Harrison C.White. To samoêç i kontrola. Jak wyłaniajà si formacje społeczne. Przeło yła Agnieszka Hałas WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Harrison C.White. To samoêç i kontrola. Jak wyłaniajà si formacje społeczne. Przeło yła Agnieszka Hałas WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE"

Transkrypt

1 To samoêçikontrola

2

3 Harrison C.White To samoêç i kontrola Jak wyłaniajà si formacje społeczne Przeło yła Agnieszka Hałas Zakład Wydawniczy»NOMOS«WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE

4 Tytuł oryginału: Identity and Control. How Social Formations Emerge. Second edition Copyright 2008 by Princeton University Press Copyright for the Polish translation by Zakład Wydawniczy»NOMOS«2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy. Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Komitet redakcyjny serii Współczesne teorie socjologiczne: Janusz Mucha przewodniczący Michał Kaczmarczyk Aleksander Manterys Grażyna Skąpska Redakcja naukowa tomu: Elżbieta Hałas Redakcja i korekta: Magdalena Pawłowicz II korekta: Jadwiga Nagły Redakcja techniczna: Dariusz Piskulak Projekt okładki serii Współczesne teorie socjologiczne: Paweł Bigos ISBN Kraków 2011 Wydanie I Zakład Wydawniczy»NOMOS« Kraków, ul. Kluczborska 25/3u; tel./fax Objętość: ark. wyd. 34, nakład: 1000 egz.

5 Spis treści Elżbieta Hałas, Sieci społeczne i znaczenia: Harrisona C. White a teoria procesów socjokulturowych... XIII Radosław Sojak, Zobaczyć różnorodność styl badawczy Harrisona C. White a... XLI Harrison C. White, Jorge Fontdevila, María Pilar Opazo, Znaczenia z przeskoków. Wstęp do wydania polskiego... LI Podziękowania... 3 Prolog: Przegląd tematyki... 5 Horyzonty... 6 Poziomy... 7 Wskazówki od i w stronę lingwistyki... 8 Kontekstualizacja kontekstów... 9 Co robić i jak Rozdział 1: TOŻSAMOŚCI DĄŻĄ DO KONTROLI (współpraca: Anna Mitschele i Frédéric Godart) Tożsamości poszukują oparcia celem uzyskania kontroli wśród chaosu, poprzez wsparcie społeczne, generując w ten sposób znaczenie Tożsamości wynikające ze zdarzeń w kontekście Plac zabaw jako ilustracja Kontrola i jej strukturalna równoważność Siećdomy, sieci i dyscypliny Ogólny zarys: Tożsamości wynikające z niedopasowań w obrębie kontekstów kontroli Znaczenia biorą się z przeskoków: naukowi prekursorzy Kultura podczas zabawy i podczas nieprzewidzianych wypadków Rzucenie wyzwania obu ekstremom Kontrola a przestrzeń społeczna: naukowi prekursorzy Dokąd zmierzać... 28

6 VI Spis treści Rozdział 2: SIECI I OPOWIEŚCI (współpraca: Haiko Lietz i Sabine Wuerkner) Opowieści zaznaczają więzi w obrębie wyłaniających się sieci Wyłanianie się i prześledzenia Polaryzacja polityczna poprzez sieć staccato Prześledzenia w obrębie Małego Świata Populacja sieci jako proces Jak więzi i opowieści przeplatają się w sieciach Opowieści i więzi Siatka: sytuacyjna czy wpisana? Siatka: ogólna czy wyspecjalizowana? Źródło i różnorodność w opowieściach Repertuary dla opowieścio-więzi Inne drogi do typów opowieści Więzi okrężne oraz przechodniość Sieci sortują się w typy więzi Przyłączanie i odłączanie Dynamiki kontroli Triady MAN oraz inne podsieci Umieszczanie w czasach społecznych poprzez opowieści W jaki sposób jest to istotne Profile Rapoporta Więzi Granovettera i więzi średnie Spędzanie czasu w zespołach Stratyfikacja Więzi i jaźnie Współczesne bycie osobą Modelowanie wyłaniania się nowych poziomów Kliki i katsieci Równoważność strukturalna oraz komplementarność Blokmodelowanie Role i pozycje w życiu codziennym, wyłaniające się z blokmodeli Kompromisy dotyczące niepewności Niejednoznaczność a pokrętność Dyfuzja Rozdział 3: TRZY DYSCYPLINY (współpraca: Rozlyn Redd i Don Steiny) Zdroworozsądkowe ilustracje prowadzą do trzech prototypów Wyłanianie się Porządek oceniania a narratyw Dynamiki więzi a dyscypliny... 85

7 Spis treści VII Inne perspektywy Niepewność jest kształtowana przez odłączanie oraz przygodności Wbudowywanie Wbudowywanie z odłączaniem Wbudowanie w środowisko operacyjne Inwolucja, zróżnicowanie i zależność Interfejsy Zwierzchność a tożsamości Rynek produkcyjny i porządek jakości Wbudowywanie profilu Inne przykłady i profile kontroli Rady Mediacja poprzez prestiż Frakcje i autokracja Praktyka prawnicza Lazegi Niejednoznaczność w dyscyplinach o charakterze rady Areny Taneczny wieczorek zapoznawczy Gibson o przejmowaniu głosu w dyskusji Rynki o charakterze areny i rynki produkcyjne Sława i przypadek Areny jako puryfikatory Niejednoznaczność a luz w dyscyplinach o charakterze areny Gospodarstwa domowe, rodzina i płeć w połączonym ujęciu Konglomerat wszystkich trzech dyscyplin Spis dyscyplin Katsieć jako pozostałość dyscyplin Z mojego własnego doświadczenia Turnieje i liminalność Rozdział 4: STYLE (współpraca: Frédéric Godart i Larissa Buchholz) Wychodząc od stochastycznego życia w codziennych sieciach, styl tworzy wrażliwość wspólnego znaczenia z profilu przeskoków Wrażliwość Styl jako faktura dynamik społecznych Styl a konwersacje Odcień interpretacyjny wokół znawstwa: moda i sztuka wojenna Kobiety w dziewiętnastowiecznej Ameryce w książkach Market Sentiments oraz Protecting Soldiers and Mothers

8 VIII Spis treści 4.2. Handel urasta do rangi stylu Handel brytyjski w rejonie Indii Wschodnich Rozwój handlu w basenie Morza Śródziemnego średniowieczna Genua Osoba urasta do rangi stylu Etiologie osób Tożsamości i osoby Wyuczona bezradność Osoby jako tożsamości u Waltera Mischela i Ronalda Burta Osoby jako style Racjonalność Konteksty dla teorii racjonalnego wyboru Profesjonalizm a rejestry mowy Racjonalność jako styl Przestrzenie społeczne, granice i profile Style wokół supłów i prądów strumieniowych Triage Percepcje i obserwatorzy Przestrzenie społeczne Mieszanina dyscyplin oraz przeskoki między nimi Otoczka z profili Ogólne jaźnie: aktorzy, osobistości, świadomość osobowa Wolne od skali style osobiste Osobistość: strategia i zażyłość Świty Tworzenie historii Świadomość osobowa Wspólnoty Nakładanie się wspólnot Wyłanianie się i zmiany Berlin i Vermont Style muszą się krzyżować, żeby się zmieniać Historia rock n rolla Styl jako kontrola Styl hieratyczny Style komitetów: nowe szaty dla hieratyki Styl segmentarny Kolonializmy, stare i nowe

9 Spis treści IX Rozdział 5: INSTYTUCJE I RETORYKI (współpraca: Victor Corona i Matthias Thiemann) Instytucje kierują, ale nie muszą być łagodne. Mogą się wyłaniać z trwających stylów i stawać się częścią reżimów, wykorzystując retoryki zbudowane celem kontroli i wokół niej, tak przez starszych plemienia, jak przez oratorów rzymskich Początki i konteksty Od statusu do kontraktu? Konteksty w naukach przyrodniczych Sytuacje, opowieści, sieci i zaimki Retoryki i dziedziny Podejście Luhmanna teoria systemów Skuteczne retoryki pochodzące od hierarchii publik Rytuał jako rachunek Dysputy i opowieści Boltanski i Thévenot Paczkowanie wyjaśnień Wyłanianie się retoryk Retoryki, dyscypliny i kolejki Kariery Rozwój i opowieści Wątki opowieści dla tożsamości w sensie czwartym Pozycje, fabuły i wydarzenia System karier Łańcuchy przygodności Kariera i antykariera Projektowanie rzeczywistości Wady systemów awansowania według kryterium kompetencji Stratyfikacja na przestrzeni dziedzin Blokowanie działań Ekonomia produkcji jako system instytucjonalny Wcześniejsza ewolucja Początki systemów nakładczych Wbudowania w rynki produkcyjne Dystrykty przemysłowe Odłączanie i fenomenologia Odwrotna strona Na obrzeżach Organizacje Imitacja i chwilowa moda Ewolucja retoryk: sprzedajność a korupcja Smith o mieszkańcach Triestu i mieszkańcach Istrii Rozbieżności w retorykach gładkiej kontroli Model stochastyczny Padgetta Porównywanie opowieści o budżetach

10 X Spis treści Rozdział 6: REŻIMY KONTROLI (współpraca: Matthias Thiemann i Millie Su) Reżimy, które wbudowują dyscypliny, generalizują ich uporządkowania ocen. Role w pokrewieństwie, podobnie jak role codzienne, wywołują retorykę, podczas gdy system pokrewieństwa powołuje do życia reżim z narratywem Mobilizacje wokół wartości Narratyw wokół kontrastu wartości Reżim kontroli wokół narratywu Typy więzi Ewolucja reżimów kontroli Teorie wartości Reżim, odłączanie i sprawozdania Wartości i konteksty Paczkowanie i Parsons Podwójna hierarchia, jak pomiędzy Kościołem a państwem Filaryzacja Podsystemy funkcjonalne Ogólne sformułowanie Luhmanna Prawo u Luhmanna Sztuka u Bourdieu Gospodarka jako podsystem funkcjonalny Korporacjonizm Korporacjonizm jako blokada Praca zawodowa Konsensus w miastach-państwach Fronda Klientelizm Blokowanie działań Semi-peryferie w systemie światowym Zagnieżdżanie Profesjonalizm Riposty Feudalizm u Normanów Gangi pokrewieństwa Przesunięcie retoryki Wspólny szablon dla kasty i nauki Kasta i pokrewieństwo na przestrzeni wiosek hinduskich Reżimy plemienne w świecie akademickim Szablon Amerykańska nauka akademicka Zastosowania efektywności i wydajności Zastosowania kontroli

11 Spis treści XI 6.9. Ewolucja szablonu dla reżimów handlu Styl i instytucja wzajemnie wbudowują się w siebie Ewolucja reżimu w stronę kapitalizmu poprzez sprzężenie zwrotne stylu z instytucją Rozdział 7: UZYSKIWANIE DZIAŁAŃ (współpraca: Larissa Buchholz i Haiko Lietz) Przebijanie się przez skorupę zdrowego rozsądku narosłą w wyniku dążeń tożsamości do kontroli: uzyskiwanie kontroli nad kontrolą Mobilizacja Odłączanie Uzyskiwanie działań Mobilizowanie dla prawdy Mische o Brazylii; Walder o Chinach Zażyłość i więź Leifera Interwencje mające na celu kontrolę Interwencja poprzez dyscypliny Styl i kontrola Sprawczość a kontrola Mechanizmy Agenda dla sprawczości Cztery ogólne twierdzenia i trzy kąty Dosięganie Sięganie w dół Sięganie w górę Głasnost a system karier Samobójstwo jako otoczka Zarządzanie na szczeblu generalnym Styl Eisenhowera Działalność gospodarcza na Zachodzie Retoryki organizacji Reżimy w kryzysie Formy dwoistości Katolik i komunista jako strukturaliści Elita służebna Temperatury kolonializmu Hartowanie wynikające z przeskoków Fluktuacja zarządzania funduszami emerytalnymi w Wielkiej Brytanii Kontrola łup-łup między firmami a rynkiem Lemat dotyczący zmian stylu

12 XII Spis treści Rozdział 8: PRZEGLĄD CAŁOŚCI ORAZ KONTEKSTY (współpraca: Frédéric Godart i Victor Corona) Składanie fragmentów oraz aspektów w jedną całość Co wynika z zazębiających się kontekstów Podstawowe pytanie i cztery odpowiedzi Kontekst Kontekstualizacja Wynalezienie organizacji Zarys rozdziałów Inne punkty widzenia Progi językowe Modelowanie wokół kontekstu Granica jako teoria Mosiężne pinezki Modele ilustrujące, według kolejności rozdziałów Trzecia Fala w modelowaniu w naukach społecznych Modelowanie w oparciu o środowisko operacyjne Wbudowania o trzech wymiarach Rozprzestrzenienie w obrębie oraz na obszarze przypadków Inne miary i poziomy dla modeli Teoria kontroli w inżynierii daje w efekcie styl Kontekst wyciekający w przestrzeń Okolice Strukturalistyczne versus atomowe Zdarzenia Pragmatyka czasoprzestrzeni Kontekst wyciekający do kultury Role codzienne i paradoks Nadela Pokrewieństwo w wiosce syngaleskiej Kultura jako podstawa nauk społecznych Bibliografia Indeks

13 LI Harrison C. White Jorge Fontdevila María Pilar Opazo Znaczenia z przeskoków Wstęp do wydania polskiego 1 Zdrowy rozsądek, wraz z dobrze nam znanymi teoriami, okazuje się zwodniczy, gdy chodzi o dynamiki socjokulturowe. Twierdzimy, wspierając to argumentami, że i dynamiki społeczne, i dynamiki kulturowe wyłaniają się przeplecione w stochastycznych procesach, które składają się na znaczenia. Wielki teoretyk społeczny, Niklas Luhmann, już dawno temu argumentował błyskotliwie, że znaczenie stanowi centralny konstrukt w socjologii. Zgadzamy się z tym, jednakże nasz schemat procesów stochastycznych ewoluował na przestrzeni wielu lat, a Tożsamość i kontrola przedstawia argumenty pokazujące, że przeskoki między naprzemiennie ułożonymi kawałkami sieci społecznych i domen kulturowych stanowią rdzeń tych procesów znaczeń. Będziemy je odtąd określać jako przeskoki między siećdomami. Odrzucamy centralny empiryczny argument Luhmanna, głoszący, że współczesne społeczeństwo zbudowane jest z odizolowanych od siebie, odmiennych podsystemów funkcjonalnych (jak np. ekonomia, nauka, prawo, a nawet sztuka). Wskutek ustanowienia wyraźnej granicy między działaniem i komunikacją, mającej uzasadnić semiotyczne samozamknięcie podsystemu, Luhmann, naszym zdaniem, ugrzązł w nieindeksalnych rozumieniach znaczenia. Znaczenie staje się wówczas binarne, napędzane regułami i autoreferencyjne (np. legalność/nielegalność w przypadku prawa; prawomocność/nieprawomocność w przypadku polityki; prawda/fałsz w przypadku nauki). W zamian argumentujemy, że znaczenie w ostatecznym obrachunku jest pragmatyczne, a więc napędzane przez rozwiązywanie problemów. Znaczenie generowane jest przez tożsamości walczące o kontrolę. Podczas gdy Luhmann odróżnia działanie społeczne (np. interakcje, organizacje, instytucje) od komunikacji, my zamiast tego argumentujemy, że komunikacja semiotyczna jest zawsze indeksalnie pragmatyczna, a nie tylko autoreferencyjna. 1 Na podstawie: J. Fontdevila, M.P. Opazo, H.C. White Order at the Edge of Chaos: Meanings from Netdom Switchings Across Functional Systems, Sociological Theory nr 29, s

14 LII Harrison C. White, Jorge Fontdevila, María Pilar Opazo Zgadzamy się z opinią Luhmanna w kwestii centralności znaczenia w życiu społecznym, lecz nie zgadzamy się z jego quasi-strukturalistyczną logiką opozycji oraz różnic w ramach samozamknięcia systemów. Przeskakiwanie z siećdomu do siećdomu na przestrzeni formacji socjokulturowych przynosi z sobą liczne głosy (heteroglosje) oraz wskazówki kontekstualizujące (metapragmatykę), radykalnie zmieniające reguły gry komunikacyjnej w dowolnym konkretnym podsystemie, który pozostaje zatem otwarty na wpływy indeksalności pochodzących z innych kontekstów. Chociaż wspólne jest nam zogniskowanie uwagi na znaczeniu, kwestionujemy ontologiczne rozróżnienie Luhmanna między komunikacją a działaniem. Argumentujemy, że rozumienie komunikacyjne nie tylko nie jest autoreferencyjne, lecz ustanawiane jest w wyniku działania poprzez zwrotne przeskoki między siećdomami. Tożsamości od jednostek po organizacje walczą o kontrolę zwrotną. Kontrola jest zwrotna, gdyż niekoniecznie musi łączyć się z dominacją nad innymi tożsamościami. Kontrola dotyczy przede wszystkim znajdowania oparć wśród innych tożsamości. Takie oparcie to pozycja, z której wynika stanowisko, pociągające za sobą orientację w stosunku do innych tożsamości. Argumentujemy, że tożsamości osiągają realne oparcia właśnie dlatego, że wchodzą jednocześnie w skład różnych siećdomów. Przeskoki w rozmowach, dotyczące na przykład kodu i rejestru, pomiędzy odrębnymi domenami, to zarazem przeskoki, w toku których określone więzi społeczne i związane z nimi opowieści różnego rodzaju ulegają aktywacji i dezaktywacji. Podczas staczanych walk o kontrolę, tożsamości muszą sobie radzić z niepewnością, przez co niepewność staje się kluczowa dla ich wyłaniania się i rozwoju. Tak więc niepewność dostarcza podstaw zarówno dynamikom społecznym, jak i lingwistycznym, które dają początek opowieściom znaczenie pojawia się wraz z indukcją oraz opanowywaniem niejednoznaczności poprzez przeskoki między siećdomami. Opanowywanie nie musi tu oznaczać minimalizowania niejednoznaczności, lecz raczej jej podtrzymywanie i wykorzystywanie. Tożsamości poszukujące zwrotnych oparć na przestrzeni siećdomów tworzą opowieści uwzględniające niejednoznaczność oraz transponowalne polisemie, które utrzymują ich więzi w stanie elastyczności, w oczekiwaniu na zmiany. Nasze centralne twierdzenie głosi, że życia nie da się przeżyć w sposób prosty i jednoznaczny, tak więc niejednoznaczność jest sprawą kluczową. Język żyje w dyskursie jest animowany dyskursywnie zarówno przez sieci społeczne, jak i przez domeny kulturowe. Nasz pogląd pokrywa się z wizją M.A.K. Hallidaya, który głosił, że rejestry mowy oraz znaczenia lingwistyczne biorą swój początek z przeskoków między zestawami alternatywnych opcji, w niewytłumaczalny sposób powiązanych z aktywnościami oraz układami społecznymi. Tak więc język rodzi się zwrotnie, z przejść między domenami, które z konieczności są powiązane z przejściami od sieci do sieci.

15 Znaczenia z przeskoków. Wstęp do wydania polskiego LIII Momentem kluczowym, gdy chodzi o rozumienie zwrotności, ram i kontekstu w języku, było wysunięcie przez Peirce a indeksalnego wymiaru znaku lingwistycznego na plan pierwszy. Indeksy lingwistyczne, w przeciwieństwie do symboli referencyjnych, są znakami bądź aspektami znaków, które nie reprezentują, lecz pragmatycznie wskazują na świat, aby tworzyć lub reprodukować konteksty społeczne, w których są wypowiadane. Poczynając od słów dokonujących przesunięcia w przestrzeni czy w czasie (np. to, tamto, teraz), zaimków osobowych (np. ja, ty, oni) i czasów, a kończąc na przeskokach między rejestrami profesjonalnymi, stylami humoru lub tonami głosu, indeksy zakotwiczają kod lingwistyczny w realnych kontekstach jego użycia. Indeksy są mniej lub bardziej skodyfikowanymi elementami lingwistycznymi lub strategiami wytyczającymi parametry kontekstualne, w obrębie których zachodzą interakcje pozalingwistyczne, sygnalizujące lub składające się na samą naturę relacji społecznych, o których mowa. Tak więc indeksy czynią język w pełni operatywnym w praktyce komunikacyjnej. Co więcej, język jest unikatowy w swoim potencjale, gdy chodzi o zwrotność. Jest wykorzystywany do mówienia o nim samym, do opisywania jego własnej struktury i zastosowań, do relacjonowania czy to bezpośrednio, czy pośrednio wcześniejszych wypowiedzi innych mówców, do sygnalizowania, że role mówców się zmieniają, a wreszcie do tego, żeby zwrotnie oznaczać mutowalną egzystencję skonwencjonalizowanych bytów poprzez używanie nazw własnych. Jednakże we wszystkich podanych przykładach, dzięki swej uporczywej zwrotności, sam język dostarcza wskazówek dla mówiących w toku interakcji, pozwalających tym mówcom skutecznie interpretować i ujmować w ramy ich własne wypowiedzi lingwistyczne. Większość potencjału języka, gdy chodzi o zwrotność, jest zasadniczo metapragmatyczna innymi słowy, większość aktywności metalingwistycznych nie dotyczy rozumienia semantycznego (tzn. objaśniania), lecz przede wszystkim pragmatycznego wykorzystania języka w interakcjach. W różnym stopniu, świadomie zdając sobie z tego sprawę, zawsze wykorzystujemy język metapragmatycznie, innymi słowy zwrotnie, żeby kultywować z jego pomocą nasze więzi społeczne. Podsumowując, mówcy nie dekodują pasywnie swoich bieżących wypowiedzi na tle zreifikowanych kulturowo kontekstów, lecz raczej zwrotnie wykorzystują swoje własne interakcje społeczne jako indeksy metapragmatyczne, aby organizować i tworzyć ich zmienne konteksty interpretacyjne. Znaczenie w języku jest przede wszystkim osiągnięciem interpretacyjnym. Przynajmniej trzy szerokie perspektywy eksplorują naturę komunikacji semiotycznej lub sygnifikacji w życiu społecznym. Jedna z tych perspektyw twierdzi, że sygnifikacja zachodzi, kiedy znaki odpowiadają ich obiektom denotacyjnym (semantyczna lub referencyjna teoria znaczenia). Sygnifikacja zachodzi również z innej perspektywy, kiedy znaki odnoszą się do siebie nawzajem poprzez kontrasty i różnice w obrębie zamkniętego systemu (syntaktyczna lub autoreferencyjna

16 LIV Harrison C. White, Jorge Fontdevila, María Pilar Opazo teoria znaczenia). Wreszcie, trzecia perspektywa argumentuje, że sygnifikacja zachodzi wtedy, kiedy znaki wytwarzają efekty interakcyjne lub zmiany dotykające tych, którzy korzystają ze znaków (pragmatyczna lub indeksalna teoria znaczenia). Znaki indeksalne nadają procesom semiotycznym zarówno lingwistycznym, jak i nielingwistycznym pełną operacyjność w komunikacji społecznej, dostarczając koniecznych redundancji oraz wskazówek informacyjnych pozwalających interpretować i dekodować wiadomości. Tak naprawdę, w komunikacji w życiu społecznym chodzi przede wszystkim o radzenie sobie ze wspomnianymi indeksalnościami metakomunikacyjnymi, dla których typowe jest, że cechuje je olbrzymia niejednoznaczność i otwartość, bowiem zakotwiczone są w niezliczonych przeskokach między siećdomami na przestrzeni rozmaitych czasów i zasięgów społecznych. Koncepcja refleksyjności przewijająca się w pracach Luhmanna ma w sobie element rekurencyjności, który wydaje się bardziej iść w parze z autoreferencyjnymi lub strukturalistycznymi rozumieniami znaczenia, aniżeli z indeksalnością. Dla Luhmanna, komunikacje obracają się wokół podstawowych kodów binarnych, które wydają się quasi-algorytmicznie sterowane w ramach samozamknięcia systemu, w toku wysiłków zmierzających do zredukowania złożoności wynikającej ze środowiska. Jest to zasadniczo podporządkowany regułom syntaktyczny model komunikacji. Twierdzimy, że komunikacje nie generują tak po prostu innych komunikacji w oparciu o autoreferencyjne algorytmy i abstrakcyjne kody binarne w obrębie pojedynczego podsystemu. Przykładowo, dyskursy dotyczące imigrantów we współczesnych państwach-narodach uwidoczniają przenikalność oraz relatywną autonomię podsystemów. Debaty prawne, czynniki ekonomiczne, naciski polityczne oraz problemy społeczne muszą być rozpatrywane jako jedno złożone zagadnienie, gdy rozważa się kwestię imigrantów. Co więcej, tożsamości w swej walce o zyskanie oparć nawigują i przeskakują pomiędzy różnymi retorykami instytucjonalnymi, często wytwarzając w tym procesie złożone retoryki hybrydowe. Retoryki kierują tożsamościami w toku przeskoków z siećdomu do siećdomu poprzez odwoływanie się do szerszych znaczeń, które upraszczają chaotyczność życia społecznego. W taki oto sposób retoryki wyznaczają granice szerokich kontekstów interpretacyjnych, stając się ważnym elementem składowym systemu instytucjonalnego. Pomimo to argumentujemy, że w luźno powiązanych ze sobą siećdomach charakterystycznych dla współczesnego społeczeństwa, w których występują krytyczne liczby dziur strukturalnych, tożsamości mogą uwzględniać rozmaite i zróżnicowane retoryki w wyniku ekspozycji na heterogeniczne głosy oraz mnogie adresowania. Te złożone heteroglosyjne oraz hybrydowe retoryki powiązane z nieredundantnymi więziami mogą żonglować różnymi punktami widzenia, umożliwiając jednostkom zwrotne ujmowanie w ramy niejednoznaczności w obliczu odłączeń od siećdomów oraz gwałtownych zmian. Wobec tego powiązania, tożsamości dysponujące żywotnymi i trwałymi oparciami mogą nie tylko dekonstruować retoryki instytucjonalne innych tożsamości,

17 Znaczenia z przeskoków. Wstęp do wydania polskiego LV lecz również uświadamiać sobie zwrotnie swoje własne konstrukcje, kiedy przeskakują z powrotem do swoich rdzeni. W istocie, złożone przeskoki tam i z powrotem pomiędzy różnymi poziomami obserwacyjnymi, rdzeniami i peryferiami, insiderami i outsiderami, powodują przygody nacechowane zwrotnością. Istnienie złożonych retoryk hybrydowych czy też repertuaru retoryk umożliwia tożsamościom dokonującym przeskoków pomiędzy podsystemami instytucjonalnymi ujmowanie niejednoznaczności w ramy oraz unikanie indeksalnego zawężania znaczenia systemowego do ograniczonego zestawu kontekstów. Okazuje się to kluczowe dla podtrzymania istnienia granic między gwałtownie różnicującymi się podsystemami mimo ich złożoności, gdyż utrzymuje te granice w stanie przepuszczalności i porowatości, umożliwiającym przenikanie nowych znaczeń, co pozwala uniknąć zawalenia się systemu. Przeanalizujmy dziennikarstwo i modę jako przykłady zwrotnych praktyk generowania znaczeń. Dziennikarstwo, dla przykładu, stanowi antytezę podsystemów funkcjonalnych Luhmanna, gdyż pozostaje w sprzeczności z ich twierdzeniami dotyczącymi binarnych kodowań, które kierują ich autonomią i zwiększają ją, względnie ignoruje te twierdzenia. W tym sensie uważamy dziennikarstwo za typowe ucieleśnienie naszego argumentu: produkcja znaczeń jako przeskakiwanie między siećdomami, nie zaś jako wewnętrzna koherencja i trwałość systemów. Można jednakże wygłosić twierdzenia prezentujące dziennikarstwo jako profesję, a więc coś, co w pewnym stopniu przypomina podsystem funkcjonalny. Specjalny system rynków poza gospodarką złożoną z przepływów produkcyjnych i wymiany barterowej może się wyłonić wokół praktyk kulturowych, których przykładem jest dziennikarstwo, a także moda. Dziennikarstwo i moda to dwa wyłaniające się z biegiem historii gatunki, biorące swój początek z plotek. Jako zwrotne gatunki generowania znaczeń, zarówno dziennikarstwo, jak i moda wywołują publikę jako odrębną, wyraźnie wyróżniającą się nadrzędną dziedzinę, powodując tym samym erozję takich specjalnych dziedzin, jak te, o których pisał Luhmann. Przeskakiwanie między siećdomami w obrębie publiki tworzy znaczenie. Jednakże wszystko jest podporządkowane naddziedzinie codziennej rzeczywistości, którą tak wyraziście sportretował Erving Goffman. Realne, istniejące tożsamości produkują zwrotne sprawozdania i opowieści na temat swoich więzi siećdomowych, które pozostają indeksalnie otwarte mimo zmieniających się przygodności oraz ram uczestnictwa. W istocie, twierdzimy wbrew temu, co deklaruje Luhmann że nawigowanie przez niepewność w życiu społecznym w mniejszym stopniu obraca się wokół stabilizacji oczekiwań wchodzących w interakcje diad, że uda im się wybrnąć z ich podwójnej przygodności, a w większym wokół zręcznego i otwartego żonglowania zestawami oczekiwań na przestrzeni mnogich przygodności stwarzanych przez zmieniające się konfiguracje siećdomów. Innymi słowy, argumentujemy, że zamknięcie systemu nie rozwiązuje problemu niepewności. W istocie, brak niepewności jest problemem samym w sobie.

18 LVI Harrison C. White, Jorge Fontdevila, María Pilar Opazo Działanie rozumiane tutaj jako przeskoki między siećdomami nie tylko podrażnia czy wywołuje zmiany (używając terminologii Luhmanna) w obrębie zestawu form komunikacyjnych dyktowanych przez podsystem. Jest zupełnie inaczej działanie może zmieniać metareguły operacji systemu poprzez metapragmatykę, funkcje poetyckie, heteroglosje oraz retoryki. Wysuwamy hipotezę, że systemy mają porowate granice, i że działanie odgrywa podstawową rolę w radzeniu sobie indeksalnie oraz zwrotnie z takimi granicami. Systemy są konstruowane za pośrednictwem metapragmatycznych działań, zaś znaczenie generowane jest przez przeskoki na przestrzeni tych systemów. Tak więc przeskoki na przestrzeni systemów dostarczają elementów składowych tych samych metareguł, które definiują system. Argumentujemy też, że niejasne jest, jak Luhmann podchodzi do problemów przygodności i znaczenia na przestrzeni podsystemów. Kładąc silny nacisk na autopojezę i samoprodukcję systemów społecznych, Luhmann zarazem pozostawił na marginesie komunikację występującą w rzeczywistym życiu a więc także metakomunikację która zachodzi w obrębie oraz na przestrzeni sieci złożonych z istot ludzkich, która jest z konieczności otwarta i indeksalna. W teorii Luhmanna na temat samoreprodukujących się systemów, język jest przyjmowany jako coś oczywistego, zaś jego istotność, gdy chodzi o wyjaśnianie działania społecznego, niknie ukryta za abstrakcyjnym i oderwanym pojęciem komunikacji systemowej. Twierdzimy, że utrzymywanie niejednoznaczności jest istotne dla ustanawiania realnych oparć na przestrzeni raptownie różnicujących się podsystemów (otwierających lub zamykających przygodność na rozmaitych metapoziomach oczekiwań). Po tej linii, żonglowanie mnogimi przygodnościami, aby uzyskać świeże działanie za pośrednictwem przeskoków między siećdomami, tworzy silne oparcia na przestrzeni licznych zróżnicowanych systemów, a ostatecznie prowadzi do stworzenia jakiegoś zwrotnego metaporządku. W istocie, radzenie sobie z niejednoznacznością w toku odłączania zróżnicowań jest inherentnie i zwrotnie czymś wewnętrznie sprzecznym, powiązanym ze skróconymi logikami, których w ogóle nie cechuje metaspójność w zakresie ich licznych konsekwencji i właśnie to umożliwia nowe przeskoki oraz znajdowanie nowych oparć. Dzięki temu mogą się wyłonić realne formacje społeczne. Konieczny jest porządek, lecz zawsze będzie to porządek na krawędzi chaosu. Tożsamości uwięzione w nadmiernie uporządkowanych siećdomach nie są w stanie odpowiadać na przeskoki, a więc są niezdolne do zwrotnego reagowania. Oczywiście bez niejednoznaczności nie istnieje znaczenie. Stosownym terminem jest tutaj polifonia, nie zaś harmonia; raczej heteroglosja siećdomów aniżeli autoreferencja systemów. Nasze analizy muszą oferować możliwość przekazywania nierównej, zniekształconej i niedokończonej percepcji. W życiu społecznym tym, co tworzy ciągłość, a zarazem wolność od przygodności, jest zdolność do zwrotnego transponowania i ponownego składania w ca-

19 Znaczenia z przeskoków. Wstęp do wydania polskiego LVII łość indeksalnych opowieści, gatunków, stylów oraz retoryk na przestrzeni sieci złożonych z więzi i domen. Przejściowe fazy składające się z niedokończonych narratywów o więziach społecznych, o jaźni, opowieści i racjonalizacje, jak również mnogie ramy wszystko to jest materiałem, który oferuje wystarczająco wiele redundancji znaczeniowych i złożoności metakomunikacyjnych, aby popchnąć system społeczny na krawędź chaosu nie na tyle zakrzepłego, by nie dało się przewidywać zmian systemowych. Dalekie od autoreferencyjnego znaczenia i zamknięcia, systemy funkcjonalne zawdzięczają swoją giętką egzystencję tożsamościom tkającym niekompletne siatki indeksalnych niejednoznaczności w trakcie przeskakiwania między siećdomami w toku walk o kontrolę. Tradycyjne ognisko zainteresowania historii, jakim jest szczelina między tym, co istnieje w skali mikro i tym, co istnieje w skali makro, zostaje zepchnięte na bok jako marginalne, podobnie jak skupianie się tylko na poziomach i wbudowaniach. Dla tych przeskoków horyzontalność jest lepszą metaforą niż wertykalność. Tożsamość i kontrola stanowi pod tym względem krok do przodu, gdy chodzi o teorię, wykorzystując koncepcje reżimów kontroli, retoryk instytucjonalnych oraz dyscyplin, spośród których wszystkie składają się na zwrotne aranżacje, łączące ze sobą różnicowanie się systemów, działanie i język. Powiązaliśmy analitycznie zwrotność, przeskoki, opowieści oraz heteroglosję, powracając znów do naszych celów, którymi są niejednoznaczność oraz różnicowanie funkcjonalne, ujęte w połowie drogi między harmonią a polifonią na przestrzeni systemów. Dominacja nierozerwalnie wiąże się z habituacją.

20 LVIII

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą 1 2 Politechnika Częstochowska Piotr Tomski Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą Monografia Częstochowa 2016 3 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. Stanisław Nowosielski Prof.

Bardziej szczegółowo

Teoria organizacji. Autor: Mary Jo Hatch

Teoria organizacji. Autor: Mary Jo Hatch Teoria organizacji Autor: Mary Jo Hatch Przedmowa Część I: CO TO JEST TEORIA ORGANIZACJI? 1. Czy warto studiować teorię organizacji? 1.1. Wielość perspektyw 1.2. Teoria i pojęcia 1.2.1. Teoria 1.2.2. Pojęcia

Bardziej szczegółowo

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU SERIA PSYCHOLOGIA I PEDAGOGIKA NR 166 KINGA KUSZAK Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym POZNAŃ 2011 3 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O tej książce... 19

Spis treści. O tej książce... 19 Spis treści O serii Niezbędnik badacza.... 11 Wprowadzenie do serii Niezbędnik badacza... 11 Czym są badania jakościowe?... 12 W jaki sposób prowadzi się badania jakościowe?... 13 Przegląd Niezbędnika

Bardziej szczegółowo

ISBN e-isbn

ISBN e-isbn Jolanta Bieńkowska, Czesław Sikorski Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania Katedra Zarządzania, 90-237 Łódź, ul. Jana Matejki 22/26 RECENZENT Agnieszka Sitko-Lutek REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk

Bardziej szczegółowo

Logika dla prawników

Logika dla prawników Logika dla prawników Wykład I: Pytania o logikę Dr Maciej Pichlak Uniwersytet Wrocławski Katedra Teorii i Filozofii Prawa mpichlak@prawo.uni.wroc.pl Tak na logikę Kodeks karny: Art. 226 1. Kto znieważa

Bardziej szczegółowo

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1. Cele, uwarunkowania i obszary działania współczesnej polityki fiskalnej... 11 1.1. Istota, zarys historyczny i uwarunkowania polityki fiskalnej... 12 1.2. Obszary

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

p tyt 1 po.pdf 1 11/27/2010 1:42:03 PM Agora czy Hyde Park?

p tyt 1 po.pdf 1 11/27/2010 1:42:03 PM Agora czy Hyde Park? p tyt 1 po.pdf 1 11/27/2010 1:42:03 PM Agora czy Hyde Park? tyt 2 po.pdf 1 11/27/2010 1:42:59 PM Agora czy Hyde Park? Internet jako przestrzeń społeczna grup mniejszościowych Redakcja Łucja Kapralska

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego POLSKA AKADEMIA NAUK ODDZIAŁ W ŁODZI KOMISJA OCHRONY ŚRODOWISKA ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA Zagadnienie systemowe prawa ochrony środowiska, którym została poświęcona książka, ma wielkie

Bardziej szczegółowo

Ku wolności jako odpowiedzialności

Ku wolności jako odpowiedzialności Marcin Kilanowski Ku wolności jako odpowiedzialności Dewey, Rorty, Habermas o nowej jakości w demokracji Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Toruń 2013 Spis treści Od Autora 11 Wstęp 13

Bardziej szczegółowo

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Recenzja: prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Fotolia anyaberkut Redaktor prowadzący: Łukasz Żebrowski Redakcja i korekta: Claudia Snochowska-Gonzalez

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka 1 SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Współczesne społeczeństwo jest społeczeństwem organizacji formalnych, czyli dużymi grupami wtórnymi utworzonymi z myślą o

Bardziej szczegółowo

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania PROCES GRUPOWY 19.0.2011, Łódź Iwona Kania Człowiek jest istotą nastawioną na bycie z innymi i jego życie w większości wiąże się z grupami. Pierwszą grupą, z jaką się styka, i w której się rozwija, jest

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Hanna Palska prof. dr hab. Jan Poleszczuk Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ Opis systemu. System akumulacji i transferu punktów ECTS przyjęty na Wydziale Ekonomiczno- Socjologicznym

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

PROFIL KLUCZOWYCH KOMPETENCJI FACYLITATORA International Association of Facilitators

PROFIL KLUCZOWYCH KOMPETENCJI FACYLITATORA International Association of Facilitators International Association of Facilitators The Core Facilitator Competencies Framework PROFIL KLUCZOWYCH KOMPETENCJI FACYLITATORA International Association of Facilitators A1. Rozwijanie partnerskiego podejścia

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Młodzież wobec wyboru profilu kształcenia i zawodu na przykładzie licealistów z Podkarpacia

Tytuł: Młodzież wobec wyboru profilu kształcenia i zawodu na przykładzie licealistów z Podkarpacia Tytuł: Młodzież wobec wyboru profilu kształcenia i zawodu na przykładzie licealistów z Podkarpacia Autor: Małgorzata Dubis ISBN: 978-83-7587-469-3 Dane techniczne: Wydanie I, Kraków 2011, Format B5, Objętość

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

Architektura oprogramowania w praktyce. Wydanie II.

Architektura oprogramowania w praktyce. Wydanie II. Architektura oprogramowania w praktyce. Wydanie II. Autorzy: Len Bass, Paul Clements, Rick Kazman Twórz doskonałe projekty architektoniczne oprogramowania! Czym charakteryzuje się dobra architektura oprogramowania?

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

WSTĘP Część I. PORADNICTWO ZAWODOWE JAKO OBSZAR WIEDZY I PRAKTYKI Rozdział 1. Teoretyczne podstawy poradnictwa zawodowego Daniel Kukla

WSTĘP Część I. PORADNICTWO ZAWODOWE JAKO OBSZAR WIEDZY I PRAKTYKI Rozdział 1. Teoretyczne podstawy poradnictwa zawodowego Daniel Kukla SPIS TREŚCI: WSTĘP Część I. PORADNICTWO ZAWODOWE JAKO OBSZAR WIEDZY I PRAKTYKI Rozdział 1. Teoretyczne podstawy poradnictwa zawodowego Daniel Kukla 1. W kręgu wyjaśnień terminologicznych związanych z poradnictwem

Bardziej szczegółowo

Nowości oraz trendy w obszarze BPM nurty i kierunki rozwoju. Jarosław Żeliński analityk biznesowy, projektant systemów

Nowości oraz trendy w obszarze BPM nurty i kierunki rozwoju. Jarosław Żeliński analityk biznesowy, projektant systemów Nowości oraz trendy w obszarze BPM nurty i kierunki rozwoju Jarosław Żeliński analityk biznesowy, projektant systemów O mnie qod 1991 roku w branży IT i zarządzania jako analityk projektant rozwiązań qod

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Spis treści 5 Spis treści Wstęp (Adam Stabryła)... 11 Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Rozdział 1. Interpretacja i zakres metodologii projektowania (Janusz

Bardziej szczegółowo

Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Stany dr hab. Krzysztof Podemski, prof. UAM. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Magdalena Pluta

Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Stany dr hab. Krzysztof Podemski, prof. UAM. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Magdalena Pluta Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Stany dr hab. Krzysztof Podemski, prof. UAM Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Piotr Paczuski Copyright

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * *

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * * AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne Pomiędzy małym a dużym obrazem świata o tym, jak pomocną w rysowaniu KRATKĘ szybko można zmienić w ograniczającą KLATKĘ * * * Pozornie paradoksalna

Bardziej szczegółowo

OBLICZA POLITYKI SPOŁECZNEJ

OBLICZA POLITYKI SPOŁECZNEJ Krzysztof Piątek OBLICZA POLITYKI SPOŁECZNEJ W kierunku autonomizacji polityki socjalnej Toruń 2012 Spis treści Wstęp... 13 Część I Polityka socjalna jako prymarny wymiar polityki społecznej Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów

Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Kierunek studiów: LOGISTYKA Obszar kształcenia: obszar nauk technicznych i społecznych Dziedzina kształcenia: nauk technicznych i ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie. Zdzisł aw Gomółk a. funkcjonowania. organizacji. Difin

Doskonalenie. Zdzisł aw Gomółk a. funkcjonowania. organizacji. Difin Zdzisł aw Gomółk a Doskonalenie funkcjonowania organizacji Difin Recenzent Prof. dr hab. Zbigniew Banaszak Prof. dr hab. Maciej Wiatr w UE i jej efekty. Copyright Difin SA Warszawa 2009. Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Załącznik do Uchwały nr 125/2014 Senatu UKSW z dnia 25 września 2014 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Poziom

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia

Kierunkowe efekty kształcenia Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: ekonomia Obszar kształcenia: nauki społeczne Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Uzyskane kwalifikacje: magister Symbol

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE GDAŃSK 2013 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński REDAKTOR PUBLIKACJI

Bardziej szczegółowo

Trader VIC SPIS TREŚCI

Trader VIC SPIS TREŚCI Trader VIC Victor Sperandeo SPIS TREŚCI Przedmowa Wstęp Podziękowania CZĘŚĆ I. ZDOBYWANIE WIEDZY OD PODSTAW Wprowadzenie: Tajemnica Gamboni 1. Od hazardzisty do mistrza rynku: kształtowanie profesjonalnego,,,,,,,,,spekulanta

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wiedzą w opiece zdrowotnej

Zarządzanie wiedzą w opiece zdrowotnej Zarządzanie wiedzą w opiece zdrowotnej Magdalena Taczanowska Wiceprezes Zarządu Sygnity SA Agenda Procesy decyzyjne w ochronie zdrowia Zarządzanie wiedzą w ochronie zdrowia Typologia wiedzy w opiece zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2016

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2016 Recenzje: prof. zw. dr hab. Zbigniew Czachór prof. zw. dr hab. Janusz Ruszkowski Redaktor prowadzący: Michał Zgutka Redakcja i korekta: Grażyna Mastalerz Projekt okładki: Katarzyna Juras Ilustracja na

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA A ROZWÓJ SZKÓŁ I PLACÓWEK WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, 13 kwietnia 2012 roku

EWALUACJA A ROZWÓJ SZKÓŁ I PLACÓWEK WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, 13 kwietnia 2012 roku EWALUACJA A ROZWÓJ SZKÓŁ I PLACÓWEK WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, 13 kwietnia 2012 roku SYLWIA JASKUŁA PEDAGOGIUM Wyższa Szkoła Nauk Społecznych w Warszawie AKREDYTACJA EWALUACJA etymolog ia określeń

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta

Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta Lp. Element Opis 1 Nazwa Wstęp do językoznawstwa 2 Typ obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki Kod 4 PPWSZ-FA-1-15t-s/n Kierunek, kierunek: filologia 5 specjalność, specjalność:

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Coaching. Materiały szkoleniowe Autor: Tomasz Dulewicz Wydanie III Kraków, 2013

Tytuł: Coaching. Materiały szkoleniowe Autor: Tomasz Dulewicz Wydanie III Kraków, 2013 Copyright 2010 by Coaching Company Tomasz Dulewicz. All rights reserved. Wydanie III copyright 2013 by Coaching Company Tomasz Dulewicz. All rights reserved. Tytuł: Coaching. Materiały szkoleniowe Autor:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Adam Ostolski: Cywilizacja niedokończona przygoda 11. Eliezer Ben-Rafael i Yitzhak Steinberg: Eisenstadt o zmianie społecznej 20

Spis treści. Adam Ostolski: Cywilizacja niedokończona przygoda 11. Eliezer Ben-Rafael i Yitzhak Steinberg: Eisenstadt o zmianie społecznej 20 Spis treści Adam Ostolski: Cywilizacja niedokończona przygoda 11 Eliezer Ben-Rafael i Yitzhak Steinberg: Eisenstadt o zmianie społecznej 20 Część I ANALIZA CYWILIZACJI Wymiar cywilizacyjny w analizie socjologicznej

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. D. Wade Hands. Economic methodology is dead long live economic methodology: thirteen theses on the new economic methodology

Wprowadzenie. D. Wade Hands. Economic methodology is dead long live economic methodology: thirteen theses on the new economic methodology Economic methodology is dead long live economic methodology: thirteen theses on the new economic methodology D. Wade Hands Dominik Komar Wprowadzenie Sukces intensyfikacja badań na polu metodologicznym

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy kierunku ZARZĄDZANIE, I 0 licencjat Wiedza o zarządzaniu 1. Przegląd funkcji kierowniczych. 2. Teorie motywacyjne i przywódcze. 3. Współczesne koncepcje zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Reguły kształcenia na studiach doktoranckich w wieloobszarowym uniwersytecie przykład Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Reguły kształcenia na studiach doktoranckich w wieloobszarowym uniwersytecie przykład Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Reguły kształcenia na studiach doktoranckich w wieloobszarowym uniwersytecie przykład Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu SEMINARIUM BOLOŃSKIE STUDIA DOKTORANCKIE W ŚWIETLE NOWYCH REGULACJI PRAWNYCH

Bardziej szczegółowo

Mariusz Trzaska Modelowanie i implementacja systemów informatycznych

Mariusz Trzaska Modelowanie i implementacja systemów informatycznych Mariusz Trzaska Modelowanie i implementacja systemów informatycznych Notka biograficzna Dr inż. Mariusz Trzaska jest adiunktem w Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych, gdzie zajmuje się

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

5. Wprowadzenie do prawdopodobieństwa Wprowadzenie Wyniki i zdarzenia Różne podejścia do prawdopodobieństwa Zdarzenia wzajemnie wykluczające się i

5. Wprowadzenie do prawdopodobieństwa Wprowadzenie Wyniki i zdarzenia Różne podejścia do prawdopodobieństwa Zdarzenia wzajemnie wykluczające się i Spis treści Przedmowa do wydania polskiego - Tadeusz Tyszka Słowo wstępne - Lawrence D. Phillips Przedmowa 1. : rola i zastosowanie analizy decyzyjnej Decyzje złożone Rola analizy decyzyjnej Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Załącznik nr 2 Odniesienie efektów kierunkowych do efektów obszarowych i odwrotnie Załącznik nr 2a - Tabela odniesienia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Mojemu synowi Rafałowi

Mojemu synowi Rafałowi Mojemu synowi Rafałowi Recenzenci: dr hab. Wiesław Gumuła, prof. UJ dr hab. Tomasz Grzegorz Grosse, prof. UW Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: lblechman

Bardziej szczegółowo

Umysł Komputer Świat TEX output: :17 strona: 1

Umysł Komputer Świat TEX output: :17 strona: 1 Umysł Komputer Świat INFORMATYKA I FILOZOFIA Witold Marciszewski Paweł Stacewicz Umysł Komputer Świat O zagadce umysłu z informatycznego punktu widzenia E Warszawa Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT 2011

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów pierwszego stopnia na kierunku finanse i rachunkowość prowadzonych na

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r.

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla menedżerskich studiów podyplomowych Master of Business Administration (MBA) prowadzonych

Bardziej szczegółowo

RODZAJE I TYPY INŻYNIERII SYSTEMÓW

RODZAJE I TYPY INŻYNIERII SYSTEMÓW techniczne RODZAJE I TYPY INŻYNIERII SYSTEMÓW Rodzaje systemów: polityczne, społeczne, ekonomiczne, ekologiczne, przyrodnicze, techniczne, Typy systemów: projektowania, produkcji, eksploatacji, diagnostyki,

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od autora... 9

Spis treści. Od autora... 9 Spis treści Od autora...................................................... 9 Rozdział I Powstanie i rozwój socjologii............. 13 1. Źródła wiedzy o społeczeństwie..................................

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Makroekonomia II 2. Kod modułu : MEKOII (10-MEKOII-z2-s; 10-MEKOII-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PARTYCYPACYJNE. Dawid Sześciło

ZARZĄDZANIE PARTYCYPACYJNE. Dawid Sześciło ZARZĄDZANIE PARTYCYPACYJNE Dawid Sześciło Współczesne paradygmaty administracji publicznej Nowe zarządzanie publiczne podejście ekonomicznomenedżerskie Administracja neoweberowska powrót do podejścia prawniczego

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO I. Zdający zna: 1) proste struktury leksykalno- -gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi poprawnych pod względem fonetycznym, ortograficznym,

Bardziej szczegółowo

NOWY egzamin maturalny

NOWY egzamin maturalny NOWY egzamin maturalny z BIOLOGII Komentarze ekspertów Poniżej znajdziesz komentarze naszych ekspertów do Informatora CKE na temat matury 2015. Zobacz, jakie umiejętności i wiadomości będą sprawdzane podczas

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Wykład I: Czym jest język? http://konderak.eu/pwk13.html Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl p. 205, Collegium Humanicum konsultacje: czwartki, 11:10-12:40

Bardziej szczegółowo

Ontologie, czyli o inteligentnych danych

Ontologie, czyli o inteligentnych danych 1 Ontologie, czyli o inteligentnych danych Bożena Deka Andrzej Tolarczyk PLAN 2 1. Korzenie filozoficzne 2. Ontologia w informatyce Ontologie a bazy danych Sieć Semantyczna Inteligentne dane 3. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. V. Przedsiębiorczość a innowacje

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. V. Przedsiębiorczość a innowacje Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji V. Przedsiębiorczość a innowacje Tematy Innowacje w teorii przedsiębiorczości. Innowacja - co to znaczy? Innowacje a sukces w biznesie. Nowe trendy - skutki dla

Bardziej szczegółowo

Standardy ICI dla "Advanced Fundamental Coaching Skills ICI"

Standardy ICI dla Advanced Fundamental Coaching Skills ICI Standardy ICI dla "Advanced Fundamental Coaching Skills ICI" Czas trwania szkolenia : minimum 60 godzin szkolenia w co najmniej 8 dni minimum 6 godzin indywidualnej lub grupowej superrewizji i coachingu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I AKTYWNOŚĆ CZŁOWIEKA

Spis treści. Część I AKTYWNOŚĆ CZŁOWIEKA Spis treści 1. Socjologia i społeczeństwo 17 Wiedza społeczna a socjologia 17 Wizje naukowości" socjologii 23 Społeczeństwo - przedmiot socjologii 29 Wielowymiarowość sytuacji społecznych 33 Jednostka

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2016

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2016 Recenzja: dr hab. Andrzej Bukowski Redaktor prowadzący: Michał Zgutka Redakcja: Marta Wilińska Korekta: Marta Wilińska, Anna Chrabąszcz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej przyjęty uchwałą Zarządu nr Z/11/2015 z dn. 28 sierpnia 2015 r. ZAŁOŻENIA 1. Certyfikat jakości prowadzenia szkoleń antydyskryminacyjnych

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

PRZELICZ TO NA PIENIĄDZE. Darmowy fragment www.bezkartek.pl

PRZELICZ TO NA PIENIĄDZE. Darmowy fragment www.bezkartek.pl PRZELICZ TO NA PIENIĄDZE W serii Recepta na biznes Jeffrey J. Fox napisał następujące książki: 1. Jak zostać mistrzem marketingu, czyli o zasadach, dzięki którym dzwoni kasa 2. Jak zarobić duże pieniądze

Bardziej szczegółowo

Projektowanie oprogramowania cd. Projektowanie oprogramowania cd. 1/34

Projektowanie oprogramowania cd. Projektowanie oprogramowania cd. 1/34 Projektowanie oprogramowania cd. Projektowanie oprogramowania cd. 1/34 Projektowanie oprogramowania cd. 2/34 Modelowanie CRC Modelowanie CRC (class-responsibility-collaborator) Metoda identyfikowania poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych

Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych dr Wiesław Poleszak Zakład Pomocy Psychologicznej i Psychoprofilaktyki Wydział Pedagogiki i Psychologii

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Socjologia Sociology Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem zajęć jest dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO

CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 dla LO Termin egzaminu maturalnego z biologii 7 maja 2015 (czwartek) godz. 14:00 Zakres wiadomości i umiejętności sprawdzanych na egzaminie

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT GRUPOWY USTALMY ZASADY WSPÓŁPRACY, KTÓRE BĘDĄ DOTYCZYŁY NAS WSZYSTKICH PODCZAS DZISIEJSZYCH ZAJĘĆ

KONTRAKT GRUPOWY USTALMY ZASADY WSPÓŁPRACY, KTÓRE BĘDĄ DOTYCZYŁY NAS WSZYSTKICH PODCZAS DZISIEJSZYCH ZAJĘĆ Agenda 10:00 10:10 wprowadzenie do zajęć tematycznych (kontraktowanie grupy) 10:10 11:00 budowanie relacji w grupie w oparciu o warsztaty i cykl Kolba 11:00 11:15 przerwa 11:15 12:40 charakter jednostki

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2 Spis treści Część I TEORIE WYCHOWANIA Wstęp (Bogusław Śliwerski) 12 Rozdział 1. Istota i przedmiot badań teorii wychowania

Bardziej szczegółowo