Dostosowanie polskich norm żywnościowych do norm obowiązujących w Unii Europejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dostosowanie polskich norm żywnościowych do norm obowiązujących w Unii Europejskiej"

Transkrypt

1 BSiE 1 Hanna Rasz Informacja BSiE nr 961 (IP 102 G) Dostosowanie polskich norm żywnościowych do norm obowiązujących w Unii Europejskiej Zobowiązanie Polski do stosowania przepisów technicznych i norm UE Podpisanie Układu europejskiego nałożyło na Polskę obowiązek działań dostosowawczych w dziedzinie normalizacji i certyfikacji. Konsekwencją stowarzyszenia jest prawo i obowiązek wprowadzenia norm europejskich do polskich norm. Układ Europejski w art. 74 zatytułowanym Przepisy i normy w dziedzinie przemysłu i rolnictwa oraz ocena ich zgodności określa kierunki współpracy pomiędzy Polską a Unią Europejską w zakresie: stosowania się do przepisów technicznych i norm UE oraz europejskich norm dotyczących artykułów przemysłowych, rolnych i spożywczych, popierania stosowania przepisów technicznych UE oraz europejskich norm i procedur oceny zgodności. Przepisy w zakresie produkcji i obrotu żywności w UE odnoszą się do wszystkich produktów spożywczych i dotyczą: urzędowej kontroli żywności, higieny i substancji zanieczyszczających, etykietowania, substancji dodatkowych dodawanych do żywności, materiałów i artykułów w kontakcie z żywnością, substancji aromatyzujących i rozpuszczalników, substancji aktywnych farmakologicznie. Wspólnotowa Organizacja Rynku artykułów rolno-spożywczych posiada system obowiązkowych i dobrowolnych standardów odnośnie klasy towaru, rodzaju opakowania, sposobu etykietowania oraz analizowania, inspekcji i monitorowania rynku. W tym celu stworzone zostały normy jakościowe dla grupy owoców i warzyw, wołowiny, wieprzowiny, baraniny, drobiu i jaj oraz wina. Obowiązują ponadto dyrektywy dla żywności o specyficznej jakości tj. o szczególnych zastosowaniach odżywczych, żywności mrożonej szybkiego zamrażania i ekologicznej. Normalizacja zagadnień rolno-żywnościowych przez Europejski Komitet Normalizacyjny ma niedługą historię i datuje się od roku 1989, kiedy to powstał pierwszy Komitet Techniczny. Ustanowienie Normy Europejskiej przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) nakłada na kraje członkowskie obowiązek wprowadzenia jej do norm krajowych i wycofania norm niezgodnych. Jedną z podstawowych dyrektyw dotyczących prawa żywnościowego jest Dyrektywa 89/397/EEC dotycząca urzędowej kontroli żywności. Dzięki tej dyrektywie zharmonizowana została działalność służb kontroli żywności dla osiągnięcia porównywalnych ocen i wyników badań i sprawdzenie przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności. Ponadto od 1 listopada 1998 r. obowiązuje Dyrektywa 93/99/EEC określająca dodatkowe działania dotyczące

2 2 BSiE urzędowej kontroli żywności (m.in. wg tej dyrektywy będą uznawane w handlu międzynarodowym żywnością jedynie wyniki otrzymywane w akredytowanych laboratoriach badawczych). Warto dodać, że warunkiem uzyskania pełnego członkostwa w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym CEN jest wdrożenie do zbioru norm narodowych 80% norm europejskich. Komitet Integracji Europejskiej zalecił Polskiemu Komitetowi Normalizacyjnemu prowadzenie działań dla wdrożenia 80% Norm Europejskich do zbioru Polskich Norm do końca 2002 roku. To trudne zadanie zostało wykonane. Prawo Unii pozostawia możliwość tworzenia rozwiązań regionalnych w dopuszczalnym i ściśle określonym zakresie, dlatego też proces harmonizacji norm narodowych może przebiegać w dwojaki sposób: w przypadku, gdy istnieje lub zostaje wdrożona norma europejska, zgodnie z zasadą harmonizacji, musi ona w określonym czasie zazwyczaj w ciągu 6 miesięcy zostać wprowadzona, bez żadnych zmian, do zbioru norm narodowych przez wszystkie kraje członkowskie. Normy krajowe niezgodne z wdrażaną normą europejską muszą zostać wycofane lub dostosowane; w przypadku braku norm europejskich lub dokumentów harmonizacyjnych, kiedy istnieją jedynie przepisy zawarte w dyrektywach, przedmiotem harmonizacji stają się istniejące normy krajowe. Proces ten polega na wprowadzeniu odpowiednich zmian do norm krajowych tak, aby nie pozostawały one w sprzeczności z wymogami zawartymi w dyrektywach oraz zgodnie z zasadą by harmonizowana norma krajowa nie zawierała wymagań łagodniejszych niż zawarte w dyrektywach. Ocena postępu dostosowania prawa polskiego do prawa Unii W związku z koniecznością zharmonizowania polskich norm rolno-żywniościowych z normami obowiązujących w UE, podjęte zostały działania w tym kierunku. W pierwszym etapie prac dostosowawczych uchwalono ustawę z dnia 3 kwietnia 1993 r. o normalizacji (Dz. U. z 1993 r. Nr 55, poz. 251 z późn. zm.). Najważniejsza zmianą wprowadzoną w ustawie było utworzenie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na bazie działającego dotychczas Polskiego Komitetu Normalizacji, Miar i Jakości. W ramach PKN działa około 271 Komitetów Technicznych (Normalizacyjnych Komisji Problemowych), których zadaniem jest opracowanie, modyfikowanie i wdrażanie polskich norm, zgodnych z normami europejskimi. Niemniej jednak normalizacja w dziedzinie rolniczej i żywnościowej ma w Polsce długą tradycję i jest szeroko stosowana, a polskie normy są jedynymi z podstawowych dokumentów normatywnych, do których nawiązuje prawodawstwo w tej dziedzinie. Polskie normy miały do 1993 r. charakter przepisów administracyjnych. Z chwilą wejścia w życie ustawy o normalizacji, która zmieniła radykalnie podejście do normalizacji, polskie normy stały się dokumentami technicznymi do dobrowolnego stosowania. Ustawa dawała jednak możliwość wprowadzania norm do obowiązkowego stosowania rozporządzeniami ministrów. W związku z tym, że normy dotyczące gospodarki żywnościowej zawierają parametry jakości zdrowotnej, większość z nich zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 27 czerwca 1997 r. w sprawie obowiązku stosowania polskich norm (Dz. U. z 1997 r. Nr 83, poz. 535) musiała być stosowana obligatoryjnie. Polski Komitet Normalizacyjny podjął działania w celu zmniejszenia liczby polskich norm wprowadzonych przez Ministrów do obowiązkowego stosowania i wskazania polskich

3 BSiE 3 norm, z których obowiązek stosowania powinien zostać zdjęty. Opracowano także założenia do nowej ustawy o normalizacji. W 1998 r. dokonano pierwszego przeglądu zbioru polskich norm, w celu wycofania norm zdezaktualizowanych oraz pozostających w sprzeczności z normami europejskimi. Ustawa normalizacyjna następnie została zastąpiona przez nową ustawę o normalizacji (Dz. U Nr 169, poz. 1386), która weszła w życie w dniu r. Najważniejszym postanowieniem tej ustawy jest zniesienie możliwości wprowadzenia rozporządzeniami ministrów obowiązkowego stosowania polskich norm. Aktualnie z polskich norm 747 pozostało jako obligatoryjne do stosowania. W dziedzinie rolnictwa zostało wprowadzonych do obowiązkowego stosowania 338 polskich norm, z czego 200 dotyczy żywności. Polskie normy będą podlegały ochronie praw autorskich. Wyroby spełniające wymagania polskich norm oznaczone będą na zasadzie dobrowolności znakiem zgodności z polską normą pod warunkiem uzyskania certyfikatu zgodności upoważniającego do takiego oznaczenia. Ustawa daje możliwość wprowadzania do powszechnego stosowania innych dokumentów normalizacyjnych jak np. specyfikacje techniczne, prenormy. W pracach normalizacyjnych wykorzystuje się elementy ogólnych przepisów prawa żywnościowego w Unii, tj. rozporządzeń, dyrektyw, Kodeksu żywnościowego lub też międzynarodowe normy ISO, uznawane powszechnie w krajach UE. Normy te nie powinny również być w sprzeczności z technicznymi przepisami opracowanymi przez Komisję Kodeksu Żywnościowego FAO/WTO oraz przez Komitet Rolny Europejskiej Komisji Gospodarczej (normami EKG). Do programu prac normalizacyjnych na lata wprowadzono wszystkie normy europejskie zharmonizowane z dyrektywami nowego podejścia. Dyrektywy nowego podejścia (Wielkie Dyrektywy Europejskie) narzucają wymagania techniczne identyczne dla całej Europy. Definiowane są w nich wymagania ogólne, które następnie sprecyzowane są w normach europejskich. W ramach programu dostosowania prawa polskiego do standardów Unii Europejskiej, Rada Ministrów, uchwałą z dnia 14 listopada 1995 r. Nr 133/95 zobowiązała poszczególne resorty do opracowania harmonogramu tych prac, uwzględniających listę dyrektyw i rozporządzeń UE, które mają być wdrożone. Zharmonizowane zostały przepisy dotyczące znakowania środków spożywczych, używek, i substancji dodatkowych przeznaczonych do obrotu, czego przejawem było wejście w 1993 r. w życie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 15 lipca 1994 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 86, poz. 402, zm.: Dz. U. z 1995 r. Nr 92, poz. 461). Obecnie prowadzone są prace nad dostosowaniem obowiązującego prawa polskiego do prawa UE w zakresie jakości mleka, klasyfikacji tusz wołowych i wieprzowych, mięsa drobiowego, jaj, miodu, roślin oleistych, środków żywienia zwierząt, służb kontroli żywności. Mleko i przetwory mleczne Przepisy UE, zawierające wymagania jakościowe mleka, nie mają charakteru normalizacyjnego w rozumieniu polskiej ustawy o normalizacji, które w UE sygnowane są znakiem EN i ustanawiane przez Europejski Komitet Normalizacyjny, a w Polsce wdrażane przez Polski Komitet Normalizacyjny jako polskie normy. Przepisy UE zawierające wymagania jakościowe dla mleka i jego przetworów są bezpośrednio wdrażane do prawa państw Unii aktami

4 4 BSiE prawnymi co najmniej w randze rozporządzeń. Wymagania jakościowe Unii nie mogą być wprowadzane jako polskie normy. W tym przypadku stosowana musi być taka sama procedura jak przy wdrażaniu do naszego ustawodawstwa wszystkich innych rozporządzeń i dyrektyw wydanych przez Radę bądź Komisję Europejską. Tak więc w przyszłości będziemy mieli dla mleka i przetworów obowiązujące wymagania jakościowe określone w stosownych rozporządzeniach UE i obowiązujące w obrocie krajowym i handlu z zagranicą oraz polskie normy będące tłumaczeniem norm europejskich (EN), które będą dokumentami dobrowolnymi. Polskie Normy będą mogły być powoływane w przepisach prawnych, a także służyć przy prowadzeniu handlu z krajami spoza Unii. Od dnia r. została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki żywnościowej do obowiązkowego stosowania polska norma PN-A-86002:1995 Mleko surowe do skupu. W zakresie ogólnej liczby drobnoustrojów i zawartości komórek somatycznych norma w klasie ekstra spełnia wymagania Dyrektywy 92/46 EEC. Ponadto 25 października 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 lipca 2002 r w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy pozyskiwaniu, przetwórstwie i transporcie mleka oraz przetworów mlecznych (Dz. U., 2002, Nr 117, poz. 1011). Zgodnie z wymienionym rozporządzeniem tylko do 31 grudnia 2002 r. dopuszcza się do produkcji mleka spożywczego i przetworów mlecznych w Polsce mleko surowe klasy II (mleko o zawartości do 1 mln drobnoustrojów i nie więcej niż 1 mln komórek somatycznych w 1 ml oznaczonych metodą płytkową). Tylko do 31 grudnia 2006 r. do produkcji mleka spożywczego i przetworów mlecznych może być używane mleko surowe odpowiadające wymaganiom klasy I wg polskiej normy (zawierające w 1 ml nie więcej niż drobnoustrojów oznaczonych metodą płytkową w temperaturze 30 C i nie więcej niż komórek somatycznych oznaczonych metodą ilościową. Higieniczna jakość mleka dostarczanego do zakładów przerobowych poprawia się. Udział mleka skupionego w klasie ekstra zwiększył się z 27% w 1998 r. do 64,8% w 2001 r. Według badań ankietowych Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich (KZSM), które obejmowały ok. 50% mleka skupowanego w kraju w latach 2000 i 2001 badane mleczarnie skupiły jeszcze odpowiednio 3% oraz 2% mleka niespełniającego wymagań normy. Wzrasta udział mleka odbieranego przez mleczarnie bezpośrednio od producentów rolnych. Udział dostawców odbioru bezpośredniego z pominięciem punktów skupu wynosił w 1998 r. 32,3% i zwiększył się w 2001 r do 49,3%. Liczba dostawców mleka do mleczarni ulega zmniejszeniu. W połowie lat dziewięćdziesiątych 6 6,5 mln ton mleka skupiono od około 900 tys. producentów. W 2001 r. 7 mln ton mleka pochodziło od 385 tys. dostawców. Obserwowane zjawisko wycofywania się drobnych gospodarstw z produkcji mleka i wzrost liczby gospodarstw specjalizujących się w produkcji mleka jest korzystny dla pozyskiwania pożądanego surowca. Transport mleka do zakładów mleczarskich jest unowocześniany. Spółdzielnie mleczarskie dysponują obecnie autocysternami, przeznaczonymi do zbioru i transportu mleka do zakładów. Znaczna część tych pojazdów (69%) posiada zainstalowaną aparaturę kontrolnopomiarową pozwalającą pobrać próbki mleka i wstępnie ocenić jego jakość dokonać pomiaru ilości mleka, kwasowości i temperatury. Do odbioru mleka w 2001 r. zaangażowane było ok cystern. Polsce przyznany został okres przejściowy do końca 2006 r. na dostosowania strukturalne dla gospodarstw produkujących mleko.

5 BSiE 5 Polska uzyskała okresy przejściowe dotyczące dostosowania strukturalnego dla 113 zakładów przetwórstwa mleka. Ponadto zakłady otrzymały okres przejściowy do końca 2006 r. dla równoległego przetwarzania mleka spełniającego i niespełniającego standardy unijne pod warunkiem, że produkty wytwarzane z mleka gorszej jakości będą dopuszczone wyłącznie na rynek polski i będą oznakowane specjalnym znakiem jakości zdrowotnej. Prawo do równoległego przetwarzania mleka spełniającego i niespełniającego standardy unijne uzyskało 56 zakładów mleczarskich dostosowanych do standardów wspólnotowych w dniu uzyskania członkostwa w UE. Jednak tylko te zakłady, które do dnia r. spełnią wymagane kryteria będą mogły dalej prowadzić działalność. Polskie mleczarstwo, które od lat prowadzi intensywne działania mające na celu pełne dostosowanie do wymagań UE w zakresie warunków sanitarno-weterynaryjnych, czeka jeszcze wiele wysiłku. Skala niezbędnej restrukturyzacji jest bardzo duża. Według programu restrukturyzacji polskiego mleczarstwa oszacowano minimalne koszty restrukturyzacji sektora mleczarskiego na 16 mld zł, w tym środki niezbędne dla restrukturyzacji gospodarstw produkujących mleko na 13 mld zł. W większości koszty te będą musieli ponieść producenci i przetwórcy mleka (około 70%). Wsparcie inwestycyjne udzielane z budżetu krajowego i środków pomocowych nie będzie większe niż 32% niezbędnych sum. Tusze wołowe W zakresie wprowadzania norm klasyfikacji poubojowej tusz wołowych prawo krajowe zostało zharmonizowane z unijnym przez opracowanie normy klasyfikacji półtusz wołowych. Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z r. w sprawie obowiązku stosowania Polskich Norm wprowadzono do obowiązkowego stosowania polską normę PN-91 A-82001/A2, która określa sposób klasyfikacji tusz wołowych według systemu EUROP. Od tego czasu jest ona stopniowo wprowadzana przez zakłady mięsne. W celu jej rozpowszechnienia organizowane są przez Instytut Przemysłu Mięsnego i Tłuszczowego w Warszawie kursy szkoleniowe klasyfikatorów. Potrzebne jest ustalenie zasad szkolenia klasyfikatorów oraz nadawania i odbierania im uprawnień oraz nadzoru nad służbami klasyfikacyjnymi. Tusze wieprzowe Obowiązek stosowania klasyfikacji EUROP w odniesieniu do tusz wieprzowych (od r.) został wprowadzony w Polsce rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z r. Zagadnienia dotyczące klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP oraz metodyki dysekcji zawarte są w polskiej normie. Wymagane jest dostosowanie prawa w zakresie struktur organizacyjnych nadzoru, atestowania aparatury pomiarowej, funkcjonowania służb klasyfikacyjnych i kontroli, znakowania i kolczykowania oraz monitorowania jakości tusz wieprzowych. Ponadto dużym problemem polskiego sektora mięsnego jest niska mięsność tuczników. Wynosi ona obecnie ok. 46% i w okresie 5-ciu ostatnich lat poprawia się o 0,6% rocznie. Dla porównania w krajach UE mięsność tuczników przekracza 56%. Obecnie polski i z Unii Europejskiej konsument poszukuje chudej wieprzowiny; dlatego problem poprawy mięsności tuczników jest niezwykle pilny. Poprawę jakości tusz można osiągnąć przez odpowiedni dobór ras, systemu żywienia, wieku uboju tuczników oraz stosowanie systemu zapłaty producentowi za jakość dostarczanych tuczników, nie a za ich masę.

6 6 BSiE Przetwórstwo mięsa Obecnie spośród ponad 5,4 tys. firm zajmujących się ubojem zwierząt i przetwórstwem mięsa mniej niż 1% spełnia standardy weterynaryjne obowiązujące w Unii Europejskiej. Na 2796 rzeźni w Polsce unijne wymagania spełnia tylko 19, na 2649 przetwórni mięsa czerwonego unijnym standardom odpowiadają tylko 23 zakłady, a z 79 chłodni zastrzeżeń inspektorów unijnych nie było tylko do 6 obiektów. Wśród koniecznych dostosowań należy wymienić m.in.: doprowadzenie standardu posadzek i ścian oraz połączeń między nimi do stanu pozwalającego na dokładne ich mycie i dezynfekcję, wyeliminowanie krzyżowania się dróg transportowych i przemieszczania personelu z różnych stref, rozdzielenie strefy brudnej od czystej, rozdzielenie magazynu żywca od pomieszczeń uboju, pomieszczeń obróbki mechanicznej od obróbki cieplnej. Potrzebna jest także poprawa wychładzania tusz oraz pomieszczeń rozbioru. Okres przejściowy na spełnienie wymaganych kryteriów do 31 grudnia 2007 r. uzyskało 260 zakładów mięsa czerwonego, 7 zakładów mięsa czerwonego o niskiej wydajności, 3 zakłady mięsne o niskiej wydajności i produkcji mieszanej oraz 7 chłodni. Tylko te zakłady, które usuną niedociągnięcia do 31 grudnia 2007 r. będą mogły dalej prowadzić działalność. W Polsce przemysłowe zakłady mięsne, które dysponują uprawnieniami weterynaryjnymi do eksportu na obszar USA i UE, od kilku lat zaangażowały część swojego potencjału do organizowania i rozwoju stałego zaplecza surowcowego. Bazując na specjalistycznych i dużych gospodarstwach hodowlanych doskonalą system kontraktacyjny, wspierają organizację grup producentów oraz precyzyjniej określają parametry genetyczne i technologiczne zamawianego surowca oraz uzależniają cenę od jakości surowca. Takich zakładów jest jednak bardzo mało. Mięso drobiowe W porównaniach regulacji wspólnotowych i polskich dotyczących mięsa drobiowego stwierdzono, że prawo polskie nie zawiera uregulowań, które odpowiadają regulacjom wspólnotowym dotyczącym organizacji rynku mięsa drobiowego w zakresie klas jakościowych, taryfikacji wagowej, systemu nadzoru i kontroli. Przez wiele lat sprzedaż tuszek drobiowych w Polsce odbywała się bez specjalnego zwracania uwagi na ich cechy jakościowe, między innymi ze względu na ciągłe braki tego towaru. Słabe zainteresowanie handlu i konsumentów jakością tuszek drobiowych było niekiedy wykorzystywane przez producentów do przemycania na rynek drobiu o niskiej jakości. Skutki niedostatecznej podaży mięsa, w tym mięsa drobiowego, były widoczne również w dokumentach określających jakość tych wyrobów. Aktualizacje dokumentów normalizacyjnych z tej branży prowadzone w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zmierzały do uproszczenia wymagań, a czasami nawet do ich obniżania. W latach wymagania jakościowe tuszek drobiowych określała norma branżowa, która w 1984 roku została znowelizowana i jako polska norma PN-84/a Tuszki drobiowe istnieje do dnia dzisiejszego. Obecnie jest ona obligatoryjna na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Przygotowany został w Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 34 ds. Produktów drobiarskich projekt normy PrPN-A Produkty drobiarskie tuszki drobiowe. Celem podjętej nowelizacji była standaryzacja jakościowa całych tuszek drobiu grzebiącego i wodnego gatunków: kura domowa (kurczę, kura, kogut) indyk, perlica, gęś i kaczka, pozyskiwanych w Polsce w rzeźniach będących pod nadzorem służb weterynaryjnych.

7 BSiE 7 Spełnienie wymagań minimalnych określonych w polskiej normie jest uwarunkowane wieloma czynnikami i będzie wymagać maksymalnej staranności i nakładów organizacyjnych i technicznych. Począwszy od dobrej organizacji odchowu ptaków zapewniającej otrzymanie sztuk o wyrównanej masie, poprzez odpowiednie obchodzenie się z ptakami w transporcie i wyładunku, do starannej obróbki poubojowej w rzeźni wszystkie zabiegi mają wpływ na ograniczenie wad tuszki i zapewniają uzyskanie produktu w klasie A. Pięćdziesiąt trzy zakłady mięsa drobiowego niespełniające wymagań strukturalnych dla tego typu zakładów uzyskały okres przejściowy do 31 grudnia 2007 r. na spełnienie wymaganych kryteriów. Polskie władze będą nadzorować indywidualnie przyjęte harmonogramy dostosowania zakładów. Polska będzie przedstawiać roczne raporty na temat postępów poczynionych w każdym zakładzie. Jedynie te zakłady, które do 31 grudnia 2007 r. spełnią wymagane kryteria będą mogły dalej prowadzić działalność. Jaja W porównaniach regulacji wspólnotowych i polskich dotyczących jaj stwierdzono, że mimo podobnych cech charakteryzujących jakość jaj spożywczych w Polsce i w UE, wymagania przyjęte w polskich normach i stosowane symbole klasyfikacji różnią się w stosunku do przepisów Unii Europejskiej. Wprowadzenia do prawa polskiego wymagają zagadnienia klasyfikacji jakościowej, wagowej, obowiązkowego znakowania jaj. Ponadto w normach polskich nie są ujęte uregulowania o charakterze administracyjnym, dotyczące obrotu handlowego, systemu kontroli, sankcji karnych. Innym zagadnieniem, także wymagającym dostosowania jest spełnienie wymagań dotyczących klatek dla drobiu. Czterdzieści cztery zakłady drobiarskie posiadające klatki niespełniające minimalnych wymagań konstrukcyjnych uzyskały okres przejściowy do 31 grudnia 2009 r. na ich użytkowanie i spełnienie wymaganych kryteriów. Pszczelarstwo Polskie rozwiązania w zakresie pszczelarstwa odbiegają od wspólnotowych tylko w niektórych kwestiach. Polskie rozwiązania w zakresie dopuszczalnych zawartości poszczególnych składników oraz rodzaje miodów w prawie polskim to wymagania polskiej normy PN-88/A Wymagania jakościowe UE reguluje Dyrektywa Rady 74/409/EWG i w Polsce należy opracować analogiczne akty prawne. Należy uszczegółowić polska normę poszerzając ją o brakujące rodzaje miodu. Potrzebna jest także stała praca nad poprawą jakości miodu, organizacją skupu oraz dostosowaniem pasiek i zakładów przetwórczych do wymaganych warunków sanitarnych. Rośliny oleiste Wspólnotowe akty prawne dotyczące sektora roślin oleistych nie mają odpowiadających im regulacji w prawie polskim. W związku z powyższym należy wprowadzić akty prawne dotyczące standardów jakości nasion oleistych i ilości oleju i mączek otrzymywanych podczas przetwarzania roślin oleistych. Środki żywienia zwierząt W 2001 r. przyjęta została ustawa o środkach żywienia zwierząt, związana z dostosowaniem polskiego ustawodawstwa do prawa Unii Europejskiej w zakresie produkcji zdrowych i bezpiecznych pasz dla zwierząt.

8 8 BSiE Dotychczas obowiązująca w Polsce ustawa z 13 lipca 1939 r. o nadzorze nad niektórymi środkami żywienia zwierząt nie stawiała wymagań jakościowych takich, jakim powinny odpowiadać dziś produkowane pasze. Nowa ustawa określa zasady wytwarzania i stosowania pasz, dodatków paszowych i prefiksów oraz obrotu nimi oraz sprawowania nadzoru nad tą działalnością. Produkcja i wprowadzanie do obrotu środków żywienia zwierząt będzie wymagało zezwolenia wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii. Zezwolenia te będą wydawane po stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki weterynaryjne oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych o spełnieniu wymagań technicznych i organizacyjnych obowiązujących w zakresie wytwarzania środków żywienia zwierząt. Wytwarzanie środków żywienia zwierząt będzie ewidencjonowane. Główny Lekarz Weterynarii będzie prowadził ewidencję producentów środków żywienia zwierząt. Ustawa nakłada nowe obowiązki na Inspekcję Weterynaryjną i Inspekcję Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych. Wykonanie nowych zadań nałożonych na Inspekcję Weterynaryjną możliwe będzie przy intensyfikacji prac nad tworzeniem struktur organizacyjnych Inspekcji Weterynaryjnej. Ponadto sprawność działania terenowej Inspekcji Weterynaryjnej będzie zależała od rozwoju laboratoriów diagnostycznych, które będą badały pasze. Wykaz laboratoriów diagnostycznych, które będą badały pasze został już opracowany i podany. Konieczne jest prowadzenie dalszych prac dostosowawczych z zakresu: ujednolicenia metod analiz i próbowania, wdrażania zasad dobrej praktyki laboratoryjnej w laboratoriach urzędowej kontroli, stworzenia możliwości współpracy między odpowiednimi laboratoriami urzędowych służb kontroli. Ustawa nakłada także na granicznego lekarza weterynarii obowiązek kontroli granicznej wprowadzanych na polski obszar celny mieszanek paszowych. Nałożenie dodatkowych obowiązków na granicznego lekarza weterynarii musi łączyć się ze wzmocnieniem tej służby. Projekt zobowiązuje producentów pasz do pobierania próbek do badań z każdej serii produkcji i przechowywania ich przynajmniej do dnia upływu okresu ich trwałości, a także udostępniania tych próbek organom nadzorującym. Przechowywanie próbek wymagać będzie specjalnie do tego przystosowanych pomieszczeń. Koszty przechowywania próbek pasz poniesie przedsiębiorca. Przedsiębiorca zapłaci także za przeprowadzenie badań próbek pasz, które inspekcja przeprowadzi w ramach sprawowanego nadzoru. W lutym 2003 r. w Sejmie rozpoczęły się prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o środkach żywienia zwierząt oraz o zmianie niektórych ustaw. Wprowadzenie tej ustawy wynika ze zmian w prawie Unii Europejskiej oraz konieczności zmiany terminu wprowadzenia niektórych przepisów. Projektowana ustawa wprowadza zakaz wytwarzania mieszanek paszowych z materiałów paszowych zawierających substancje niepożądane (w ilości przekraczającej ich dopuszczalną zawartość), reguluje wprowadzenie do obrotu materiałów paszowych typu biobiałka. Do obrotu będą mogły być wprowadzone dodatki paszowe na które uzyskano już zgodę Komisji Europejskiej. Ponadto, utworzona zostanie Komisja do spraw środków żywienia zwierząt, która będzie opiniowała wnioski o wpis produktów do rejestru produktów, a po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej będzie opiniowała wnioski o wpis dodatków paszowych do rejestru prowadzonego przez Komisję UE oraz wnioski o dopuszczenie i stosowanie w żywieniu zwierząt materiałów paszowych z grupy biobiałek. Projektowana ustawa zwiększa nadzór nad obrotem paszami dla zwierząt gospodarskich oraz dostosowuje polskie rozwiązania z tego zakresu do wymogów UE.

9 BSiE 9 Kontrola żywności Produkowana żywność podlega kontroli prowadzonej przez: Inspekcję Sanitarną, Inspekcję Weterynaryjną, Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolnych, Inspekcję Handlową, Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Instytucje uprawnione do czynności kontrolnych w obszarze produkcji i obrotu żywnością muszą mieć ściśle zdefiniowane funkcje oraz zakresy kompetencji. Prace w zakresie zdefiniowania i ustalenia zakresu działalności poszczególnych inspekcji są prowadzone. Ocena stanu bezpieczeństwa żywności, wykonana w 2001 r. przez Zespół powołany przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, wskazuje na satysfakcjonującą koordynację służb kontrolnych na poziomie terenowym, gdzie w przypadku nagłych istotnych zagrożeń wojewoda jest władny skoordynować działania podległych mu organizacyjnie służb i wydać odpowiednie decyzje. Uznano za niezadawalający stan organizacyjny instytucji centralnych oraz koordynację ich działań w dziedzinie bezpieczeństwa żywności. Zaproponowano powołanie Urzędu ds. Żywności i Żywienia, argumentując głównie tym, że w Unii Europejskiej tworzy się obecnie Komitet ds. Żywności i urząd krajowy byłby właściwym dla niego partnerem i pośrednikiem między Komitetem ds. Żywności Unii Europejskiej a polskim rządem. Podstawowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa żywności zostały zmienione przez przyjęcie ustawy z dnia 11 maja 2001 roku o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Celem ustawy jest kompleksowe uregulowanie problematyki bezpieczeństwa żywności i dostosowanie obecnie obowiązującego prawa krajowego w zakresie warunków zdrowotnych żywności i żywienia do ustawodawstwa obowiązującego w Unii Europejskiej. Wprowadzony został podział kompetencji w zakresie nadzoru nad zdrowotną jakością środków spożywczych i wykonywania urzędowej kontroli żywności pomiędzy organami Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej oraz zasady współdziałania tych organów przy wykonywaniu urzędowej kontroli żywności. Inspekcja Weterynaryjna będzie sprawować nadzór nad: miejscami uboju i rozbioru mięsa, zakładami przetwórstwa mięsnego i ubocznych artykułów ubojowych, punktami skupu i zakładami przetwórstwa mięsa zwierząt łownych, zakładami jajczarskimi, przetworem jaj, ryb i innych zwierząt wodnych jak taż mięczaków. Ponadto zajmie się zdrowotnymi aspektami jakości mleka i jego przetworów, warunkami sanitarnymi produkcji mleka i jego przetwarzania oraz wymaganiami sanitarnymi przy przewozie mleka. Nadzór będzie sprawować również nad chłodniami składowymi przechowującymi środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego, jak też nad produkcją lodów zawierających w swoim składzie mleko. Inspekcja będzie kontrolować targowiskową sprzedaż mięsa, jak też przywóz z zagranicy środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego. Ustawa postanawia, że kontrolę wewnętrzną w zakładzie organizuje, prowadzi i koordynuje kierujący zakładem. Jest on obowiązany wdrożyć system HACCP (analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli przy produkcji żywności) uwzględniający specyfikę zakładu. Za produkcję i wprowadzenie do obrotu niewłaściwej żywności przewidziane są sankcje karne grzywny, kary ograniczenia wolności a nawet pozbawienia wolności do lat 3. Ustawa ta została już znowelizowana (Dz. U. 2002, nr 135, poz. 1145). Wprowadzona zmiana porządkuje nazewnictwo z zakresu żywności, likwiduje możliwość znakowania wód mineralnych i źródlanych informacjami dotyczącymi właściwości leczniczych oraz ogranicza obowiązek znakowania środków spożywczych wartością odżywczą tylko do niektórych produktów. Obowiązek wdrażania systemu HCCP nie będzie dotyczył małych przedsiębiorców

10 10 BSiE (określonych w przepisach ustawy Prawo działalności gospodarczej), którzy obowiązani są wdrożyć i stosować zasady dobrej praktyki produkcyjnej i dobrej praktyki higienicznej. Na podstawie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia wydane jest rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie przeprowadzania urzędowej kontroli żywności (Dz. U. 2002, nr 21, poz. 186), które określa sposób i tryb przeprowadzania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej urzędowej kontroli żywności. Kontrola ta będzie obejmowała: stan i sposób użytkowania terenu, zabudowań, pomieszczeń produkcyjnych, socjalnych, maszyn i urządzeń oraz otoczenia zakładu, surowce, dozwolone substancje dodatkowe i substancje pomagające w przetwarzaniu, półprodukty i produkty końcowe, materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, środki czystości i konserwacji urządzeń, a także środki ochrony przed szkodnikami, procesy stosowane przy produkcji lub przetwarzaniu żywności, w tym metody konserwowania żywności, etykiety i sposoby znakowania żywności. Państwowa Inspekcja będzie kontrolować stosowane systemy wewnętrznej kontroli jakości zdrowotnej żywności i przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji lub w obrocie żywnością. Sprawdzi stan higieniczny pracowników i osób biorących udział w procesie produkcji lub w obrocie żywnością. Ponadto, dokona oceny prawidłowości prowadzenia dokumentacji i zapisów dotyczących realizacji zasad dobrej praktyki higienicznej oraz przebiegu procesów technologicznych. Wdrożenie systemu opartego na zasadach HACCP w Polskim przemyśle spożywczym wiąże się z koniecznością podjęcia wielu działań zarówno o charakterze organizacyjnym jak i inwestycyjnym. Wymagane jest udokumentowanie systemu, dostosowanie budynków, ich wyposażenia i otoczenia oraz maszyn i urządzeń do podstawowych wymagań technicznych dotyczących utrzymania higieny. Wdrażanie systemu HACCP w zakładach produkcyjnych, przetwarzających i przygotowujących żywność powinno być poprzedzone wprowadzeniem zasad zarówno dobrej praktyki produkcyjnej jak i dobrej praktyki higienicznej. Pozwala to na uporządkowanie wszystkich spraw związanych z higieną zakładu i przestrzeganiem wymagań prawa w tym zakresie. Zasady dobrej praktyki higienicznej obejmują: utrzymanie higieny pomieszczeń, maszyn, personelu, planów szkoleń i badań lekarskich oraz zapisy potwierdzające wykonanie i nadzór nad działaniami porządkowymi, dotyczące stosowanych środków myjących, czyszczących, dezynfekujących, dezynsekcyjnych, deratyzacyjnych i innych materiałów stosowanych do utrzymania higieny. Wymagania te są obligatoryjne przy produkcji i obrocie środkami spożywczymi. Wymagania dobrej praktyki produkcyjnej dotyczą podstawowych czynników utrzymania higienicznych warunków środowiska, zapobieganie przenikania do zakładu owadów, ptactwa i innych zwierząt, odpowiednich warunków magazynowania sprzętu, substancji chemicznych i produktów spożywczych, zapewnienie odpowiedniego rozmieszczenia maszyn i urządzeń, właściwej wentylacji i oświetlenia zakładu, gospodarki wodno-ściekowej, procedur mycia i dezynfekcji oraz kontroli pracowników związanej z przeciwdziałaniem zakażeniem żywności. Właśnie te podstawowe wymagania nastręczają polskim zakładom spożywczym największe trudności do dostosowania się do wymagań UE. Wiele zakładów musi ponieść duże koszty inwestycyjne na dostosowanie swej infrastruktury.

11 BSiE 11 Owoce i warzywa oraz ich opakowania Normy jakościowe dla owoców i warzyw stosowane w UE zawierają następujące elementy: I. określenie produktu II. postanowienia o jakości A. wymagania minimalne B. podział na klasy jakości III. postanowienia o sortowaniu według wielkości IV. postanowienia o tolerancji A. tolerancje dotyczące jakości B. tolerancje dotyczące wielkości V. postanowienia o pakowaniu A. jednolitość B. pakowanie VI. postanowienia o znakowaniu A. cechy identyfikacyjne B. nazwa produktu C. pochodzenie produktu D. charakterystyka jakości handlowej E. znak urzędowej kontroli jakości (nieobowiązkowo). Kraje Unii Europejskiej stosują normy międzynarodowe nie tylko w obrocie zagranicznym. Niektóre z nich wdrożyły je jako obowiązujące w obrocie wewnątrz Unii Europejskiej z handlem detalicznym włącznie. Zasady standaryzacji w UE ulegają ciągłym zmianom. Zmienia się również zakres ich znaczenia w kontekście wymagań jakościowych w transakcjach handlowych realizowanych przez prywatne organizacje. Normy jakościowe obowiązujące w krajach Unii są traktowane jako wymagania minimalne. Kontrolę stosowania tych minimalnych wymogów prowadzą zazwyczaj służby rządowe. Traktuje się więc te wymagania jako formalne. W praktyce jednak, o jakości owoców i warzyw nabywanych przez konsumentów decydują głównie organizacje handlowe, w tym przede wszystkim supermarkety, które stawiają o wiele wyższe wymagania niż określone w normach. W efekcie czego wewnętrzne regulacje prywatnych organizacji handlowych coraz częściej dominują nad regulacjami rządowymi. Dlatego też wydaje się, że bierne dostosowanie się do norm rządowych może okazać się niewystarczające dla polskich producentów. Rosnąca bowiem konkurencja międzynarodowa powoduje, że potencjalni eksporterzy powinni znać nie tylko formalne wymogi odnośnie jakości produktów i opakowań, ale także normy stosowane w praktyce, które są często ostrzejsze od rządowych. Poniżej przedstawiono przykłady z wybranych krajów UE dotyczące stosowanych norm. Podstawą kontroli jakości i owoców w Niemczech są uregulowania UE. Rynki hurtowe nie prowadzą własnej polityki jakości. W wybranych przypadkach politykę taką próbują prowadzić organizacje producenckie. Najważniejszą rolę w tworzeniu rynkowych standardów jakości odgrywają supermarkety. Wymagania sieci supermarketów w zakresie jakości i sposobu pakowania są o wiele wyższe niż wynikałoby to z norm UE. W ostatnich latach, supermarkety niemieckie coraz bardziej konkurują jakością nie zaś ceną, regulacje UE stają się mniej znaczące w stosunku do wymagań handlowców. W Holandii normy jakościowe tworzone są na trzech szczeblach:

12 12 BSiE krajowym, równoznaczne z regulacjami UE, na poziomie aukcji, które wykorzystują normy UE lecz wprowadzają do wewnętrznego użytku więcej wymagań szczegółowych, dotyczących np. wyglądu produktów, sposobu uprawy (ograniczone stosowanie środków chemicznych), sposobu pakowania i prezentacji. Wymagania te są kontrolowane przez inspektorów akcji, na szczeblu sprzedaży detalicznej, dodatkowe wymagania określają organizacje handlowe. Supermarkety ustalają swoją własną politykę jakości, w kontrolę realizacji tych wymagań włączane są aukcje i rynki hurtowe, czasem supermarkety delegują własnych inspektorów w celu kontrolowania jakości. Podstawą regulacji we Francji są również normy UE. Znaczenie organizacji hurtowych w prowadzeniu polityki jakości jest raczej niskie. Specyfiką rynku francuskiego jest natomiast duża jego segmentacja, a co za tym idzie zróżnicowanie. Wiele spółdzielni prowadzi własną politykę marketingową, a także politykę jakości. W Wielkiej Brytanii obok uregulowań rządowych, egzekwujących normy UE, wzrastające znaczenie ma kontrola jakości prowadzona przez organizacje handlowe. Standardy rynkowe są w przeważającej mierze rezultatem dwustronnych umów między producentami a supermarketami. W Polsce standardy jakościowe owoców i warzyw oraz ich opakowań określają polskie normy lub normy branżowe, obowiązujące jedynie na terytorium Polski. Produkty na eksport są przygotowywane według indywidualnych kontraktów z tym jednak, że od roku 1994 można było stosować również dla większości owoców i warzyw wymagania jakościowe określone w normach OECD. Ocena Komisji Europejskiej W 1998 r. Komisja Europejska w Raporcie o sytuacji i perspektywach rolnictwa w krajach Środkowej i Wschodniej Europy zwróciła uwagę, że w wielu dziedzinach opóźnienia techniczne uniemożliwiają sprostanie unijnym wymogom jakościowym i sanitarnym. Podkreśliła, że inwestycje modernizacyjne są obecnie szczególnie pilnie potrzebne w przetwórstwie i przechowalnictwie owoców i warzyw, w mleczarstwie i przemyśle mięsnym. W opublikowanym w 2002 r. rocznym Raporcie o przygotowaniach Polski do członkostwa, Komisja Europejska wskazała konieczność spełnienia standardów weterynaryjnych i sanitarnych oraz dostosowania zakładów przetwórstwa do wymogów wspólnotowych. Pilnej uwagi wymaga dziedzina weterynarii, bowiem nie powtórzono postępów z poprzedniego roku. Ponadto, jak najszybciej wdrożony musi zostać Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS). W 2003 r. Komisja Europejska przesłała list do Polski, w którym podkreśliła potrzebę nadrobienia opóźnień w przenoszeniu do polskiego prawa unijnych aktów prawnych dotyczących standardów i norm technicznych. Dotyczy to przede wszystkim produktów żywnościowych, w tym zasad ich oznaczania, reguł stosowania takich dodatków jak konserwanty, parametrów materiałów mających styczność z żywnością. Komisja Europejska będzie co trzy miesiące przygotowywać raporty z wypełnienia przez kraj członkowski podjętych zobowiązań. Dokument zawiera tabelę, w której zaznaczono najtrudniejsze kryteria przystąpienia kraju do Unii, stopień dostosowania prawa oraz sposób egzekwowania unijnych regulacji. Projekt dokumentu przygotowany w lutym 2003 r. wskazuje, że Polska musi dołożyć wszelkich starań aby zagwarantować bezpieczeństwo żywności oraz pilnie powinna wzmóc prace nad budową systemu kontroli produkcji żywności IACS.

13 BSiE 13 Podsumowanie Polska, podobnie jak i inne kraje kandydujące, ubiegając się o przystąpienie do Unii Europejskiej zobowiązała się wdrożyć całość przepisów prawnych UE. Polska zobowiązała się do stosowania się do przepisów technicznych i norm UE oraz europejskich norm dotyczących artykułów przemysłowych, rolnych i spożywczych. Prace nad wprowadzeniem wszystkich norm europejskich do zbioru polskich norm są prowadzone jako priorytetowe w Polskim Komitecie Normalizacyjnym. Polska uzyskała okresy przejściowe dotyczące dostosowania strukturalnego dla wskazanych zakładów. Traktat Akcesyjny zawiera wykaz zakładów mięsnych mięsa czerwonego i mięsa białego w okresie przejściowym, w którym wymieniono nazwę zakładu, przepisy, których nie spełnia i ostateczny terminem usunięcia niedociągnięć. Wymienionych zostało 260 zakładów mięsa czerwonego, 53 zakłady mięsa drobiowego, 7 zakładów mięsa czerwonego o niskiej wydajności, 3 zakłady mięsne o niskiej wydajności i produkcji mieszanej, 7 chłodni, 40 zakładów rybnych, 113 zakładów mleczarskich oraz 56 zakładów mleczarskich, które mogą przetwarzać mleko spełniające i niespełniające norm UE. Jedynie te zakłady mięsne, które całkowicie spełnią wymagania do 31 grudnia 2007 r. i zakłady mleczarskie, które spełnią kryteria do 31 grudnia 2006 r. będą mogły dalej prowadzić działalność. Polska będzie przedstawiać roczne raporty na temat postępów poczynionych w każdym z zakładów, a w odniesieniu do zakładów mleczarskich raporty będą składane co sześć miesięcy począwszy od listopada 2004 r. Polsce przyznany został także okres przejściowy do końca 2006 r. na dostosowania strukturalne dla gospodarstw produkujących mleko. Spełnienie przez gospodarstwo minimalnych wymagań w zakresie warunków sanitarnohigienicznych, ochrony środowiska i utrzymania zwierząt stanowić będzie po akcesji wymóg prawny wprowadzenia produktów do obrotu, a jednocześnie warunkować będzie możliwość uzyskania pomocy inwestycyjnej przeznaczonej na dalszy rozwój gospodarstwa. Dostosowania te są kosztowne ale są niezbędne i na ich wprowadzenie pozostało niewiele czasu. Źródła: 1. Berkowska E., Rasz H.: Dostosowanie polskich norm żywnościowych do norm obowiązujących w Unii Europejskiej, KS BSiE, Informacja nr 671, marzec Urban R.: Implikacje dla polskich producentów i przetwórców mięsa wynikające z wdrażania standardów UE, Gospodarka Mięsna, nr 2, Nitecka E.: Stan dostosowania polskiego sektora mleczarskiego do wymagań Unii Europejskiej w zakresie higieny, Przemysł Spożywczy 11/ Seremek-Bulge J., Domańska E.: Stan przygotowań polskiego mleczarstwa do integracji z Unią Europejską, Przegląd Hodowlany 1/ Tyszkiewicz S.: Strategia bezpieczeństwa żywności w Polsce, Gospodarka mięsna, 4/ Nowakowski S.: Dostawa, odbiór i transport mleka surowego, Przemysł Spożywczy 11/ Raport Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej zawierający ocenę stopnia dostosowania prawa polskiego do prawa Unii Europejskiej, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Warszawa Informacja do Raportu Komisji Europejskiej z postępów na drodze zbliżania Polski do członkostwa w UE, Warszawa, 31 sierpnia Atlas standardów jakościowych jabłek według norm OECD z komentarzem, Centrum Naukowo- Wdrożeniowe, SGGW, Warszawa Normy jakościowe na owoce i warzywa, Włoski Instytut Handlu Zagranicznego.

14 14 BSiE 11. Próba rozpoznania wyzwań stojących przed polskim sektorem rolno-spożywczym w związku z integracją z Unią Europejską, FAPA, Warszawa, grudzień Kochańska J., Działalność normalizacyjna w dziedzinie rolno-żywnościowej w CEN i PKN, Normalizacja 4/ Kochańska J.: Zmiany w funkcjonowaniu systemu normalizacyjnego w Polsce, Przegląd Zbożowo- Młynarski, styczeń Dziewulski R., Świstak B.: Raport Komisji Europejskiej o postępach dostosowawczych kandydatów do członkostwa w U., Wspólnoty Europejskie 12/ Ciepielewska M.: Komisja Europejska o przyszłości polskiego rolnictwa. Wspólnoty Europejskie 1/ Król. M.: Raport Roczny Komisji Europejskiej na temat postępów Polski na drodze do UE i stanowisko Rządu RP w tej sprawie, Wspólnoty Europejskie 1/ Jurczak M.E.: Jakość higieniczna mleka surowego w zakładach mleczarskich, Przegląd Hodowlany 3/ Anders.E.: Kryteria oceny jakości tuszek drobiowych w nowej polskiej normie. Gospodarka mięsna 2/ Marcinek J.: Pięć lat działalności Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Normalizacja 1/ Ustawa z dnia 12 września o normalizacji. Dz. U r., Nr 169, poz Zientek-Varga J.: Miód na wagę sukcesu, Boss Rolnictwo, 3/2003 r. 22. Szanse i zagrożenia rynku wieprzowiny po przystąpieniu do Unii Europejskiej, FAPA, W ocenie Unii Europejskiej, Polskie zaległości, Rynki Zagraniczne, dn Bielecki J.: Listy ostrzegawcze z Brukseli, Najwięcej uwag do Polski, Rzeczpospolita, dn r. 25. Synowiec E.: Raport okresowy Komisji Europejskiej w sprawie postępów Polski na drodze do członkostwa w UE. Wspólnoty Europejskie, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, 10/ Raport z realizacji w 2001 r. Narodowego Programu Przygotowania do Członkostwa, Wspólnoty Europejskie, nr 2/2002 r. 27. Integracja z Unią Europejską, Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa, Ministerstwo Rolnictwa, 2002 r.

Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja. Warszawa 8-9.12.2011r.

Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja. Warszawa 8-9.12.2011r. Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja Warszawa 8-9.12.2011r. Najniższy poziom produkcji i przetwórstwa rolno - spożywczego SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIA oraz DZIAŁALNOŚĆ MARGINALNA, LOKALNA I OGRANICZONA

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii Wytwarzanie mięsa i produktów mięsnych w zakładach o małej zdolności produkcyjnej, krajowe regulacje obowiązujące w Polsce, kontrola i przejrzystość łańcucha produkcyjnego Janusz Związek Główny Lekarz

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 3 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 2

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 3 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 2 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 3 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 2 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo mięsne 1.1. Mięso jako surowiec do przetwórstwa 1.2. Ubój zwierząt

Bardziej szczegółowo

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu towaroznawstwa żywności 1.2. Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1)

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898. Art. 1. Ustawa określa zadania i właściwość organów i jednostek

Bardziej szczegółowo

Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności

Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności W roku 2013 objętych nadzorem było 33188 obiektów w tym: - 1695 obiektów produkcji żywności, - 19458 obiektów obrotu żywnością,

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na:

Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na: Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na: Studium Specjalizacyjne: dziedzina weterynarii Nr 15 - Higiena zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego Krajowy Kierownik Specjalizacji Nr 15 Prof.

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 grudnia 2014 r. Poz. 1722 USTAWA z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Dziennik Ustaw Nr 94 7858 Poz. 607 607 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Na podstawie art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku

System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku Iwona Zawinowska Biuro Bezpieczeństwa Żywności Pochodzenia Zwierzęcego GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

22.12.2005 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 338/83

22.12.2005 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 338/83 22.12.2005 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 338/83 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR. 2076/2005 z dnia 5 grudnia 2005 r. ustanawiające środki przejściowe do celów wdrożenia rozporządzeń (WE) nr 853/2004,

Bardziej szczegółowo

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Przemysł spożywczy jest jednym z ważniejszych działów gospodarki. Jego udział

Bardziej szczegółowo

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 2 Instytucją zajmującą się kwestiami norm technicznych i jakościowych oraz ich standaryzacją jest Koreańska Agencja Standardów i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

Wymagania przy eksporcie produktów pochodzenia zwierzęcego do krajów Unii Celnej. Iwona Zawinowska Warszawa, dn. 7 grudnia 2012 r.

Wymagania przy eksporcie produktów pochodzenia zwierzęcego do krajów Unii Celnej. Iwona Zawinowska Warszawa, dn. 7 grudnia 2012 r. Wymagania przy eksporcie produktów pochodzenia zwierzęcego do krajów Unii Celnej Iwona Zawinowska Warszawa, dn. 7 grudnia 2012 r. 1 Przepisy dotyczące towarów podlegających weterynaryjnej kontroli: Przepisy

Bardziej szczegółowo

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA Na terenie województwa lubelskiego nadzór sanitarny nad zakładami żywieniowożywnościowymi sprawuje w poszczególnych powiatach 20 Powiatowych

Bardziej szczegółowo

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r.

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r. Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r.

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET-43/zrd/kraj (zakład rozbioru drobiu)

LISTA KONTROLNA SPIWET-43/zrd/kraj (zakład rozbioru drobiu) pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET43/zrd/kraj (zakład rozbioru drobiu) Data rozpoczęcia/zakończenia

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż bezpośrednia Działalność Marginalna, Lokalna i Ograniczona Rzeźnie i Zakłady o małej zdolności produkcyjnej

Sprzedaż bezpośrednia Działalność Marginalna, Lokalna i Ograniczona Rzeźnie i Zakłady o małej zdolności produkcyjnej Sprzedaż bezpośrednia Działalność Marginalna, Lokalna i Ograniczona Rzeźnie i Zakłady o małej zdolności produkcyjnej Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Lublinie Rozporządzenie (WE) nr 178/2002, ustanawiające

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 Spis treści WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 1.1. Podstawowe pojęcia towaroznawstwa 12 1.2. Towar 14 1.2.1. Podział towaroznawstwa 14 1.2.2. Przydatność wiedzy o towarach w pracy w handlu 15

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie żywności ekologicznej. Renata Lubas

Oznakowanie żywności ekologicznej. Renata Lubas Oznakowanie żywności ekologicznej Renata Lubas Postawy polskich konsumentów wobec żywności ekologicznej Postawy polskich konsumentów wobec żywności ekologicznej Motywy zakup żywności ekologicznaj walory

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Program. Termin realizacji: 15-16.12.2014r, 25-26.03.2015r, 30-31. 03. 2015r, 14-15.05.2015r

Program. Termin realizacji: 15-16.12.2014r, 25-26.03.2015r, 30-31. 03. 2015r, 14-15.05.2015r Program Nazwa formy edukacyjnej: Przetwórstwo na poziomie gospodarstwa rolnego warunkiem dywersyfikacji dochodu rodzin rolniczych (zboża, owoce, mięso i mleko) oraz podstawy sprzedaży bezpośredniej Termin

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa.

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa. ANKIETA Informacje podane w niniejszej ankiecie mają charakter poufny i zostaną wykorzystane wyłącznie na potrzeby realizacji projektu TRAFOON. Analiza zawartych treści będzie pomocna w określeniu najistotniejszych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Powyższy artykuł określa kto jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu produktu kosmetycznego. Może to być producent, dystrybutor lub importer.

Powyższy artykuł określa kto jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu produktu kosmetycznego. Może to być producent, dystrybutor lub importer. Wprowadzanie produktów kosmetycznych do obrotu Przepisy prawa dotyczące wprowadzania kosmetyków do obrotu w Polsce reguluje ustawa z dnia 30 marca 2001 roku o kosmetykach (Dz.U. Nr 42, poz. 473 ze zm.).

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż produktów żywnościowych nieprzetworzonych i. przetworzonych - przez rolnika. Regulacje prawne

Sprzedaż produktów żywnościowych nieprzetworzonych i. przetworzonych - przez rolnika. Regulacje prawne Sprzedaż produktów żywnościowych nieprzetworzonych i przetworzonych - przez rolnika. Regulacje prawne O czym musi wiedzieć producent - rolnik? Jednym ze sposobów zwiększenia dochodów, które cieszą się

Bardziej szczegółowo

SYLABUS PRZEDMIOTU. Założenia i cele przedmiotu

SYLABUS PRZEDMIOTU. Założenia i cele przedmiotu SYLABUS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu: TOWAROZNAWSTWO SUROWCÓW I PRODUKTÓW ZWIERZĘCYCH Katedra/Wydział: Katedra Hodowli Małych Ssaków i Surowców Zwierzęcych Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt Kierownik

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Cel i przeznaczenie kredytu

Rozdział I. Cel i przeznaczenie kredytu ączni1 do zarządzenia Nr.../2010 Prezesa ARiMR z dnia... Dział XII Warunki i zasady udzielania kredytów na realizację inwestycji w ramach Branżowego programu mleczarstwa - symbol nbr15 - program branżowy

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Definicja i zakres pojęcia technologia 1.2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej zamawiającego: www.zsip.piwniczna.iap.pl; www.bip.powiat.nowy-sacz.pl

Adres strony internetowej zamawiającego: www.zsip.piwniczna.iap.pl; www.bip.powiat.nowy-sacz.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsip.piwniczna.iap.pl; www.bip.powiat.nowy-sacz.pl Piwniczna-Zdrój: ZAKUP I DOSTAWA ARTYKUŁÓW

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1do zarządzenia nr 3 Powiatowego Lekarza Weterynarii w Radomsku z dnia 7 sierpnia 2014 r. INSTRUKCJA

Załącznik nr 1do zarządzenia nr 3 Powiatowego Lekarza Weterynarii w Radomsku z dnia 7 sierpnia 2014 r. INSTRUKCJA Załącznik nr 1do zarządzenia nr 3 Powiatowego Lekarza Weterynarii w Radomsku z dnia 7 sierpnia 2014 r. INSTRUKCJA Powiatowego Lekarza Weterynarii w Radomsku z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie wyznaczania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: TOWAR JAKO PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw

USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 135, poz. 1145, Nr 208,

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli:

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli: pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia

Bardziej szczegółowo

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2014 r.

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2014 r. Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2014 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż produktów żywnościowych nieprzetworzonych i. przetworzonych - przez rolnika. Regulacje prawne

Sprzedaż produktów żywnościowych nieprzetworzonych i. przetworzonych - przez rolnika. Regulacje prawne Sprzedaż produktów żywnościowych nieprzetworzonych i przetworzonych - przez rolnika. Regulacje prawne O czym musi wiedzieć producent - rolnik? Jednym ze sposobów zwiększenia dochodów, które cieszą się

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne nadzór sprawowany przez IW

Rolnictwo ekologiczne nadzór sprawowany przez IW Rolnictwo ekologiczne nadzór sprawowany przez IW Jakub Dyba Biuro Pasz, Farmacji i Utylizacji Główny Inspektorat Weterynarii Jachranka, maj/czerwiec 2012 r. Akty prawne Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r.

Bardziej szczegółowo

Żywność: Prawo UE: 2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

Żywność: Prawo UE: 2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych Żywność: Prawo UE: 1.Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Zakład Rachunkowości, Rynków Finansowych i Towarowych w Gospodarce Żywnościowej Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY

GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY Departament Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia W związku z e-mailem Pana Grzegorza Ignaczewskiego w sprawie rejestracji gospodarstw rolnych prowadzących produkcję roślinną,

Bardziej szczegółowo

Warszawa: P-10-ŻYWNOŚĆ-2015 na dostawę żywności Numer ogłoszenia: 215436-2015; data zamieszczenia: 20.08.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: P-10-ŻYWNOŚĆ-2015 na dostawę żywności Numer ogłoszenia: 215436-2015; data zamieszczenia: 20.08.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ipzp.pl Warszawa: P-10-ŻYWNOŚĆ-2015 na dostawę żywności Numer ogłoszenia: 215436-2015; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego)

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) Produkcja pierwotna obejmuje działalność na poziomie gospodarstw

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 lipca 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 lipca 2006 r. Dz.U.06.128.900 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 lipca 2006 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem u dzikich ptaków wysoce zjadliwej grypy ptaków d. pomoru

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2014 r.

USTAWA z dnia 2014 r. Projekt USTAWA z dnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych o swobodzie działalności gospodarczej oraz o bezpieczeństwie żywności i żywienia Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia mgr inż. Sławomir Wilczyński Polski Komitet Normalizacyjny OBSZAR ZHARMONIZOWANY W UE OBSZAR NIE ZHARMONIZOWANY W UE Dyrektywy UE ( prawo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO

PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO NR DZIAŁU SZCZEGÓŁOWE CELE KSZTAŁCENIA (słuchacz powinien umieć) HASŁA PROGRAMOWE MATERIAŁ NAUCZANIA ĆWICZENIA 1 2 3 4 I - definiować składniki pokarmowe; - opisywać funkcje

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ Sprzedaż bezpośrednia Sprzedaż bezpośrednia oraz sprzedaż marginalna lokalna i ograniczona -sprzedaż produktów rolniczych konsumentowi, z pominięciem

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej. Informacja.

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej. Informacja. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej i w Polsce Czerwiec 1997 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 489 BSE 1 1.

Bardziej szczegółowo

I. CZĘŚĆ OGÓLNA OCENA

I. CZĘŚĆ OGÓLNA OCENA pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET57/rhga (wyładunek i miejsca prezentacji rynek hurtowy, giełda i aukcja

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach

USTAWA z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach Kancelaria Sejmu s. 1/33 USTAWA z dnia 22 lipca 2006 r. 1), 2) o paszach 1) Niniejszą ustawą zmienia się: ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, ustawę z dnia 18 grudnia 2003

Bardziej szczegółowo

Umocowania prawne działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie dopalaczy

Umocowania prawne działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie dopalaczy Umocowania prawne działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie dopalaczy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Mielcu Mielec, 12.10.2010r. Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych EDYTA WACŁAWIK Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych Tematem mojej pracy jest Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych. Dlaczego? Bo każdy z nas spożywa żywność i na co dzień ma z

Bardziej szczegółowo

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Produkty tradycyjne i regionalne - wprowadzanie do obrotu i wydawanie świadectw jakości Ustawa o jakości handlowej

Bardziej szczegółowo

Kompetencje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie suplementów diety kontrola

Kompetencje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie suplementów diety kontrola Kompetencje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie suplementów diety kontrola Departament Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia Główny Inspektorat Sanitarny 1 Obowiązujące przepisy prawne dotyczące

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 2 Szwajcaria zajmuje 23. miejsce jako partner handlowy Polski. W handlu między Polską a Szwajcarią utrzymuje się trend zmniejszania różnicy wartości między eksportem

Bardziej szczegółowo

Eisenstadt 25-29 czerwca 2012

Eisenstadt 25-29 czerwca 2012 Eisenstadt 25-29 czerwca 2012 Warsztaty doskonalące w higienie mięsa i produktów mięsnych Hotel Burgenland Eisenstadt Udział wzięło 26 osób z 20 krajów Nr.rozp Tytuł Wersja skonsolidowana Regulacja rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

TOWAR JAKO PRZEDMIOT HANDLU

TOWAR JAKO PRZEDMIOT HANDLU 1 Plan zajęć dydaktycznych dla klasy I na rok szkolny. TOWAR JAKO PRZEDMIOT HANDLU Kwalifikacja A.18 Prowadzenie sprzedaży Zawód: technik handlowiec 522305, technik księgarstwa 522306, sprzedawca 522301

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r.

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r. Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych Bronisze, 04.12.2015 r. 1 Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 2 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW 1 . USTAWA O PASZACH Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. 2014

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 września 2001 r.

USTAWA z dnia 6 września 2001 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 6 września 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 126, poz. 1382. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 398 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 398 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 398 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

PIW.DK.032/10/2014 Brzeg, 12.06.2014 r.

PIW.DK.032/10/2014 Brzeg, 12.06.2014 r. PIW.DK.032/10/2014 Brzeg, 12.06.2014 r. Działania Inspekcji Weterynaryjnej w Powiecie Brzeskim w 2013 r. w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia ludzi oraz ograniczania strat gospodarczych I W 2013

Bardziej szczegółowo

MAŁGORZATA SEROKA K OŃSKOWOLI

MAŁGORZATA SEROKA K OŃSKOWOLI WYSTĘPUJĄCE PROBLEMY PRZY PRODUKCJI ŻYWNOŚCI ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH ROZWIĄZANIA NA PRZYKŁADZIE FUNKCJONUJĄCYCH PRZETWÓRNI W GOSPODARSTWACH WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO MAŁGORZATA SEROKA LUBELSKI OŚRODEK DORADZTWA

Bardziej szczegółowo

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2015 r.

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2015 r. Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2015 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2015 r.

Bardziej szczegółowo

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej Beata Pietrzyk Dyrektor Biura Certyfikacji 1 Wstęp W Polsce wzrasta

Bardziej szczegółowo

Telefon. E-mail Telefon E-mail

Telefon. E-mail Telefon E-mail Formularz nr P-02/2-3-D Biocert Małopolska Sp. z o.o. ul.lubicz 25A, 31-503 Kraków OPIS JEDNOSTKI wnioskodawcy / podwykonawcy [Import i wprowadzanie produktów do obrotu] Obligatoryjny formularz wypełniany

Bardziej szczegółowo

PRZETWÓRSTWO WŁASNYCH PŁODÓW ROLNYCH W GOSPODARSTWIE EKOLOGICZNYM

PRZETWÓRSTWO WŁASNYCH PŁODÓW ROLNYCH W GOSPODARSTWIE EKOLOGICZNYM WSPÓŁPRACA SIĘ OPŁACA ROLNICTWO I PRZETWÓRSTWO EKO-ROLNICZE 5 listopada 2015, Stara Kiszewa dr inż. Urszula SOŁTYSIAK Certyfikacja produkcji i przetwórstwa w rolnictwie ekologicznym PRZETWÓRSTWO WŁASNYCH

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.szkola-sobolew.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.szkola-sobolew.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.szkola-sobolew.pl Sobolew: Zakup i dostawę artykułów żywnościowych do Zespołu Szkół w Sobolewie

Bardziej szczegółowo

Mińsk Mazowiecki: Dostawa produktów żywnościowych do stołówki szkolnej przy Szkole Podstawowej nr 5 im. Józefa Wybickiego w Mińsku Mazowieckim na rok

Mińsk Mazowiecki: Dostawa produktów żywnościowych do stołówki szkolnej przy Szkole Podstawowej nr 5 im. Józefa Wybickiego w Mińsku Mazowieckim na rok Mińsk Mazowiecki: Dostawa produktów żywnościowych do stołówki szkolnej przy Szkole Podstawowej nr 5 im. Józefa Wybickiego w Mińsku Mazowieckim na rok 2015 Numer ogłoszenia: 246467-2014; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o organizacji rynku rybnego (druk nr 394)

Opinia do ustawy o organizacji rynku rybnego (druk nr 394) Warszawa, dnia 9 grudnia 2008 r. Opinia do ustawy o organizacji rynku rybnego (druk nr 394) I. Cel i przedmiot ustawy Celem uchwalonej na posiedzeniu Sejmu w dniu 5 grudnia ustawy o organizacji rynku rybnego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 lutego 2016 r. Poz. 141 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych

Bardziej szczegółowo

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce MEMO OKUCIA BUDOWLANE OZNACZONE CE Oznakowanie CE: Dlaczego? GŁÓWNE CELE Oznakowanie CE definiuje jasne i konkretne cele bezpieczeństwa. Cele które są korzystne zarówno dla producentów, pośredników jak

Bardziej szczegółowo

z dnia 24 listopada 2014 r. Krotoszyn,.

z dnia 24 listopada 2014 r. Krotoszyn,. Zał. Nr 2 do Ogłoszenia PLW w Krotoszynie z dnia 24 listopada 2014 r. Krotoszyn,... /imię i nazwisko wnioskodawcy/.. /adres zamieszkania/. dowód osobisty nr NIP PESEL.. tel.. Powiatowy Lekarz Weterynarii

Bardziej szczegółowo

Część I wprowadzanie suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności wzbogacanej.

Część I wprowadzanie suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności wzbogacanej. Część I wprowadzanie suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności wzbogacanej. Zasady wprowadzania po raz pierwszy do obrotu suplementów diety, środków spożywczych

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych.

Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI WNIOSEK O DOFINANSOWANIE REALIZACJI PROJEKTU W ZAKRESIE DZIAŁANIA "POPRAWA PRZETWÓRSTWA I MARKETINGU ARTYKUŁÓW ROLNYCH" Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu

Bardziej szczegółowo

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania.

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Polskie przepisy wprowadzające uregulowania UE - OBSZAR REGULOWANY - budownictwo Ustawa Prawo Budowlane z dnia 7 lipca1994

Bardziej szczegółowo

TESCO (POLSKA) Sp. z o.o. ul. Kapelanka 56 30-347 Kraków

TESCO (POLSKA) Sp. z o.o. ul. Kapelanka 56 30-347 Kraków WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.98.2013 ZPO Poznań, dnia grudnia 2013 r. TESCO (POLSKA) Sp. z o.o. ul. Kapelanka 56 30-347 Kraków

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do obrotu żywności regionalnej i tradycyjnej (POLAGRA-Smaki Regionów 2012) Główny Lekarz Weterynarii Janusz Związek

Wprowadzenie do obrotu żywności regionalnej i tradycyjnej (POLAGRA-Smaki Regionów 2012) Główny Lekarz Weterynarii Janusz Związek Wprowadzenie do obrotu żywności regionalnej i tradycyjnej (POLAGRA-Smaki Regionów 2012) Główny Lekarz Weterynarii Janusz Związek Podział zakładów produkujących na małą skalę Sprzedaż bezpośrednia produkty

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok MONITORING I URZĘDOWA KONTROLA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW

Bardziej szczegółowo

Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych.

Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych. WNIOSEK O DOFINANSOWANIE REALIZACJI PROJEKTU W ZAKRESIE DZIAŁANIA POPRAWA PRZETWÓRSTWA I MARKETINGU ARTYKUŁÓW ROLNYCH Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych. Data

Bardziej szczegółowo

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy.

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. UZASADNIENIE Projekt ustawy o zmianie ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw dokonuje nowelizacji obowiązującej obecnie ustawy z dnia 22 czerwca

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE ZAMÓWIENIA.

OGŁOSZENIE ZAMÓWIENIA. OGŁOSZENIE ZAMÓWIENIA. Dostawa produktów żywnościowych w 2015 r. do Miejskiego Przedszkola nr 15 w Oświęcimiu. Postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie zapytania ofertowego zapytanie o cenę. SEKCJA

Bardziej szczegółowo