TEORIE METAFORY A MARKETING 157

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TEORIE METAFORY A MARKETING 157"

Transkrypt

1 N e u r o k o g n i t y w i s t y k a w p a t o l o g i i i z d r o w i u, P o m o r s k i U n i w e r s y t e t M e d y c z n y w S z c z e c i n i e AGNIESZKA JAWORSKA TEORIE METAFORY A MARKETING* Problem metafory od lat fascynuje literaturoznawców, lingwistów, filozofów języka, a także kognitywistów. Badania nad naturą metaforycznego znaczenia przyjęły charakter interdyscyplinarny. W związku z tym istnieje bogate piśmiennictwo dotyczące tego zagadnienia. W literaturze przedmiotu prezentowane są różnego rodzaju koncepcje, m.in. Arystotelesa (1988), Black a (1962), Davidsona (1978), Grice a (1975), Searle a (1979), Lakoffa i Johnsona (1988). Wprawdzie udzielają one pewnych odpowiedzi na temat metaforycznego znaczenia, ale obarczone są właściwymi sobie problemami. Celem pracy było przeanalizowanie i przybliżenie najbardziej wpływowych w ramach filozofii analitycznej i językoznastwa koncepcji dotyczących metaforycznego znaczenia, tj. teorii interakcyjnej Blacka i teorii niekognitywnej Davidsona oraz zaprezentowanie koncepcji Lakoffa i Johnsona, która osadzona jest w zupełnie innym paradygmacie. Atrakcyjność kognitywnej koncepcji polega m.in. na możliwości jej aplikacji do marketingu, gdzie wyróżnienie metafor głębokich umożliwia zrozumienie uniwersalnych motywów rządzących ludzkim zachowaniem, a zrozumienie tych mechanizmów pozwala na twórcze opracowanie i realizacje strategii marketingowej. Czym jest metafora? Próbując udzielić odpowiedzi na fundamentalne pytanie: czym jest metafora? ciężko znaleźć definicję, która nie byłaby kontrowersyjna. Tradycyjne arystotelesowskie ujęcie zawarte w takich dziełach jak Poetyka i Retoryka posługuje się terminem metafory jako przeniesienia nazwy jednej rzeczy na inną: z rodzaju na gatunek, z gatunku na rodzaj, z jednego gatunku na inny, lub też przeniesienie z jakiejś rzeczy na inną na zasadzie analogii (Arystoteles 1988, s ). Na przykładzie zdania Tutaj stoi mój okręt Arystoteles wyjaśnia, że rodzajowe słówko stać zostało użycie metaforyczne zamiast węższego gatunkowego słowa stać na kotwicy. Teoria ta jest prototypem dla innych teorii, w których warunek przeniesienia metaforycznego oparty jest na pewnej relacji między rzeczami: podobieństwie lub analogii. Na gruncie teorii Arystotelesa przeniesienie metaforyczne oparte jest na relacjach ontologicznych. Użycie metaforyczne charakteryzuje się pewnym niedosłownym, kreatywnym czy też celowym użyciem. Celem takiego użycia jest wzbudzenie w słuchaczach pewnych emocji oraz wysiłku intelektualnego. Główną wadą teorii opartej na porównaniu jest fakt, że podobieństwo nie jest dane obiektywnie podobieństwo zawsze jest względne. Innymi słowy podobieństwo zależy zawsze od obserwatora. Teorie metafory: Black vs Davidson W odpowiedzi na pytanie, jaka jest natura metaforycznego znaczenia, wielu filozofów, uważa, że znaczenie metaforyczne ma taki sam charakter jak znaczenie potoczne, a różnica, jeśli w ogóle zachodzi, polega na tym, w jaki sposób treść propozycjonalna jest wyrażana. Filozofowie tacy jak Black (1962) odrzucają twierdzenie, że znaczenie metaforyczne jest tego samego rodzaju, co znaczenie potoczne. Podkreślają niepowtarzalny i kreacyjny charakter metafor. Według tych poglądów metafory da się sprowadzić do reguł semantycznych. Davidson (1978) argumentuje, że metafory nie mają żadnego charakterystycznego znaczenia z wyjątkiem literalnego i wyciąga wniosek, że jedynymi kandydatami dla znaczenia są podlegające prawdziwości treści zdaniowe. Interakcyjna teoria metafory W słynnej publikacji Metaphor Black (1962) podejmuje dyskusję na temat metafory oraz proponuje jej własną teorię. Jako pierwszy prezentuje systematyczną interpretację metafory określaną mianem teorii interakcyjnej. Teoria ta opiera się na dwóch głównych twierdzeniach, po pierwsze, że metafory mają nieredukowalną treść kognitywną * Praca pod kierunkiem prof. dr. hab. n. med. Ireneusza Kojdera

2 TEORIE METAFORY A MARKETING 157 (znaczenie) i drugie, że treść kognitywna jest wytworzona przez interakcję różnych systemów kognitywnych (tzw. system banalnych skojarzeń ). Black utrzymuje, że treść kognitywna metafor może być prawdziwa, nawet jeśli nie jest redukowalna do wyrażeń literalnych. Główną motywacją teorii interakcyjnej jest zwrócenie uwagi na fakt, że metafory są potężnymi narzędziami poznawczymi, ponieważ mają więcej siły informacyjnej i obrazującej, niż jakakolwiek parafraza literalna, a przez to pozwalają nam lepiej rozumieć świat w którym żyjemy. Black wprowadza dwa kluczowe dla swojej teorii terminy: źródło (focus) i rama (frame) metafory. Nazywając zdanie przykładem metafory, należy założyć, że przynajmniej jedno słowo jest użyte metaforycznie i przynajmniej jedno literalnie. Słowo, które jest użyte metaforycznie, nazywa on źródłem metafory, a pozostałą część wyrażenia, w którym się to słowo pojawia ramą. Jako przykład wyrażenia metaforycznego Black podaje zdanie: Przewodniczący przebrnął przez dyskusję. Analiza tego wyrażenia w terminach Blacka ukazuje, że słowo przebrnął jest źródłem metafory, a pozostała część zdania jego ramą. Z pomocą tej metody Black krytykuje inne postacie teorii metafory powszechnie uznawane przez krytyków literackich. Odrzuca to, co w ogólnej postaci można nazwać substytucyjną teorią metafory. Zgodnie z tą teorią źródło metafory (czyli słowo, które w literalnej ramie wyróżnia się użyciem metaforycznym), stosujemy do przekazania znaczenia wyrażalnego literalnie. W tej koncepcji zakłada się, że wyrażenie metaforyczne ma swój literalny odpowiednik znaczeniowy. Według tej teorii zdanie metaforyczne Ryszard jest lwem miałoby swój odpowiednik znaczeniowy w postaci zdania literalnego Ryszard jest dzielny. Black nie może się na to zgodzić, ponieważ uważa, że wiele metafor posiada treść kognitywną, która nie jest parafrazowalna. Innymi słowy zdaniem Blacka wiele metafor nie posiada odpowiednika literalnego. Kolejnym dominującym poglądem, który Black odrzuca, jest teoria porównaniowa. Teoria ta jest szczególną odmianą teorii substytucyjnej. W tej koncepcji zakłada się, że wyrażenie metaforyczne zastępuje to, co jest podobne do desygnatu wyrażenia literalnego. Na przykład zdanie Ryszard jest lwem zostaje przekształcone na zdanie Ryszard jest jak lew (w byciu dzielnym). Zdaniem Blacka, problem tej teorii polega na tym, że porównaniami nie rządzą tak ścisłe reguły jak językiem fizyki, a podobieństwa nie są dane obiektywnie. Black podkreśla, że metafor używamy wówczas, gdy w grę nie wchodzi dokładność wypowiedzi naukowej. Uważa, że wypowiedzi metaforyczne nie są formalnymi porównaniami, ani odpowiednikami wyrażenia literalnego, bo posiadają własną wartość i możliwości. Ostatecznie Black przechodzi do tego, co nazywa interakcyjną teorią metafory, która ma być wolna od wad omawianych teorii. Utrzymuje, że metafory mają treść poznawczą, która nie może być wyrażona przez jakikolwiek literalny przekład. Pogląd ten głosi, iż dwie myśli współdziałają ze sobą wytwarzając w efekcie nowe znaczenie. Zgodnie z Blackiem, w metaforze postaci A jest B, gdzie system banalnych skojarzeń dla B współdziała z lub filtruje nasze myśli z systemem skojarzeń o A, w ten sposób uzyskujemy metaforyczne znaczenie całego zdania. Rozważmy metaforę Człowiek jest wilkiem. Można tu mówić o dwóch przedmiotach: głównym człowiek (lub ludzie) i pomocniczym wilk (lub wilki). Własności bycia dzikim, mięsożernym, bezwzględnym, czy drapieżnym są systemem banałów kojarzonych ze słowem wilk. Przy czym nie jest ważna prawdziwość tych banałów, lecz łatwość odwołania się do nich. Każde z tych stwierdzeń przenoszone jest na przedmiot główny (człowieka). Te własności są zasadnicze dla rozumienia metafory, służą jako filtr myślenia o ludziach. Każdy ludzki rys, który da się opisać w wilczym języku zostanie uwydatniony, inny zostanie wyciszony. W tym rozumieniu przyjmuje się, że słuchacz wspierany systemem implikacji wilka, zbuduje odpowiedni system dotyczący przedmiotu głównego. Teoria metafory przedstawiona przez Blacka jest w zasadzie zbyt ogólnikowa, aby stanowić doniosłą wartość teoretyczną. Łatwo można dostrzec, że Black analizuje metafory w terminach innych metafor takich jak: współdziałanie, czy filtrowanie. Niemniej jednak stała się ona punktem wyjścia dla niektórych teoretyków, utrzymujących centralną tezę Blacka o nieredukowalności treści poznawczej metafor. Teoria Donalda Davidsona Davidson utrzymywał, że zdania metaforyczne mają znaczenie, z tym, że jest to znaczenie literalne. Metafory znaczą, to co słowa w swojej najbardziej literalnej interpretacji i nic więcej (Davidson, 1978). Poglądy Davidsona przedstawione w artykule What metaphors mean w dużej mierze poświęcone są krytyce metaforycznego znaczenia. Davidson uważa, że nie ma żadnych instrukcji dla opracowania metafory; że nie ma podręcznika, który determinowałby, to, co metafory znaczą czy mówią. Innymi słowy, nie ma testu na metafory, który nie odwoływałby się do poczucia smaku there is no test for metaphor that does not call for taste (Davidson, 1978). Według Davidsona rozumienie metafory jest jak interpretacja marzenia sennego, tj. rezultatem współpracy mówiącego i słuchacza, która odbywa się na płaszczyźnie wyobraźni. W świetle jego poglądów metaforyczne znaczenie nie jest konstruowane w jakiś językowo stały sposób, w oderwaniu od znaczenia literalnego. W związku z tym nie wydaje się, żeby był taki typ językowego znaczenia. Założenie metaforycznego znaczenia nie wyjaśnia jak działa metaforyczne użycie. Davidson zauważa, że metaforyczne znaczenie nie wyjaśnia metafory, że to metafora je wyjaśnia. Jeśli zrozumieliśmy metaforę, możemy stwierdzić, że uchwyciliśmy metaforyczną prawdę i powiedzieć, czym jest metaforyczne znaczenie. Ale to znaczenie w metaforze jest jak wyjaśnienie dlaczego tabletka usypiająca kładzie do snu przez powiedzenie, że ma moc usypiającą Meaning in the metphor is like explaining that a pill puts you to sleep by saying it has dormative power (Davidson, 1978). Jeśli istniałyby metaforyczne znaczenia, to prawdopodobnie stałyby

3 158 AGNIESZKA JAWORSKA się znaczeniem literalnym, gdyby metafory umarły. Przyjmuje się, że kiedy metafory wchodzą do powszechnego użycia, to umierają. Jednak literalne znaczenie martwych metafor jest zwykle proste. Na przykład: czas to pieniądz jest metaforą, która narzuca rozumienie czasu jako wartości ograniczonej i materialnej. Natomiast znaczenie żywych metafor jest zazwyczaj bogatsze. Podsumowując, Davidson koncentruje swoje krytyczne argumenty, wokół tezy, że w użyciu metaforycznym wyrażenia językowe zmieniają swoje znaczenie, ale jest ostrożny w zaprzeczeniu, że jest coś takiego jak metaforyczna prawda. Głównym problemem tej teorii jest to, że sugeruje użycie metafory, ale nie wyjaśnia jej mocy. Kognitywna teoria metafory Metafora stała się centralnym tematem lingwistyki kognitywnej od około 1970 r. W dużej mierze stało się tak za sprawą Lakoffa i Johnsona. Po raz pierwszy w historii badań nad metaforą zwrócono uwagę na fakt, że nie należy ona tylko i wyłącznie do domeny języka, ale przede wszystkim do domeny myślenia. Stwierdzenie to okazało się dalece rewolucyjne oraz dało podstawę do dalszych badań nad metaforą na gruncie nowego paradygmatu językoznawstwa kognitywnego. Językoznawstwo kognitywne to prąd, który w radykalny sposób przeciwstawia się tradycji transformacyjno generatywnej zapoczątkowanej przez Noama Chomsky ego która dominowała w latach 50. ubiegłego wieku oraz wywołała trwały wpływ na psychologię, socjologię, teorię literatury, a także matematykę (Lakoff i Johnson, 1988). Gramatyka transformacyjno generatywna to zbiór reguł wyrażonych w sformalizowanym języku matematycznym, mających na celu wymieniać i opisywać wszystkie poprawne zdania w dalszym języku przy zastosowaniu słownika. Głównym komponentem tej gramatyki jest komponent składniowy z regułami frazowymi generującymi strukturę głęboką, której przypisywane jest znaczenie przez interpretujący komponent semantyczny, oraz z regułami transformacyjnymi, przetwarzającymi strukturę głęboką na strukturę powierzchniową, bez naruszenia znaczenia. Struktura powierzchniowa podlega interpretacji fonologicznej (Lakoff i Johnson, 1988). Gramatyka transformacyjno generatywna opiera się na założeniach obiektywizmu. Rama teoretyczna dla kognitywnej teorii metafory Bardzo ważne jest zwrócenie uwagi na fakt, iż koncepcja kognitywnej teorii metafory powstała w oparciu o nowe naukowo teoretyczne podstawy. W ramach nowego paradygmatu językoznawstwo określane jest mianem nauki czysto empirycznej (Langacker, 1987). Koncepcja Lakoffa i Johnsona Centralna teza, na podstawie której Lakoff i Johnson rozwijają swoją teorię metafor pojęciowych, to przyjęcie, że nasz sposób myślenia, postrzegania a także działania ma charakter metaforyczny. Innymi słowy, autorzy chcą przekazać, że oto metafory kierują naszym życiem. Jak głoszą Lakoff i Johnson: Kategorie naszego powszedniego myślenia są w większości metaforyczne, a rozumowanie opiera się na metaforycznych implikacjach i wnioskach (Lakoff i Johnson, 1988, s. 251). Na pytanie czym jest metafora, w swojej pierwszej wspólnej pracy Metafory w naszym życiu, autorzy prezentują następującą definicję: istotą metafory jest rozumienie i doświadczanie pewnego rodzaju rzeczy w terminach innej rzeczy (Lakoff i Johnson, 1988, s. 27). W późniejszej samodzielnej pracy Lakoffa pojawia się doprecyzowanie tej definicji. Metafora jest charakteryzowana jako przeniesienie części struktury pojęciowej z jednej domeny do drugiej (Lakoff, 1990, s. 48). X rozumiane jest jako Y na skutek systematycznego powiązania dwóch różnych domen pojęciowych, z których jedna (X) funkcjonuje jako domena docelowa, a druga (Y) jako domena źródłowa metaforycznego rzutowania (projekcji). Tak scharakteryzowana metafora jest procesem przy pomocy którego pojmujemy i strukturalizujemy daną domenę doświadczeń w kategoriach innej domeny odmiennego rodzaju. Projekcja metaforyczna zachodzi na płaszczyźnie pojęciowej pomiędzy dwiema domenami pojęciowymi, w wyniku czego ma swój wyraz na powierzchni języka (Jäkel, 2003, s. 22). Na przykład, rozważmy metaforę: czas to pieniądz. W naszej kulturze czas jest artykułem wartościowym, często używanym do osiągnięcia celów. Czas pojawia się w języku na różne sposoby, np.: Zabierasz mi czas. Zainwestowałem w nią dużo czasu. Straciłem dużo czasu. Musisz mi zaoszczędzić czas. Dziękuję ci za poświęcony mi czas (Lakoff i Johnson, 1988, s. 34). Czas może oznaczać: wynagrodzenie za godzinę, opłaty za pokoje hotelowe, budżety roczne, pożyczki na procent itp. Ponieważ postępujemy tak, jakby czas był przedmiotem wartościowym, pojmujemy go w ten właśnie sposób (Lakoff i Johnson, 1988, s. 34). Wyrażenia czas to pieniądz, czas to środek o ograniczonej ilości czy też czas to artykuł wartościowy są metaforyczne, ponieważ wykorzystujemy nasze codzienne doświadczenie z pieniędzmi, ograniczonymi środkami i wartościowymi artykułami po to, by uzmysłowić sobie pojęcie czasu (Lakoff i Johnson, 1988, s. 35). Na gruncie koncepcji Lakoffa i Johnsona można uformować następujące tezy teorii kognitywnej metafory: 1. Teza o wszechobecności Metafory nie są wyjątkowym zjawiskiem poetyckiej kreatywności. Występują one powszechnie w języku codziennym. System pojęć, którym się posługujemy jest w istocie metaforyczny. 2. Teza o systematyczności pojęć metaforycznych Rozpatrując metaforę Argumentowanie to wojna, zauważamy, że wyrażenia pochodzące ze słownika wojennego np.: atakować pozycje, nie do obrony, strategia, nowa

4 TEORIE METAFORY A MARKETING 159 linia ataku, zwyciężyć, zdobywać teren, składają się na systematyczny sposób mówienia o batalistycznych aspektach argumentowania. 3. Teza o uwypuklaniu i ukrywaniu Jeden aspekt w terminach innego pojęcia może zostać uwypuklony inny wyciszony. Na przykład, jeśli skupimy się na bitewnych aspektach argumentowania, pojęcie metaforyczne uniemożliwi nam skupienie uwagi na innych aspektach. 4. Teza o metaforach orientacyjnych Istnieje obszar pojęć metaforycznych nadający strukturę innemu systemowi tzw. metafory orientacyjne np. wzwyż w dół, do z, przód tył, na od, głęboko płytko, centralny peryferyjny. Metafory orientacyjne nadają danemu pojęciu orientację przestrzenną, np. Szczęśliwy to w górę (happy is up). Takie ukierunkowania metaforyczne mają podstawę w naszym doświadczeniu kulturowym i fizycznym. 5. Teza o koherencji kulturowej Najbardziej podstawowe wartości w danej kulturze są spójne z metaforyczną strukturą najbardziej podstawowych pojęć występujących w tej kulturze. Na przykład im więcej, tym lepiej. Więcej to góra, dobre to góra. Metafora mniej to lepiej nie jest koherentna (na gruncie rozważanego amerykańskiego społeczeństwa). 6. Teza o metaforach ontologicznych Dzięki identyfikowaniu naszych doświadczeń jako rzeczy czy substancje, potrafimy o nich mówić, kategoryzować, kwantyfikować, czy też grupować. Rozważmy przykład Inflacja to rzecz. Widzenie inflacji jako rzecz pozwala nam mówić o niej, kategoryzować, rozpoznawać pewne jej aspekty itp. 7. Teza o metaforze pojemnika Przez to, że jesteśmy istotami fizycznymi, oddzielonymi od świata przez powierzchnię skóry, postrzegamy świat jako coś zewnętrznego. Każdy z nas jest pojemnikiem z powierzchnią ograniczającą i z orientacją typu w poza na inne przedmioty fizyczne, które są również ograniczone. Postrzegamy je także jako pojemniki. Tak samo jest w przypadku orientacji jaką narzucamy środowisku naturalnemu. Na przykład, stan Kansas jest terenem ograniczonym pojemnikiem, dlatego możemy powiedzieć, że w Kansas jest dużo obszarów uprawnych. Podsumowując, Lakoff i Johnson głoszą, po pierwsze, że metafora jest tylko sprawą języka, bo łączy ze sobą także rozum i wyobraźnię; po drugie, że metafory tkwią głęboko w naszym doświadczeniu; po trzecie autorzy rozpatrują język jakim posługujemy się codziennie, a nie język poetycki. Problemy W swojej pracy Lakoff i Johnson podają, że proces transferu z jednej struktury pojęciowej do drugiej jest automatyczny i nieświadomy (Lakoff i Johnson, 1988, s. 109). Można przypuszczać zatem, że Lakoff i Johnson milcząco przyjmują założenie, że struktury pojęciowe (domeny) są naturalnym mechanizmem biologicznym. Jak słusznie zauważa Pawelec jest to założenie materialistyczne (Pawelec, 2006, s. 33). Na gruncie tego stanowiska jedynym wyjaśnieniem zachowań rozumnych jest założenie homunkulusa, tj. reagujemy adekwatnie do sytuacji bo w naszej głowie siedzi człowieczek, który uruchamia odpowiednie mechanizmy, a w głowie tego człowieczka musi siedzieć kolejny człowieczek, co prowadzi do regresu w nieskończoność. Problem przejścia z fizjologii do semantyki pozostaje jednak nie dyskutowany przez autorów. Lakoff i Johnson zakładają, że znaczenie jest fenomenem naturalnym i w związku z tym powinno być wyjaśnione na gruncie nauk przyrodniczych (Pawelec, 2006, s. 34). Dodatkowo autorzy posługują się pojęciem metafory konwencjonalnej, tj. dosłownej, w związku z tym: a) można uznać, że rozpatrują tylko metafory martwe bądź frazeologizmy; b) można im zarzucić błędne koło, ponieważ o me taforyczności orzekamy wówczas, gdy następuje odejście od sensu dosłownego. Oba zarzuty można sprowadzić do przekonania, że jeśli metafora polega na przekroczeniu konwencji językowej, to propozycja Lakoffa i Johnsona nie ma nic wspólnego z metaforą. Obrona przed tymi zarzutami sprowadza się do tezy, że opozycje język dosłowny lub język metaforyczny, metafora martwa i metafory żywa są zbyt toporne, aby dobrze odzwierciedlać rzeczywistość. Aplikacja teorii kognitywnej do marketingu Działania marketingowe oparte są na wiedzy dotyczącej mechanizmów działania ludzkiego umysłu. Wraz z rozwojem nauki zmienia się rozumienie zasad działania i myślenia człowieka (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 27). Najwybitniejsi psycholodzy poznawczy przyjmują, że umysł opiera się na funkcjach mózgu. Innymi słowy, wszystkie nasze myśli i uczucia są przejawem umysłu, a w konsekwencji sygnałami przesyłanymi za pomocą połączeń nerwowych. Sygnały wysyłane pomiędzy neuronami powodują powstanie myśli, która może pobudzić kolejne neurony, wywołując tym samym kolejne myśli. Myśli te można nazwać ideami. Zbiór jednocześnie aktywowanych idei określa się mianem modeli myślowych, map, struktur, czy schematów. Do tych modeli odwołujemy się podczas naszej codziennej praktyki, sytuacji życiowej, np. dokonując wyboru przy zakupie lakieru do paznokci czy też przy wyborze partnera. Metafory głębokie stanowią końcowy efekt złożonych procesów neurologicznych. Obie półkule biorą udział w przetwarzaniu metafor. Edelman uważa, że powstawanie myśli nie wymaga udziału języka, ponieważ w swojej najwcześniejszej formie myśl zależy od trybów metaforycznych. Podobnie uważa Pinker, uznaje bowiem, że metafora jest kluczem do wyjaśnienia zjawisk myślenia i języka (Zaltman i Zaltman 2010, s. 52). Zaltman i Zaltman podają przykład producenta piwa Anheuser Busch, który wielokrotnie wykorzystał ideę więzi jako głęboką metaforę w reklamach swojej marki Budweiser, dzięki czemu marce tej zostało

5 160 AGNIESZKA JAWORSKA przypisane to skojarzenie. Konsumenci nieświadomie kojarzą markę Budweiser z nawiązywaniem kontaktów towarzyskich, a tym samym wykorzystanie tego skojarzenia przez inne marki wzmacniałoby w umysłach konsumentów skojarzenie związane z marką Budweiser. Uważa się, że rozwój metafor głębokich rozpoczyna się w chwili narodzin, a następnie kształtowany jest przez środowisko społeczne. W tym sensie metafory głębokie przypominają inne wrodzone zdolności, takie jak trójwymiarowe widzenie czy zdolności językowe. Nazywane są głębokimi, ponieważ występują w nieświadomości, a metaforami ponieważ reprezentują to, co postrzegamy w otaczającej nas rzeczywistości. Metafory głębokie odzwierciedlają to, co przez socjologów i psychologów nazywane jest uniwersalnymi cechami, tj. cechami występującymi praktycznie w każdym społeczeństwie. Co oznacza, że ludzie w odmiennych społeczeństwach posługują się taką samą liczbą metafor głębokich (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 15). Na podstawie dwunastu tysięcy wywiadów w ponad trzydziestu krajach autorzy książki Metafory w marketingu wyróżnili siedem najczęściej pojawiających się metafor głębokich. Są to metafora: równowagi, przemiany, podróży, pojemnika, więzi, zasobów i kontroli (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 35). Okazuje się, że ludzi, którzy niemal różnią się pod każdym względem, m.in. pochodzeniem kulturowym, wiekiem, płcią, religią, poglądami itp., łączy tych siedem metafor. Przykładowo, przedstawiciele różnych kultur rozmawiając o doświadczeniu zawodowym, planowaniu posiłków czy marce samochodu, odwołują się do tej samej metafory głębokiej metafory równowagi. Przy czym sposób wyrażania czy doświadczania tych metafor może być różny. Jak podają autorzy cechy metafor głębokich przypominają właściwości emocji. W zależności od kultury będą one inaczej wyrażane, ale to nie zmienia faktu, że mają jedną przyczynę (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 35). Wyróżnienie ze względu na największą uniwersalność siedmiu metafor głębokich, stanowi około 70% wszystkich metafor głębokich, z którymi autorzy zetknęli się podczas badań. Metafora równowagi związana jest z ideą harmonii, dostosowywania, przywracania sił czy sytuacji do pożądanego stanu. Równowaga ma związek m.in. z kwestiami fizycznymi, moralnymi, społecznymi, estetycznymi, czy psychicznymi. Może pojawiać się w kontekstach nadwagi czy przejedzenia, jako brak równowagi, czy też jako składnik diety, gdzie składniki się uzupełniają, a tym samym odzwierciedlają równowagę itp. (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 37). Metafora przemiany dotyczy zmiany stanu lub statusu, np. gdy jesteśmy rozłożeni przez grypę lub czujemy się jak nowo narodzeni. W przypadku kobiet często w kontekście przemiany pojawia się macierzyństwo. Rola kobiet polega na dopilnowaniu, aby ich dzieci wyrosły (przeobraziły się) w fizycznie i emocjonalnie zdrowych dorosłych. W naturze przykładem przemiany może być transformacja gąsienicy w pięknego motyla (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 38). Metafora podróży konsumenci często postrzegają życie jako podróż, np. gdy mówimy, że życie jest ulotne. Podróże mogą być szybkie lub powolne, o czym świadczą chociażby takie wyrażenia jak czas leci, dojechaliśmy już?. Podróże mogą także wieść pod górkę lub z górki (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 39). Metafora pojemnika spełnia dwie funkcje, po pierwsze uniemożliwia zawartości wydostanie się na zewnątrz i po drugie rzeczom z zewnątrz przeniknięcie do środka. Związana jest ze stanami fizycznymi, psychicznymi i społecznymi. Na przykład: możemy znaleźć się w dobrym złym humorze, utknąć w szponach nałogu, należeć do konkretnej rodziny lub grupy społecznej. Wspomnienia stanowią zdaniem autorów najistotniejszy typ pojemnika, ponieważ przechowują zapis naszych doświadczeń i nasza tożsamość (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 39). Metafora więzi wyraża uczucia przynależności lub wykluczenia. Na przykład, należymy do pewnych kręgów, bądź nie, identyfikujemy się z pewnymi bohaterami lub gwiazdami show biznesu, a także zrywamy nasze znajomości. Uczucia dystansu i rozłąki odzwierciedlają brak więzi np. gdy utracimy przyjaciela, pracę, czy tęsknimy za zwierzakiem. Motywy więzi stanowią kluczowy element myślenia klientów w sferze małżeństwa i rozwodu, posiadania lub adoptowania dzieci, posyłania dzieci na studia, również otrzymywania i wręczania prezentów (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 39). Metafora zasobów jak podkreślają autorzy, zasoby są niezbędne do przetrwania. Na przykład woda, pożywienie czy też opieka osoby dorosłej w dzieciństwie. Rodzina i przyjaciele stanowią źródło zasobów, które pomagają nam w ciężkich chwilach. Produkty i usługi także należą do zasobów. Np. pewna kobieta nazwała swój telefon kołem ratunkowym. Możemy mieć do czynienia z zasobami naturalnymi czy wytworzonymi, lub też z jednymi i drugimi. Wiedza i informacje stanowią także źródło zasobów, np. inteligentna osoba jest kopalnią wiedzy, a wykształcenie kluczem do przyszłości (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 40). Metafora kontroli potrzebujemy kontroli do panowania nad własnym życiem. Czasami nam się udaje, czasami nie. Chorzy ludzie czują się czasami bezsilni, lub nie pozwalają na to, aby choroba zniszczyła im życie. Nasze normy społeczne są tworzone po to, by kontrolować zachowania obywateli. Ci, którzy się nie podporządkowują, są zamykani w więzieniach (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 41). Oprócz tych siedmiu głównych metafor autorzy wyróżniają inne metafory głębokie, takie jak: ruch, który ma wiele wspólnego z podróżą i bardzo często występuje jako jej element (ruch kojarzy się nam z witalnością, energią, dynamizmem czy byciem aktywnym); moc, która objawia się jako siła lub źródło energii (konsumenci postrzegają moc również w wymiarze fizycznym, np. jako uderzenie lub zderzenie; firmy używają tej metafory po to, aby np. szokować lub wywołać ogień w ustach ); natura, reprezentuje to, co nie zostało wytworzone przez człowieka (naturalne produkty są dziewicze i wolne od zanieczyszczeń; natura symbolizuje wzrost i ewolucję, wszystko, co naturalne można zestawić

6 TEORIE METAFORY A MARKETING 161 z osiągnięciami cywilizacji, np. motocykliści podczas dzikiej jazdy wykazywali, że odczuwali jedność z naturą); system, metafora odzwierciedla potrzebę porządku i struktury, np. odniesieniu naszego ciała postrzeganego jako biosystem; często określamy sportowców jako dobrze naoliwiona maszyna, a gdy ktoś cierpi na chorobę umysłową, często mówi się, że brakuje mu piątej klepki (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 42). Podsumowując, odmienne metafory głębokie mogą mieć znaczenie dla różnych marek. Budweiser odwołuje się do metafory więzi, Coors do metafory natury i ruchu, Michelin przywołuje metaforę pojemnika, a Pirelli kontrolę. Zdarza się także, że różne marki nawiązują do różnych motywów tej samej metafory głębokiej. Dzięki metaforom głębokim marketerzy mogą uzyskać wgląd w postrzeganie i postępowanie klientów. Analizując metaforyczny poziom wypowiedzi można porównywać rzeczywiste przeżycia klientów z ich wypowiedziami na temat tych przeżyć (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 30). Przez to menadżerowie będą mogli dotrzeć do emocji ważnych z punktu widzenia danej marki i kategorii produktów, a także bardziej wykorzystać kreatywne myślenie podczas opracowania i realizacji strategii marketingowej (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 44). Metafory głębokie i emocje mają wiele wspólnego, pełnią ważne funkcje percepcyjne i poznawcze, są uniwersalne, co oznacza, że ludzie będący w różnych zakątkach świata doświadczają ich na tym samym podstawowym poziomie (Zaltman i Zaltman, 2010, s. 32). Piśmiennictwo tematu wykorzystane i sugerowane 1. Arystoteles: Retoryka Poetyka. PWN, Warszawa Black M. : Metaphor. Proceedings of the Aristotelian Society. 1954, 55, Black M.: Models and metaphor. Cornell University Press, New York Davidson D.: What metaphors mean. Critical Inquiry. 1978, 5, Grice H.P. : Logic and Conversation. W: Syntax and Semantics. 3, Jäkel O.: Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu, Kraków 2003, Universitas. 7. Lakoff G.. Johnson M.: Metafory w naszym życiu. Warszawa 1988, PIW. 8. Lakoff G.: The invariance hypothesis: is abstrakt reason based on image schemas? Cognitive Linguistics. 1990, 1, Langacker R.: Foundations of cognitive grammar. Volume II: Descriptive application. Stanford University Press, Stanford Pawelec A.: Metafora pojęciowa a tradycja. Kraków 2006, Universitas. 11. Searle J. : Metaphor. W: Expression and meaning: studies in the theory of speech acts. Cambridge University Press, Cambridge 1979, Zaltman G., Zaltman L. : Metafora w marketingu. Rebis, Poznań 2010.

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Wykład I: Czym jest język? http://konderak.eu/pwk13.html Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl p. 205, Collegium Humanicum konsultacje: czwartki, 11:10-12:40

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat 2012

Umysł-język-świat 2012 Umysł-język-świat 2012 Wykład II: Od behawioryzmu lingwistycznego do kognitywizmu w językoznawstwie Język. Wybrane ujęcia [Skinner, Watson i behawioryzm] Język jest zespołem reakcji na określonego typu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Szymon Wróbel - Umysł, gramatyka, ewolucja

Księgarnia PWN: Szymon Wróbel - Umysł, gramatyka, ewolucja Księgarnia PWN: Szymon Wróbel - Umysł, gramatyka, ewolucja WSTĘP. MIĘDZY KRYTYKĄ A OBRONĄ ROZUMU OBLICZENIOWEGO 1. INteNCjA 2. KoMPozyCjA 3. tytuł CZĘŚĆ I. WOKÓŁ METODOLOGII ROZDZIAŁ 1. PO CZYM POZNAĆ

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant 2011-10-01 Plan wykładu 1 Immanuel Kant - uwagi biograficzne 2 3 4 5 6 7 Immanuel Kant (1724-1804) Rysunek: Immanuel Kant - niemiecki filozof, całe życie

Bardziej szczegółowo

Nadawanie sensu doświadczeniom

Nadawanie sensu doświadczeniom Semina Nr 11 Scientiarum 2012 Nadawanie sensu doświadczeniom Zoltán Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSI- TAS, Kraków 2011, s.

Bardziej szczegółowo

17. Zagadnienie umysłu i ciała (mind-body problem) Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

17. Zagadnienie umysłu i ciała (mind-body problem) Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 17. Zagadnienie umysłu i ciała (mind-body problem) Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Zagadnienie umysłu i ciała (mind-body problem) We współczesnej

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk 10 października 2009 Plan wykładu Czym jest filozofia 1 Czym jest filozofia 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Znaczenie

Bardziej szczegółowo

O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ

O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ Jak określa się inteligencję naturalną? Jak określa się inteligencję naturalną? Inteligencja wg psychologów to: Przyrodzona, choć rozwijana w toku dojrzewania i uczenia

Bardziej szczegółowo

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań Systemy przekonań Dlaczego mądrzy ludzie podejmują głupie decyzje? Odpowiedzialne są nasze przekonania. Przekonania, które składają się

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka, poznanie, język. Uwagi wprowadzające.

Kognitywistyka, poznanie, język. Uwagi wprowadzające. Wykład I: Elementy kognitywistyki: język naturalny Kognitywistyka, poznanie, język. Uwagi wprowadzające. Po raz pierwszy w historii można coś napisać o instynkcie uczenia się, mówienia i rozumienia języka.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

6. Zagadnienia źródła poznania I Psychologiczne zagadnienie źródła poznania

6. Zagadnienia źródła poznania I Psychologiczne zagadnienie źródła poznania 6. Zagadnienia źródła poznania I Psychologiczne zagadnienie źródła poznania Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Dwa zagadnienia źródła poznania

Bardziej szczegółowo

SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA

SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA 16 października 2008 SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA Umysł ludzki jako produkt ewolucji godz. 10.00-10.30 prof. dr hab. Krzysztof Łastowski, Umysł ludzki

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Czemu służy nauczanie języków obcych w przedszkolu? dr Radosław Kucharczyk Instytut Romanistyki Uniwersytet Warszawski

Czemu służy nauczanie języków obcych w przedszkolu? dr Radosław Kucharczyk Instytut Romanistyki Uniwersytet Warszawski Czemu służy nauczanie języków obcych w przedszkolu? dr Radosław Kucharczyk Instytut Romanistyki Uniwersytet Warszawski Cele europejskiej polityki edukacyjnej: znajomość przynajmniej 2 języków obcych nauka

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE Opis efektów kształcenia dla kierunku bezpieczeństwo narodowe I stopnia przyjętych uchwałą Rady Wydziału Nauk Politycznych w dniu 27 lutego 2012 r., zmodyfikowanych 24 września 2012 r. Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

Model planowania marketingowego

Model planowania marketingowego Wprowadzenie Model planowania marketingowego 1. Gromadzenie informacji 6. Pomiar wyników Budowanie świadomości 7. Reklama i promocja 8. Tradycyjne środki przekazu 9. Public relations 10. Marketing interaktywny

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Wykład 4 Reprezentacja a koncepcje rozszerzonego umysłu i rozszerzonego narzędzia Andrzej Klawiter http://www.amu.edu.pl/~klawiter klawiter@amu.edu.pl Rozszerzone

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM Obowiązuje znajomość lektur:

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników badania Kompetencji trzecioklasistów uczniów klasy 3a i 3b w roku szkolnym 2015/16. opracowała Joanna Chachulska

Analiza wyników badania Kompetencji trzecioklasistów uczniów klasy 3a i 3b w roku szkolnym 2015/16. opracowała Joanna Chachulska Analiza wyników badania Kompetencji trzecioklasistów uczniów klasy 3a i 3b w roku szkolnym 2015/16 opracowała Joanna Chachulska Test Kompetencji Trzecioklasistów z języka polskiego został przeprowadzony

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE dr Agnieszka Kacprzak TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY Auguste Comte Emile Durkheim TEORIE KONFLIKTU Karol Marks INTERAKCJONIZM SYMBOLICZNY Max

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Wykład I: Pomieszanie z modelem w środku Czym jest kognitywistyka? Dziedzina zainteresowana zrozumieniem procesów, dzięki którym mózg (zwł.

Bardziej szczegółowo

Filozofia umysłu. Eliminatywizm. Wykład VIII: w filozofii umysłu

Filozofia umysłu. Eliminatywizm. Wykład VIII: w filozofii umysłu Filozofia umysłu Wykład VIII: Eliminatywizm w filozofii umysłu Materializm Funkcjonalizm daje się uzgodnić z materializmem, nie implikuje go jednak Eliminatywizm to stanowisko konsekwentnie materialistyczne:

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE RZECZYWISTOŚCI

MODELOWANIE RZECZYWISTOŚCI MODELOWANIE RZECZYWISTOŚCI Daniel Wójcik Instytut Biologii Doświadczalnej PAN Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej d.wojcik@nencki.gov.pl dwojcik@swps.edu.pl tel. 022 5892 424 http://www.neuroinf.pl/members/danek/swps/

Bardziej szczegółowo

Kognitywny przewrót w lingwistyce

Kognitywny przewrót w lingwistyce Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Kognitywna rewolucja w lingwistyce l. 70. i 80. 2 3 4 Główne założenia kognitywizmu w lingwistyce 1. Lingwistyka jako jedna z nauk kognitywnych; nieautonomiczność

Bardziej szczegółowo

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć Monika Marczak IP, UAM Takiego zwierzęcia nie ma?????????? Jeśli brakuje umysłowej reprezentacji pewnego fragmentu rzeczywistości, fragment ten dla

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 1 do uchwały nr 445/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopień

Bardziej szczegółowo

Archeologia kognitywna

Archeologia kognitywna Wstęp Kognitywistyka Bibliografia Wstęp do archeologii 24 maja 2012 Wstęp Kognitywistyka Bibliografia Plan prezentacji 1 Kognitywistyka Kognitywistyka czyli nauki o poznaniu Baza wiedzy i mapa kognitywna

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU CO TO JEST ŻYCIE. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. Części lekcji. 1. Część wstępna.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU CO TO JEST ŻYCIE. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. Części lekcji. 1. Część wstępna. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU CO TO JEST ŻYCIE. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty pracy. 1.

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 2: Przedmiot logiki

Logika dla socjologów Część 2: Przedmiot logiki Logika dla socjologów Część 2: Przedmiot logiki Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Działy logiki 2 Własności semantyczne i syntaktyczne 3 Błędy logiczne

Bardziej szczegółowo

Opisuje proces ewolucji geografii jako dziedziny wiedzy i nauki, określa jej

Opisuje proces ewolucji geografii jako dziedziny wiedzy i nauki, określa jej Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów GEOGRAFIA studia pierwszego stopnia - profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów geografia należy do

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu Oblicza miłości

Kartoteka testu Oblicza miłości Kartoteka testu Oblicza miłości Nr zad.. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń I/ odczytuje teksty kultury na poziomie dosłownym. dostrzega w odczytywanych tekstach

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski

Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski Architektura umysłu Pojęcie używane przez prawie wszystkie współczesne ujęcia kognitywistyki Umysł Przetwornik informacji 2 Architektura

Bardziej szczegółowo

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU SERIA PSYCHOLOGIA I PEDAGOGIKA NR 166 KINGA KUSZAK Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym POZNAŃ 2011 3 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

G. Morgan, Obrazy organizacji, Warszawa 1997

G. Morgan, Obrazy organizacji, Warszawa 1997 3. Metafory organizacyjne Morgana G. Morgan, Obrazy organizacji, Warszawa 1997 przedstawia specyficzny sposób postrzegania, myślenia i mówienia o organizacji; ujmuje istotę utrwalonego typu doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym

Tolerancja (łac. tolerantia - cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym TOLERANCJA Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym oznacza on postawę wykluczającą dyskryminację

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Psychologiczne podstawy marketingu.02.06.2014 Małgorzata Badowska Katarzyna Maleńczyk Aleksandra Tomala Spis treści 1. Definicje 2. Istota pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Opis kierunkowych efektów kształcenia

Opis kierunkowych efektów kształcenia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów kształcenia do obszaru wiedzy Filozofia bezpieczeństwa (W, Ćw, S, B) Geografia bezpieczeństwa (W, Ćw, S, B) Historia

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis wszystkich sprawdzanych czynności wraz z poziomem ich wykonania zawiera poniższa tabela.

Szczegółowy opis wszystkich sprawdzanych czynności wraz z poziomem ich wykonania zawiera poniższa tabela. Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w części matematyczno-przyrodniczej z zakresu przedmiotów przyrodniczych przeprowadzonego w roku szkolnym 2012/2013 Arkusz egzaminacyjny z przedmiotów przyrodniczych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014 Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 62/2014 OCENY ZMIAN W RÓŻNYCH WYMIARACH ŻYCIA SPOŁECZNEGO I POLITYCZNEGO W POLSCE PO ROKU 1989 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Jak przekonywać innych do swoich racji? Dr Witold Szumowski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 3 listopada 2014r. Plan dzisiejszych zajęć Istota przekonywania Wywieranie

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski FREE ARTICLE Świadomość marki a lojalność konsumentów Autor: Maciej Koniewski Luty 2012 Świadomość marki to najniższy poziom znajomości marki. Jest to początek kontinuum znajomości marki, które rozciąga

Bardziej szczegółowo

Komunikacja. mgr Jolanta Stec-Rusiecka

Komunikacja. mgr Jolanta Stec-Rusiecka Komunikacja Przedstaw się imię w wersji jaką najbardziej lubisz; Doświadczenia w pracy zespołowej; Czym chciałbyś się zająć po ukończeniu studiów? Komunikacja obejmuje przekazywanie i rozumienie znaczeń

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OGÓLNE język polski klasa III. (ocena: dostateczny) UCZEŃ

KRYTERIA OGÓLNE język polski klasa III. (ocena: dostateczny) UCZEŃ 1 KRYTERIA OGÓLNE język polski klasa III SPRAWNOŚCI WYMAGANIA KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZONE DOPEŁNIAJĄCE (ocena: dopuszczający) (ocena: dostateczny) (ocena: dobry) (ocena: bardzo dobry) UCZEŃ SŁUCHANIE

Bardziej szczegółowo

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Plan prezentacji 1. Podstawowe definicje produkt, marka 2. Dwojakie spojrzenie na markę; 3. Postawa wobec marki; 4. Tożsamość marki 5. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki

Wstęp do kognitywistyki Wstęp do kognitywistyki Wykład I: Kognitywistyka z lotu ptaka Piotr Konderak konsultacje: poniedziałki, 11:10-12:40, p. 205 Strona przedmiotu: http://konderak.eu/wkg10.html W historii intelektualnej wszystko

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU ETYKA I METODA NAUKOWA Metoda naukowa uniwersalne narzędzie poznania prawdy. pozwala ustalić prawdę ponad wszelką wątpliwość powoduje bardzo dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

1. Badania jakościowe 2. Etnografia 3. Istota badań etnograficznych 4. 3 zasady metodologiczne badań 5. 3 etapy doboru próby w badaniach 6.

1. Badania jakościowe 2. Etnografia 3. Istota badań etnograficznych 4. 3 zasady metodologiczne badań 5. 3 etapy doboru próby w badaniach 6. 1. Badania jakościowe 2. Etnografia 3. Istota badań etnograficznych 4. 3 zasady metodologiczne badań 5. 3 etapy doboru próby w badaniach 6. Elementy badań 7. Raport etnograficzny 8. Przykłady 9. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka.

LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka. STRATEGIA DORADZTWA ZAWODOWEGO LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka. 2 Czy marzenia pomagają w wyborze zawodu? 3 Poznawanie siebie. Precyzowanie własnego sukcesu. 4 Dlaczego sukces gwarantuje

Bardziej szczegółowo

JAKIEGO RODZAJU NAUKĄ JEST

JAKIEGO RODZAJU NAUKĄ JEST JAKIEGO RODZAJU NAUKĄ JEST INFORMATYKA? Computer Science czy Informatyka? Computer Science czy Informatyka? RACZEJ COMPUTER SCIENCE bo: dziedzina ta zaistniała na dobre wraz z wynalezieniem komputerów

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH

UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH STUDIUM PRAKTYCZNEJ NAUKI JĘZYKÓW OBCYCH FORMAT EGZAMINU: EGZAMIN CERTYFIKUJĄCY Z JĘZYKA OBCEGO, POZIOM B2 Egzamin sprawdza znajomość języka obcego ogólnego na poziomie

Bardziej szczegółowo

CZEGO DZIECI POTRZEBUJĄ? 1

CZEGO DZIECI POTRZEBUJĄ? 1 CZEGO DZIECI POTRZEBUJĄ? 1 Wprawdzie nie jesteśmy rodzicami doskonałymi, ale wystarczająco dobrymi, jeżeli kochamy nasze dzieci i staramy się, najlepiej jak potrafimy, dobrze je wychować. Bruno Bettelheima

Bardziej szczegółowo

PRAGMATYKA rok akademicki 2015/2016 semestr zimowy. Temat 2: Grice a teoria znaczenia

PRAGMATYKA rok akademicki 2015/2016 semestr zimowy. Temat 2: Grice a teoria znaczenia PRAGMATYKA rok akademicki 2015/2016 semestr zimowy Temat 2: Grice a teoria znaczenia Pragmatyka: nauka badająca te aspekty znaczenia i funkcji wypowiedzi, które są zależne od jej kontekstu; studia nad

Bardziej szczegółowo

Temat: Czym jest estetyka?

Temat: Czym jest estetyka? Temat: Czym jest? 1. Autor: Łukasz Nysler (IF UWr., ZSO nr 3 we Wrocławiu) 2. Czas realizacji: 90 minut. 3. Poziom edukacyjny: uczniowie gimnazjum i liceum 4. Liczba uczestników: do 20 osób. 5. Metody

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum

Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum Temat: Świat na strychu tworzymy opis świata wewnętrznego Myszki. Cel główny: Próba interpretacji i analizy tekstu literackiego Cele operacyjne:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje; SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II w I okresie Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: opanował technikę czytania; śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

Bardziej szczegółowo

Jak wykorzystać swoją uwagę do efektywnej pracy?

Jak wykorzystać swoją uwagę do efektywnej pracy? Jak wykorzystać swoją uwagę do efektywnej pracy? Wielu psychologów sportu jest zdania, że sukces można osiągnąć realizując regułę KOP, czyli, że kluczem do osiągnięcia celu są koncentracja, opanowanie

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU

LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU Pojęcie stresu wprowadzone zostało przez Hansa Hugona Selve`a, który u podłoża wielu chorób somatycznych upatrywał niezdolność człowieka do radzenia sobie ze stresem.

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Systemy Wspomagania Decyzji

Systemy Wspomagania Decyzji Teoria decyzji Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Informatyki i Łączności February 5, 2016 1 Definicje 2 Normatywna teoria decyzji 3 Opisowa teoria decyzji 4 Naturalistyczny model podejmowania decyzji

Bardziej szczegółowo

Ontologie, czyli o inteligentnych danych

Ontologie, czyli o inteligentnych danych 1 Ontologie, czyli o inteligentnych danych Bożena Deka Andrzej Tolarczyk PLAN 2 1. Korzenie filozoficzne 2. Ontologia w informatyce Ontologie a bazy danych Sieć Semantyczna Inteligentne dane 3. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 2006 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności

Bardziej szczegółowo

Logika i semiotyka. Znak jako jedność signifié i signifiant. Wykład VI: (Ferdynand De Saussure)

Logika i semiotyka. Znak jako jedność signifié i signifiant. Wykład VI: (Ferdynand De Saussure) Logika i semiotyka Wykład VI: Znak jako jedność signifié i signifiant (Ferdynand De Saussure) Językoznawstwo i semiologia Ferdynand de Saussure (1857 1913) językoznawca, semiolog, strukturalista wykłady

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja studia stacjonarne i niestacjonarne profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja studia stacjonarne i niestacjonarne profil praktyczny Załącznik do Uchwały nr 24/2015/2016 Senatu Akademickiego Ignatianum z dnia 1 marca 2016 r. Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja studia stacjonarne i niestacjonarne profil praktyczny Użyte

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI KLASA III GIMNAZJUM. (ocena: dostateczny)

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI KLASA III GIMNAZJUM. (ocena: dostateczny) 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI KLASA III GIMNAZJUM SPRAWNOŚCI WYMAGANIA KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZONE DOPEŁNIAJĄCE (ocena: dopuszczający) (ocena: dostateczny) (ocena: dobry) (ocena: bardzo dobry)

Bardziej szczegółowo

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważniejsze teorie semantyczne Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Koncepcje znaczenia 2 3 1. Koncepcje referencjalne znaczenie jako byt

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Umysł-język-świat Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego Test język obcy nowożytny język angielski (poziom podstawowy) Test GA-P1-132

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego Test język obcy nowożytny język angielski (poziom podstawowy) Test GA-P1-132 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego Test język obcy nowożytny język angielski (poziom podstawowy) Test GA-P1-132 Zestaw egzaminacyjny z zakresu języka angielskiego składał się z jedenastu zadań zamkniętych,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Marta Grodner. Społeczny kontekst nauki. Socjologia wiedzy

Marta Grodner. Społeczny kontekst nauki. Socjologia wiedzy Marta Grodner Społeczny kontekst nauki Socjologia wiedzy SOCJOLOGIA WIEDZY Zajmuje się związkami wiedzy z bazą społeczną. Wiązana często z marksizmem : społeczne źródła wiedzy uważa się za powiązane ze

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63.

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63. Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63 Zadania zamknięte Zad.1 Zad.4 Zad.6 Zad.8 Zad.9 Zad.11 Zad.13 Zad.14 Zad.16 Zad.18

Bardziej szczegółowo

Wstęp do logiki. Kto jasno i konsekwentnie myśli, ściśle i z ładem się wyraża,

Wstęp do logiki. Kto jasno i konsekwentnie myśli, ściśle i z ładem się wyraża, Prof. UAM, dr hab. Zbigniew Tworak Zakład Logiki i Metodologii Nauk Instytut Filozofii Wstęp do logiki Kto jasno i konsekwentnie myśli, ściśle i z ładem się wyraża, kto poprawnie wnioskuje i uzasadnia

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2

Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2 Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl Rozkład jazdy 1 Pojęcie znaku 2 Funkcje wypowiedzi językowych

Bardziej szczegółowo

Spostrzeganie jako proces kategoryzacji percepcyjnej.

Spostrzeganie jako proces kategoryzacji percepcyjnej. Spostrzeganie jako proces kategoryzacji percepcyjnej. Odbiór informacji przez organizmy żywe przebiega w specyficzny sposób. Zespoły komórek nerwowych nazywanych detektorami cech wykonują kodowanie wybranych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM Cele oceniania w przedmiocie: diagnozowanie umiejętności ucznia, dostarczanie informacji o wynikach nauczania rodzicom, motywowanie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo