LOTNICZY SKANING LASEROWY PODSTAWY. Urszula Marmol

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LOTNICZY SKANING LASEROWY PODSTAWY. Urszula Marmol"

Transkrypt

1 LOTNICZY SKANING LASEROWY PODSTAWY Urszula Marmol

2 PLAN PREZENTACJI Numeryczny Model Terenu podstawy LIDAR Zasada działania Budowa systemu laserowego Podstawowe parametry skaningu Komercyjny rynek systemów laserowych Zalety i wady Wydajność i koszty Dokładność Zastosowania Podstawowe produkty skaningu laserowego

3 Opracowanie: prof. Tokarczyk

4 Opracowanie: prof. Tokarczyk

5 Opracowanie: prof. Tokarczyk

6 Opracowanie: prof. Tokarczyk

7 Źródła danych do NMT Bezpośrednie pomiary terenowe Pomiar na mapach topograficznych drogą digitalizacji lub skanowania i wektoryzacji warstwic Pomiar fotogrametryczny Lotniczy skaning laserowy Interferometria radarowa Opracowanie: prof. Tokarczyk

8 Opracowanie: prof. Tokarczyk

9 Opracowanie: prof. Tokarczyk

10 Opracowanie: prof. Tokarczyk

11 Lotniczy skaning laserowy LIDAR Light Detection and Ranging

12 ZASADA DZIAŁANIA Wiązka laserowa poprzez układ skanujący kierowana jest w płaszczyźnie poprzecznej do trajektorii lotu. Pomiar kierunku i odległości. W celu określenia połoŝenia i orientacji platformy wykorzystywany jest system pozycyjny i nawigacyjny oparty na GPS i INS. Połączenie danych pozyskanych z dalmierza laserowego oraz GPS i INS pozwala na wygenerowanie trójwymiarowej, gęstej chmury punktów o znanych współrzędnych terenowych X,Y,Z.

13 GPS + INS Stacja referencyjna GPS Pomiar kierunku i odległości

14 DANE SKANINGU LOTNICZEGO Section of City of Pavia, Italy Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol CGR,Parma

15 BUDOWA SYSTEMU LASEROWEGO Segment lotniczy (pokładowy) system pomiaru odległości: - dalmierz laserowy - odbiornik system pozycyjny GPS system nawigacyjny INS kamera fotogrametryczna (video) system planowania i zarządzania lotem Segment naziemny naziemna, referencyjna stacja GPS stacja robocza do obróbki i przetwarzania danych laserowych

16 DALMIERZ LASEROWY Laser to nazwa utworzona od angielskiego określenia Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję promieniowania). Jak się okazuje laser nie tylko wzmacnia światło, ale w większości przypadków działa jako specjalne źródło emitując światło.

17 Właściwości światła lasera: bardzo wysoki stopień monochromatyczności, uzyskać moŝna szerokość linii v rzędu dziesięciu herców duŝe skupienie światła, ograniczone w zasadzie jedynie przez efekty dyfrakcyjne na oknie wyjściowym lasera duŝa moc promieniowania, które przy działaniu impulsowym moŝe dochodzić do W moŝliwość generacji ultrakrótkich impulsów świetlnych (do s)

18 ELEMENTY LASERA Elementy lasera: ośrodek czynny, który moŝe być ciałem stałym, cieczą lub gazem (1) układ optyczny - z obu końców laser jest zamknięty przez zwierciadła, z których najczęściej jedno jest częściowo przepuszczalne (3,4) układ pompujący - aby laser mógł działać potrzebne jest dostarczanie energii z zewnątrz (2) Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol

19 OŚRODEK CZYNNY Emisja wymuszona: Jak wiadomo foton wyemitowany w wyniku emisji wymuszonej posiada taką samą polaryzację i częstotliwość jak foton wywołujący emisję. Aby akcja laserowa mogła zajść foton wzbudzający musi mieć odpowiednią energię, równą energii wzbudzenia ośrodka. Wiadomo równieŝ Ŝe atomy w stanie podstawowym pochłaniają fotony wzbudzające. Zatem by laser mógł działać proces emisji wymuszonej musi przewaŝać nad procesem pochłaniania fotonów. Inwersja obsadzeń poziomów energetycznych: Dzieje się tak tylko wtedy, gdy w ośrodku znajduje się więcej atomów w stanie wzbudzonym niŝ atomów w stanie podstawowym O najwaŝniejszych parametrach lasera decyduje ośrodek czynny. To dzięki niemu określona jest długość fali, jej moc, sposób pompowania oraz moŝliwe zastosowanie lasera

20 UKŁAD POMPUJĄCY Zadaniem układu pompującego jest przeniesienie jak największej ilości elektronów w substancji czynnej do stanu wzbudzonego. Układ ten musi być wydajny na tyle by doszło w ośrodku czynnym do inwersji obsadzeń. Pompowanie, czyli dostarczanie energii do lasera, odbywać się moŝe na wiele róŝnych sposobów, w zaleŝności od znajdującej się w laserze substancji czynnej. Do najbardziej znanych naleŝą: - pompowanie poprzez błysk lampy błyskowej (flesza), - pompowanie przez błysk innego lasera, - pompowanie przez przepływ prądu (wyładowanie) w gazie, - pompowanie reakcją chemiczną, - pompowanie poprzez zderzenia atomów,

21 UKŁAD OPTYCZNY Ośrodek czynny traktowany jest jako generator fali elektromagnetycznej. Układ optyczny natomiast pełni rolę sprzęŝenia zwrotnego, czyli oddziaływania sygnału wyjściowego na sygnał wejściowy, dla wybranych częstotliwości, dzięki czemu światło generowane przez laser posiada jedną częstotliwość. Układ optyczny składa się zazwyczaj z dwóch zwierciadeł, z których przynajmniej jedno jest częściowo przepuszczalne. Dokładnie wykonane i odpowiednio ustawione zwierciadła stanowią rezonator dla wybranej częstotliwości i określonego kierunku ruchu. Dzięki temu tylko te fotony, dla których układ optyczny jest rezonatorem przebiegają wielokrotnie przez ośrodek czynny, powodując emisję kolejnych fotonów spójnych z nimi. Pozostałe fotony natomiast zanikają.

22 W zaleŝności od ośrodka czynnego lasery dzielimy: Lasery gazowe (He Ne helowo - neonowy, Ar argonowy (jonowy), na dwutlenku węgla, na tlenku węgla. Lasery na ciele stałym (rubinowy, neodymowy na szkle,- neodymowy na YAG-u (granat itrowo aluminiowy - Nd : YAG) - erbowy na YAG-u, tulowy na YAG-u,holmowy na YAG u, tytanowy na szafirze. Lasery na cieczy - barwnikowe ośrodkiem czynnym są barwniki rozpuszczone w nieaktywnym ośrodku przeźroczystym Lasery półprzewodnikowe złączowe na materiale objętościowym, na studniach kwantowych, na kropkach kwantowych - bezzłączowe kwantowy laser kaskadowy

23 LOTNICZY DALMIERZ LASEROWY lasery półprzewodnikowe lub lasery na ciele stałym (neodymowy na YAG-u Nd:YAG) najczęściej występuje neodymowy Nd:YAG (ang. Yttrium Aluminum Garnet) granat itrowo aluminiowy najczęściej działa w zakresie bliskiej podczerwieni (1064 nm) lasery batymetryczne w zakresie widzialnym (523 nm zielony) inne: 810 nm (ScaLARS), 900 nm (FLI-MAP), 1540 nm (TopoSys) rodzaje: laser impulsowy lub ciągły (CW ang. continuous wave) główne cechy: duŝa koherencja wiązki, duŝa moc Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol

24 LASER IMPULSOWY Szerokość impulsu: t p = 10 ns ( 3 m) Moc: P peak = W Energia impulsu: E = P peak t p = 20 µj Moc średnia: (dla F=10kHz) P av = E F = 0. 2W [Brenner 2006]

25 LASER CIĄGŁY Y (CW) [Brenner 2006] Charakterystyka (ScaLARS): dwie częstotliwości: f high = 10 MHz, f low = 1 MHz λ short = 30 m, λ long = 300 m moc średnia: P av = 0.26 W

26 LASER IMPULSOWY CHARAKTERYSTYKA Czas przebiegu pojedynczego impulsu: Przykład: 2R t travel = c R = 1000m t travel = 6.7µs Maksymalna częstotliwość impulsu: f 1 max = = ttravel 2 c R Przykład: R = 1000m f max = 150kHz

27 MECHANIZMY SKANUJĄCE

28 Mechanizm lustra wahadłowego: Promienie rozrzucane są za pomocą poruszającego się wokół własnej osi symetrii lustra. Stopień wychylenia decyduje tutaj o kącie odbicia wiązki. Taki sposób skanowania jest elastyczny pod względem zmiany kąta i prędkości skanowania, ale takŝe niehomogeniczny, jeśli chodzi o rozrzut wiązki lasera wzdłuŝ linii skanowania. W momencie gdy osiągane jest maksymalne wychylenie lustra, prędkość obrotu spada, co skutkuje większą gęstością punktów pomierzonych.

29 Mechanizm wieloboku rotacyjnego: Promienie rozrzucane są za pomocą poruszającego się wokół własnej osi symetrii lustra w kształcie wieloboku, które wykonuje ruch jednostajny, bez zmiany kierunku, co eliminuje efekt niejednorodnego rozmieszczenia punktów.

30 Mechanizm wykorzystujący światłowody: Promienie rozrzucane są za pomocą poruszającego się wokół własnej osi lustra, które kieruje je do falowodu zbudowanego ze światłowodów ułoŝonych w kształcie koła. Na końcu kanału prowadzącego światło lasera - falowodu, światłowody znajdują się w tej samej płaszczyźnie, a sposób ich ułoŝenia zapewnia moŝliwość realizacji odpowiednich kątów padania wiązki.

31 SYSTEM POZYCJONOWANIA TRAJEKTORII LOTU OPARTY NA GPS Trajektoria lotu samolotu wyznaczana jest poprzez system GPS, z wykorzystaniem pomiaru róŝnicowego dgps Polega ona na uŝyciu naziemnej stacji zwanej referencyjną ustawioną nad punktem o znanych współrzędnych. Stacja ta wylicza wektor błędu będący róŝnicą między współrzędnymi znanymi a wyliczonymi. Informacje te są następnie przesyłane do odbiornika GPS znajdującego się na pokładzie lecącego samolotu, który dokonuje korekcji swojego połoŝenia. W rezultacie połoŝenie skanera laserowego znajdującego się na pokładzie, moŝe zostać wyznaczona z dokładnością nie gorszą niŝ 10 cm.

32 INERCYJNY SYSTEM NAWIGACYJNY System INS wyznacza pozycję, prędkość, orientację oraz prędkości kątowe platformy skanującej (samolotu, helikoptera) mierząc liniowe i kątowe przyspieszenia wzdłuŝ trzech osi platformy, która jest w ruchu. System składa się z układu bardzo czułych giroskopów i akcelerometrów, które określają aktualny stan w jakim znajduje się system. Giroskopy określają kąty nachylenia platformy, natomiast akcelerometry wyznaczają jej prędkości w kaŝdym z kierunków. Integrując działanie tych urządzeń system INS jest w stanie wyznaczyć trajektorie samolotu z błędem poniŝej 2 cm oraz kąty nachylenia urządzenia skanującego.

33 INTEGRACJA GPS I INS Systemy GPS i INS charakteryzują się róŝną i komplementarną propagacją błędów co daje zalety obu systemów: stabilność pomiaru GPS oraz precyzję INS. INS dostarcza danych chwilowych, które zostają skorygowane na podstawie informacji pozyskanych z GPS eliminując skumulowane błędy co w rezultacie zapewniają utrzymanie dokładności wyznaczenia trajektorii lotu na poziomie 2 cm.

34 KAMERA FOTOGRAMETRYCZNA LUB/I VIDEO Ze skanerem laserowym moŝe współpracować kamera video i/lub kamera fotogrametryczna. Dla synchronizacji danych, kaŝde zdjęcie i kaŝda klatka zapisu video ma zarejestrowany numer i dokładny czas wykonania. Obrazy video są przydatne do interpretacji pokrycia terenu, natomiast zdjęcia lotnicze są wykorzystywane w procesie klasyfikacji danych pomiarowych i generowania ortofotomap.

35 SEGMENT NAZIEMNY - naziemna referencyjna stacja GPS - stacja robocza do obróbki i przetwarzania danych Stację roboczą stanowi platforma komputerowa o duŝej mocy obliczeniowej, koniecznej ze względu na rozmiar opracowywanych zbiorów danych. Integruje ona wszystkie uzyskane w wyniku pomiaru informacje: dane laserowe, taśmy wideo lub zdjęcia fotogrametryczne dane GPS z odbiornika ruchomego dane referencyjne GPS ze stacji naziemnej

36 PODSTAWOWE PARAMETRY SKANINGU Kąt skanowania θ (FOV- Field of View) typowe wartości (max. 75 ) Stosowane małe kąty dla wyeliminowania efektu cienia θ h Szerokość pasa skanowania SW = θ 2h tg( ) 2

37 CZĘSTOTLIWO STOTLIWOŚĆ DANYCH Częstotliwość impulsu F Typowe wartości F= khz Częstotliwość skanowania - f sc Parametr określający ilość linii skanujących uzyskanych w ciągu 1s. Typowe wartości f sc = 600 Hz Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol

38 CZĘSTOTLIWO STOTLIWOŚĆ IMPULSU LASERA 300 częstotliwość [khz] rok Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol

39 Liczba punktów w linii skanowania: Liczba punktów w linii skanowania jest wprost proporcjonalna do częstotliwości wysyłania impulsu laserowego i odwrotnie proporcjonalna do liczby skanowanych linii w ciągu 1 sekundy. N = F f sc

40 Średni odstęp między liniami skanowania wzdłuŝ kierunku lotu dx along Dla skanów w postaci zygzaka jest to odległość mierzona między punktami zarejestrowanymi w skrajnych wychyleniach wiązki laserowej (przypadek a) lub między punktami pomierzonymi przy tym samym wychyleniu wiązki (przypadek b) v średnia prędkość lotu [Baltsavias E.P., 1999]

41 Średni odstęp między punktami w linii skanowania dx across JeŜeli załoŝymy jednakową odległość między kolejnymi punktami w linii skanowania oraz płaski teren to powyŝszy parametr określa następująca zaleŝność: Wymagana ilość szeregów - n W najmniejsza wymiar prostokątnej powierzchni objętej pomiarem q pokrycie poprzeczne (w %)

42 Gęstość punktów na jednostkę powierzchni d Określa średnia ilość punktów na jednostkę powierzchni (m2). MoŜe się ona wahać w zaleŝności od ukształtowania powierzchni terenu oraz od pokrycia terenu (rejestracja wielokrotnych odbić). T S czas netto pomiaru jednego szeregu (nie obejmujący nawrotów platformy)

43 ROZBIEśNO NOŚĆ WIĄZKI LASERA IFOV = λ D λ - długość fali D szczelina lasera Przykład: λ = 1064 nm; D = 10 cm IFOV = mrad Typowe wartości: γ = mrad

44 ŚREDNICA PLAMKI LASERA A A A = D + 2h tg( γ / 2) 2h tg( γ / 2) h γ Przykład: h = 750 m; γ = 1mrad A=0.75 m

45 BILANS MOCY Moc odebrana: P r A r 2 = M ρ 2 2π R P t Przykład: gdzie: A r - powierzchnia szczeliny M przepuszczalność atmosfery R odległość ρ współczynnik odbicia P t moc wysłana

46 REJESTRACJA KILKU ODBIĆ POJEDYNCZEGO IMPULSU Współczynnik przenikania, czyli stosunek liczby punktów w odbitych od powierzchni terenu, do liczby wszystkich punktów pomierzonych w terenie zalesionym, zmienia się w zaleŝno ności od pory roku. W lecie, z powodu gęstego g listowia, współczynnik przenikania wynosi około 25% dla lasu liściastego i 30 % dla lasu iglastego. W okresie zimowym współczynnik penetracji wzrasta do 70%. Pierwszy impuls = Roślinność Ostatni impuls = Powierzchnia ziemi Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol

47 INTENSYWNOŚĆ ODBICIA IMPULSU Skaner laserowy oprócz moŝliwości pomiaru współrzędnych X, Y, Z punktów terenowych posiada równieŝ zdolność do rejestracji wartości energii, która została odbita od danej powierzchni. Obraz intensywności moŝe być porównywalny ze zdjęciem lotniczym (przy odpowiedniej gęstości punktów)

48 Intensywność odbicia: I r = P ρ A P moc impulsu ρ współczynnik odbicia powierzchni oświetlonej przez impuls A wielkość powierzchni

49 Detekcja niemoŝliwa gdy powierzchnia jest: czarna wysoce absorbująca promieniowanie przezroczysta wysoce transmitująca lustrzana wysoce odbijająca

50 [Brenner 2006]

51 KOMERCYJNY RYNEK SYSTEMÓW W LASEROWYCH ALTM firmy Optech Incorporation (Kanada) ALS firmy Leica Geosystems GIS & Mapping (USA) TopEye firmy TopEye AB (Szwecja) ALTMS firmy TerraPoint (USA) FALCON firmy TopoSys (Niemcy) FLI-MAP firmy Fugro-Inpark LiteMapper firmy IGI mbh (Niemcy) GeoMapper 3D firmy Laseroptronix (Szwecja) LMS firmy Reigl (Niemcy) 14 Proprietari 8 Azimuth 24 Optech 6 TopEye

52 ALTM GEMINI 167 Optech Inc. - Kanada FALCON III Toposys Niemcy khz 30 to m < 0.20 m < m Up to nine per pulse 12 bit dynamic range 165 Hz to 415 Hz 28 O Swing mode

53 ZALETY NiezaleŜność od warunków oświetleniowych Dalmierz laserowy jest systemem aktywnym co czyni go całkowicie niezaleŝnym od warunków oświetleniowych. Znaczna niezaleŝność od warunków pogodowych Rejestracja tą techniką jest moŝliwa przy prawie kaŝdej pogodzie, tylko silny deszcz i mgła, tzn. warunki ograniczające penetrację promienia laserowego, stanowią przeszkodę. Oznacza to, Ŝe w naszych warunkach klimatycznych prawie połowa dni w roku to dni lotne. Stanowi to bardzo istotną przewagę nad zdjęciami lotniczymi. Bardzo wysoka dokładność wysokościowa danych pomiarowych Dotychczasowe doświadczenia pokazują, Ŝe błąd wysokościowy danych (w rozumieniu błędu średniego) mieści się w granicach: mz = m. Krótki czas uzyskania produktu końcowego i relatywnie niski koszt

54 KORZYŚCI TECHNOLOGII SKANINGU LASEROWEGO W PORÓWNANIU Z TRADYCYJNYMI METODAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI znaczna niezaleŝność od warunków pogodowych moŝliwość pomiaru zarówno w dzień jak i w nocy niewielka ilość punktów kontrolnych wysoka gęstość danych pomiar dla terenów z pokrywą roślinną

55 WADY Pochłanianie impulsów lasera przez wodę, asfalt i smołę. Pochłanianie impulsów lasera przez gęste chmury i mgłę. DuŜa objętość zbiorów danych.

56 WADY TECHNOLOGII SKANINGU LASEROWEGO W PORÓWNANIU Z TRADYCYJNYMI METODAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI są konieczne powierzchnie kontrolne (jedna na szereg) pomiar pojedynczych punktów wysokościowych, brak informacji o strukturach topograficznych terenu umoŝliwia generowanie NMPT, a nie NMT są konieczne dodatkowe materiały (np. ortofotomapy) komputery o duŝej mocy obliczeniowej kosztowna obróbka danych

57 WYDAJNOŚĆ I KOSZTY Technika przydatna dla duŝych obszarów Obszary zwarte powyŝej 5 km 2 Obszary korytarzowe powyŝej 15 km Filtracja danych - automatyczna w 90% Koszt obróbki 60-80% całości kosztów Ceny: Aparatura mln USD Budowa NMT USD/km 2 Wydajność: Do 100 km 2 /godzina lotu Czasochłonna edycja danych

58 DOKŁADNO ADNOŚĆ Dokładność instrumentu laserowego: 2 5 cm Dokładność GPS (przy załoŝeniu właściwych stacji naziemnych i poprawnym rozmieszczeniem satelitów) : 5 7 cm Ostateczna dokładność wysokościowa danych jest uzaleŝniona od wielu czynników (m.in. wysokości lotu). Dla większości systemów nie spada ona poniŝej: ± 15 cm W lotu < 1000 m Ostateczna dokładność sytuacyjna: 1/10000 W lotu

59 ZASTOSOWANIA SKANINGU LOTNICZEGO

60 PROJEKTOWANIE PRZEBIEGU DRÓG, TORÓW KOLEJOWYCH, RUROCIĄGÓW

61 REJESTRACJA LINII WYSOKIEGO NAPIĘCIA wyznaczenie kolidujących z przewodami koron drzew Przedmiot: Podstawy skaningu lotniczego i naziemnego Urszula Marmol

62 GENEROWANIE TRÓJWYMIAROWYCH MODELI MIAST Określanie lokalizacji anten telekomunikacyjnych, planowanie przestrzenne, rozprzestrzenianie się hałasu i zanieczyszczeń

63 POMIAR WYBRZEśA Określenie zmian i abrazji Amt f.ländl. Räume,Husum

64 POMIAR MAS ZIEMNYCH W KOPALNIACH ODKRYWKOWYCH I WYSYPISKACH ŚMIECI Kopalnia odkrywkowa Janschwalde, Niemcy

65 POZYSKIWANIE PARAMETRÓW W ROŚLINNO LINNOŚCI wysokość drzew, średnica korony, gęstość zalesienia, oszacowanie biomasy, określenie granic lasu

66 SZYBKA REJESTRACJA I OCENA ZNISZCZEŃ PO KATAKLIZMACH lipiec wrzesień 2001

67 POMIARY HYDROGRAFICZNE

68 POMIAR POWIERZCHNI ZAŚNIEśONYCH I POKRYTYCH LODEM (monitorowanie lodowców) U góry: Dwa NMPT, uzyskane z danych pozyskanych: we wrześniu 2001r. oraz w maju 2002r., podczas misji skaningu laserowego nad lodowcem Engabreen; U dołu: Wizualizacja róŝnicy wysokości tych dwóch NMPT

69 ETAPY REALIZACJI PROJEKTU Planowanie lotu Pozyskanie danych Przetwarzanie danych

70 PODSTAWOWE PRODUKTY SKANINGU LASEROWEGO Numeryczny Model Pokrycia Terenu (NMPT) ang. DSM Digital Surface Model Numeryczny Model Terenu (NMT) ang. DTM Digital Terrain Model

71 PRZETWARZANIE DANYCH FILTRACJA Pomiar laserowy dostarcza informacji w postaci trójwymiarowej chmury punktów zarówno o powierzchni topograficznej jak równieŝ o pokryciu badanego terenu (budynki, roślinność) czyli NMPT. Istotnym problemem jest proces wyodrębnienia punktów naleŝących do powierzchni topograficznej czyli NMT. NUMERYCZNY MODEL POKRYCIA TERENU FILTRACJA NUMERYCZNY MODEL TERENU

72 Wysoka częstotliwość skanowania, pozwala na określenie połoŝenia budynków i ich wizualizację. MODELOWANIE

73 PODSUMOWANIE I PRZEWIDYWANIA NA PRZYSZŁOŚĆ Rozwój technologii lidarowej w najbliŝszych latach przewidywany jest w pięciu głównych kierunkach: - zwiększenie gęstości danych (zwiększenie częstotliwości impulsu lasera) - rozwój oprogramowania do przetwarzania danych - zwiększanie zakresu rejestrowanej fali - laserowe pomiary wodne i podwodne - rozwój platform satelitarnych

74 KONIEC

LOTNICZY SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA PRAKTYCZNE. Andrzej Gola Dyr. Zarządzający EUROSYSTEM sp. Z o.o. a.gola@eurosystem.com.pl Tel.

LOTNICZY SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA PRAKTYCZNE. Andrzej Gola Dyr. Zarządzający EUROSYSTEM sp. Z o.o. a.gola@eurosystem.com.pl Tel. LOTNICZY SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA PRAKTYCZNE Andrzej Gola Dyr. Zarządzający EUROSYSTEM sp. Z o.o. a.gola@eurosystem.com.pl Tel. +48 501 317 651 PLAN PREZENTACJI Krótki zarys technologii skaningu laserowego

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Ruda Śląska. Szczegółowość trójwymiarowych modeli. Źródła danych do tworzenia modeli 3D. Model 3D miasta Ruda Śląska.

Urząd Miasta Ruda Śląska. Szczegółowość trójwymiarowych modeli. Źródła danych do tworzenia modeli 3D. Model 3D miasta Ruda Śląska. Modele 3D jako nowe produkty w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym Grzegorz Ogórek Urząd Miasta Ruda Śląska Wisła Malinka 2008 Modele 3D miast plan prezentacji Modele trójwymiarowe informacje

Bardziej szczegółowo

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Budowa i zasada działania lasera Laser (Light Amplification by Stimulated

Bardziej szczegółowo

Aspekty tworzenia Numerycznego Modelu Terenu na podstawie skaningu laserowego LIDAR. prof. dr hab. inż.. Andrzej Stateczny

Aspekty tworzenia Numerycznego Modelu Terenu na podstawie skaningu laserowego LIDAR. prof. dr hab. inż.. Andrzej Stateczny Aspekty tworzenia Numerycznego Modelu Terenu na podstawie skaningu laserowego LIDAR prof. dr hab. inż.. Andrzej Stateczny mgr inż.. Krzysztof W. Łogasz Numeryczny Model Terenu podstawowe pojęcia NMT pol.

Bardziej szczegółowo

Ogólne cechy ośrodków laserowych

Ogólne cechy ośrodków laserowych Ogólne cechy ośrodków laserowych Gazowe Cieczowe Na ciele stałym Naturalna jednorodność Duże długości rezonatora Małe wzmocnienia na jednostkę długości ośrodka czynnego Pompowanie prądem (wzdłużne i poprzeczne)

Bardziej szczegółowo

FOTOGRAMETRIA ANALITYCZNA I CYFROWA

FOTOGRAMETRIA ANALITYCZNA I CYFROWA Miernictwo Podstawy Fotogrametrii FOTOGRAMETRIA ANALITYCZNA I CYFROWA METODY POZYSKIWANIA DANYCH DO BUDOWY NMT I ORTOFOTOMAPY CYFROWEJ Józef Woźniak gis@pwr.wroc.pl Podstawowe pojęcia definicja fotogrametrii

Bardziej szczegółowo

Właściwości światła laserowego

Właściwości światła laserowego Właściwości światła laserowego Cechy charakterystyczne światła laserowego: rozbieżność (równoległość) wiązki, pasmo spektralne, gęstość mocy spójność (koherencja). Równoległość wiązki Dyfrakcyjną rozbieżność

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania danych z projektu ISOK

Możliwości wykorzystania danych z projektu ISOK Możliwości wykorzystania danych z projektu ISOK Monika Badurska Eurosystem S.A. Marcin Matusiak Fugro Aerial Mapping B.V. Plan prezentacji Podsumowanie dotychczasowych prac w projekcie ISOK Realizacja

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT 1 Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie 2 Plan prezentacji 1. Skanowanie laserowe 3D informacje ogólne; 2. Proces skanowania; 3. Proces

Bardziej szczegółowo

PRACE GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE

PRACE GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE PRACE GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE Uprawnienia zawodowe do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii nadaje się obecnie w następujących zakresach: 1) geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokościowe,

Bardziej szczegółowo

Generowanie produktów pochodnych lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360

Generowanie produktów pochodnych lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 Generowanie produktów pochodnych lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz Maślanka Specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I POZYSKIWANIE ZDJĘĆ, OBRAZÓW I INNYCH DANYCH POCZĄTKOWYCH... 37

Spis treści CZĘŚĆ I POZYSKIWANIE ZDJĘĆ, OBRAZÓW I INNYCH DANYCH POCZĄTKOWYCH... 37 Spis treści Przedmowa... 11 1. Przedmiot fotogrametrii i rys historyczny jej rozwoju... 15 1.1. Definicja i przedmiot fotogrametrii... 15 1.2. Rozwój fotogrametrii na świecie... 23 1.3. Rozwój fotogrametrii

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

LASER RUBINOWY mgr.inż Antoni Boglewski

LASER RUBINOWY mgr.inż Antoni Boglewski LASER RUBINOWY mgr.inż Antoni Boglewski Tytuł mojego referatu nawiązuje do realizacji przez Nikolę Teslę pomysłu lasera za jaki uważa się laser rubinowy. Mając na uwadze, że większość pomysłów, jak i realizacji

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp LASER Light Amplification by Stimulation Emission of Radiation Składa się z: 1. ośrodka czynnego. układu pompującego 3.Rezonator optyczny - wnęka rezonansowa Generatory: liniowe

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

Dane LiDAR jako wsparcie podczas opracowań raportów OOŚ

Dane LiDAR jako wsparcie podczas opracowań raportów OOŚ Dane LiDAR jako wsparcie podczas opracowań raportów OOŚ Mateusz Maślanka Kierownik Działu Szkoleń i Marketingu ProGea Consulting e-mail: mateusz.maslanka@progea.pl Lotnicze skanowanie laserowe Jak działa?

Bardziej szczegółowo

Projektowanie nalotu fotogrametrycznego

Projektowanie nalotu fotogrametrycznego Projektowanie nalotu fotogrametrycznego Akty prawne normujące pomiary fotogrametryczne w Polsce: 1. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011r. w sprawie standardów

Bardziej szczegółowo

NUMERYCZNE MODELE TERENU

NUMERYCZNE MODELE TERENU NUMERYCZNE MODELE TERENU GIS DAY 2007 Marek Ewertowski, Michał Rzeszewski Czym jest Numeryczny Model Terenu? Czym jest Numeryczny Model Terenu? A Digital Terrain Model is (DTM) simply a statistical representation

Bardziej szczegółowo

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM Wykonał: Tomasz Kurc 1 CO TO JEST LASER LASER - (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) Działanie - generuje silnie skoncentrowaną wiązkę światła: Spójną

Bardziej szczegółowo

OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki

OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki c Adam Bechler 2006 Instytut Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego Absorpcja promieniowania w ośrodku Promieniowanie elektromagnetyczne przy przejściu przez ośrodek

Bardziej szczegółowo

Wzbudzony stan energetyczny atomu

Wzbudzony stan energetyczny atomu LASERY Wzbudzony stan energetyczny atomu Z III postulatu Bohra kj E k E h j Emisja spontaniczna Atom absorbuje tylko określone kwanty energii przechodząc ze stanu podstawowego do wzbudzonego. Zaabsorbowana

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

OMÓWIENIE TECHNOLOGII NAZIEMNEGO SKANINGU SKANING LASEROWY LASEROWGO ORAZ PRAKTYCZNYCH ASPEKTÓW ZASTOSOWANIA TEJ TECHNOLOGII W POLSKICH WARUNKACH Jacek Uchański Piotr Falkowski PLAN REFERATU 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka QCoherent Product Manager mateusz.maslanka@progea.pl Przebieg prezentacji

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ

SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 2014-2015 program podstawowy dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Mapy analogowe Zdjęcia lotnicze Obrazy satelitarne Odwzorowania

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych

Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych Instytut Badawczy Leśnictwa www.ibles.pl Dane pozyskane w projekcie Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych Aneta Modzelewska, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Temat 4. 1. Schemat ogólny projektowania zdjęć lotniczych 2. Uwarunkowania prac fotolotniczych 3. Plan nalotu

Temat 4. 1. Schemat ogólny projektowania zdjęć lotniczych 2. Uwarunkowania prac fotolotniczych 3. Plan nalotu Temat 4 1. Schemat ogólny projektowania zdjęć lotniczych 2. Uwarunkowania prac fotolotniczych 3. Plan nalotu Zdjęcia lotnicze projektuje się dla określonego zadania: Mapy sytuacyjno wysokościowe Aktualizacja

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 7 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

VI. Elementy techniki, lasery

VI. Elementy techniki, lasery Światłowody VI. Elementy techniki, lasery BERNARD ZIĘTEK http://www.fizyka.umk.pl www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet a) Sprzęgacze czołowe 1. Sprzęgacze światłowodowe (czołowe, boczne, stałe, rozłączalne) Złącza,

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Temat 2. 1.Rzut środkowy 2.Wyznaczenie elementów orientacji wewnętrznej 3.Kamera naziemna 4.Kamera lotnicza

Temat 2. 1.Rzut środkowy 2.Wyznaczenie elementów orientacji wewnętrznej 3.Kamera naziemna 4.Kamera lotnicza Temat 2 1.Rzut środkowy 2.Wyznaczenie elementów orientacji wewnętrznej 3.Kamera naziemna 4.Kamera lotnicza Rzut środkowy Rzut środkowy czworościanu ABCD na płaszczyznę rzutów Pi O środek rzutów Pi rzutnia,

Bardziej szczegółowo

w obszarze linii Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric oscillator)

w obszarze linii Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric oscillator) Rodzaj przestrajania Lasery przestrajalne dyskretne wybór linii widmowej wyższe harmoniczne w obszarze linii szerokie szerokie pasmo Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki TELEDETEKCJA POMIARY RADAROWE Główną różnicą między systemami teledetekcyjnymi opartymi na świetle widzialnym i w zakresie mikrofalowym jest możliwość przenikania sygnału radarowego przez parę wodną, mgłę,

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH Małgorzata Woroszkiewicz Zakład Teledetekcji i Fotogrametrii, Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji, Wojskowa Akademia Techniczna

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER CHARATERYSTYA WIĄZI GENEROWANEJ PRZEZ LASER ształt wiązki lasera i jej widmo są rezultatem interferencji promieniowania we wnęce rezonansowej. W wyniku tego procesu powstają charakterystyczne rozkłady

Bardziej szczegółowo

Lotnicze skanowanie laserowe

Lotnicze skanowanie laserowe Szkolenia z wykorzystania Produktów LiDAR Lotnicze skanowanie laserowe Dział Szkoleń i Marketingu ProGea Consulting szkolenia@progea.pl Zasada działania lotniczego skanowania laserowego (1) Akronim: LiDAR

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie przestrzenią miejską - wykorzystanie danych lotniczego skanowania laserowego pochodzących z projektu ISOK

Zarządzanie przestrzenią miejską - wykorzystanie danych lotniczego skanowania laserowego pochodzących z projektu ISOK Zarządzanie przestrzenią miejską - wykorzystanie danych lotniczego skanowania laserowego pochodzących z projektu ISOK Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz

Bardziej szczegółowo

Czujniki i urządzenia pomiarowe

Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki zbliŝeniowe (krańcowe), detekcja obecności Wyłączniki krańcowe mechaniczne Dane techniczne Napięcia znamionowe 8-250VAC/VDC Prądy ciągłe do 10A śywotność mechaniczna

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych

Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych Zakopane 7/09/2009 Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych Łukasz Sławik, Dyr. segmentu Ochrona Środowiska 1 zaproszenie na warsztaty W ramach organizowanych

Bardziej szczegółowo

Bazy danych georeferencyjnych w ISOK. Piotr Woźniak GUGiK

Bazy danych georeferencyjnych w ISOK. Piotr Woźniak GUGiK Bazy danych georeferencyjnych w ISOK Piotr Woźniak GUGiK Agenda rola GUGiK w ISOK zadania GUGiK w ISOK LIDAR - wartość dodana Rola GUGiK w ISOK OCENA DZIAŁANIE DECYZJA MĄDROŚĆ WIEDZA INFORMACJA DANE Dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

Trendy nauki światowej (1)

Trendy nauki światowej (1) Trendy nauki światowej (1) LOTNICZE PLATFORMY BEZZAŁOGOWE Badanie przydatności (LPB) do zadań fotogrametrycznych w roli: nośnika kamery cyfrowej, nośnika skanera laserowego, nośnika kamery wideo, zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PROGRAMU FM-PROFIL ZAPRASZAMY

PREZENTACJA PROGRAMU FM-PROFIL ZAPRASZAMY PREZENTACJA PROGRAMU FM-PROFIL ZAPRASZAMY SAG Elbud Gdańsk S.A. ul. Marynarki Polskiej 87 80-557 Gdańsk FM-Profil informacje ogólne Producent: SAG GmbH CeGIT Wallenhorst (Niemcy). Dystrybucja: SAG ELBUD

Bardziej szczegółowo

Lasery Inne oblicze optyki

Lasery Inne oblicze optyki Lasery Inne oblicze optyki dr inż. Ireneusz Owczarek CMF PŁ ireneusz.owczarek@p.lodz.pl http://cmf.p.lodz.pl/iowczarek 2012/13 Spis treści 1. Zasada działania lasera 2 1.1. Wstęp...................................................

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz

Bardziej szczegółowo

Źródła promieniowania optycznego problemy bezpieczeństwa pracy. Lab. Fiz. II

Źródła promieniowania optycznego problemy bezpieczeństwa pracy. Lab. Fiz. II Źródła promieniowania optycznego problemy bezpieczeństwa pracy Lab. Fiz. II Reakcje w tkankach wywołane przez promioniowanie optyczne (podczerwień, widzialne, ultrafiolet): Reakcje termiczne ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych

Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych Karol Kwiatek Katedra Gospodarki Regionalnej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Karol.Kwiatek@uek.krakow.pl 23.05.2014

Bardziej szczegółowo

Technologie geomatyczne wykorzystywane w Nadleśnictwie Świeradów. Instytut Badawczy Leśnictwa Nadleśnictwo

Technologie geomatyczne wykorzystywane w Nadleśnictwie Świeradów. Instytut Badawczy Leśnictwa Nadleśnictwo Technologie geomatyczne wykorzystywane w Nadleśnictwie Świeradów Instytut Badawczy Leśnictwa Tomasz Zawiła-Niedźwiecki Nadleśnictwo Świeradów Radomir Bałazy Plan prezentacji 1. Wstęp 2. Poziomy zbierania

Bardziej szczegółowo

Przykładowe opracowania fotogrametryczne uzyskane niemetrycznym aparatem cyfrowym z pokładu modelu latającego. Warszawa, wrzesień 2010 r.

Przykładowe opracowania fotogrametryczne uzyskane niemetrycznym aparatem cyfrowym z pokładu modelu latającego. Warszawa, wrzesień 2010 r. Przykładowe opracowania fotogrametryczne uzyskane niemetrycznym aparatem cyfrowym z pokładu modelu latającego Warszawa, wrzesień 2010 r. Firma Taxus SI Sp. z o.o. otrzymała wsparcie na prace badawcze i

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM. Temat 11: Dokładność ustalania przesuwnych zespołów maszyn

LABORATORIUM. Temat 11: Dokładność ustalania przesuwnych zespołów maszyn LABORATORIUM Temat 11: Dokładność ustalania przesuwnych zespołów maszyn 1. Wprowadzenie Szybki wzrost liczby maszyn sterowanych numerycznie oraz robotów przemysłowych zmusił producentów i uŝytkowników

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 8 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

1. FALE ELEKTROMAGNETYCZNE: WŁASNOŚCI I PARAMETRY.

1. FALE ELEKTROMAGNETYCZNE: WŁASNOŚCI I PARAMETRY. 1. FALE ELEKTROMAGNETYCZNE: WŁASNOŚCI I PARAMETRY. 1. Napisz układ równań Maxwella w postaci: a) różniczkowej b) całkowej 2. Podaj trzy podstawowe równania materiałowe wiążące E z D, B z H, E z j 3. Zapisz

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe

Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Laser, Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, wzmacniacz kwantowy dla światła,

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Rezerwat Bagna Izbickie Wyniki lotniczego skanowania laserowego terenu (LIDAR) projekt Kontynuacja ochrony wysokich torfowisk bałtyckich na Pomorzu POIiŚ.05.01.00-00-037/08 LIDAR (Light Detection and Ranging)

Bardziej szczegółowo

LASER BARWNIKOWY. Indywidualna Pracownia dla Zaawansowanych. Michał Dąbrowski

LASER BARWNIKOWY. Indywidualna Pracownia dla Zaawansowanych. Michał Dąbrowski LASER BARWNIKOWY Indywidualna Pracownia dla Zaawansowanych Michał Dąbrowski Streszczenie Zbadano charakterystyki lasera azotowego: zmierzono czas trwania impulsu, zależność amplitudy impulsu w funkcji

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA W MIEŚCIE CHARAKTERYSTYKA SPEKTRALNA RÓŻNYCH POKRYĆ DACHÓW, CZYLI ZMIANA FACHU SKRZYPKA NA DACHU

TELEDETEKCJA W MIEŚCIE CHARAKTERYSTYKA SPEKTRALNA RÓŻNYCH POKRYĆ DACHÓW, CZYLI ZMIANA FACHU SKRZYPKA NA DACHU TELEDETEKCJA W MIEŚCIE CHARAKTERYSTYKA SPEKTRALNA RÓŻNYCH POKRYĆ DACHÓW, CZYLI ZMIANA FACHU SKRZYPKA NA DACHU Materiały zebrał dr S. Królewicz TELEDETEKCJA JAKO NAUKA Teledetekcja to dziedzina wiedzy,

Bardziej szczegółowo

LIDAR. Pomiary odległości przy pomocy lasera i wyznaczanie prędkości światła. Opracował: Michał Posyniak

LIDAR. Pomiary odległości przy pomocy lasera i wyznaczanie prędkości światła. Opracował: Michał Posyniak LID Pomiary odległości przy pomocy lasera i wyznaczanie prędkości światła. Opracował: Michał Posyniak Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i działaniem lidaru oraz wykonanie za jego pomocą prostych

Bardziej szczegółowo

LASERY PODSTAWY FIZYCZNE część 1

LASERY PODSTAWY FIZYCZNE część 1 Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki dr inż. Jerzy Andrzej Kęsik LASERY PODSTAWY FIZYCZNE część 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp. Mechanizm fizyczny wzmacniania

Bardziej szczegółowo

Ocena dokładności i porównywalność danych wysokościowych (chmury punktów) pozyskiwanych z różnych kolekcji danych

Ocena dokładności i porównywalność danych wysokościowych (chmury punktów) pozyskiwanych z różnych kolekcji danych Ocena dokładności i porównywalność danych wysokościowych (chmury punktów) pozyskiwanych z różnych kolekcji danych mgr inż. Marcin Brach dr hab. Jarosław Chormański Katedra Inżynierii Wodnej Zakład Hydrologii

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA NR P-II-370/ZZP-3/9/09

OGŁOSZENIE O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA NR P-II-370/ZZP-3/9/09 Urząd Morski w Szczecinie na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych ( t.j. Dz. U. z 2007 r nr223, poz.1655 z późniejszymi zmianami) ogłasza postępowanie o udzielenie zamówienia

Bardziej szczegółowo

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r.

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r. Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge - Definicja geodezji, jej podział i zadania. - Miary stopniowe. - Miary długości. - Miary powierzchni pola. - Miary gradowe.

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007. INFRASTRUKTURA zastosowania rozwiązań GIS

DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007. INFRASTRUKTURA zastosowania rozwiązań GIS DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007 INFRASTRUKTURA zastosowania rozwiązań GIS Infrastruktura Rozwój systemów GIS cechuje się dużą dynamiką. Jeszcze kilka lat temu w biurach projektowych, firmach

Bardziej szczegółowo

FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA

FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA 2014-2015 program podstawowy dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Format Liczba kolorów Rozdzielczość Wielkość pliku *.tiff CMYK 300

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Przedmiot: Badania nieniszczące metodami elektromagnetycznymi Numer Temat: Badanie materiałów kompozytowych z ćwiczenia: wykorzystaniem fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D - 01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D - 01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D - 01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH 17 1. WSTĘP D - 01.01.01. ODTWORZENIE TRASY I PUNKTÓW WYSOKOŚCIOWYCH 1.1. Przedmiot Specyfikacji Technicznej

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

Nocne migracje ptaków i ich obserwacje za pomocą radaru ornitologicznego

Nocne migracje ptaków i ich obserwacje za pomocą radaru ornitologicznego Nocne migracje ptaków i ich obserwacje za pomocą radaru ornitologicznego Marek Ksepko Krzysztof Gajko Źródło: Swiss birdradar The history http://www.swiss-birdradar.com 3BirdRadarSystem detekcja obiektów

Bardziej szczegółowo

L E D light emitting diode

L E D light emitting diode Elektrotechnika Studia niestacjonarne L E D light emitting diode Wg PN-90/E-01005. Technika świetlna. Terminologia. (845-04-40) Dioda elektroluminescencyjna; dioda świecąca; LED element półprzewodnikowy

Bardziej szczegółowo

Analizy danych przestrzennych Wprowadzanie danych Dane rastrowe

Analizy danych przestrzennych Wprowadzanie danych Dane rastrowe Analizy danych przestrzennych Wprowadzanie danych Dane rastrowe wykład nr 3 Spis treści: Analizy sieciowe Generalizacja Analizy trójwymiarowe numeryczny model terenu Pozyskiwanie danych przestrzennych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA. D-01.01.01 Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych w terenie równinnym

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA. D-01.01.01 Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych w terenie równinnym SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-01.01.01 Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych w terenie równinnym 1. WSTĘP 1.1.Przedmiot SST Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej (SST)

Bardziej szczegółowo

Zobrazowania satelitarne jako źródło danych obrazowych do zarządzania obszarami chronionymi

Zobrazowania satelitarne jako źródło danych obrazowych do zarządzania obszarami chronionymi Zobrazowania satelitarne jako źródło danych obrazowych do zarządzania obszarami chronionymi Łukasz Sławik II WARSZTATY SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ W PARKACH NARODOWYCH I OBSZARACH CHRONIONYCH ZAKOPANE

Bardziej szczegółowo

NMT / ORTOFOTOMAPA / BDOT10k

NMT / ORTOFOTOMAPA / BDOT10k NMT / ORTOFOTOMAPA / BDOT10k Wykorzystanie danych przestrzennych do opracowania map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego Piotr Woźniak - GUGiK AGENDA Harmonogram realizacji zadań GUGiK w ISOK

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne.

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne. TEMAT: Napędy optyczne. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: Uczeń po ukończeniu lekcji powinien: umieć omówić budowę i działanie napędu CD/DVD; umieć omówić budowę płyty CD/DVD; umieć omówić specyfikację napędu

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNA AKTUALIZACJA BAZY DANYCH O BUDYNKACH W OPARCIU O WYSOKOROZDZIELCZĄ ORTOFOTOMAPĘ SATELITARNĄ

AUTOMATYCZNA AKTUALIZACJA BAZY DANYCH O BUDYNKACH W OPARCIU O WYSOKOROZDZIELCZĄ ORTOFOTOMAPĘ SATELITARNĄ AUTOMATYCZNA AKTUALIZACJA BAZY DANYCH O BUDYNKACH W OPARCIU O WYSOKOROZDZIELCZĄ ORTOFOTOMAPĘ SATELITARNĄ Ireneusz WYCZAŁEK Zakład Geodezji Politechnika Poznańska CEL Aktualizacja baz danych przestrzennych,

Bardziej szczegółowo

Michał Bogucki. Stowarzyszenie Studentów Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej GEOIDA

Michał Bogucki. Stowarzyszenie Studentów Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej GEOIDA Opracowanie wirtualnego modelu terenu szybowiska w Bezmiechowej, jako podstawy Systemu Informacji Przestrzennej Akademickiego Ośrodka Szkolenia Szybowcowego Michał Bogucki Zespół projektowy: Członkowie

Bardziej szczegółowo

Data sporządzenia materiałów źródłowych: zdjęcia:..., NMT:... Rodzaj zdjęć: analogowe/cyfrowe

Data sporządzenia materiałów źródłowych: zdjęcia:..., NMT:... Rodzaj zdjęć: analogowe/cyfrowe Ortofotomapa Identyfikator modułu:n-34-121-a-a-1-1 Identyfikator zbioru: ORTO_2015 METRYKĘ ORTOFOTOMAPY Układ współrzędnych: 1992 Zasięg obszarowy modułu: X[m] Y[m] 534158.84 432080.83 534158.84 436870.32

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki)

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki) Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Sensory (czujniki) 1 Zestawienie najważniejszych wielkości pomiarowych w układach mechatronicznych Położenie (pozycja), przemieszczenie Prędkość liniowa,

Bardziej szczegółowo

kataster, numeryczne modele terenu, tachimetria elektroniczna czy GPS, wykorzystywane coraz częściej do pozyskiwania, analizowania i przetwarzania

kataster, numeryczne modele terenu, tachimetria elektroniczna czy GPS, wykorzystywane coraz częściej do pozyskiwania, analizowania i przetwarzania Wstęp Rozwój gospodarczy wymaga racjonalnego zarządzania i gospodarowania terenami oraz zasobami (np. wodnymi czy glebowymi). Do realizacji tych celów niezbędna jest odpowiednia informacja przestrzenna.

Bardziej szczegółowo

Inne oblicze optyki Lasery. Kryteria podziału laserów. Kryteria podziału laserów... Parametry laserów. Notatki. Notatki. Notatki.

Inne oblicze optyki Lasery. Kryteria podziału laserów. Kryteria podziału laserów... Parametry laserów. Notatki. Notatki. Notatki. dr inż. Ireneusz Owczarek CNMiF PŁ ireneusz.owczarek@p.lodz.pl http://cmf.p.lodz.pl/iowczarek Wzmocnienie światła poprzez wymuszona emisję promieniowania 1 dr inż. Ireneusz Owczarek Kryteria podziału laserów

Bardziej szczegółowo

Budowa pionowa drzewostanu w świetle przestrzennego rozkładu punktów lotniczego skanowania laserowego

Budowa pionowa drzewostanu w świetle przestrzennego rozkładu punktów lotniczego skanowania laserowego Budowa pionowa drzewostanu w świetle przestrzennego rozkładu punktów lotniczego skanowania laserowego Marcin Myszkowski Marek Ksepko Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Białymstoku PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka

Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka Przez 27 lat, od kiedy Jaskinia Łokietka w Ojcowskim Parku Narodowym została udostępniona dla masowego ruchu turystycznego, jej

Bardziej szczegółowo

1 Obsługa aplikacji sonary

1 Obsługa aplikacji sonary Instrukcja laboratoryjna do ćwiczenia: Badanie własności sonarów ultradźwiękowych Celem niniejszego ćwiczenia jest zapoznanie osób je wykonujących z podstawowymi cechami i możliwościami interpretacji pomiarów

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

Wojciech Żurowski MGGP AERO ZDJĘCIA LOTNICZE I SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA W SAMORZĄDACH 2015-10-08

Wojciech Żurowski MGGP AERO ZDJĘCIA LOTNICZE I SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA W SAMORZĄDACH 2015-10-08 Wojciech Żurowski MGGP AERO ZDJĘCIA LOTNICZE I SKANING LASEROWY ZASTOSOWANIA W SAMORZĄDACH 2015-10-08 Informacja przestrzenna z pułapu lotniczego 2 Historia firmy Zakup skanera fotogrametrycznego i uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Drony nad drogami. Przykłady zastosowania i ocena nowej techniki w pozyskiwaniu danych dotyczących dróg w zarządzie ZDW w Katowicach.

Drony nad drogami. Przykłady zastosowania i ocena nowej techniki w pozyskiwaniu danych dotyczących dróg w zarządzie ZDW w Katowicach. ZARZĄD DRÓG WOJEWÓDZKICH W KATOWICACH Drony nad drogami Przykłady zastosowania i ocena nowej techniki w pozyskiwaniu danych dotyczących dróg w zarządzie ZDW w Katowicach. ZDW w Katowicach Referat Geodezji

Bardziej szczegółowo

ISOK na morzach i oceanach

ISOK na morzach i oceanach ISOK na morzach i oceanach Marcin Matusiak Project Manager Fugro Aerial Mapping B.V. m.matusiak@fugro.com ALB (Airborne LiDAR Bathymetry) Pomiary hydrograficzne / System Mapowania płytkiej wody System

Bardziej szczegółowo

II. WYBRANE LASERY. BERNARD ZIĘTEK IF UMK www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet

II. WYBRANE LASERY. BERNARD ZIĘTEK IF UMK www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet II. WYBRANE LASERY BERNARD ZIĘTEK IF UMK www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet Laser gazowy Laser He-Ne, Mechanizm wzbudzenia Bernard Ziętek IF UMK Toruń 2 Model Bernard Ziętek IF UMK Toruń 3 Rozwiązania stacjonarne

Bardziej szczegółowo

LASER* Współczynniki Einsteina. Einstein pokazał, Ŝe prócz emisji spontanicznej i absorpcji istnieje równieŝ emisja wymuszona. 10/30/2009 10/30/2009

LASER* Współczynniki Einsteina. Einstein pokazał, Ŝe prócz emisji spontanicznej i absorpcji istnieje równieŝ emisja wymuszona. 10/30/2009 10/30/2009 0/0/009 0/0/009 5. Lasery Rola emisji wymuszonej Rozwój akcji laserowej we wnęce laserowej Cechy światła laserowego Podstawy fizyczne działania laserów: nwersja obsadzeń Wybór ośrodka aktywnego Przegląd

Bardziej szczegółowo

Prof. Eugeniusz RATAJCZYK. Makrogemetria Pomiary odchyłek kształtu i połoŝenia

Prof. Eugeniusz RATAJCZYK. Makrogemetria Pomiary odchyłek kształtu i połoŝenia Prof. Eugeniusz RATAJCZYK Makrogemetria Pomiary odchyłek kształtu i połoŝenia Rodzaje odchyłek - symbole Odchyłki kształtu okrągłości prostoliniowości walcowości płaskości przekroju wzdłuŝnego Odchyłki

Bardziej szczegółowo

LiS Distribution - zarządzanie, wizualizacja i przetwarzanie danych LiDAR w Internecie

LiS Distribution - zarządzanie, wizualizacja i przetwarzanie danych LiDAR w Internecie - zarządzanie, wizualizacja i przetwarzanie danych LiDAR w Internecie Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR

Bardziej szczegółowo

Teledetekcja w ujęciu sensorycznym

Teledetekcja w ujęciu sensorycznym Teledetekcja w ujęciu sensorycznym Zmysły ludzkie (wzrok, węch, słuch, dotyk, smak) nie reagują na większość bodźców pochodzących od otaczającego nas Świata. W przypadku człowieka rolę odbiornika różnego

Bardziej szczegółowo