POWSTANIE I ROZWÓJ AEROKLUBU WARSZAWSKIEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POWSTANIE I ROZWÓJ AEROKLUBU WARSZAWSKIEGO"

Transkrypt

1 POWSTANIE I ROZWÓJ AEROKLUBU WARSZAWSKIEGO 15 września 2012 r. w warszawskim Muzeum Techniki odbyło się spotkanie poświęcone powstaniu Aeroklubu Warszawskiego. Spotkanie poprowadził mgr inż. Paweł Ruchała. PIERWSZE SAMOLOTY NAD WARSZAWĄ 19 października 1927 r., a więc niemal dokładnie 85 lat temu, powstał Aeroklub Akademicki Warszawski pierwszy ogólnodostępny aeroklub w Polsce, działający do dziś jako Aeroklub Warszawski. Początkowo członkowie AAW ograniczali się do latania samolotowego, dopiero kilka lat później pojawiły się inne sekcje. W związku z tym ograniczę się do tej dziedziny całej historii Aeroklubu nie da się opowiedzieć w ciągu jednego spotkania. Samoloty nad Warszawą pojawiły się oczywiście długo przed powstaniem AAW. Już 16 września 1909 r. z Pola Mokotowskiego, wykorzystywanego wówczas jako plac ćwiczeń armii rosyjskiej, wystartował Voisin z francuskim pilotem Georgesem Legagneux za sterami. Słowo wystartował może nie jest zbyt na miejscu, samolot wykonał bowiem zaledwie krótkie podskoki. Żądania zwrotu pieniędzy za bilety zmusiły organizatorów niefortunnego pokazu do ponowienia próby w dniu kolejnym. Drugi pokaz poszedł dużo lepiej Francuz utrzymał się w powietrzu przez 1,5 minuty. Jednak 18 września Legagneux w obecności generała-gubernatora warszawskiego, Gieorgija Antonowicza Skałona, wykonał swój najdłuższy lot w Warszawie aż trzyminutowy, wznosząc się na 20 m. Pech dotykał nie tylko Francuza, ale też innych popisujących się w Warszawie awiatorów. 18 listopada 1909 r., podczas startu do swego drugiego pokazu (poprzedni odbył się trzy dni wcześniej) belgijski baron Pierre de Caters uszkodził podwozie swego Voisina wskutek ugrzęźnięcia w błocie choć niektóre ówczesne dzienniki podawały, że pilot usiłował ominąć konnego policjanta, który znalazł się na trasie rozbiegu samolotu. Z kolei 7 kwietnia 1910 r. Blériot pilotowany przez Francuza, pana Guyot (imię nieznane) uległ uszkodzeniu, kiedy silnik odmówił posłuszeństwa podczas lotu na wysokości 10 m. Na szczęście lotnik nie odniósł obrażeń. 30 maja w Warszawie, prawdopodobnie wskutek przeciągnięcia w zakręcie, rozbił się kolejny Blériot, pilotowany przez Michela Granda. Przełamanie złej passy nastąpiło dopiero podczas Dni Awiacyjnych zorganizowanych pod koniec czerwca 1910 r. pokazów lotniczych połączonych z zawodami (Warszawskimi Konkursami Lotniczymi). Wzięli w nich udział znani lotnicy zagraniczni, m.in. Pierre de Caters (Belgia), Karl von Gorrissen (Niemcy), Michel Grand (Francja), René Barrier (Francja) i Siergiej Utoczkin (Rosja). Nie zabrakło też pilotów polskich: Stanisława Supniewskiego i Grzegorza Piotrowskiego. Konkursy bezapelacyjnie wygrał latający na Farmanie Siergiej Utoczkin, który wykonał zdecydowaną większość (ok. 75%) udanych lotów. Jeden z nich trwał godzinę i 2 minuty! Niewiele gorzej poszło de Catersowi, latającemu na Aviaticu, który w swoim najdłuższym locie utrzymał się w powietrzu 57 minut. Wyniki Polaków, niestety, były dużo słabsze: Supniewski wykonał lot trwający 2,5 minuty, a Piotrowski zaledwie 7 sekund! Na pocieszenie należy dodać, że Stanisław Supniewski osiągnął największą wysokość lotu 80 m. W Warszawskich Konkursach Lotniczych miał zamiar wziąć udział także warszawski mechanik samochodowy, Stefan Kozłowski, startując na samolocie swojej konstrukcji. Samolot Kozłowskiego pierwszy zbudowany w Warszawie wyróżniał się oryginalną konstrukcją. Dwupłatowiec ten nie posiadał statecznika pionowego, a komora płatów była usztywniona tylko jednym rzędem słupków. Konstruktor nie zastosował lotek ich rolę pełniły dodatkowe skrzydełka pomiędzy płatami, służące dodatkowo jako ster kierunku (tzw. sterowanie oporowe) i jako hamulce aerodynamiczne. Napęd samolotu stanowił 60-konny silnik Anzani, napędzający dwa przeciwbieżne śmigła, jak w samolocie 1

2 braci Wright. Konstruktor zastosował jednak nie przekładnię łańcuchową, ale wałki giętne, zastąpione później przekładnią linową z lin konopnych. Pod koniec kwietnia 1910 r. Kozłowski ukończył budowę (prowadzoną przy ulicy Czerniakowskiej, w szopie przy składzie drewna Wilczyńskiego). Pierwsze próby wykazały jednak, że skrzydła są zwichrowane, a słupki międzyskrzydłowe zbyt wiotkie. Ponadto wałek giętny prawego śmigła urwał się, gdyż był zbyt ostro wygięty. Konstruktor wprowadził poprawki i w czerwcu samolot wykonał na łąkach siekierkowskich kilka krótkich lotów, o długości do 100 m. Tym samym dwupłat Kozłowskiego stał się pierwszym polskim samolotem, który oderwał się od ziemi. Skoki ujawniły kilka dalszych mankamentów, m.in. złe wyważenie. Niestety, przed dalszymi poprawkami 16 czerwca 1910 r. samolot uderzył skrzydłem o małą górkę i został uszkodzony. To przekreśliło szanse na udział konstrukcji w Dniach Awiacyjnych, które rozpoczynały się 10 dni później, a tym samym na zwrot kosztów wyłożonych przez przyjaciół Kozłowskiego na budowę samolotu. Zniechęceni wspólnicy konstruktora odmówili dalszego finansowania prac, a silnik, śmigła i niektóre części zostały sprzedane. Dużo lepiej potoczyły się losy kolejnego warszawskiego samolotu, zaprojektowanego przez Czesława Zbierańskiego i Stanisława Cywińskiego. Inicjatorem budowy był Cz. Zbierański, członek Koła Awiatorów. Był to dwupłat z 40-konnym silnikiem E.N.V., napędzającym śmigło ciągnące. Samolot miał konstrukcję mieszaną, z kadłubem z rur stalowych. Było to zainspirowane konstrukcją samolotu Voisin, posiadającego szkielet metalowy (także skrzydeł i usterzenia), ale ograniczona dostępność rur wymusiła użycie skrzydeł drewnianych. Dostosowaniem projektu do nowego materiału zajął się Stanisław Cywiński, który zakupił też silnik samolotu. Budowa samolotu przebiegała w spartańskich warunkach i nieomal nie została przerwana przez zajęcie samolotu przez komornika. Okazało się, że wspólnik obu konstruktorów, M. Głowacki, wpadł w długi, a wierzycielom powiedział, że samolot jest jego własnością. Na szczęście, sytuację udało się wyjaśnić. Sukces zawisł też na włosku przy pierwszym uruchomieniu silnika: mechanik źle podłączył przewody iskrownika, a iskra zapaliła paliwo przy gaźniku, powodując niewielki pożar. Na szczęście uszkodzenia nie były duże spaliła się tylko część pokrycia skrzydeł. Samolot został naprawiony i 25 maja 1911 r. pomyślnie oblatany przez Michała Scipio del Campo. Pilot chwalił zalety samolotu: zwrotność i łatwość pilotażu. Tym samym samolot Zbierańskiego i Cywińskiego stał się pierwszym udanym samolotem w Warszawie, a drugim w Polsce (po Jaskółce lwowiaka Edmunda Libańskiego). Konstrukcyjnie wyprzedzał też swoją epokę ówczesne dwupłaty miały zazwyczaj śmigła pchające. Zbierański chciał jednak uniknąć przygniecenia pilota przez silnik w razie wypadku. Nowinką był też kadłub z rur stalowych. Mówiąc o warszawskich samolotach z czasów pionierskich warto wspomnieć o Łątce skonstruowanej przez Czesława Tańskiego. Twórca samolotu zapisał się w historii jako konstruktor Lotni pierwszego szybowca w Polsce, ale nie było to jego jedyne dzieło. Lotnia wprawdzie wykonywała loty, ale ich długotrwałość pozostawiała wiele do życzenia. Nic dziwnego, że Tański poszukiwał nowych rozwiązań. W latach planował zastosowanie w szybowcu dwóch śmigieł napędzanych siłą mięśni, ale zarzucił ten pomysł. Zamiast tego zbudował śmigłowiec, również napędzany siłą mięśni (poprzez korby). Oczywiście, moc człowieka była zbyt mała, by śrubowiec uniósł się w powietrze siła ciągu wyniosła zaledwie 12 kg (czyli niecałe 118 N w układzie SI). Zastosowanie silnika benzynowego o mocy 2.5 KM oczywiście nie poprawiło sytuacji taka moc jest zdecydowanie zbyt mała, by napędzić dwa przeciwbieżne wirniki o średnicy około 8.5 m. W dodatku dwucylindrowy Anzani rozgrzewał się do czerwoności. Niepowodzenie ze śmigłowcem, zbudowanym już w Warszawie, skłoniło Tańskiego do sprawdzonych już maszyn latających, czyli samolotów. W roku 1909 podjął próbę budowy wspomnianego samolotu o nazwie Łątkaˮ. Był to górnopłat, podobny do samolotu Blériota, konstrukcji drewnianej (wraz z rurkami z łodyg bambusa). Ciekawostką był mechanizm zmiany kąta zaklinowania płata dźwigar skrzydeł stanowił ich oś obrotu. Było to rozwiązanie praktycznie niespotykane w innych konstrukcjach, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Wprawdzie nie przyjęło się ono na większą skalę, jednak nie zostało zupełnie zapomniane: zmienny kąt zaklinowania skrzydeł miał amerykański myśliwiec pokładowy Vought F-8 Crusader pierwszy naddźwiękowy samolot pokładowy, oblatany w 1955 r. Amerykańscy inżynierowie zastosowali ten system, aby umożliwić lot z prędkością naddźwiękową oraz krótki start i lądowanie, niezbędne na lotniskowcu. Wątpliwe, aby twórcy Crusadera słyszeli o pomyśle Tańskiego, jednak fakt ponownego zastosowania tego mechanizmu (po ponad 40 latach) dobrze świadczy o polskim konstruktorze. Budowa Łątki zakończyła się jesienią 1911 r.; wtedy to Stanisław Supniewski wykonał próbę oblotu niestety, nieudaną. Przez zimę Tański dokonał przebudowy, m.in. zmieniając obrys statecznika. Drugiej próby, wiosną 1912 r., dokonał Michał hr. Scipio del Campo. Niestety, i tym razem Łątkaˮ nie 2

3 PIERWSZE SAMOLOTY NAD WASZAWĄ Voisin barona Pierre a de Catres Samolot Stefana Kozłowskiego (1910) Farman Siergieja Utoczkina. Dni Awiacyjne Samolot Cz. Zbierańskiego i St. Cywińskiego (1911) Breguet-XIX Orlińskiego i Kubiaka po locie do Tokio PS-1 z podwoziem uszkodzonym przez S. Hiszpańskiego Jerzy Dąbrowski obok swojego Cykacza RWD-1 3

4 wzbiła się w powietrze. Przyczyną była zbyt duża masa samolotu. Konstruktor zanadto wzmocnił konstrukcję samolotu, zwłaszcza przód kadłuba i podwozie (wiedząc, że w innych samolotach często występowały uszkodzenia tego zespołu). 25-konny silniczek Anzani był zbyt słaby, by umożliwić lot Łątkiˮ, a plany zastosowania silnika 50-konnego spaliły na panewce. Zarówno Łątka, jak i samolot Zbierańskiego i Cywińskiego powstawały (przynajmniej przez jakiś czas) w hangarach Warszawskiego Towarzystwa Lotniczego Awiata najprężniej działającej organizacji lotniczej w ówczesnej Warszawie, zajmującej się szkoleniem pilotów i budową samolotów (na licencji). Towarzystwo zostało założone przez księcia Stanisława Lubomirskiego 21 maja 1910 r., ale dyrektorem WTL został jego brat, Konstanty. Panowie Lubomirscy postulowali także o założenie Aeroklubu Królestwa Polskiego, na wzór Aeroklubu Wszechrosyjskiego. Statut AKP został złożony w urzędzie gubernialnym, co zgodnie z ówczesnym prawem dawało im prawo działalności do otrzymania ostatecznej decyzji. Niestety, pół roku później Lubomirscy otrzymali decyzję odmowną, wobec czego Aeroklub Królestwa Polskiego przestał istnieć. Jedną z podstaw działalności Awiaty było szkolenie pilotów (w pierwszej szkole pilotażu w Polsce). Za szkolenie odpowiadał najpierw Henryk Segno, dumny posiadacz dyplomu pilota Aeroklubu Wszechrosyjskiego z numerem 1. Później w roli szefa wyszkolenia zastąpił go Michał Scipio del Campo wykonawca pierwszego lotu nad Warszawą, tzn. poza terenem lotniska. Trzeba jednak dodać, że ówczesne przepisy zakazywały tego typu lotów; na szczęście, pilot uniknął nieprzyjemności tłumacząc się nieznajomością przepisów. 13 sierpnia 1911 r. pilot wsiadł do Etricha Taube, wzniósł się na wysokość 400 m, wykonując efektowne ewolucje, po czym odleciał na trasę: Nowy Świat Krakowskie Przedmieście Plac Teatralny Leszno Marszałkowska. Co ciekawe, był to lot laszujący Scipio del Campo na samolocie tego typu. W szkole pilotażu Awiaty szkoliło się w sumie 15 osób. Początkowo byli to Rosjanie (trzech oficerów i siedmioro osób cywilnych), ale wkrótce do szkoły zaczęli też wstępować Polacy. Co ciekawe, na kursie pilotażu były dwie kobiety: pani Samojłowa, Rosjanka (nieznanego imienia) oraz Maria Mrozińska, znana wówczas warszawska artystka. Niestety, pani Mrozińska nie ukończyła kursu, przez co ominął ją tytuł pierwszej polskiej pilotki. Na jej usprawiedliwienie trzeba jednak dodać, że zdawalność w szkole Awiaty nie była wysoka: z 15 osób kurs ukończyło tylko 8 osób. Towarzystwo zajmowało się także produkcją samolotów, głównie zagranicznych: dwupłatowych Farmanów oraz jednopłatowych Blériotów i Taubeˮ. Jednak Towarzystwo wkrótce wprowadziło do produkcji własną, ulepszoną odmianę Farmana IV. Zmiany w stosunku do pierwowzoru to m.in. inny silnik (80-konny Argus w miejsce 50-konnego Gnome), dłuższe płozy podwozia i zastąpienie niektórych zastrzałów linkami. Kilka (8 10) egzemplarzy zakupiła armia carska. Warszawskie Towarzystwo Lotnicze Awiata zakończyło działalność w styczniu 1912 r. Wtedy to władze carskie cofnęły zezwolenie na działalność i zarekwirowały jego budynki: osiem hangarów, halę fabryczną, budynki gospodarcze i dom mieszkalny dla monterów. Zabudowania te mieściły się na północno-wschodnim skraju lotniska, w okolicy dzisiejszej siedziby Głównego Urzędu Statystycznego. Do WTL należał też budynek administracyjny przy ul. Filtrowej, zachowany do dziś i ozdobiony wykutą z żelaza stylizowaną literą A logo Awiaty. Lotnisko na Polu Mokotowskim również zostało przejęte i stało się lotnictwem wojskowym stacjonowały tam wojska rosyjskie (do 1915 r.), niemieckie ( ) i polskie. Niezależnie jednak, która armia dysponowała lotniskiem, było ono zamknięte dla cywilów. Tym samym rok 1912 można uznać za koniec okresu pionierskiego w dziejach warszawskiego lotnictwa wtedy bowiem samoloty zaczęły wykonywać konkretne misje, a wzbicie się w powietrze nie musiało być celem samym w sobie. 4 PO I WOJNIE ŚWIATOWEJ Po odzyskaniu niepodległości latanie pozostało domeną wojska. Dotyczy to także latania rekreacyjnego i sportowego. To wojskowi piloci zorganizowali w 1919 r. w Poznaniu Aeroklub Polski, oni też brali udział w zawodach lotniczych (krajowych i zagranicznych), a także wykonywali przeloty dalekodystansowe. Spośród wykonawców tych przelotów najaktywniejszy był późniejszy dowódca lotnictwa Ludomił Rayski, ale największą sławę zyskał Bolesław Orliński za lot do Tokio i z powrotem (jesienią 1926r.) wspólnie z Leonardem Kubiakiem. Obaj lotnicy przebyli bombowcem Breguet-XIX (tym samym, na którym w 1925 r. L. Rayski obleciał Morze Śródziemne) ok. 22 tysiące kilometrów. Jak wiadomo, lot do Japonii obfitował w przygody. Niektóre z nich były miłe, np. obsypanie samolotu kwiatami (w Harbinie) tak, że załoga miała problemy z wyjściem z kabiny, ale inne groziły przerwaniem lotu. Do tych ostatnich można zaliczyć złamanie końcówki lewego dolnego skrzydła podczas wichury w miejscowości Byrka. W efekcie wielu świadków powrotu Orlińskiego i Kubiaka dziwiło się,

5 kto zdecydował się na lot takim gruchotem: końcówka jednego z dolnych skrzydeł złamana, drugie skrzydło częściowo odarte z poszycia (dla równowagi), silnik nierówno pracujący wskutek zatarcia łożysk, a śmigło okręcone drutem. Jednak ten obraz nędzy i rozpaczy przeleciał około trzykrotnie więcej niż w czasie śródziemnomorskiego rajdu Rayskiego. Sukcesy sportowe, a szczególnie przelot Orlińskiego, rozbudziły wyobraźnię dużej grupy Polaków, którzy sami zapragnęli latać. Wielu w tym celu wstąpiło do wojska, ale z oczywistych względów nie wszystkim to odpowiadało. Innym sposobem było zdobycie własnego samolotu. Niektórzy, piloci wojskowi, pozyskali stare samoloty wycofane z wojska. Tak właśnie Stefan Czyżewski stał się właścicielem Nieuporta, a Paweł Zołotow Albatrosa B-II. Inni pokusili się o budowę własnej konstrukcji, nazywanej wówczas awionetką. Nawiasem mówiąc, ówcześni lotnicy nie przepadali za tym określeniem uważając, że jest przeznaczone dla urządzeń, których nie wypada nazwać samolotami. W budowie awionetek wyspecjalizowali się szczególnie konstruktorzy lotniczy także przyszli, czyli studenci. Właśnie przyszły konstruktor, Jerzy Dąbrowski, był twórcą pierwszej warszawskiej awionetki D-1 Cykacz. Była to bardzo interesująca konstrukcja: dwupłatowiec wolnonośny, bez słupków międzyskrzydłowych. Takie rozwiązanie było możliwe dzięki małym wymiarom rozpiętość skrzydeł wynosiła zaledwie 5 m. Malutki był również kadłub samolotu: wykrój kabiny znajdował się na wysokości pasa pilota, a dźwignia przepustnicy znalazła się na burcie kadłuba, ale od zewnątrz. Oczywiście, małe wymiary i masa pozwoliły na zastosowanie silnika małej mocy był to 16-konny Blackburn Tomtit, od którego dźwięku wzięła się nazwa Cykacza. Niestety, silnik przegrzewał się, na co z pewnością miało wpływ przekroczenie zakładanej masy własnej o 35 kg (z 90 kg do 125 kg) i mniejsza moc silnika, niż wynikałoby to z danych fabrycznych (moc startowa miała wynosić 24 KM, a wynosiła 16 KM). W dodatku silnik był dość zawodny. Niemniej jednak samolocik wykonał ok. 40 krótkich lotów w latach Bardziej znane studenckie awionetki powstawały na Politechnice Warszawskiej, w organizacji o dość długiej nazwie: Sekcja Lotnicza Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej (SL KMSPW). Założona w 1921 r. Sekcja początkowo (tzn. od 1923 r.) budowała szybowce, jednak wkrótce przerzuciła się na samoloty. Pierwsze awionetki zbudowane przez SL KMSPW to górnopłat WR-1 Stanisława Wigury i Stanisława Rogalskiego oraz dolnopłat JD-2 Jerzego Drzewieckiego. Samoloty okazały się całkiem udane, choć ich obloty przebiegały z przygodami. Pierwszy JD-2, oblatany przez Kazimierza Kalinę 5 października 1926 r., spłonął podczas lądowania. Poparzony pilot uznał jednak, że samolot w powietrzu zachowuje się poprawnie, a to skłoniło studentów do budowy następnego egzemplarza. W sumie powstało sześć samolotów, co daje JD-2 tytuł pierwszego w Polsce lekkiego samolotu produkowanego seryjnie. Z kolei podczas oblotu WR-1 we wrześniu 1927 r. jedna połówka usterzenia poziomego złożyła się. Według Skrzydlatych wspomnień Witolda Rychtera był to efekt uszkodzenia przy montażu któryś z przyglądających się chłopców oparł się o statecznik przed podparciem go zastrzałem i ugiął go. Chłopak przestraszył się i odgiął statecznik z powrotem, nic nikomu nie mówiąc, ale okucia zostały osłabione. Z kolei Stanisław Prauss w książce Z Zakopanego na Stag Lane twierdzi, że okucia usterzenia były błędnie zaprojektowane przenosiły tylko siłę nośną działającą w górę. Niezależnie od przyczyn, pilotujący WR-1 James Worledge pomyślnie wylądował. Również z SL KMSPW pochodził PS-1 Stanisława Praussa. Ten dwumiejscowy górnopłat wyróżniał się ciekawą konstrukcją płata, umieszczonego nisko nad kadłubem. Aby umożliwić wsiadanie do przedniej kabiny, konstruktor przewidział owalne wycięcie w skrzydle. Kształt tego wykroju budził jednoznaczne skojarzenia i stał się źródłem przezwiska Latający sedes oraz nieco złośliwych dowcipów, jak np. zawieszenie w kabinie łańcuszka od spłuczki. Ale wykrój nie był jedynym nietypowym rozwiązaniem zastosowanym w PS-1, ponieważ Prauss zastosował płat o zmiennej grubości najgrubszy w okolicy mocowania zastrzałów. Niektórzy eksperci twierdzą, że było to inspiracją dla Zygmunta Puławskiego (późniejszego kolegi z pracy Praussa obaj pracowali w warszawskich PZL) przy tworzeniu jego słynnych myśliwców. Sam Prauss jednak w swoich wspomnieniach temu zaprzecza. Podsumowując, w pierwszych latach niepodległości Polski możliwości latania rekreacyjnego były mocno ograniczone. Młodzi mężczyźni mogli wstąpić do wojska i uczynić z lotnictwa nie pasję, lecz zawód. To jednak wiązało się z oczywistymi ograniczeniami przede wszystkim nie każdy mógł zostać oficerem (choćby ze względu na wiek czy stan zdrowia), nie każdy też chciał zarabiać na życie jako żołnierz. Można też było pokusić się o budowę własnego samolotu, choć oczywiście wymagało to dużej wiedzy, dużego nakładu pracy i sporych środków finansowych. Zauważmy, że posiadanie awionetki nie zapewniało w żaden sposób umiejętności jej pilotażu. 5

6 W 1927 r. ten stan rzeczy uległ zmianie za sprawą czasopisma Młody Lotnik redagowanego przez studenta prawa, Jerzego Osińskiego. Wokół redakcji zgromadziła się grupa ludzi (przeważnie studentów) dążących do umożliwienia latania osobom spoza lotnictwa wojskowego. Na łamach Młodego Lotnika pojawiło się hasło Uczmy się latać! i dyskusja nad tym, gdzie, na czym i za co entuzjaści lotnictwa mogliby wznieść się w powietrze. Ustalono, że najlepiej umożliwi to organizacja, która będzie mogła zatrudnić instruktorów pilotażu i pozyskać własne samoloty, służące do późniejszego treningu, latania rekreacyjnego i sportowego. Organizacją tą stał się Aeroklub Akademicki Warszawski (AAW), założony 19 października 1927 r. Jego prezesem został redaktor J. Osiński. 6 POCZĄTKI AEROKLUBU Swoją działalność AAW rozpoczął oczywiście od zapewnienia sobie realizacji celów statutowych czyli latania. W tym celu nawiązał współpracę z lotnictwem wojskowym, która (wg Witolda Rychtera) sprowadzała się do wyczekiwania na różnorakich korytarzach i wędrowania od drzwi do drzwi. Jednak udało się 15 listopada 1927 r. wojsko zgodziło się na przekazanie Aeroklubowi czterech wysłużonych samolotów Caudron G-III, wycofywanych wówczas z wojska. Pieniądze na szkolenie przyznała LOPP. Caudrony odebrano w Bydgoszczy w marcu 1928 r. już po rozpoczęciu pierwszego kursu teoretycznego (co miało miejsce 17 stycznia 1928 r.). Samoloty były w złym stanie technicznym, wobec czego udało się z nich zmontować jeden egzemplarz zdatny do lotu. W czerwcu 1928 r. pierwszy instruktor i szef wyszkolenia AAW, Jerzy Widawski, rozpoczął szkolenie praktyczne Konrada Jagoszewskiego, p. Janiszewskiego (imię nieznane), Antoniego Łyżwańskiego, Ignacego Sienkiewicza, Karola Trzetrzewińskiego i Romana Wolańskiego. Do szkolenia nie wystarczy jednak własny samolot i obecność instruktora. Potrzebne jest jeszcze lotnisko a przynajmniej prawo do jego używania. W czerwcu 1928 r. AAW uzyskał jednak zgodę na korzystanie z lotniska na Polu Mokotowskim; wtedy też przekazano stary hangar Bessoneau oraz pierwsze Hanrioty-28. Druga grupa uczniów szkoliła się już na Hanriotach, pod okiem późniejszego pilota LOT-u, Olimpiusza Nartowskiego. W jej skład wchodzili: Kazimiera Muszałówna, Jan Krzyżanowski, Władysław Korbel, Stanisław Hiszpański i Witold Rychter. Szkolenie dostarczało uczniom (i instruktorom) wielu wrażeń. Szczególnie pod tym względem zapisały się tzw. warunki, czyli elementy pilotażu, które uczeń musiał wykonać na zakończenie kursu: kręgów nadlotniskowych lądowań z wyłączonym silnikiem. 3. Spirala z 2000 m do 500 m. 4. Pojedynczy i podwójny skobel czyli ówczesny sposób podejścia do lądowania. 5. Ósemka na stałej wysokości. 6. Godzinny lot na wysokości 2000 m. 7. Korkociąg (z instruktorem). 8. Przelot na obce lotnisko. Przykładowo W. Korbel mierzył czas lotu na wysokości 2000 m budzikiem, który zatrzymał się wskutek drgań silnika. Przemarznięty pilot lądował dopiero wtedy, gdy w Hanriocie zabrakło paliwa. Z kolei S. Hiszpański do barografu o zakresie do 5000 m założył taśmę wyskalowaną do 3000 m. Z jakiegoś powodu, widząc różnicę wskazań wysokościomierza i barografu, zawierzył temu drugiemu. W rezultacie wzniósł się nie na 2 tysiące, ale na przeszło 3 tysiące metrów. Przygody przydarzały się także w locie na obce lotnisko, czyli do Dęblina. Samoloty nie miały busoli, nawigowało się na podstawie punktów orientacyjnych na ziemi (np. zamku w Czersku) i położenia słońca! Nieocenioną pomocą nawigacyjną okazało się położenie cieni zastrzałów na powierzchni skrzydeł, o ile pamiętało się, że cień przesuwa się o 15 stopni na godzinę. Sympatycznym zakończeniem kursu było pasowanie na rycerzy knypla (dla absolwentów obu grup miało ono miejsce 2 czerwca 1928 r.), zainicjowane przez prof. Tadeusza Pruszkowskiego ( Prusza ) malarza, rektora Szkoły Sztuk Pięknych, a ponadto sympatyka lotnictwa, a później pilota. Profesor, jako mistrz ceremonii, namaszczał policzek młodego pilota olejem silnikowym, po czym delikatnie uderzał go w ramię drążkiem sterowym. Następnie pilot składał przysięgę na korkociąg (czyli grajcar do kotwiczenia samolotów, przypominający wielki korkociąg), że nigdy nie znajdzie się w nim wbrew własnej woli. Przyrzekał również przestrzeganie prawa lotniczego, posłuszeństwo przełożonym i lojalność wobec kolegów. Kolejnym punktem uroczystości był kapotaż delikwent siadał w kabinie skasowanego samolotu Stahlwerk Mark MS-IIb Awiata (a ściślej jego kadłuba odartego z poszycia), a koledzy przewracali kadłub przez jego przednią część na plecy. Pilot mógł przy tym choć

7 POCZĄTKI AEROKLUBU Pierwsi kursanci AAW latali na archaicznym Caudronie G-III. Widoczne znaki AAW w miejscu szachownic pod skrzydłami. Pasowanie Hanny Henneberg, pierwszej pilotki AW. 7 listopada 1931 r. Do 1936 r. szkolono na Hanriotach H-28. Jak widać, była to ciężka praca Prototyp RWD-2 wsławił się m.in. lotem Żwirki i Wigury wokół Europy RWD-4 T. Halewskiego i J. Rudowskiego w Tallinie, podczas rajdu do Estonii. RWD-5 po rajdzie algiersko-marokańskim. Na osłonie silnika pozdrowienia od paszy Rabatu. 7

8 na sucho zapoznać się z odczuciami związanymi z kapotażem. Kiedy kadłub powracał do pozycji wyjściowej, pilot mógł już odebrać świadectwo ukończenia kursu i pamiątkowy herb. Herby w dowcipny sposób podkreślały pewne charakterystyczne cechy pilota lub epizody z czasów szkolenia. Mówiąc o szkoleniu, nie można nie wspomnieć o Johnie Pawlowskim Amerykaninie polskiego pochodzenia, dyrektorze montowni Chevroleta na Woli. Uczył się on pilotażu w AAW, ale prywatnie, na własnej JD-2 (o znakach P-PSLA, a od zmiany oznaczeń w 1929 r.: SP-ACA). Jego instruktorem był James Worledge, wspomniany przy okazji oblotu samolotu WR-1. Szkolenie na awionetce budziło wiele obaw, ale udało się prawie znakomicie. Prawie, bo w dzień po laszowaniu Pawlowski rozbił swój samolot, zawadziwszy skrzydłem o piorunochron na hangarze PZL. Na szczęście nic mu się nie stało, a wkrótce potem zakupił następny egzemplarz JD-2 (o znakach SP-ACO). Rozbity SP- ACA został wyremontowany; należał później do Z. Babińskiego, który obleciał nim chyba całą Polskę, wymalowując na czarnym kadłubie białe nazwy zaliczonych miejscowości, których było ok Aż dziw, że tego kadłuba wystarczyło W 1929 r. w Aeroklubie Akademickim Warszawskim pojawili się nowi instruktorzy: sierż. pil. Walenty Nowak (przezywany Całka noga, bo tak nakazywał pełne wychylenie steru kierunku) oraz Kazimierz Kazimierczuk, pilot doświadczalny. Pojawił się też oficer łącznikowy, por. pil. Franciszek Żwirko. Wojsko zdecydowało, że w zamian za dostarczanie samolotów i silników liczy na możliwość wpływania na proces szkolenia młodych pilotów. Żwirko, jako doświadczony instruktor, miał tu wielkie pole do popisu, a jako uczestnik zawodów lotniczych mógł rozruszać latanie sportowe. Ponadto porucznik lubił nowe wyzwania, o czym świadczy m.in. zainicjowanie przez niego (kilka lat wcześniej) lotów nocnych. Słowem właściwy człowiek na właściwym miejscu. Jednak aeroklubowa brać nie od razu doceniła młodego oficera, uważając go za nadzorcę, który ma nimi rządzić. Dopiero po kilku miesiącach Żwirko zaskarbił sobie sympatię kolegów ujmującym charakterem i bezbłędnym pilotażem, co z czasem przerodziło się w wiele przyjaźni. 8 LATANIE SPORTOWE Kiedy szkolenie młodych pilotów już ruszyło, piloci Aeroklubu Akademickiego Warszawskiego mogli pomyśleć o udziale w zawodach. Pierwszą okazją do rywalizacji był II Krajowy Konkurs Awionetek, rozegrany w dniach 29 października 1 listopada 1928 r. Najlepszy wynik spośród pilotów warszawskich czwarte miejsce zdobyła załoga: Olimpiusz Nartowski i Stanisław Prauss na PS-1. W konkursie wystartowały też inne awionetki produkcji SL KMSPW opisane wcześniej: JD-2 (James Worledge, 7 miejsce) i WR-1 (Stanisław Tondis, 12 miejsce). Na II KKA zadebiutowała też nowa awionetka Sekcji RWD-1. Niestety, samolot nie ukończył zawodów, ale na pocieszenie otrzymał nagrodę Ministra Komunikacji za najbardziej oryginalną konstrukcję; w pełni słusznie. Wysoki kadłub niemalże szorował brzuchem po ziemi, wskutek bardzo niskiego podwozia. Pilotowanie było jeszcze dziwniejsze w walce o niski opór kadłuba (skutecznej walce, bo doskonałość aerodynamiczna RWD-1 wynosiła aż 12) konstruktorzy zrezygnowali z zapewnienia widoczności do przodu! Jak w niemieckim Messerschmicie M-17, by cokolwiek zobaczyć, pilot musiał wychylić głowę przez duże otwory we wklęsłych burtach kabiny. Taki przekrój kadłuba wymusił wąski rozstaw okuć skrzydłokadłub, jednak obeszło się bez zastrzałów. Od czasu II KKA piloci Aeroklubu często zwyciężali w zawodach samolotowych. Do wybuchu wojny były to: I Lot Południowo-Zachodniej Polski (1929, F. Żwirko i S. Wigura, RWD-2) III Krajowy Konkurs Awionetek (1930, F. Żwirko i S. Wigura, RWD-4) IV Krajowy Konkurs Samolotów Turystycznych (1931, F. Żwirko i S. Wigura, RWD-5) II Zlot Podhalański, 1931 (M. Pronaszko i S. Wigura, RWD-5) Challenge des avions de tourisme, 1932 (F. Żwirko i S. Wigura, RWD-6) V Krajowy Lotniczy Konkurs Turystyczny, 1933 (M. Pronaszko i W. Hański, RWD-5) IV Lubelsko-Podlaskie Zawody Zimowe, 1934 (L. Karczewski i E. Przysiecki, RWD-4) II Lot Północno-Zachodniej Polski, 1934 (S. Iwanowski i J. Osiński, RWD-5) I Zlot do Inowrocławia, 1935 (E. Peterek i J. Kubalaczak, RWD-5) Zlot do Białej Podlaskiej, 1935 (R. Mikke i S. Kozłowski, RWD-5) Zlot do Łodzi, 1935 (E. Peterek i J. Kubalaczak, RWD-5) III Zlot do Morza, 1936 (R. Aleksandrowicz i J. Damsz, RWD-8) VI Krajowy Lotniczy Konkurs Turystyczny, 1936 (A. Anczutin i J. Różański, RWD-8) w kategorii juniorów III Zlot do Poznania, 1937 (B. Kocjan i S. Abramski)

9 LATANIE SPORTOWE RWD-10, RWD-8 i RWD-13 Aeroklubu Warszawskiego podczas rajdu bałtyckiego w 1938 r. RWD-4 SP-AGP i RWD-8 SP-AMD (z gwiazdowym silnikiem G-534 Czarny Piotruś) Rekordowy RWD-7 Członkowie AW podczas budowy lotniska na Bielanach RWD-4 rozbity przez Z. Wysiekierskiego podczas zawodów zimowych w 1933 r. Trzej konstruktorzy: S. Prauss, A. Kocjan i J. Drzewiecki przy RWD-7 Zawodnicy AW na Krajowych Zawodach Lotniczych w 1938 r. ostatnich przed wojną RWD-13 J. Bajana latał też w Aeroklubie Warszawskim 9

10 VII Krajowe Zawody Lotnicze, 1937 (zespołowo, 6 RWD-8) Międzynarodowy Konkurs Samolotów Sportowych i Turystycznych, 1937 (E. Przysiecki, M. Maciejewski i W. Stronczyński, RWD-13) VII Krajowe Zawody Lotnicze, 1938 (S. Abramski i W. Stronczyński, RWD-8) Jak widać, na długiej liście zawodów wygranych przez warszawskich pilotów znajdują się zarówno niewielkie, lokalne zloty, jak i prestiżowe, międzynarodowe zawody. Tę drugą grupę reprezentuje oczywiście Challenge z 1932 r. oraz mniej znany Międzynarodowy Konkurs Samolotów Sportowych i Turystycznych, rozegrany w Zurychu w 1938 r. Konkurs był jedną z ośmiu części IV Międzynarodowego Mityngu Lotniczego. Polskę reprezentowało siedem załóg, w tym dwie z Aeroklubu Warszawskiego. Oprócz zwycięskiej załogi (lecącej na RWD-13 o znakach SP-BFC) startowali też: Aleksander Onoszko, Bolesław Kocjan i Andrzej Strakacz. Ta załoga zajęła miejsce siódme, lecąc na osobistej maszynie Jerzego Bajana, SP-BJN. Obie załogi wystartowały też w innej części Mityngu - Międzynarodowym Rajdzie Samolotów Sportowych i Turystycznych, zajmując miejsca w drugiej dziesiątce. Ciekawostką jest niezapowiedziana lotnicza wizyta złożona przez warszawskie załogi Ignacemu Paderewskiemu podczas powrotu do Warszawy. Premier, mieszkający koło Lozanny, ugościł lotników wspólnym śniadaniem. Skąd tak ciepłe przyjęcie? Otóż osobisty sekretarz Paderewskiego był bratem Andrzeja Strakacza, lecącego jedną z trzynastek. Mityng w Zurychu w pewnym sensie łączy dwa najpopularniejsze elementy przedwojennego latania sportowego: udział w zawodach i wykonywanie dalekodystansowych przelotów. Aeroklub Warszawski odnosił sukcesy także w tej drugiej dziedzinie. Już w 1929 r. Żwirko i Wigura, lecąc RWD-2, wybrali się w podróż wokół Europy. Trasa rajdu wiodła przez Niemcy, Francję, Hiszpanię, Włochy, Austrię i Czechosłowację, czyli łącznie około 5000 km! Wprawdzie silnik sprawiał problemy, zmuszając załogę do kilku przymusowych lądowań, jednak przelot udało się ukończyć. Załoga wystartowała z Warszawy 9 sierpnia, a powróciła po blisko miesiącu, 6 września. Dwa lata później, w dniach 4 16 marca 1931 r., członkowie Aeroklubu Warszawskiego uczestniczyli w zimowej wizycie na Łotwie i w Estonii. Aeroklub reprezentowali: Franciszek Żwirko, lecący samotnie na RWD-2, oraz prezes Aeroklubu i inicjator rajdu, Tadeusz Halewski, lecący z posłem Janem Rudowskim na RWD-4. Mimo mroźnej pogody (temperatura spadała nawet do -25 C) i g łębokiego śniegu na lotniskach, piloci AW ukończyli przelot bez problemów. Podczas jednego z etapów piloci pokonali mróz, który uziemił nawet dywizjon estońskich maszyn wojskowych. Ciekawym epizodem z tego przelotu jest powrót Franciszka Żwirki do Warszawy. Przed startem zamontował on w swojej RWD-2 narty, jednak brak śniegu na lotnisku w Warszawie uniemożliwiał mu lądowanie. Postanowił więc wylądować na zamarzniętej Wiśle, zmienić narty na koła i przelecieć na lotnisko. Również w 1931 roku, ale w maju, warszawscy lotnicy wykonali dość krótki, ale wart wspomnienia przelot: na Mityng Lotniczy do Pilzna w Czechosłowacji. Wystartowały dwie załogi: Robert Hirszbandt i Konrad Jagoszewski oraz Stanisław Rogalski i Halszka Rychterówna. Niestety, druga z załóg AW dotarła na węgielkach, po rozbiciu swojej RWD-4 (SP-ADL) wskutek awarii silnika i zawadzenia podwoziem o druty telefoniczne podczas przymusowego lądowania. Przy tej okazji wydarzyła się zabawna historia. Otóż rodzina H. Rychterówny otrzymała telegram o treści: SAMOLOT SPADL ROZBITY STOP WRACAM KALEKA. Oczywiście zapanowało przerażenie, spotęgowane niemożliwością połączenia telefonicznego z Czechosłowacją. Dopiero po powrocie pilotki okazało się, że depesza miała brzmieć: SAMOLOT SP-ADL ROZBITY STOP WRACAM KOLEJĄ. Na szczęście obrażenia Rogalskiego i Rychterówny nie były poważne i już 2 czerwca oboje mogli stanąć na ślubnym kobiercu. Kolejne rajdy zagraniczne Aeroklubu Warszawskiego zostały wykonane wiosną 1933 r. W kwietniu tego roku zorganizowano pierwszy rajd bałkański. Trasa przelotu biegła przez Rumunię, Bułgarię, Jugosławię, Austrię i Czechosłowację. W rajdzie uczestniczyli m.in. piloci Aeroklubu Warszawskiego: Tadeusz Halewski i Mieczysław Grabiński na RWD-5 SP-AJA, Adam Kropiński na szalanżówce PZL-19 SP-AHH (z J. Mościckim) i Jerzy Orłowski na szkolno-akrobacyjnym PWS-12 SP- AKE. Ten ostatni wzbudził szczególny entuzjazm, wykonując w Sofii 55-minutowy pokaz akrobacji, zawierający m.in. odwróconą pętle i 8-minutowy lot plecowy. Kiedy Kolejarz I (bo takie imię nosił RWD-5 SP-AJA, ufundowany przez kolejarzy) leciał na Bałkany, jego bliźniak SP-AJB zdobywał wybrzeża północnej Afryki, startując w Rajdzie Algiersko- Marokańskim. Załogę samolotu stanowili: Robert Hirszbandt i Bogdan Kwieciński członek komitetu organizacyjnego Challenge Zamierzano bowiem przy okazji sprawdzić, czy trasa Challenge mogłaby przebiegać wzdłuż afrykańskiego wybrzeża Morza Śródziemnego. Lot potwierdził, że jest to możliwe, choć Hirszbandt i Kwieciński musieli zmagać się z kiepską pogodą, burzami piaskowymi i trudami nawigacji nad pustynią. Pamiątką z rajdu był Puchar Cudzoziemców przyznany polskiej zało- 10

11 dze jako najlepszej spoza Francji, a także arabskie pozdrowienia od paszy Rabatu, namalowane później na osłonie silnika SP-AJB. Po tych przelotach nastała kilkuletnia przerwa. Dopiero w 1937 r. piloci Aeroklubu ponownie polecieli na dalekodystansowy przelot drugi rajd bałkański. W locie wzięły udział trzy RWD-13, dwie RWD-8, jedna akrobacyjna RWD-10 i szybowiec Sokół na holu za ósemką. Na lotniskach etapowych w Rumunii, Bułgarii, Grecji, Jugosławii, Węgier i Austrii warszawska ekipa wykonywała pokazy oraz loty pasażerskie, którym niekiedy towarzyszyły ciekawe epizody. Przykładowo w Zagrzebiu półgodzinny lot (swój pierwszy w życiu) na RWD-13 odbył gen. Kosič. Po locie nakazał przygotować dla siebie specjalny samolot, z którego mógłby obserwować zbliżające się manewry. Oficerowie jugosłowiańscy, towarzyszący generałowi, dziękowali później za przekonanie konserwatywnego dowódcy do lotnictwa. Płatowce tych samych typów wzięły udział także w harcerskiej wizycie na Węgrzech w kwietniu 1938 r. oraz za wyjątkiem Sokoła, zatrzymanego przez złą pogodę w locie bałtyckim jesienią 1938 r. Jednak w przypadku lotu wokół morza ekipa Aeroklubu Warszawskiego została wzmocniona przez nowe samoloty: szkolno-akrobacyjną RWD-17, turystyczno-sanitarną RWD-13TS oraz w drugiej części przelotu motoszybowiec Bąk.. Trasa przelotu biegła przez Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Szwecję, Niemcy (tu dołączył Bolesław Kocjan na Bąku), Holandię, Belgię i ponownie Niemcy. Jak zwykle przy takich okazjach, piloci wykonywali pokazy cieszące się dużym zainteresowaniem. Podczas jednego z nich, w Kopenhadze, któryś z pilotów zademonstrował kilkuminutowy zawis RWD-8 nad hangarem, na wysokości 50 m. Tamtego dnia wiał silny wiatr, którego prędkość okazała się zbliżona do prędkości minimalnej ósemki. Tak więc, choć względem powietrza pilot przemieszczał się, to względem ziemi pozostawał w spoczynku. Wiatr znakomicie pomagał też w skracaniu startu trzynastki i ósemki startowały niemal z miejsca, a niewiele większego rozbiegu potrzebowały dziesiątki. Niestety, jedna RWD-10 uległa wypadkowi. W Tallinie, wykonując pokaz w zamglonym i zadymionym powietrzu, Zbigniew Oleński nieco zbyt późno wyprowadził z wykonywanego nad wodą korkociągu, w związku z czym jego samolot zahaczył o lustro jeziora Pejpus. Na szczęście skończyło się na uszkodzeniu maszyny i kontuzji pilota (uszkodzenie kręgosłupa), z której stosunkowo szybko się wyleczył. Odrębną kategorią wyczynów sportowych są rekordy. W przedwojennym sporcie samolotowym nie były one bite tak często, jak np. w szybownictwie ale piloci AW ustanowili kilka rekordów świata. 19 października 1929 r. Franciszek Żwirko i Antoni Kocjan (lżejszy od Wigury, etatowego nawigatora Żwirki) na prototypie RWD-2 pobili rekord świata w kategorii wysokość lotu, osiągając 4004 m. Obok lotu wokół Europy był to wyczyn, który rozreklamował konstrukcje RWD. Kolejne rekordy pobito już na specjalnie przygotowanej RWD-7. Już 7 sierpnia 1931 r., krótko po oblocie (który miał miejsce pod koniec lipca), Franciszek Żwirko i Stanisław Prauss podjęli próbę pobicia rekordu wysokości. Siódemka wzbiła się na wysokość 5996 m. Pilot po locie żartował, ubolewając, że nie zostawił na starcie portfela wówczas samolot byłby lżejszy i może wzniósłby się te marne 4 metry wyżej, do magicznych 6000 m. Jednak nawet bez tych czterech metrów osiągnięta wysokość dałaby rekord. Niestety, nie uznano go: w samolocie zamontowano barograf piszący grafionem na papierze zwykłym, a nie rylcem na okopconym papierze. Jednak erwudziacy nie złożyli broni RWD-7 pobiła rekord świata w wysokości lotu, wznosząc się na 6032 m. Lepszy wynik osiągnięto dzięki niewielkim modyfikacjom, m.in. zastosowaniu śmigła o większej średnicy. Rekordową załogę tworzyli Jerzy Drzewiecki i Antoni Kocjan za sterami nie zasiadł już F. Żwirko, gdyż działo się to 30 września 1932 r., a więc już po jego tragicznej śmierci wraz ze Stanisławem Wigurą (katastrofa miała miejsce 11 września 1932 r.). Siódemka miała na koncie jeszcze jeden rekord prędkości lotu na dystansie 100 km, ustanowiony przez Jerzego Drzewieckiego i Jerzego Wędrychowskiego 12 sierpnia 1931 r. Osiągnięto prędkość 178,748 km/h. Rekordowy przelot odbył się wzdłuż linii kolejowej Warszawa Skierniewice, między Czechowicami a mostem na rzece Rabka. Wybrano tę trasę, ponieważ tory biegną tam prawie idealnie prosto, co niemalże zapewnia utrzymanie właściwego kierunku. NIE TYLKO SUKCESY Oczywiście, historia Aeroklubu Warszawskiego to nie tylko pasmo sukcesów. Zdarzały się także chwile smutku, nierzadko po stracie kolegi. Pierwszy wypadek śmiertelny w dziejach AAW nastąpił 6 stycznia 1930 r., kiedy John Pawlowski poleciał na swej nowej JD-2bis (o znakach SP-ACO) do Lublina. Zabrał ze sobą szefa mechaników AAW, Władysława Laudańskiego. Na nieszczęście Pawlowski popełnił błąd przy lądowaniu, wskutek którego samolot uderzył w ziemię. Siedzący z przodu Lau- 11

12 dański zginął, zgnieciony silnikiem i resztą kadłuba. Tak oto AAW poniósł pierwszą ofiarę śmiertelną, tracąc bardzo uczynnego i utalentowanego mechanika, który potrafił np. na słuch rozpoznać, która z licznych linek Caudrona G-III pękła podczas zbyt twardego lądowania. W dwa miesiące po tej katastrofie kolejna JD-2bis uległa katastrofie. W pochmurny, wietrzny dzień 16 marca 1930 r. na lotnisku pojawili się trzej dziennikarze, zaproszeni przez Jerzego Osińskiego. Chcieli oni zobaczyć samoloty w akcji, wobec czego na starcie pojawiły się dwa Hanrioty H- 28 i jedna JD-2bis SP-ACF. Krótko po starcie, na wysokości około 50 m JD-2 zwaliła się w korkociąg i uderzyła w ziemię powodując śmierć pilota, Karola Trzetrzewińskiego i pasażera, redaktora Franciszka Makowskiego. Możliwe, że przyczyną wypadku był podmuch wiatru, ale nie można też wykluczyć wady konstrukcyjnej. Stanisław Prauss pisał, że JD-2 był samolotem niestatecznym, a Witold Rychter właściciel JD-2bis SP-ADP, nazwanej Adepcią wspominał o niedostatecznej sztywności skrzydeł. Bez wątpienia JD-2 był samolotem trudnym i można było nim latać bezpiecznie tylko, jeśli było się wlatanym w niego. W Polsce tylko dwa samoloty tego typu latały długo i bezpiecznie: Adepcia W. Rychtera oraz SP-ACA Zbigniewa Babińskiego. Ciekawostką jest, że Rychter zamówił swój samolot z przekory, na wieść o wycofaniu zamówień na kolejne JD-2. Trudno wymienić wszystkich pilotów Aeroklubu Warszawskiego, którzy zginęli śmiercią lotnika ich lista jest zbyt długa. Warto jednak zwrócić uwagę na fatum, jakie wisiało jak powiedzieliby przesądni nad stanowiskiem szefa sekcji technicznej AW. Oprócz W. Laudańskiego aż trzech szefów mechaników zginęło w katastrofach lotniczych. 17 lipca 1931 r. rozbił się odrestaurowany Albatros B- II. W wyniku wypadku Kazimierz Piskorz, lecący jako pasażer (z Witoldem Krasickim), odniósł ciężkie obrażenia. Liczne operacje (w tym amputacja nogi) nie pomogły wdała się gangrena i 12 sierpnia szef techniczny AW zmarł. Z kolei 30 sierpnia 1935 r., w katastrofie RWD-5 na Zamojszczyźnie, zginęli dalsi dwaj piloci, którzy w pewnym momencie pełnili tę funkcję: sierż. Jan Kubalczak oraz Władysław Korbel, członek-założyciel AAW i pierwszy szef sekcji technicznej. Katastrofy to nie jedyne przeszkody, jakie czyhały na aeroklubowych lotników choć ich skutki były z pewnością najtragiczniejsze. Sporo krwi napsuły członkom Aeroklubu problemy z lotniskiem. Na początku lat 30. stało się jasne, że lotnisko mokotowskie zbliża się do kresu swoich dni. Pierwsze plany mówiły o przeprowadzce na Gocław, gdzie miałoby powstać nowe lotnisko pomocnicze (nie tylko dla AW, ale też np. dla IBTL). Zarząd Aeroklubu zlecił przygotowanie stosownej dokumentacji, jednak po kilku latach plany się zmieniły. Na Gocławiu miało powstać reprezentacyjne lotnisko pasażerskie (Okęcie miało stać się lotniskiem wojskowym), zaś dla Aeroklubu zaplanowano nowe lotnisko na Bielanach na terenie dzisiejszej huty i pobliskich osiedli. W 1936 r. rozpoczęto prace nad budową bielańskiego lotniska, zaś w 1938 r. na nowym polu wzlotów zaczęły lądować aeroklubowe samoloty. Lotnisko nie było jednak gotowe hangary zaczęły tam stawać dopiero latem 1939 r. Stało się to przyczyną swoistej klęski urodzaju : samolotów AW przybywało, ale miejsca w hangarach na lotnisku mokotowskim już nie; co gorsza, szans na rozbudowę hangarów w obliczu budowy nowego lotniska nie było. Władze AW były rozżalone zmianą planów co do lotniska na Gocławiu, jednak co się odwlecze, to nie uciecze. Już po wojnie, w 1947 r., na terenie planowanego lotniska komunikacyjnego (częściowo przygotowanego przed wojną) powstało lotnisko sportowe, z którego Aeroklub Warszawski korzystał przez 30 lat. Jednak w latach 70. władze Warszawy podjęły decyzję o likwidacji lotniska na Gocławiu i budowie osiedla mieszkaniowego na jego terenie. Ciekawe, że wpływ na tę decyzję mógł mieć fakt, że samoloty latały nad willą premiera Jaroszewicza w Aninie i przeszkadzały mu. Dla Aeroklubu znów miało powstać nowe lotnisko, w podwarszawskich Markach, zaś do chwili jego powstania piloci mieli tymczasowo korzystać z lotniska na Bemowie. Jak wiemy, ten tymczasowy stan rzeczy trwa do dziś, przez blisko 40 lat. Opracowanie tekstu: Paweł Ruchała SMIL Przygotowanie techniczne: Paweł Ruchała SMIL Fotografie ze zbiorów Andrzeja Glassa 12

Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba.

Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba. Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba. Wklejamy wzmocnienia łoża płata oraz wzmocnienie mocowania serwomechanizmów do ścianki bocznej kadłuba. Wklejamy wręgi

Bardziej szczegółowo

Szybowcowe Mistrzostw Świata Mistrzostwa Świata w Akrobacji Szybowcowej Mikrolotowe Mistrzostwa Świata

Szybowcowe Mistrzostw Świata Mistrzostwa Świata w Akrobacji Szybowcowej Mikrolotowe Mistrzostwa Świata Szybowcowe Mistrzostw Świata Mistrzostwa Świata w Akrobacji Szybowcowej Mikrolotowe Mistrzostwa Świata Mistrz Świata w sporcie szybowcowym w klasie 15 metrowej Aktualny mistrz świata w klasie 15m i w klasie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 950 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 950 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lipca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 950 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lipca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie lotów

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 23 grudnia 2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 2192/14 RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO 1. Data i czas lokalny

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 4.10.2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 1193/12 RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO 1. Data i czas lokalny zaistnienia

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Informacja o zdarzeniu [raport] Rodzaj zdarzenia: Data zdarzenia: 10 listopada 2012 r.

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Informacja o zdarzeniu [raport] Rodzaj zdarzenia: Data zdarzenia: 10 listopada 2012 r. PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Informacja o zdarzeniu [raport] Numer ewidencyjny zdarzenia: 1491/12 Rodzaj zdarzenia: WYPADEK Data zdarzenia: 10 listopada 2012 r. Miejsce zdarzenia: Rudniki

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Płatek, Marcel Smoliński

Krzysztof Płatek, Marcel Smoliński Krzysztof Płatek, Marcel Smoliński Samolot udźwigowy na zawody Air Cargo 2015 Stuttgart ukończenie: sierpień 2015 Prototyp samolotu solarnego SOLARIS ukończenie: wrzesień 2015 Prototyp samolotu dalekiego

Bardziej szczegółowo

M I N IS TE R S TW O IN F R A S TR U K TU R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Wypadek. zdarzenie nr: 715/09. statki powietrzne:

M I N IS TE R S TW O IN F R A S TR U K TU R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Wypadek. zdarzenie nr: 715/09. statki powietrzne: M I N IS TE R S TW O IN F R A S TR U K TU R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Wypadek zdarzenie nr: 715/09 statki powietrzne: samolot Extra 300L o znakach rozpoznawczych: SP-ACM

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa 20.08.2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 925/14 RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia lotniczego statku powietrznego o maksymalnym ciężarze

Bardziej szczegółowo

Mistrzostwa Świata Red Bll Air Race

Mistrzostwa Świata Red Bll Air Race Mistrzostwa Świata Red Bll Air Race W ubiegły weekend w Gdyni, po raz pierwszy w Polsce, odbyła się impreza lotnicza z cyklu RED BULL Air Race. Trudno sobie wręcz wyobrazić aby nie było tam przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Wzór 4d PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 14 sierpnia 2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 800/14 RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia lotniczego statku powietrznego o maksymalnym

Bardziej szczegółowo

Licencjonowanie personelu lotniczego wybrane zagadnienia

Licencjonowanie personelu lotniczego wybrane zagadnienia Licencjonowanie personelu lotniczego wybrane zagadnienia Plan prezentacji 1. Definicje 2. Konwersja licencji PL(G) na SPL 3. Konwersja licencji PL(FB) na BPL 4. Zaliczenie szkolenia na licencję PL(G) do

Bardziej szczegółowo

Ulica majora pilota Jana Michałowskiego

Ulica majora pilota Jana Michałowskiego Ulica majora pilota Jana Michałowskiego Uchwałą Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia 26 listopada 2001 r. nadano imieniem majora pilota Jana Michałowskiego nazwę ulicy w Białymstoku. Jest to odcinek drogi

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg *

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 1418/12 Warszawa, dnia 08 maja 2013 r. RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Niniejszy

Bardziej szczegółowo

4 0 / 15. Sikory Juskie, gm. Stare Juchy, pow. ełcki N 53 53 16 ; E 022 16 43

4 0 / 15. Sikory Juskie, gm. Stare Juchy, pow. ełcki N 53 53 16 ; E 022 16 43 RAPORT WSTĘPNY O WYPADKU LOTNICZYM (Zawiera jedynie wstępną informację o zdarzeniu lotniczym, przekazywaną nie później niż 30 dni od dnia otrzymania informacji o zdarzeniu; przesyłany Prezesowi ULC fax

Bardziej szczegółowo

MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ

MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ BIOGRAFIA MARIANA BEŁCA Marian Bełc urodził się 27 stycznia 1914 r. w Paplinie, zginął 27 sierpnia 1942 r., miał 28 lat. Rodzicami jego byli Jan

Bardziej szczegółowo

Możliwość wykorzystania sportowych ośrodków szkolenia lotniczego na rzecz transportu lotniczego oraz uczelni wyższych

Możliwość wykorzystania sportowych ośrodków szkolenia lotniczego na rzecz transportu lotniczego oraz uczelni wyższych Możliwość wykorzystania sportowych ośrodków szkolenia lotniczego na rzecz transportu lotniczego oraz uczelni wyższych dr Jakub Marszałkiewicz Wyższa Szkoła Bankowa w Gdańsku Rynek lotnictwa ultralekkiego

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11)

Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11) Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Warszawa 30 kwietnia 2013 r. Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11)

Bardziej szczegółowo

LATAJĄCE REPLIKI SAMOLOTÓW HISTORYCZNYCH. Ryszard Kędzia (Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe) Tomasz Łodygowski (Politechnika Poznańska)

LATAJĄCE REPLIKI SAMOLOTÓW HISTORYCZNYCH. Ryszard Kędzia (Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe) Tomasz Łodygowski (Politechnika Poznańska) Ryszard Kędzia (Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe) Tomasz Łodygowski (Politechnika Poznańska) 1. Zapomniana historia, nieznane fakty 2. Przywrócenie pamięci Czynu Wielkopolan 3. Latające repliki samolotów

Bardziej szczegółowo

Małe samoloty, odpowiadające temu określeniu, są oficjalnie klasyfikowane przez polskie prawo jako:

Małe samoloty, odpowiadające temu określeniu, są oficjalnie klasyfikowane przez polskie prawo jako: Licencja Pilota samolotowego Turystycznego PPL(A) Co to są awionetki? Małe samoloty, odpowiadające temu określeniu, są oficjalnie klasyfikowane przez polskie prawo jako: samoloty lekkie (o masie startowej

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne 57 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Seniorów 43 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Juniorów

Pismo Organizacyjne 57 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Seniorów 43 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Juniorów Warszawa, dnia 18.08.2014 r. Pismo Organizacyjne 57 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Seniorów 43 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Juniorów Informacje ogólne 1. Zgodnie z kalendarzem

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg *

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 320/06 Warszawa, dnia 14 grudnia 2009 r. RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Space Transoprtation System

Space Transoprtation System Zespół Szkół Elektrycznych we Włocławku ul. Toruńska 77/83 87-800 Włocławek Tel. : 54-236 - 22 25 Adres email : zsel@zsel.edu.pl Space Transoprtation System Przygotował : Opiekunowie : Cezary Dobruń Andrzej

Bardziej szczegółowo

Uwagi Aeroklubu Polskiego wg stanu na dzień 22 stycznia 2013. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia..

Uwagi Aeroklubu Polskiego wg stanu na dzień 22 stycznia 2013. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. Uwagi Aeroklubu Polskiego wg stanu na dzień 22 stycznia 2013. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy

Bardziej szczegółowo

URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO

URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO Załącznik nr 5 URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO PROGRAM SZKOLENIA DO UZYSKANIA UPRAWNIENIA PODSTAWOWEGO DO PILOTOWANIA PARALOTNI Z NAPĘDEM (PPG) WPISYWANEGO DO ŚWIADECTWA KWALIFIKACJI PILOTA PARALOTNI (PGP) WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

KALENDARIUM AEROKLUBU WARSZAWSKIEGO

KALENDARIUM AEROKLUBU WARSZAWSKIEGO KALENDARIUM AEROKLUBU WARSZAWSKIEGO ZARANIE 1647 Spolszczony Włoch Tytus Liwiusz BORATYNI, mechanik, wynalazca, budowniczy, mincerz, meteorolog, menniczy, twórca obserwatorium astronomicznego w Ujazdowie

Bardziej szczegółowo

M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. zdarzenie nr: 35/03

M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. zdarzenie nr: 35/03 M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY WYPADEK zdarzenie nr: 35/03 statek powietrzny: spadochron PD-176 11 maja 2003 r. Nowy Targ Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. NA PODSTAWIE INFORMACJI UZYSKANYCH PODCZAS ZWIEDZANIA EKSPOZYCJI ZAZNACZ POPRAWNE ODPOWIEDZI.

Zadanie 1. NA PODSTAWIE INFORMACJI UZYSKANYCH PODCZAS ZWIEDZANIA EKSPOZYCJI ZAZNACZ POPRAWNE ODPOWIEDZI. Zadanie 1. NA PODSTAWIE INFORMACJI UZYSKANYCH PODCZAS ZWIEDZANIA EKSPOZYCJI ZAZNACZ POPRAWNE ODPOWIEDZI. 1. Błonia rakowickie służyły jako pola wzlotów od roku: a) 1878 b) 1892 c) 1901 2. Kto był dowódcą

Bardziej szczegółowo

Aeroklub Stalowowolski. Turbia 488 37-415 Zaleszany tel/fax (15) 844 01 18

Aeroklub Stalowowolski. Turbia 488 37-415 Zaleszany tel/fax (15) 844 01 18 Aeroklub Stalowowolski Turbia 488 37-415 Zaleszany tel/fax (15) 844 01 18 Lokalizacja Ważne adresy: Zapisy: http://www.aeroklubstalowowolski.pl/szkolenia-zapisy.php Informacje o szkoleniach: http://www.aeroklubstalowowolski.pl/szkolenia.php

Bardziej szczegółowo

Asystent termiki oraz wiatru W systemie FPV Pitlab & Zbig

Asystent termiki oraz wiatru W systemie FPV Pitlab & Zbig Asystent termiki oraz wiatru W systemie FPV Pitlab & Zbig Dokument odnosi się do Pitlab&Zbig OSD w wersji 2.40 lub późniejszej Asystent wiatru Funkcjonalność Asystenta Wiatru pozwala na pomiar oraz prezentację

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej

Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej Krosno, dn. 20.07.2015 r. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej Informacje ogólne 1. Zgodnie z kalendarzem imprez sportowych Aeroklubu Polskiego na rok 2015 w dniach 10 11.08.2015 r.

Bardziej szczegółowo

Biuletyn informacyjny nr 2 21.03.2011 Festyn Lotniczy Lotnisko bliżej miasta

Biuletyn informacyjny nr 2 21.03.2011 Festyn Lotniczy Lotnisko bliżej miasta Biuletyn informacyjny nr 2 21.03.2011 Festyn Lotniczy Lotnisko bliżej miasta Aeroklub Ostrowski wraz ze Starostą Ostrowskim oraz Prezydentem Miasta Ostrowa Wielkopolskiego zapraszają na Festyn Lotniczy

Bardziej szczegółowo

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Samolot ultralekki Dedal KB; SP-SZKB; 21.08.2010 r., Łódź ALBUM ILUSTRACJI

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Samolot ultralekki Dedal KB; SP-SZKB; 21.08.2010 r., Łódź ALBUM ILUSTRACJI ALBUM ILUSTRACJI z wypadku samolotu ultralekkiego Dedal KB; SP-SZKB 21 sierpnia 2010 r., Łódź ALBUM ILUSTRACJI Strona 1 z 23 1, 2, 3 Samolot Dedal KB SP-SZKB na zdjęciach wykonanych w okresie poprzedzającym

Bardziej szczegółowo

ALBUM ZDJĘĆ. Wypadek nr: 269/06 samolot Piper PA-34 220T Seneca III; D-GEPA 4 września 2006 r. Gałków Mały k. Koluszek

ALBUM ZDJĘĆ. Wypadek nr: 269/06 samolot Piper PA-34 220T Seneca III; D-GEPA 4 września 2006 r. Gałków Mały k. Koluszek ALBUM ZDJĘĆ Wypadek nr: 269/06 samolot Piper PA-34 220T Seneca III; D-GEPA 4 września 2006 r. Gałków Mały k. Koluszek Warszawa 2006 Fot. 1. Samolot, który uległ wypadkowi Fot. 2. Rejon wypadku na zdjęciu

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

Regulamin Organizacji Lotów Szybowcowych Aeroklubu Krakowskiego

Regulamin Organizacji Lotów Szybowcowych Aeroklubu Krakowskiego Regulamin Organizacji Lotów Szybowcowych Aeroklubu Krakowskiego 1/8 Spis treści Wstęp...3 Prawa Członków Aeroklubu Krakowskiego w zakresie wykonywania lotów na szybowcach będących w użytkowaniu przez Stowarzyszenie....3

Bardziej szczegółowo

M I N IS TE R S TW O IN F R A S TR U K TU R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. Zdarzenie nr: 164/07

M I N IS TE R S TW O IN F R A S TR U K TU R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. Zdarzenie nr: 164/07 M I N IS TE R S TW O IN F R A S TR U K TU R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY WYPADEK Zdarzenie nr: 164/07 Szybowiec SZD-42-2 JANTAR 2B, SP-3216 13 maja 2007 r., lotnisko WROCŁAW-SZYMANÓW

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL Układ graficzny CKE 2010 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U, B U D O W N I C T W A i G O S P O D A R K I M O R S K I E J PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa 22 września 2013 Nr ewidencyjny zdarzenia

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB KRAKOWSKI. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej

AEROKLUB KRAKOWSKI. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej AEROKLUB KRAKOWSKI Kraków, dnia 10.06.2014 r. Informacje ogólne Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej 1. Zgodnie z kalendarzem imprez sportowych Aeroklubu Polskiego na rok 2014 w dniach

Bardziej szczegółowo

Informacja o regatach International Waterbike Regatta 2010 w Szczecinie

Informacja o regatach International Waterbike Regatta 2010 w Szczecinie Informacja o regatach International Waterbike Regatta 2010 w Szczecinie Studenci oceanotechniki z Koła Naukowego AQUATILUS działającego na Wydziale Techniki Morskiej ZUT w Szczecinie po raz trzeci wzięli

Bardziej szczegółowo

Przegląd zdjęć lotniczych lasów wykonanych w projekcie HESOFF. Mariusz Kacprzak, Konrad Wodziński

Przegląd zdjęć lotniczych lasów wykonanych w projekcie HESOFF. Mariusz Kacprzak, Konrad Wodziński Przegląd zdjęć lotniczych lasów wykonanych w projekcie HESOFF Mariusz Kacprzak, Konrad Wodziński Plan prezentacji: 1) Omówienie głównych celów projektu oraz jego głównych założeń 2) Opis platformy multisensorowej

Bardziej szczegółowo

Przepisy techniczne dla modeli samochodów RC klas E-18 Micro. E-18 Micro Standard. 1. Nadwozie. 2. Podwozie. 3. Silnik. 4. Regulator prędkości.

Przepisy techniczne dla modeli samochodów RC klas E-18 Micro. E-18 Micro Standard. 1. Nadwozie. 2. Podwozie. 3. Silnik. 4. Regulator prędkości. Przepisy techniczne dla modeli samochodów RC klas E-18 Micro E-18 Micro Standard Karoseria musi być na czas wyścigu trwale związana z resztą modelu, z przodu nie może być przycięta powyżej dolnej linii

Bardziej szczegółowo

Składanie modelu wahadłowca

Składanie modelu wahadłowca Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej Produkt edukacyjny Dla nauczycieli i uczniów EB-2000-08-130-HQ Gimnazjum i liceum (10-18 lat) Materiał edukacyjny Latający wahadłowiec z papieru Ten

Bardziej szczegółowo

Pismo przewodnie do EASA w sprawie Raportów Konwersji i Zaliczenia Szkoleń

Pismo przewodnie do EASA w sprawie Raportów Konwersji i Zaliczenia Szkoleń Pismo przewodnie do EASA w sprawie Raportów Konwersji i Zaliczenia Szkoleń Jako Krajowy Koordynator FCL, w imieniu Prezesa polskiego CAA, zgodnie z artykułami 4, 6 i 9 rozporządzenia EU nr 1178/2011, w

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej

Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej Warszawa, dnia 18.08.2014 r. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej Informacje ogólne 1. Zgodnie z kalendarzem imprez sportowych Aeroklubu Polskiego na rok 2014 w dniach 1-2.09.2014 r.

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB ŚLĄSKI. 40-271 Katowice, Lotnisko Muchowiec tel. +48 32 2561053, +48 32 2051823. Katowice, dn. 12.08.2015 r.

AEROKLUB ŚLĄSKI. 40-271 Katowice, Lotnisko Muchowiec tel. +48 32 2561053, +48 32 2051823. Katowice, dn. 12.08.2015 r. AEROKLUB ŚLĄSKI 40-271 Katowice, Lotnisko Muchowiec tel. +48 32 2561053, +48 32 2051823 e-mail: recepcja@aeroklub.katowice.pl, szkolenie@aeroklub.katowice.pl, technika@aeroklub.katowice.pl, www.aeroklub.katowice.pl

Bardziej szczegółowo

BIEG PO ZŁOTO Złoty Stok, 06.11.2010r.

BIEG PO ZŁOTO Złoty Stok, 06.11.2010r. BIEG PO ZŁOTO Złoty Stok, 06.11.2010r. Dystans: ok. 3,5 km Na starcie pierwszej edycji BIEGU PO ZŁOTO rozegranym w Złotym Stoku, stanęło 25 zawodniczek oraz 87 zawodników, w tym dwoje Białorusinów i dwóch

Bardziej szczegółowo

1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek

1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek Zespół powołany Zarządzeniem nr 28 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2013 r. w składzie: 1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek Zadania Zespołu analiza

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne 33 Ogólnopolskich Zawodów Samolotowych im. Zdzisława Dudzika

Pismo Organizacyjne 33 Ogólnopolskich Zawodów Samolotowych im. Zdzisława Dudzika ul. Sielska 34, 10 802 Olsztyn Lotnisko Olsztyn Dajtki (EPOD) tel./fax +48 89 5275240 www.aeroklub.olsztyn.pl Olsztyn, dnia 15.05.2013 r. Informacje ogólne Pismo Organizacyjne 33 Ogólnopolskich Zawodów

Bardziej szczegółowo

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa Kursy operatorów bezzałogowych statków powietrznych Warszawa 22 października 2015 1 1. Wymagania ogólne stawiane kandydatom biorącym udział w szkoleniu do świadectwa kwalifikacji operatora bezzałogowych

Bardziej szczegółowo

Największy samolot transportowy

Największy samolot transportowy Największy samolot transportowy Czy wiesz, że Największym samolotem służącym do przewozu ładunków jest rosyjski An-225 Mrija ładownia o rozmiarach 43,3x6,4x4,4 m może pomieścić 80 samochodów osobowych

Bardziej szczegółowo

UP Witamy na pokładzie!

UP Witamy na pokładzie! UP Witamy na pokładzie! Potrzebny był tylko jeden wiek i wieczne pragnienie latania dla ludzkości stało się częścią życia codziennego. W każde miejsce naszej planety można dotrzeć w ciągu jednego dnia...

Bardziej szczegółowo

Zadania z ułamkami. Obliczenia czasowe

Zadania z ułamkami. Obliczenia czasowe Przykładowe zadania do etapu szkolnego i do etapu powiatowego Konkursu Matematycznego dla uczniów klas V. (zadania z poprzednich edycji konkursu) Zadania z ułamkami. Zad. 1. (2 pkt) Pod kasztanowcem leżały

Bardziej szczegółowo

Metoda elementów skończonych

Metoda elementów skończonych Metoda elementów skończonych Krzysztof Szwedt Karol Wenderski M-2 WBMiZ MiBM 2013/2014 1 SPIS TREŚCI 1 Analiza przepływu powietrza wokół lecącego airbusa a320...3 1.1 Opis badanego obiektu...3 1.2 Przebieg

Bardziej szczegółowo

I Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze

I Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze I Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze Bezmiechowa 2004 Partnerzy Pomysł, program, założenia Pomysłodawcą Warsztatów był prof. dr hab. inż. Zdobysław Goraj. Profesor przedstawił swą wizję członkom

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT LOTNISKOWYCH

REGULAMIN OPŁAT LOTNISKOWYCH REGULAMIN OPŁAT LOTNISKOWYCH Część I: Opłaty za lądowanie 1. Postanowienia ogólne 1.1. Właściciele lub piloci statków powietrznych obowiązani są do uiszczenia opłaty za lądowanie w wysokości określonej

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB WARSZAWSKI OPŁATY ZA DZIAŁALNOŚĆ LOTNICZĄ obowiązuje od dnia r.

AEROKLUB WARSZAWSKI OPŁATY ZA DZIAŁALNOŚĆ LOTNICZĄ obowiązuje od dnia r. AEROKLUB WARSZAWSKI OPŁATY ZA DZIAŁALNOŚĆ LOTNICZĄ obowiązuje od dnia 02.07.2014 r. 1. Szkolenie teoretyczne: 1.290 PLN SEKCJA SAMOLOTOWA 2. Piloci wykonujące sportowe loty szkolne i treningowe w Aeroklubie

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM

WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM Copyright by Wojciech T. Pyszkowski & e-bookowo Projekt okładki: Michał Kozakiewicz e-bookowo ISBN 978-83-7859-458-1 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Bardziej szczegółowo

M I N I S T E R S T W O I N F R A S T R U K T U R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. zdarzenie nr: 470/08

M I N I S T E R S T W O I N F R A S T R U K T U R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. zdarzenie nr: 470/08 M I N I S T E R S T W O I N F R A S T R U K T U R Y PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY WYPADEK zdarzenie nr: 470/08 statek powietrzny: spadochron Spectre 190 18 lipca 2008 r.

Bardziej szczegółowo

Dlaczego samoloty latają? wykonał: Piotr Lipiarz 229074

Dlaczego samoloty latają? wykonał: Piotr Lipiarz 229074 Dlaczego samoloty latają? wykonał: Piotr Lipiarz 229074 Wprowadzenie Teoretyczne Prawie każdy wie, że odpowiedzią na pytanie dlaczego samolot lata? jest specjalny kształt skrzydła, dokładnie jego przekroju

Bardziej szczegółowo

Aeroklub Gdański. Kurs spadochronowy. Ogólne bezpieczeństwo skoków (1 h) Ul. Powstańców Warszawy 36, 83-000 Pruszcz Gdański

Aeroklub Gdański. Kurs spadochronowy. Ogólne bezpieczeństwo skoków (1 h) Ul. Powstańców Warszawy 36, 83-000 Pruszcz Gdański Kurs spadochronowy Ogólne bezpieczeństwo skoków (1 h) Aeroklub Gdański Ul. Powstańców Warszawy 36, 83-000 Pruszcz Gdański Ogólne bezpieczeństwo skoków Zakres szkolenia: poruszanie się po lotnisku zbliżanie

Bardziej szczegółowo

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a Silnik Stirlinga Historia, zasada działania, rodzaje, cechy użytkowe i zastosowanie Historia silnika Stirlinga Robert Stirling (ur. 25 października 1790 - zm. 6 czerwca 1878) Silnik wynalazł szkocki duchowny

Bardziej szczegółowo

Warszawa-Podkowa Leśna, 17.11.2012. XI Międzynarodowy Wieczorek Popularnonaukowy. Lotnictwo. Szymon Fulara. Slajd 1 z 21

Warszawa-Podkowa Leśna, 17.11.2012. XI Międzynarodowy Wieczorek Popularnonaukowy. Lotnictwo. Szymon Fulara. Slajd 1 z 21 Warszawa-Podkowa Leśna, 17.11.2012 XI Międzynarodowy Wieczorek Popularnonaukowy Lotnictwo Szymon Fulara Slajd 1 z 21 Plan Jak to się dzieje, że samolot lata? Dlaczego katastrofy lotnicze wciąż się zdarzają?

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB WARSZAWSKI OPŁATY ZA DZIAŁALNOŚĆ LOTNICZĄ obowiązuje od dnia 22.09.2015 r.

AEROKLUB WARSZAWSKI OPŁATY ZA DZIAŁALNOŚĆ LOTNICZĄ obowiązuje od dnia 22.09.2015 r. 1. Szkolenie teoretyczne: 1.290 PLN AEROKLUB WARSZAWSKI OPŁATY ZA DZIAŁALNOŚĆ LOTNICZĄ obowiązuje od dnia 22.09.2015 r. SEKCJA SAMOLOTOWA 2. Sportowe loty szkolne i treningowe oraz loty komercyjne (wynajem

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska

Politechnika Poznańska Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Mechanika i Budowa Maszyn Projekt: Metoda elementów skończonych Prowadzący: dr hab. Tomasz STRĘK prof. nadzw. Autorzy: Małgorzata Jóźwiak Mateusz

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB ŚLĄSKI. Katowice, dnia 12.08.2015 r. Pismo Organizacyjne 5 Rajdowych Mistrzostw Polski. Informacje ogólne

AEROKLUB ŚLĄSKI. Katowice, dnia 12.08.2015 r. Pismo Organizacyjne 5 Rajdowych Mistrzostw Polski. Informacje ogólne AEROKLUB ŚLĄSKI 40-271 Katowice, Lotnisko Muchowiec tel. +48 32 2561053, +48 32 2051823 e-mail: recepcja@aeroklub.katowice.pl, szkolenie@aeroklub.katowice.pl, technika@aeroklub.katowice.pl, www.aeroklub.katowice.pl

Bardziej szczegółowo

rodzaj zdarzenia: wypadek zdarzenie nr: 503/08 szybowiec SZD-51-1 Junior, znak rozpoznawczy SP-3464 27 lipca 2008 r.

rodzaj zdarzenia: wypadek zdarzenie nr: 503/08 szybowiec SZD-51-1 Junior, znak rozpoznawczy SP-3464 27 lipca 2008 r. PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY rodzaj zdarzenia: wypadek zdarzenie nr: 503/08 szybowiec SZD-51-1 Junior, znak rozpoznawczy SP-3464 27 lipca 2008 r., Toruń-lotnisko Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Edukacja lotnicza kształcenie pilotów

Edukacja lotnicza kształcenie pilotów KONFERENCJA Edukacja lotnicza kształcenie pilotów Temat prezentacji: Rola innych ośrodków w szkoleniu pilotów na podstawie doświadczenia FTO Royal Star 1995 rok założenia Royal-Star 2003 rok certyfikat

Bardziej szczegółowo

SERCA SAMOLOTÓW SILNIKI Z KOLEKCJI MUZEUM LOTNICTWA POLSKIEGO

SERCA SAMOLOTÓW SILNIKI Z KOLEKCJI MUZEUM LOTNICTWA POLSKIEGO SERCA SAMOLOTÓW SILNIKI Z KOLEKCJI MUZEUM LOTNICTWA POLSKIEGO replika samolotu blériot Xi zbudowana w 1967 r. przez Pawła Zołotowa. samolot wyposażony jest w silnik gwiazdowy salmson o mocy 40 km. oryginalny

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne 58 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Seniorów 44 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Juniorów

Pismo Organizacyjne 58 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Seniorów 44 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Juniorów Krosno, dnia 20.07.2015 r. Pismo Organizacyjne 58 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Seniorów 44 Samolotowych Nawigacyjnych Mistrzostw Polski - Juniorów Informacje ogólne 1. Zgodnie z kalendarzem

Bardziej szczegółowo

Szanowni Zgromadzeni!

Szanowni Zgromadzeni! Szanowni Zgromadzeni! Witam serdecznie gości oraz seniorów lotnictwa przybyłych na dzisiejsze spotkanie z okazji 40- lecia naszego Klubu w dniu Święta Lotnictwa Polskiego. Tu przy Aeroklubie Białostockim

Bardziej szczegółowo

tel. (048) 321 51 01, fax (048) 321 50 56 NIP 796-10-07-946

tel. (048) 321 51 01, fax (048) 321 50 56 NIP 796-10-07-946 Lotnisko Piastów 26-660 Jedlińsk tel. (048) 321 51 01, fax (048) 321 50 56 NIP 796-10-07-946 BANK SPÓŁDZIELCZY Nr - 72 9132 0001 0002 9315 2000 0010 ING BANK ŚLĄSKI Nr - 98 1050 1793 1000 0022 9007 9678

Bardziej szczegółowo

CENNIK OBOWIĄZUJĄCY OD 01.03.2015 r.

CENNIK OBOWIĄZUJĄCY OD 01.03.2015 r. Szkolenie i loty szybowcowe Praktyczne szkolenie podstawowe za wyciągarką: maksymalnie 65 lotów Praktyczne szkolenie podstawowe za samolotem: CENNIK OBOWIĄZUJĄCY OD 01.03.2015 r. CENNIK WYKONYWANIA LOTÓW

Bardziej szczegółowo

PROJEKT LAF RP Załącznik nr 3 do rozporządzenia. Świadectwo kwalifikacji pilota motolotni (PHGP)

PROJEKT LAF RP Załącznik nr 3 do rozporządzenia. Świadectwo kwalifikacji pilota motolotni (PHGP) PROJEKT LAF RP Załącznik nr 3 do rozporządzenia Świadectwo kwalifikacji pilota motolotni (PHGP) 1.1. Przepisy ogólne 1.1.1. Świadectwo kwalifikacji pilota motolotni (PHGP) upoważnia do samodzielnego wykonywania

Bardziej szczegółowo

Rys. 11.11. Przeciągniecie statyczne szybowca

Rys. 11.11. Przeciągniecie statyczne szybowca Cytat z książki: MECHANIKA LOTU SZYBOWCÓW Dr inż. WIESŁAWA ŁANECKA MAKARUK 11.5. LOT NA KRYTYCZNYCH KĄTACH NATARCIA Przeciągnięcie" szybowca. Lot szybowca na ytycznym kącie natarcia i powyżej niego różni

Bardziej szczegółowo

CENNIK WYKONYWANIA LOTÓW I SKOKÓW W AEROKLUBIE WROCŁAWSKIM CENY PODANE SĄ W KWOTACH NETTO (VAT 0%) Członkowie odpowiedniej sekcji

CENNIK WYKONYWANIA LOTÓW I SKOKÓW W AEROKLUBIE WROCŁAWSKIM CENY PODANE SĄ W KWOTACH NETTO (VAT 0%) Członkowie odpowiedniej sekcji Załącznik do uchwały Zarządu Aeroklubu Wrocławskiego nr 107E/XVI/2009 z dnia 04.02.2009 r. - obowiązuje od 04.02.2009 r. z późniejszymi zmianami. Zmieniony uchwałą nr 45/XIX/2012 z dnia 24.05.2012 r. Szkolenie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE I BEZPIECZEŃSTWO LOTÓW

SZKOLENIE I BEZPIECZEŃSTWO LOTÓW SZKOLENIE I BEZPIECZEŃSTWO LOTÓW Płk pil. dr Edmund Klich Ppłk dypl. pil. Ryszard Michałowski Inspektor MON ds. Bezpieczeństwa Lotów Spóźnione wyprowadzenie z nurkowania Wrzesień jest okresem intensywnego

Bardziej szczegółowo

d. W ramach zawodów przewiduje się rozegranie dwóch konkurencji. e. Konkurencja będzie się składała z następujących prób:

d. W ramach zawodów przewiduje się rozegranie dwóch konkurencji. e. Konkurencja będzie się składała z następujących prób: I Samolotowy Piknik Rajdowo-Nawigacyjny ZIELONA GÓRA-PRZYLEP 2015 10 października 2015 REGULAMIN SPORTOWY I Samolotowego Pikniku Rajdowo-Nawigacyjnego 1. Postanowienia ogólne. a. Zawody będą rozgrywane

Bardziej szczegółowo

Edukacja lotnicza kształcenie pilotów. Warszawa, Senat RP r.

Edukacja lotnicza kształcenie pilotów. Warszawa, Senat RP r. 36 lat doświadczeń w kształceniu pilotów lotnictwa cywilnego w Politechnice Rzeszowskiej Jerzy Bakunowicz Ośrodek Kształcenia Lotniczego PRz Andrzej Tomczyk Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa PRz Wydział

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB KRAKOWSKI. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej

AEROKLUB KRAKOWSKI. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej AEROKLUB KRAKOWSKI Kraków, dnia 28.05.2015 r. Informacje ogólne Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej 1. Zgodnie z kalendarzem imprez sportowych Aeroklubu Polskiego na rok 2015 w dniach

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

1. Opis okoliczności wypadku.

1. Opis okoliczności wypadku. 1. Wypadek lotniczy na szybowcu SZD-50-3 Puchacz, który wydarzył się w maju 2003 na lotnisku Świdwin. Dnia 17 maja 2003 roku na lotnisku Świdwin obchodzone było święto Bazy Lotniczej. W obchodach brał

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, 6.04.2015 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 600/13 RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia lotniczego statku powietrznego o maksymalnym ciężarze

Bardziej szczegółowo

Kurs szybowcowy atrakcyjnym uzupełnieniem kształcenia zawodowego

Kurs szybowcowy atrakcyjnym uzupełnieniem kształcenia zawodowego Kurs szybowcowy atrakcyjnym uzupełnieniem kształcenia zawodowego Konferencja pt. Pierwszy rok inwestycji w człowieka w ramach Adam Dytko Programu Kapitał Ludzki 1 O nas Jesteśmy publiczną placówką oświatową

Bardziej szczegółowo

Świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej

Świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej Załącznik nr 4 do rozporządzenia Załącznik do uwag AP z dnia 31.10.2012 r. Formatted: Right Świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej (MTOM) do 495 kg (UACP) 1.1

Bardziej szczegółowo

AEROKLUB POLSKI POLSKI ZWIĄZEK SPORTU LOTNICZEGO członek Fédération Aéronautique Internationale

AEROKLUB POLSKI POLSKI ZWIĄZEK SPORTU LOTNICZEGO członek Fédération Aéronautique Internationale AEROKLUB POLSKI POLSKI ZWIĄZEK SPORTU LOTNICZEGO członek Fédération Aéronautique Internationale Ldz. 05/KS/2015 Warszawa, dn. 10.09.2015 r. Informacje ogólne Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry

Bardziej szczegółowo

Za kołem podbiegunowym. O 12UTC notowano 30.5 C w Kevo (69 45 N), 29.7 C w Tanabru (70 12 N), 29.2 C było w Karasjok.

Za kołem podbiegunowym. O 12UTC notowano 30.5 C w Kevo (69 45 N), 29.7 C w Tanabru (70 12 N), 29.2 C było w Karasjok. Dziś jeszcze cieplej Za kołem podbiegunowym. O 12UTC notowano 30.5 C w Kevo (69 45 N), 29.7 C w Tanabru (70 12 N), 29.2 C było w Karasjok. Ponownie padły rekordy ciepła m.in. w Tromsø, gdzie temperatura

Bardziej szczegółowo

Wybrane ciekawe wydarzenia związane z próbami naziemnymi i w locie

Wybrane ciekawe wydarzenia związane z próbami naziemnymi i w locie Wybrane ciekawe wydarzenia związane z próbami naziemnymi i w locie Władysław Bubień Warszawa, 22.04.2016 CEL PROWADZENIA PRÓB Zebranie danych do obliczeń wytrzymałości i oceny zużycia zespołów śmigłowca

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg *

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 1225/10 Warszawa, dnia 16 lutego 2011r. RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Niniejszy

Bardziej szczegółowo

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie Prezentacja podsumowująca projekt Zagrożenie dla uczniów Gimnazjum w Birczy ze względu na brak ograniczenia prędkości na ulicy Jana Pawła II znajdującej się przy samej szkole. Opracował: EFGMORS 1 Spis

Bardziej szczegółowo

LĄDOWANIE 1 - LĄDOWANIE NORMALNE. W którym użycie silnika, klap, spoilerów lub ślizgów pozostawia się uznaniu pilota.

LĄDOWANIE 1 - LĄDOWANIE NORMALNE. W którym użycie silnika, klap, spoilerów lub ślizgów pozostawia się uznaniu pilota. A.0. WSTĘP A.0.1. W zawodach mogą brać udział indywidualni piloci na samolotach jednosilnikowych, klasy C, zdolni do wykonywania lotów opisanych w niniejszym regulaminie. Każdy samolot zawodniczy i pilot

Bardziej szczegółowo

Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej

Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej Częstochowa, dnia 08.04.2015 r. Pismo Organizacyjne Treningu Samolotowej Kadry Narodowej Informacje ogólne 1. Zgodnie z kalendarzem imprez sportowych Aeroklubu Polskiego na rok 2015 w dniach 20-23.04.2015

Bardziej szczegółowo

Historia sztuki latania

Historia sztuki latania Historia sztuki latania Projekt klas: II IIIa i IIIb Gimnazjum w OSW nr 2 w Bydgoszczy 2012/2013 Jesteśmy uczniami klas II i III Gimnazjum w OSW nr 2 w Bydgoszczy. Każdy z nas podróżował już samochodem,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 19 sierpnia 2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 603/12 RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia lotniczego statku powietrznego o maksymalnym

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ĆWICZEŃ I NORM SPRAWDZIANU SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH

WYKAZ ĆWICZEŃ I NORM SPRAWDZIANU SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH Dziennik Ustaw Nr 27 2250 Poz. 138 Załączniki do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 lutego 2010 r. (poz. 138) WYKAZ ĆWICZEŃ I NORM SPRAWDZIANU SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo