

PLAN DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH I PROFILAKTYCZNYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015-2016 PLAN DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH I PROFILAKTYCZNYCH SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015-2016 Zadania działalności wychowawczej i profilaktycznej są realizowane przez wszystkich nauczycieli

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MATEMATYCZNO PRZYRODNICZY. SZKOŁA NAUK

WYDZIAŁ MATEMATYCZNO PRZYRODNICZY. SZKOŁA NAUK WYDZIAŁ MAEMAYCZNO PRZYRODNICZY. SZKOŁA NAUK 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów dla programu. Studia podyplomowe z informatyki i technologii informacyjnych dla nauczycieli Nazwa kierunku studiów i

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K. w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Proszę o dofinansowanie (nazwa urządzenia)... Kwota wnioskowana dofinansowania...

W N I O S E K. w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Proszę o dofinansowanie (nazwa urządzenia)... Kwota wnioskowana dofinansowania... .../.../... numer kolejny wniosku powiat rok złożenia wniosku... data wpływu kompletnego wniosku (dzień, miesiąc, rok) W N I O S E K o p r z y z n a n i e d o f i n a n s o w a n i a z e ś r o d k ó w

Bardziej szczegółowo

www.epsa.edu.pl KLOCKI W OKIENKU

www.epsa.edu.pl KLOCKI W OKIENKU www.epsa.edu.pl KLOCKI W OKIENKU Środek dydaktyczny zalecany przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku w przedszkolach, szkołach podstawowych oraz w kształceniu specjalnym. Numer na liście zalecanych

Bardziej szczegółowo

3M TM Wall Display. du o wi cej ni obraz. 3 Innowacje

3M TM Wall Display. du o wi cej ni obraz. 3 Innowacje du o wi cej ni obraz 3 Innowacje Obraz, który trwa Po raz pierwszy jeden produkt àczy w sobie wszystkie urzàdzenia projekcyjne niezb dne w sali konferencyjnej. 3M Wall Display tworzy zupe nie nowà kategori

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr 47/IX/11 Rady Miejskiej Łomży z dnia 27 kwietnia.2011 r. MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 ROZDZIAŁ I

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

Aktywni, kompetentni, zatrudnieni program kompleksowego wsparcia osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy. ANKIETA REKRUTACJNA

Aktywni, kompetentni, zatrudnieni program kompleksowego wsparcia osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy. ANKIETA REKRUTACJNA Aktywni, kompetentni, zatrudnieni program kompleksowego wsparcia osób niepełnosprawnych na otwartym rynku. ANKIETA REKRUTACJNA Dane podstawowe Imiona Nazwisko Płeć Data i miejsce urodzenia PESEL Adres

Bardziej szczegółowo

Portretowanie zdolności i ich rozwój. Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Portretowanie zdolności i ich rozwój. Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Portretowanie zdolności i ich rozwój Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Jeśli chcesz nauczyć Jasia matematyki, to musisz znać matematykę i Jasia ks.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Urząd Miejski w Wałbrzychu ogłasza nabór kandydatów na stanowisko podinspektora w Referacie Przygotowania Inwestycji w Biurze Inwestycji

OGŁOSZENIE Urząd Miejski w Wałbrzychu ogłasza nabór kandydatów na stanowisko podinspektora w Referacie Przygotowania Inwestycji w Biurze Inwestycji OGŁOSZENIE Urząd Miejski w Wałbrzychu ogłasza nabór kandydatów na stanowisko podinspektora w Referacie Przygotowania Inwestycji w Biurze Inwestycji 1. Kandydat ubiegający się o w/w stanowisko pracy musi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA W OBSZARZE: EFEKTY Gimnazjum w Piecniku. Jak pomóc uczniowi osiągnąć sukces edukacyjny?

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA W OBSZARZE: EFEKTY Gimnazjum w Piecniku. Jak pomóc uczniowi osiągnąć sukces edukacyjny? Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

WYPRAWKA SZKOLNA 2015

WYPRAWKA SZKOLNA 2015 WYPRAWKA SZKOLNA 2015 Pion Edukacji i Usług Społecznych Urzędu Miejskiego w Śremie informuje, że w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2015r. Wyprawka szkolna można skorzystać z pomocy na dofinansowanie:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY PRZYJĘCIA UCZNIA DO TRZYLETNIEGO (Z MOŻLIWOŚCIĄ ROCZNEGO WYDŁUŻENIA) XIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCACEGO SPECJALNEGO

PROCEDURY PRZYJĘCIA UCZNIA DO TRZYLETNIEGO (Z MOŻLIWOŚCIĄ ROCZNEGO WYDŁUŻENIA) XIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCACEGO SPECJALNEGO PROCEDURY PRZYJĘCIA UCZNIA DO TRZYLETNIEGO (Z MOŻLIWOŚCIĄ ROCZNEGO WYDŁUŻENIA) XIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCACEGO SPECJALNEGO PRZY SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM PN. CENTRUM AUTYZMU I CAŁOŚCIOWYCH

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr IX/27/2015 Rady Miejskiej w Koprzywnicy z dnia 12 marca 2015 roku

U C H W A Ł A Nr IX/27/2015 Rady Miejskiej w Koprzywnicy z dnia 12 marca 2015 roku U C H W A Ł A Nr IX/27/2015 Rady Miejskiej w Koprzywnicy z dnia 12 marca 2015 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r.

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r. ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli zatrudnionych w jednostkach oświatowych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r.

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie zatwierdzenia Lokalnego Programu

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ AKTUALNOŚCI PERSPEKTYWA FINANSOWA 2004 2006 PERSPEKTYWA FINANSOWA 2007 2013 PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014 2020 INNE STRONY DOTYCZĄCE ŚRODKÓW UNIJNYCH PERSPEKTYWA

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji...

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... 21 Prokreacja, zdrowie reprodukcyjne, zdrowie prokreacyjne...

Bardziej szczegółowo

Zmiany przepisów ustawy -Karta Nauczyciela. Warszawa, kwiecień 2013

Zmiany przepisów ustawy -Karta Nauczyciela. Warszawa, kwiecień 2013 Zmiany przepisów ustawy -Karta Nauczyciela Warszawa, kwiecień 2013 1 Harmonogram odbytych spotkań 1. Spotkanie inauguracyjne 17 lipca 2012 r. 2. Urlop dla poratowania zdrowia 7 sierpnia 2012 r. 3. Wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Program sektorowy pn. Program

Program sektorowy pn. Program POMIĘDZY FASCYNACJĄ A KRYTYCYZMEM ITIL W URZĘDZIE MIASTA KRAKOWA Strategia Rozwoju Krakowa 13 kwietnia 2005 r. Rada Miasta Krakowa Cel operacyjny I-8 Rozwój samorządności lokalnej i doskonalenie metod

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH Rada Rodziców przy Zespole Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego w Kolbudach służy współdziałaniu rodziców i

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 1 Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 Strona internetowa: www.nowytomysl.pl I. OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. JANA PAWŁA II W SOCHACZEWIE 2014 2016

PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. JANA PAWŁA II W SOCHACZEWIE 2014 2016 PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. JANA PAWŁA II W SOCHACZEWIE 2014 2016 I. CELE I ZAŁOŻENIA PROGRAMU Celem głównym Programu jest zwiększenie skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Załącznik nr 14 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI NEREK ICD-10 N 18 przewlekła niewydolność

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Program działalności. Środowiskowego Domu Samopomocy w RoŜdŜałach. dla osób przewlekle psychicznie chorych

Program działalności. Środowiskowego Domu Samopomocy w RoŜdŜałach. dla osób przewlekle psychicznie chorych Program działalności Środowiskowego Domu Samopomocy w RoŜdŜałach dla osób przewlekle psychicznie chorych ZAŁOśENIA PROGRAMU Postępowanie wspierająco-aktywizacyjne kierowane do osób przewlekle psychicznie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

terapeutycznych w ramach projektu systemowego Szansa na rozwój realizowanego przez Miejski Ośrodek

terapeutycznych w ramach projektu systemowego Szansa na rozwój realizowanego przez Miejski Ośrodek 1 z 5 2012-08-01 14:24 Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 163056-2010 z dnia 2010-06-10 r. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia - Darłowo Zadanie I- terapia społeczna i zawodowa osób niepełnosprawnych z

Bardziej szczegółowo

Czasu nie ma nigdy chyba że się go wykorzysta. Zarządzanie czasem i priorytetami. Metody: Cele szkolenia: Wybrane zagadnienia: Uczestnicy nauczą się:

Czasu nie ma nigdy chyba że się go wykorzysta. Zarządzanie czasem i priorytetami. Metody: Cele szkolenia: Wybrane zagadnienia: Uczestnicy nauczą się: 1 Czasu nie ma nigdy chyba że się go wykorzysta. ~ P. Rosegger Zarządzanie czasem i priorytetami > > Nauka ergonomicznego wykorzystania czasu > > Planowanie pracy w odniesieniu do ustalonych celów > >

Bardziej szczegółowo

Motyl uczy nas literki L

Motyl uczy nas literki L Karolina Wi ckowska Motyl uczy nas literki L Podstawa programowa (wybrane treêci i wymagania): 1. Edukacja polonistyczna: 1.a. Obdarza uwagà dzieci i doros ych, s ucha ich wypowiedzi i chce zro zumieç,

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Terapia małego dziecka z autyzmem. Którędy?

Terapia małego dziecka z autyzmem. Którędy? Terapia małego dziecka z autyzmem Którędy? Plan Jak można rozumieć dziecko z autyzmem? Jak rozumienie trudności rozwojowych dziecka ukierunkowuje nasze działania terapeutyczne? Różne terapie, różne metody

Bardziej szczegółowo

KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi. Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015.

KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi. Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015. KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015. Nowe podejście Punktem wyjścia - samodzielność życiowa stan niezależności

Bardziej szczegółowo

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja Chillout w pracy Wypoczęty pracownik to dobry pracownik. Ciężko z tym stwierdzeniem się nie zgodzić, ale czy możliwy jest relaks w pracy? Jak dzięki aranżacji biura sprawić frajdę pracownikom? W każdej

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

Dyrektor Szkoły w. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 w ramach programu Wyprawka szkolna

Dyrektor Szkoły w. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 w ramach programu Wyprawka szkolna Dyrektor Szkoły w. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 w ramach programu Wyprawka szkolna I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko... 2. PESEL... 3. Adres zamieszkania...

Bardziej szczegółowo

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Specjalność: EDUKACJA I REHABILITACJA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ SYLWETKA ABSOLWENTA potrafi podejmować

Bardziej szczegółowo