PLAN WYKŁADU OPTYMALIZACJA GLOBALNA HISTORIA NA CZYM BAZUJĄ AG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PLAN WYKŁADU OPTYMALIZACJA GLOBALNA HISTORIA NA CZYM BAZUJĄ AG"

Transkrypt

1 PLAN WYKŁADU OPTYMALIZACJA GLOBALNA Wykład 2 dr inż. Agnieszka Bołtuć Historia Zadania Co odróżnia od klasycznych algorytmów Nazewnictwo Etapy Kodowanie, inicjalizacja, transformacja funkcji celu Selekcja Skalowanie funkcji przystosowania HISTORIA Lata 50 prace biologów (Barricelli, Fraser) nad symulacją procesów biologicznych, 1962 zastosowanie AG do zagadnień sztucznej adapatacji (J. Holland) 1967 AG grający w prostą grę (Bagley) 1970 systemy rozpoznające np. twarze ludzkie, 1971 J. Holland wydaje pierwszą pracę o zastosowaniu AG do optymalizacji funkcji 1975 Adaptation in Natural and Artificial Systems, John Holland (profesor z Uniwersytetu Michigan, Stany Zjednoczone) NA CZYM BAZUJĄ AG Naśladują procesy zachodzące w przyrodzie, Naśladują procesy ewolucji biologicznej, Odzwierciedlają dobór naturalny oraz dziedziczność, Łączą w sobie ewolucyjna zasadę przeżycia ż najlepiej przystosowanych z systematyczną, choć zrandomizowaną wymianą informacji tworząc metodę obdarzoną dozą ludzkiej pomysłowości, 1

2 AG KONTRA KLASYCZNE METODY AG nie przetwarza bezpośrednio parametrów zadania, ale ich zakodowana postać AG prowadzą poszukiwania nie z pojedynczego punktu, lecz pewnej populacji, AG korzystają jedynie z funkcji celu bez pochodnych i innych informacji, AG stosują probabilistyczne, a nie deterministyczne reguły wyboru. HISTORIA O KRÓLICZKACH WG. MICHALEWICZA W każdej chwil mamy jakąś populację królików. Niektóre z nich są szybsze i sprytniejsze od innych. Szybsze i sprytniejsze króliki mają większą szansę umknięcia przed lisem. Wobec tego więcej ich przeżywa, aby zrobić to, co króliki robią najlepiej, a mianowicie nowe króliki. Oczywiście, niektóre z wolniejszych i głupszych królików też przeżyją, bo mają szczęście. Ta ocalała populacja królików wydaje potomstwo. Jest ono dobrą mieszaniną materiału genetycznego. Niektóre wolne króliki krzyżują się z szybkimi, niektóre szybkie z szybkimi, nie które sprytne z głupimi itd. A do tego natura dorzuca od czasu do czas dziką kartę", wprowadzając mutację do genetycznego materiału królików. Urodzone w wyniku takiego procesu króliki będą (średnio) szybsze i sprytniejsze niż te z początkowej populacji, ponieważ szybsi i sprytniejsi rodzice umknęli przed lisami. NAZEWNICTWO Populacja zbiór osobników o pewnej liczebności (rozwiązań) Osobniki zakodowane w postaci chromosomów zbiory parametrów zadania, czyli rozwiązania zadania, czy też punkty przestrzeni poszukiwań, Chromosom - łańcuchy, czy też ciągi kodowe, to uporządkowane ciągi genów, Gen - pojedynczy element genotypu, w szczególności chromosomu, Genotyp - zespół chromosomów danego osobnika. Czyli osobnikami mogą być genotypy lub pojedyncze chromosomy, najczęściej genotyp składa się z jednego chromosomu osobnik haploidalny. NAZEWNICTWO Fenotyp - to zestaw wartości odpowiadający danemu genotypowi, Allel wartość danego genu, Locus pozycja wskazująca miejsce położenia danego genu w chromosomie, Generacja kolejna iteracja w AG, Pokolenie nowa populacja (wynik generacji), Funkcja przystosowania miara dostosowania osobnika do populacji. 2

3 NAZEWNICTWO KONTRA KRÓLICZKI Króliczek osobnik Populacja króliczków populacja Funkcja przystosowania określenie czy szybki czy wolny Selekcja słabe ł osobniki giną Krzyżowanie tworzenie nowych, wydawanie potomstwa Mutacja dzika karta SCHEMAT KLASYCZNEGO AG Simple Genetic Algorithm (SGA) by Holland Start Kodowanie Inicjalizacja Ocena przystosowania Reprodukcja Czy stop? Stop Operatory genetyczne Ocena przystosowania Nowa populacja Sukcesja ETAPY SGA Kodowanie i Inicjalizacja utworzenie populacji początkowej przez losowy wybór ustalonej liczby chromosomów w odpowiednim kodzie, Ocena przystosowania obliczenie funkcji przystosowania, im większa wartość tym lepiej przystosowany, KRYTERIUM STOPU Otrzymano wartość żądaną lub z żądaną dokładnością, Założona z góry liczba iteracji lub czas, Gdy kolejne iteracje nie wpływają na wyniki. Reprodukcja wybór chromosomów, które będą brały udział w tworzeniu nowej populacji, największe szanse mają te najlepiej przystosowane. 3

4 KODOWANIE W SGA Kodowanie wpływa na sposób przeszukiwania przestrzeni rozwiązań, Sposób zakodowania w chromosomie informacji o proponowanym p rozwiązaniu ą wydatnie wpływa py na szybkość i jakość znajdowanych wyników, Każde możliwe rozwiązanie optymalizowanego problemu przedstawiamy w postaci chromosomu, W SGA będzie to kodowanie binarne ciągi zerojedynkowe zapisane na dowolnej liczbie bitów. KODOWANIE BINARNE Polega na zastąpieniu zmiennej decyzyjnej zadania poprzez jej reprezentację binarną: Zakres zmienności ś i[ [a,b], Rozdzielczość (liczba genów), Sposób rozkładu zmiennych w przedziale. x d * D a+ 2 1 p = n D długość przedziału (b-a) n- liczba bitów d wartość dziesiętna z łańcucha binarnego KODOWANIE BINARNE - PRZYKŁADY Zad. 1 Mamy funkcję F(x). Należy zakodować liniowo zmienną decyzyjną tej funkcji w przedziale <0,31> na 5 bitach. KODOWANIE BINARNE - PRZYKŁADY F(x)=x 2-1, <60,150>, kodowanie liniowe na 5 bitach Zad. 2 Mamy funkcję F(x). Należy zakodować liniowo zmienną decyzyjną tej funkcji w przedziale <-5,7> na 5 bitach. przystosowanie względne= Plik.xls f f *100 lub f f 4

5 KODOWANIE - DOKŁADNOŚĆ można założyć dokładność wartości dziesiętnych otrzymywanych po przekształceniu z systemu binarnego, jest ona zależna od dziedziny zmienności x np. 6 miejsc po przecinku dla przedziału <-1,2> obliczamy dl*10 6 = 3* = x <= <2 x = < <2 22 = INICJALIZACJA Losowanie populacji początkowej zakodowanej w wybrany sposób, Dobór odpowiedniej liczby osobników: jeśli zbyt mało ł utkniemy w minimach i lokalnych l jeśli zbyt dużo duży koszt działania programy Odp. Rozdzielczość dla żądanej dokładności wynosi 22 OCENA PRZYSTOSOWANIA Ocena przystosowania polega na obliczeniu wartości funkcji przystosowania dla każdego chromosomu. Im większa wartość funkcji, tym lepszy chromosom. W zadaniach optymalizacyjnych funkcją przystosowania jest zwykle optymalizowana funkcja. W teorii sterowania funkcją przystosowania może być funkcja błędu, w teorii gier funkcja kosztu, etc. Zakłada się, że problem optymalizacji jest problemem poszukiwania maksimum funkcji i że funkcja przystosowania jest funkcją przyjmującą wartości nieujemne. Jeżeli pierwotna funkcja nie spełnia tych założeń, trzeba ją poddać odpowiedniej transformacji. TRANSFORMACJA FUNKCJI CELU g(x)=f(x)+ C min g(x)= C max -f(x) 5

6 REPRODUKCJA Zadaniem jest wybór osobników, które wezmą udział w tworzeniu następnego pokolenia, Tak jak w naturalnej selekcji im lepiej przystosowany (większa wartość funkcji przystosowania) tym większe szanse, Rodzaje: losowa gdy wszyscy mają jednakowe prawdopodobieństwo przejścia, proporcjonalna gdy prawdopodobieństwo przejścia zależy od wartości funkcji przystosowania. METODA RULETKI Symulacja odpowiednio wykalibrowanej tarczy obrotowej ruletki, Każdy chromosom ma swój odpowiednik na ruletce o wielkości takiej jak wartość funkcji przystosowania, tzn. f p s = *100 lub f = f f Proces selekcji oparty jest na n-krotnym uruchomieniu ruletki (n-liczba osobników) i wyborze za każdym razem jednego osobnika, Niektóre będą wybrane częściej, inne raz, jeszcze inne wcale. p s METODA RULETKI - IMPELMENTACJA Dla każdego chromosomu obliczamy tzw. dystrybuantę q = i i p s j j= 1 Losujemy liczbę r z przedziału ł <0,1> 01 lub <0,100> 0100 Wybieramy chromosom i-ty dla którego q < r i 1 q i WADY REPRODUKCJI RULETKOWEJ W bezpośredni sposób może być stosowana jedynie do szukania maksimum funkcji, Osobniki o zbyt małej funkcji przystosowania mogą być zbyt szybko zostać usunięte co doprowadzi do przedwczesnej zbieżności, Skalowanie funkcji przystosowania 6

7 SKALOWANIE FUNKCJI PRZYSTOSOWANIA - CELE Zapewnienie odpowiedniego poziomu konkurencji podczas wykonywania algorytmu, Zapobieganie przed dominowaniem w selekcji niewielkiej liczby superosobników poprzez zmniejszenie wartości funkcji celu zapobieganie i przedwczesnej zbieżności, ż ś i W fazach późniejszych gdy skład populacji jest bardziej jednorodny, poziom konkurencji między osobnikami spada i mamy do czynienia z błądzeniem algorytmu, wówczas należy powiększyć wartości funkcji celu, aby uwydatnić różnice pomiędzy członkami populacji zapobieganie błądzeniu. SKALOWANIE FUNKCJI PRZYSTOSOWANIA Skalowanie liniowe F =af+b a,b dobieramy tak aby średnia wartość funkcji F była równa średniej wartości F, a maksymalna wartość F była wielokrotnością średniej wartości funkcji przystosowania Współczynnik wielokrotności przyjmuje się często pomiędzy 1.2 a 2 Należy uważać aby skalowanie nie doprowadziło do powstania ujemnych wartości funkcji przystosowania SKALOWANIE FUNKCJI PRZYSTOSOWANIA Skalowanie liniowe zapewnia, że przeciętny osobnik otrzymuje przeciętnego potomka, a najlepszy tylu ile wynosi założona krotność, Skalowanie liniowe daje dobre rezultaty oprócz przypadków pojawiania się ujemnej wartości funkcji przystosowania, gdy nie może być stosowane, najczęściej ta cecha pojawia się w końcowych fazach działania algorytmu, gdy większość ma wysoką wartość funkcji przystosowania ale jest kilku osobników z mała wartością. SKALOWANIE FUNKCJI PRZYSTOSOWANIA Obcinanie typu sigma ' F = F + ( F cσ ) F - średnia wartość funkcji przystosowania c - mała liczba naturalna (1-5) - odchylenie standardowe w populacji σ Wszystkie wartości ujemne F zamienia się na 0. 7

8 SKALOWANIE FUNKCJI PRZYSTOSOWANIA Skalowanie potęgą F =F k k bliskie 1, np. k=1.005 Może ulegać jednak zmianie w trakcie przebiegu i jest zależny od problemu. REPRODUKCJA RANKINGOWA Każdemu osobnikowi nadawana jest pewna wartość zależna od jego położenia na liście posortowanej względem funkcji przystosowania, tzw. ranga (r), Cechy: zmniejsza przewagę najlepszych rozwiązań, gdy jest zbyt duża i zwiększa przewagę jeśli jest zbyt mała, może być stosowana do żądań poszukiwania minimum i maksimum. REPRODUKCJA RANKINGOWA Istnieją różne funkcje pozwalające określić prawdopodobieństwo wylosowania osobnika. Dla liniowej metody rankingowej prawdopodobieństwo przeżycia danego osobnika może zostać wyznaczone w następujący sposób p s r = a + k(1 ) gdzie parametry a i k dobiera się tak, by spełnione były warunki: r max PORÓWNANIE RULETKA KONTRA RANKING F(x) Przystosowanie względne Ruletka Ranking (a=0.1,k=0.7) 1 1/ % % 13 13/ % % 7 7/ % % W przypadku metody rankingowej wzrasta szansa na przeżycie osobnika o najmniejszej wartości funkcji przystosowania. ps =1, 0 p s 1. 8

9 REPRODUKCJA TURNIEJOWA Losowy wybór kilku osobników (grupa turniejowa), grupa turniejowa jest k-elementowa, zwykle 2,3-osobowa, Wybieramy najlepszego osobnika z grupy na podstawie funkcji przystosowania i wstawiamy go do nowej populacji, Powtarzamy czynność tyle razy ile osobników w całej populacji, Wyróżniamy losowanie osobników ze zwracaniem i bez zwracania. NAPÓR SELEKTYWNY Tendencję algorytmu do poprawiania średniej wartości przystosowania populacji bazowej nazywa się naciskiem (naporem) selektywnym; Algorytm ma tym większy nacisk selektywny, im większa jest wartość oczekiwana liczby kopii lepszego osobnika w porównaniu z wartością oczekiwaną liczby kopii gorszego osobnika; NAPÓR SELEKTYWNY - RULETKA Intensywność nacisku selektywnego zmniejsza się wraz z kolejnymi generacjami, gdyż coraz więcej osobników potomnych uzyskuje zbliżone wartości przystosowania, co utrudnia zbieżność takiego algorytmu. Z kolei na początku działania, przy dużym zróżnicowaniu wartości przystosowania, należy oczekiwać silnego nacisk selektywnego, mogącego powodować tendencję do przedwczesnej zbieżności. NAPÓR SELEKTYWNY - RANKING Napór selektywny określają parametry a i k ze wzoru na prawdopodobieństwo przeżycia danego osobnika, W porównaniu z innymi metodami, selekcja rangowa stwarza dużą szansę na przetrwanie osobników o małej, w stosunku do najlepszych osobników, wartości funkcji przystosowania. Istotnym jest, aby w procesie selekcji zachować różnorodność osobników populacji. Metoda ta nie napotyka na konieczność skalowania w związku z problemem przedwczesnej zbieżności, co może wystąpić przy stosowaniu metody ruletki. 9

10 NAPÓR SELEKTYWNY - TURNIEJ Parametrem sterującym intensywnością nacisku selektywnego jest liczność turnieju q. Im liczba ta jest większa, tym większy jest napór selekcyjny metody. Warianty bez zwracania i ze zwracaniem dają różny nacisk selektywny: drugi z nich jest mniej restrykcyjny, gdyż pozwala na reprodukcję dowolnego osobnika z niezerowym prawdopodobieństwem, z kolei w pierwszym, q-1 najgorszych osobników nie będzie w ogóle reprodukować. WYKŁAD PRZYGOTOWANO NA PODSTAWIE J. Arabas Wykłady z algorytmów ewolucyjnych, WNT, Z. Michalewicz Algorytmy genetyczne + struktury danych = programy ewolucyjne, WNT, D. E. Goldberg Algorytmy genetyczne i ich zastosowania, WNT,

Algorytm Genetyczny. zastosowanie do procesów rozmieszczenia stacji raportujących w sieciach komórkowych

Algorytm Genetyczny. zastosowanie do procesów rozmieszczenia stacji raportujących w sieciach komórkowych Algorytm Genetyczny zastosowanie do procesów rozmieszczenia stacji raportujących w sieciach komórkowych Dlaczego Algorytmy Inspirowane Naturą? Rozwój nowych technologii: złożone problemy obliczeniowe w

Bardziej szczegółowo

6. Klasyczny algorytm genetyczny. 1

6. Klasyczny algorytm genetyczny. 1 6. Klasyczny algorytm genetyczny. 1 Idea algorytmu genetycznego została zaczerpnięta z nauk przyrodniczych opisujących zjawiska doboru naturalnego i dziedziczenia. Mechanizmy te polegają na przetrwaniu

Bardziej szczegółowo

SCHEMAT ROZWIĄZANIA ZADANIA OPTYMALIZACJI PRZY POMOCY ALGORYTMU GENETYCZNEGO

SCHEMAT ROZWIĄZANIA ZADANIA OPTYMALIZACJI PRZY POMOCY ALGORYTMU GENETYCZNEGO SCHEMAT ROZWIĄZANIA ZADANIA OPTYMALIZACJI PRZY POMOCY ALGORYTMU GENETYCZNEGO. Rzeczywistość (istniejąca lub projektowana).. Model fizyczny. 3. Model matematyczny (optymalizacyjny): a. Zmienne projektowania

Bardziej szczegółowo

Obliczenia ewolucyjne - plan wykładu

Obliczenia ewolucyjne - plan wykładu Obliczenia ewolucyjne - plan wykładu Wprowadzenie Algorytmy genetyczne Programowanie genetyczne Programowanie ewolucyjne Strategie ewolucyjne Inne modele obliczeń ewolucyjnych Podsumowanie Ewolucja Ewolucja

Bardziej szczegółowo

Standardowy algorytm genetyczny

Standardowy algorytm genetyczny Standardowy algorytm genetyczny 1 Szybki przegląd 2 Opracowany w USA w latach 70. Wcześni badacze: John H. Holland. Autor monografii Adaptation in Natural and Artificial Systems, wydanej w 1975 r., (teoria

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne

Algorytmy genetyczne Algorytmy genetyczne Motto: Zamiast pracowicie poszukiwać najlepszego rozwiązania problemu informatycznego lepiej pozwolić, żeby komputer sam sobie to rozwiązanie wyhodował! Algorytmy genetyczne służą

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne Michał Bereta Paweł Jarosz (część teoretyczna)

Algorytmy genetyczne Michał Bereta Paweł Jarosz (część teoretyczna) 1 Zagadnienia Sztucznej Inteligencji laboratorium Wprowadzenie Algorytmy genetyczne Michał Bereta Paweł Jarosz (część teoretyczna) Dana jest funkcja f, jednej lub wielu zmiennych. Należy określić wartości

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne. wprowadzenie

Algorytmy ewolucyjne. wprowadzenie Algorytmy ewolucyjne wprowadzenie Gracjan Wilczewski, www.mat.uni.torun.pl/~gracjan Toruń, 2005 Historia Podstawowy algorytm genetyczny został wprowadzony przez Johna Hollanda (Uniwersytet Michigan) i

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 4: Algorytmy ewolucyjne cz. 2 wpływ operatorów krzyżowania i mutacji na skuteczność poszukiwań AE

LABORATORIUM 4: Algorytmy ewolucyjne cz. 2 wpływ operatorów krzyżowania i mutacji na skuteczność poszukiwań AE Instytut Mechaniki i Inżynierii Obliczeniowej Wydział Mechaniczny Technologiczny, Politechnika Śląska www.imio.polsl.pl METODY HEURYSTYCZNE LABORATORIUM 4: Algorytmy ewolucyjne cz. 2 wpływ operatorów krzyżowania

Bardziej szczegółowo

Modyfikacje i ulepszenia standardowego algorytmu genetycznego

Modyfikacje i ulepszenia standardowego algorytmu genetycznego Modyfikacje i ulepszenia standardowego algorytmu genetycznego 1 2 Przypomnienie: pseudokod SGA t=0; initialize(p 0 ); while(!termination_condition(p t )) { evaluate(p t ); T t =selection(p t ); O t =crossover(t

Bardziej szczegółowo

Inspiracje soft computing. Soft computing. Terminy genetyczne i ich odpowiedniki w algorytmach genetycznych. Elementarny algorytm genetyczny

Inspiracje soft computing. Soft computing. Terminy genetyczne i ich odpowiedniki w algorytmach genetycznych. Elementarny algorytm genetyczny Soft computing Soft computing tym róŝni się od klasycznych obliczeń (hard computing), Ŝe jest odporny na brak precyzji i niepewność danych wejściowych. Obliczenia soft computing mają inspiracje ze świata

Bardziej szczegółowo

SZTUCZNA INTELIGENCJA

SZTUCZNA INTELIGENCJA SZTUCZNA INTELIGENCJA WYKŁAD 15. ALGORYTMY GENETYCZNE Częstochowa 014 Dr hab. nż. Grzegorz Dudek Wydzał Elektryczny Poltechnka Częstochowska TERMINOLOGIA allele wartośc, waranty genów, chromosom - (naczej

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne służą głównie do tego, żeby rozwiązywać zadania optymalizacji

Algorytmy genetyczne służą głównie do tego, żeby rozwiązywać zadania optymalizacji Kolejna metoda informatyczna inspirowana przez Naturę - algorytmy genetyczne Struktura molekuły DNA nośnika informacji genetycznej w biologii Motto: Zamiast pracowicie poszukiwać najlepszego rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Automatyczny dobór parametrów algorytmu genetycznego

Automatyczny dobór parametrów algorytmu genetycznego Automatyczny dobór parametrów algorytmu genetycznego Remigiusz Modrzejewski 22 grudnia 2008 Plan prezentacji Wstęp Atrakcyjność Pułapki Klasyfikacja Wstęp Atrakcyjność Pułapki Klasyfikacja Konstrukcja

Bardziej szczegółowo

Generowanie i optymalizacja harmonogramu za pomoca

Generowanie i optymalizacja harmonogramu za pomoca Generowanie i optymalizacja harmonogramu za pomoca na przykładzie generatora planu zajęć Matematyka Stosowana i Informatyka Stosowana Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechnika Gdańska

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne (2)

Algorytmy ewolucyjne (2) Algorytmy ewolucyjne (2) zajecia.jakubw.pl/nai/ ALGORYTM GEETYCZY Cel: znaleźć makimum unkcji. Założenie: unkcja ta jet dodatnia. 1. Tworzymy oobników loowych. 2. Stoujemy operacje mutacji i krzyżowania

Bardziej szczegółowo

Gospodarcze zastosowania algorytmów genetycznych

Gospodarcze zastosowania algorytmów genetycznych Marta Woźniak Gospodarcze zastosowania algorytmów genetycznych 1. Wstęp Ekonometria jako nauka zajmująca się ustalaniem za pomocą metod statystycznych ilościowych prawidłowości zachodzących w życiu gospodarczym

Bardziej szczegółowo

Metody przeszukiwania

Metody przeszukiwania Metody przeszukiwania Co to jest przeszukiwanie Przeszukiwanie polega na odnajdywaniu rozwiązania w dyskretnej przestrzeni rozwiązao. Zwykle przeszukiwanie polega na znalezieniu określonego rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Odkrywanie algorytmów kwantowych za pomocą programowania genetycznego

Odkrywanie algorytmów kwantowych za pomocą programowania genetycznego Odkrywanie algorytmów kwantowych za pomocą programowania genetycznego Piotr Rybak Koło naukowe fizyków Migacz, Uniwersytet Wrocławski Piotr Rybak (Migacz UWr) Odkrywanie algorytmów kwantowych 1 / 17 Spis

Bardziej szczegółowo

Programowanie genetyczne, gra SNAKE

Programowanie genetyczne, gra SNAKE STUDENCKA PRACOWNIA ALGORYTMÓW EWOLUCYJNYCH Tomasz Kupczyk, Tomasz Urbański Programowanie genetyczne, gra SNAKE II UWr Wrocław 2009 Spis treści 1. Wstęp 3 1.1. Ogólny opis.....................................

Bardziej szczegółowo

Problemy optymalizacyjne Dana jest przestrzeń X. Znaleźć x X taki, że x spełnia określone warunki. Dana jest przestrzeń X i funkcja celu f: X R.

Problemy optymalizacyjne Dana jest przestrzeń X. Znaleźć x X taki, że x spełnia określone warunki. Dana jest przestrzeń X i funkcja celu f: X R. Problemy optymalizacyjne Dana jest przestrzeń X. Znaleźć x X taki, że x spełnia określone warunki. Dana jest przestrzeń X i funkcja celu f: X R. Znaleźć x X taki, że f(x) jest maksimum (minimum) funkcji

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne w interpolacji wielomianowej

Algorytmy genetyczne w interpolacji wielomianowej Algorytmy genetyczne w interpolacji wielomianowej (seminarium robocze) Seminarium Metod Inteligencji Obliczeniowej Warszawa 22 II 2006 mgr inż. Marcin Borkowski Plan: Przypomnienie algorytmu niszowego

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ALGORYTMU GENETYCZNEGO DO WYZNACZANIA OPTYMALNYCH DECYZJI STERUJĄCYCH

ZASTOSOWANIE ALGORYTMU GENETYCZNEGO DO WYZNACZANIA OPTYMALNYCH DECYZJI STERUJĄCYCH ZASTOSOWANIE ALGORYTMU GENETYCZNEGO DO WYZNACZANIA OPTYMALNYCH DECYZJI STERUJĄCYCH KLAUDIUSZ MIGAWA 1 Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Streszczenie Zagadnienia przedstawione w artykule

Bardziej szczegółowo

Programowanie genetyczne - gra SNAKE

Programowanie genetyczne - gra SNAKE PRACOWNIA Z ALGORYTMÓW EWOLUCYJNYCH Tomasz Kupczyk, Tomasz Urbański Programowanie genetyczne - gra SNAKE II UWr Wrocław 2009 Spis treści 1. Wstęp 3 1.1. Ogólny opis.....................................

Bardziej szczegółowo

2. CZYNNIKI ZABURZAJĄCE RÓWNOWAGĘ GENETYCZNĄ

2. CZYNNIKI ZABURZAJĄCE RÓWNOWAGĘ GENETYCZNĄ ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 2. CZYNNIKI ZABURZAJĄCE RÓWNOWAGĘ GENETYCZNĄ POPULACJI Fot. W. Wołkow Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt MIGRACJE Zmiana frekwencji

Bardziej szczegółowo

Obliczenia Naturalne - Strategie ewolucyjne

Obliczenia Naturalne - Strategie ewolucyjne Literatura Historia Obliczenia Naturalne - Paweł Paduch Politechnika Świętokrzyska 3 kwietnia 2014 Paweł Paduch Obliczenia Naturalne - 1 z 44 Plan wykładu Literatura Historia 1 Literatura Historia 2 Strategia

Bardziej szczegółowo

Obliczenia Naturalne - Algorytmy genetyczne

Obliczenia Naturalne - Algorytmy genetyczne Literatura Kodowanie Obliczenia Naturalne - Algorytmy genetyczne Paweł Paduch Politechnika Świętokrzyska 27 marca 2014 Paweł Paduch Obliczenia Naturalne - Algorytmy genetyczne 1 z 45 Plan wykładu Literatura

Bardziej szczegółowo

MIO - LABORATORIUM. Imię i nazwisko Rok ak. Gr. Sem. Komputer Data ... 20 / EC3 VIII LAB...

MIO - LABORATORIUM. Imię i nazwisko Rok ak. Gr. Sem. Komputer Data ... 20 / EC3 VIII LAB... MIO - LABORATORIUM Temat ćwiczenia: TSP - Problem komiwojażera Imię i nazwisko Rok ak. Gr. Sem. Komputer Data Podpis prowadzącego... 20 / EC3 VIII LAB...... Zadanie Zapoznać się z problemem komiwojażera

Bardziej szczegółowo

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski Sterowanie procesem i jego zdolność Zbigniew Wiśniewski Wybór cech do kart kontrolnych Zaleca się aby w pierwszej kolejności były brane pod uwagę cechy dotyczące funkcjonowania wyrobu lub świadczenia usługi

Bardziej szczegółowo

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ekologia wyk. 1 wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ochrona środowiska Ekologia jako dziedzina nauki jest nauką o zależnościach decydujących

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne

Algorytmy ewolucyjne Algorytmy ewolucyjne Dr inż. Michał Bereta p. 144 / 10, Instytut Modelowania Komputerowego mbereta@pk.edu.pl beretam@torus.uck.pk.edu.pl www.michalbereta.pl Problemy świata rzeczywistego często wymagają

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie algorytmu genetycznego do generowania twarzy ludzkiej

Wykorzystanie algorytmu genetycznego do generowania twarzy ludzkiej Wykorzystanie algorytmu genetycznego do generowania twarzy ludzkiej Oleksandr Klosov* Kamil Jasiński** Streszczenie. Algorytmy genetyczne są przedmiotem aktywnych dyskusji w płaszczyźnie naukowej oraz

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMY EWOLUCYJNE I ICH ZASTOSOWANIA

ALGORYTMY EWOLUCYJNE I ICH ZASTOSOWANIA ZESZYTY NAUKOWE 81-92 Ewa FIGIELSKA 1 ALGORYTMY EWOLUCYJNE I ICH ZASTOSOWANIA Streszczenie: Pojęcie algorytmy ewolucyjne obejmuje metodologie inspirowane darwinowską zasadą doboru naturalnego stosowane

Bardziej szczegółowo

ARYTMETYKA BINARNA. Dziesiątkowy system pozycyjny nie jest jedynym sposobem kodowania liczb z jakim mamy na co dzień do czynienia.

ARYTMETYKA BINARNA. Dziesiątkowy system pozycyjny nie jest jedynym sposobem kodowania liczb z jakim mamy na co dzień do czynienia. ARYTMETYKA BINARNA ROZWINIĘCIE DWÓJKOWE Jednym z najlepiej znanych sposobów kodowania informacji zawartej w liczbach jest kodowanie w dziesiątkowym systemie pozycyjnym, w którym dla przedstawienia liczb

Bardziej szczegółowo

Obrona rozprawy doktorskiej Neuro-genetyczny system komputerowy do prognozowania zmiany indeksu giełdowego

Obrona rozprawy doktorskiej Neuro-genetyczny system komputerowy do prognozowania zmiany indeksu giełdowego IBS PAN, Warszawa 9 kwietnia 2008 Obrona rozprawy doktorskiej Neuro-genetyczny system komputerowy do prognozowania zmiany indeksu giełdowego mgr inż. Marcin Jaruszewicz promotor: dr hab. inż. Jacek Mańdziuk,

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA I. Informacje ogólne 1 Nazwa modułu kształcenia Sztuczna inteligencja 2 Nazwa jednostki prowadzącej moduł Instytut Informatyki, Zakład Informatyki Stosowanej 3 Kod modułu (wypełnia

Bardziej szczegółowo

METODY SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W ROZWI ZYWANIU ZADA OPTYMALIZACJI

METODY SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W ROZWI ZYWANIU ZADA OPTYMALIZACJI METODY SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W ROZWI ZYWANIU ZADA OPTYMALIZACJI Izabela Skorupska Studium Doktoranckie, Wydział Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji Uniwersytet Zielonogórski e-mail: iskorups

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne (3)

Algorytmy ewolucyjne (3) Algorytmy ewolucyjne (3) http://zajecia.jakubw.pl/nai KODOWANIE PERMUTACJI W pewnych zastosowaniach kodowanie binarne jest mniej naturalne, niż inne sposoby kodowania. Na przykład, w problemie komiwojażera

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1: Program Evolutionary Algorithms

LABORATORIUM 1: Program Evolutionary Algorithms Instytut Mechaniki i Inżynierii Obliczeniowej Wydział Mechaniczny Technologiczny, Politechnika Śląska www.imio.polsl.pl OBLICZENIA EWOLUCYJNE LABORATORIUM 1: Program Evolutionary Algorithms opracował:

Bardziej szczegółowo

Algorytm indukcji klasyfikatora za pomocą EA z automatycznym przełączaniem ukierunkowań

Algorytm indukcji klasyfikatora za pomocą EA z automatycznym przełączaniem ukierunkowań Algorytm indukcji klasyfikatora za pomocą EA z automatycznym przełączaniem ukierunkowań Anna Manerowska, Michal Kozakiewicz 2.12.2009 1 Wstęp Jako projekt na przedmiot MEUM (Metody Ewolucyjne Uczenia Maszyn)

Bardziej szczegółowo

Problemy z ograniczeniami

Problemy z ograniczeniami Problemy z ograniczeniami 1 2 Dlaczego zadania z ograniczeniami Wiele praktycznych problemów to problemy z ograniczeniami. Problemy trudne obliczeniowo (np-trudne) to prawie zawsze problemy z ograniczeniami.

Bardziej szczegółowo

Dane, informacja, programy. Kodowanie danych, kompresja stratna i bezstratna

Dane, informacja, programy. Kodowanie danych, kompresja stratna i bezstratna Dane, informacja, programy Kodowanie danych, kompresja stratna i bezstratna DANE Uporządkowane, zorganizowane fakty. Główne grupy danych: tekstowe (znaki alfanumeryczne, znaki specjalne) graficzne (ilustracje,

Bardziej szczegółowo

Algorytm hybrydowy dla alokacji portfela inwestycyjnego przy ograniczonych zasobach

Algorytm hybrydowy dla alokacji portfela inwestycyjnego przy ograniczonych zasobach Adam Stawowy Algorytm hybrydowy dla alokacji portfela inwestycyjnego przy ograniczonych zasobach Summary: We present a meta-heuristic to combine Monte Carlo simulation with genetic algorithm for Capital

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN DYPLOMOWY, część II, 20.09.2006 Biomatematyka

EGZAMIN DYPLOMOWY, część II, 20.09.2006 Biomatematyka Biomatematyka Załóżmy, że częstości genotypów AA, Aa i aa w całej populacji wynoszą p 2, 2pq i q 2. Wiadomo, że czynnik selekcyjny sprawia, że osobniki o genotypie aa nie rozmnażają się. 1. Wyznacz częstości

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie technologii nvidia CUDA do zrównoleglenia algorytmu genetycznego dla problemu komiwojażera

Zastosowanie technologii nvidia CUDA do zrównoleglenia algorytmu genetycznego dla problemu komiwojażera Zastosowanie technologii nvidia CUDA do zrównoleglenia algorytmu genetycznego dla problemu komiwojażera Adam Hrazdil Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki Kierunek informatyka, Rok V hrazdil@op.pl

Bardziej szczegółowo

Rozkłady zmiennych losowych

Rozkłady zmiennych losowych Rozkłady zmiennych losowych Wprowadzenie Badamy pewną zbiorowość czyli populację pod względem występowania jakiejś cechy. Pobieramy próbę i na podstawie tej próby wyznaczamy pewne charakterystyki. Jeśli

Bardziej szczegółowo

Bliskie Spotkanie z Biologią. Genetyka populacji

Bliskie Spotkanie z Biologią. Genetyka populacji Bliskie Spotkanie z Biologią Genetyka populacji Plan wykładu 1) Częstości alleli i genotypów w populacji 2) Prawo Hardy ego-weinberga 3) Dryf genetyczny 4) Efekt założyciela i efekt wąskiego gardła 5)

Bardziej szczegółowo

1. Znajdowanie miejsca zerowego funkcji metodą bisekcji.

1. Znajdowanie miejsca zerowego funkcji metodą bisekcji. 1. Znajdowanie miejsca zerowego funkcji metodą bisekcji. Matematyczna funkcja f ma być określona w programie w oddzielnej funkcji języka C (tak, aby moŝna było łatwo ją zmieniać). Przykładowa funkcja to:

Bardziej szczegółowo

Spokrewnienie prawdopodobieństwo, że dwa losowe geny od dwóch osobników są genami IBD. IBD = identical by descent, geny identycznego pochodzenia

Spokrewnienie prawdopodobieństwo, że dwa losowe geny od dwóch osobników są genami IBD. IBD = identical by descent, geny identycznego pochodzenia prawdopodobieństwo, że dwa losowe geny od dwóch osobników są genami ID. Relationship Relatedness Kinship Fraternity ID = identical by descent, geny identycznego pochodzenia jest miarą względną. Przyjmuje

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

NOWE WARIANTY OPERATORÓW GENETYCZNYCH DLA PROBLEMÓW Z KRYTERIUM SUMACYJNYM

NOWE WARIANTY OPERATORÓW GENETYCZNYCH DLA PROBLEMÓW Z KRYTERIUM SUMACYJNYM NOWE WARIANTY OPERATORÓW GENETYCZNYCH DLA PROBLEMÓW Z KRYTERIUM SUMACYJNYM Mariusz MAKUCHOWSKI Streszczenie: W pracy analizuje się własności sumacyjnego kryterium w permutacyjnym problemie przepływowym.

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

1 Genetykapopulacyjna

1 Genetykapopulacyjna 1 Genetykapopulacyjna Genetyka populacyjna zajmuje się badaniem częstości występowania poszczególnych alleli oraz genotypów w populacji. Bada także zmiany tych częstości spowodowane doborem naturalnym

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA EWOLUCYJNE

OBLICZENIA EWOLUCYJNE BINARNIE CZY INACZEJ? OBLICZENIA EWOLUCYJNE FITNESS F. START COMPUTATION FITNESS F. COMPUTATION INITIAL SUBPOPULATION SENDING CHROM. TO COMPUTERS chromosome EVOLUTIONARY OPERATORS AND RECEIVING FITNESS

Bardziej szczegółowo

Generacja liczb pseudolosowych

Generacja liczb pseudolosowych Generacja liczb pseudolosowych Zapis liczb w komputerze Generatory liczb pseudolosowych Liniowe kongruentne Liniowe mutiplikatywne kongruentne Jakość generatorów Test widmowy Generowanie liczb losowych

Bardziej szczegółowo

Dryf genetyczny i jego wpływ na rozkłady próbek z populacji - modele matematyczne. Adam Bobrowski, IM PAN Katowice

Dryf genetyczny i jego wpływ na rozkłady próbek z populacji - modele matematyczne. Adam Bobrowski, IM PAN Katowice Dryf genetyczny i jego wpływ na rozkłady próbek z populacji - modele matematyczne Adam Bobrowski, IM PAN Katowice 1 Tematyka cyklu referatów Dryf genetyczny Matematyczne modele równowagi między mutacja

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MAGISTERSKI, 25.06.2009 Biomatematyka

EGZAMIN MAGISTERSKI, 25.06.2009 Biomatematyka Biomatematyka 80...... Zadanie 1. (8 punktów) Rozpatrzmy prawo Hardy ego Weinberga dla loci związanej z chromosomem X o dwóch allelach A 1 i A 2. Załóżmy, że początkowa częstość allelu A 2 u kobiet jest

Bardziej szczegółowo

Programowanie liniowe metoda sympleks

Programowanie liniowe metoda sympleks Programowanie liniowe metoda sympleks Mirosław Sobolewski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW wykład z algebry liniowej Warszawa, styczeń 2012 Mirosław Sobolewski (UW) Warszawa, 2012 1 / 12

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1) ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL 1. Problem Rozważmy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi (x 1, x 2 ): 1 x1 sin x2 x2 cos x1 (1) Nie jest

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA W SELEKCJI

INFORMATYKA W SELEKCJI INFORMATYKA W SELEKCJI INFORMATYKA W SELEKCJI - zagadnienia 1. Dane w pracy hodowlanej praca z dużym zbiorem danych (Excel) 2. Podstawy pracy z relacyjną bazą danych w programie MS Access 3. Systemy statystyczne

Bardziej szczegółowo

KURS WSPOMAGAJĄCY PRZYGOTOWANIA DO MATURY Z MATEMATYKI ZDAJ MATMĘ NA MAKSA. przyjmuje wartości większe od funkcji dokładnie w przedziale

KURS WSPOMAGAJĄCY PRZYGOTOWANIA DO MATURY Z MATEMATYKI ZDAJ MATMĘ NA MAKSA. przyjmuje wartości większe od funkcji dokładnie w przedziale Zestaw nr 1 Poziom Rozszerzony Zad.1. (1p) Liczby oraz, są jednocześnie ujemne wtedy i tylko wtedy, gdy A. B. C. D. Zad.2. (1p) Funkcja przyjmuje wartości większe od funkcji dokładnie w przedziale. Wtedy

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna Sztuczna Inteligencja Janusz Uriasz

Technologia informacyjna Sztuczna Inteligencja Janusz Uriasz Technologia informacyjna Sztuczna Inteligencja Janusz Uriasz 4. Sztuczna inteligencja Sztuczna inteligencja (SI) - dziedzina informatyki związana z koncepcjami i metodami wnioskowania symbolicznego, wykonywanego

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno-Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU NAZWA PRZEDMIOTU WG PLANU

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne - ćwiczenia

Algorytmy genetyczne - ćwiczenia Niekonwencjonalne metody obliczeniowe Algorytmy genetyczne - ćwiczenia Jakub Wróblewski Warszawa, 1996 Spis treści 1. Problem optymalizacyjny... 3 2. Zasada działania algorytmu genetycznego... 6 3. Implementacja

Bardziej szczegółowo

ZADANIA OPTYMALIZCJI BEZ OGRANICZEŃ

ZADANIA OPTYMALIZCJI BEZ OGRANICZEŃ ZADANIA OPTYMALIZCJI BEZ OGRANICZEŃ Maciej Patan Uniwersytet Zielonogórski WSTEP Zadanie minimalizacji bez ograniczeń f(ˆx) = min x R nf(x) f : R n R funkcja ograniczona z dołu Algorytm rozwiazywania Rekurencyjny

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI. Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt

ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI. Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI Fot. W. Wołkow Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt POPULACJA Zbiór organizmów żywych, które łączy

Bardziej szczegółowo

1.1. Pozycyjne systemy liczbowe

1.1. Pozycyjne systemy liczbowe 1.1. Pozycyjne systemy liczbowe Systemami liczenia nazywa się sposób tworzenia liczb ze znaków cyfrowych oraz zbiór reguł umożliwiających wykonywanie operacji arytmetycznych na liczbach. Dla dowolnego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PROGRAMOWANIA LINIOWEGO

ZAGADNIENIA PROGRAMOWANIA LINIOWEGO ZAGADNIENIA PROGRAMOWANIA LINIOWEGO Maciej Patan Uniwersytet Zielonogórski WSTĘP często spotykane w życiu codziennym wybór asortymentu produkcji jakie wyroby i w jakich ilościach powinno produkować przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Zapis liczb binarnych ze znakiem

Zapis liczb binarnych ze znakiem Zapis liczb binarnych ze znakiem W tej prezentacji: Zapis Znak-Moduł (ZM) Zapis uzupełnień do 1 (U1) Zapis uzupełnień do 2 (U2) Zapis Znak-Moduł (ZM) Koncepcyjnie zapis znak - moduł (w skrócie ZM - ang.

Bardziej szczegółowo

Metody numeryczne. Wykład nr 12. Dr Piotr Fronczak

Metody numeryczne. Wykład nr 12. Dr Piotr Fronczak Metody numeryczne Wykład nr 1 Dr Piotr Fronczak Generowanie liczb losowych Metody Monte Carlo są oparte na probabilistyce działają dzięki generowaniu liczb losowych. W komputerach te liczby generowane

Bardziej szczegółowo

Propozycje rozwiązań zadań otwartych z próbnej matury rozszerzonej przygotowanej przez OPERON.

Propozycje rozwiązań zadań otwartych z próbnej matury rozszerzonej przygotowanej przez OPERON. Propozycje rozwiązań zadań otwartych z próbnej matury rozszerzonej przygotowanej przez OPERON. Zadanie 6. Dane są punkty A=(5; 2); B=(1; -3); C=(-2; -8). Oblicz odległość punktu A od prostej l przechodzącej

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA Wykład 6 Systemy komputerowe w planowaniu produkcji Dr inż. Mariusz Makuchowski Systemy komputerowe w planowaniu produkcji Obecnie utrzymanie znaczącej pozycji na rynku

Bardziej szczegółowo

III. ZMIENNE LOSOWE JEDNOWYMIAROWE

III. ZMIENNE LOSOWE JEDNOWYMIAROWE III. ZMIENNE LOSOWE JEDNOWYMIAROWE.. Zmienna losowa i pojęcie rozkładu prawdopodobieństwa W dotychczas rozpatrywanych przykładach każdemu zdarzeniu była przyporządkowana odpowiednia wartość liczbowa. Ta

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Wnioskowanie statystyczne dla zmiennych numerycznych Porównywanie dwóch średnich Boot-strapping Analiza

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ALGORYTMÓW GENETYCZNYCH I MRÓWKOWYCH W PROBLEMACH TRANSPORTOWYCH

WYKORZYSTANIE ALGORYTMÓW GENETYCZNYCH I MRÓWKOWYCH W PROBLEMACH TRANSPORTOWYCH Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 WYKORZYSTANIE ALGORYTMÓW GENETYCZNYCH I MRÓWKOWYCH W PROBLEMACH TRANSPORTOWYCH Justyna Zduńczuk, Wojciech Przystupa Katedra Zastosowań Matematyki, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

WEKTOROWE KODOWANIE PERMUTACJI. NOWE OPERATORY GENETYCZNE

WEKTOROWE KODOWANIE PERMUTACJI. NOWE OPERATORY GENETYCZNE WEKTOROWE KODOWANIE PERMUTACJI. NOWE OPERATORY GENETYCZNE Mariusz MAKUCHOWSKI Streszczenie: W pracy proponuje się alternatywny sposób kodowania permutacji. Prezentuje się szereg jego własności niewystępujących

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN DYPLOMOWY, część II, 23.09.2008 Biomatematyka

EGZAMIN DYPLOMOWY, część II, 23.09.2008 Biomatematyka Biomatematyka W 200-elementowej próbie losowej z diploidalnej populacji wystąpiło 89 osobników genotypu AA, 57 osobników genotypu Aa oraz 54 osobników genotypu aa. Na podstawie tych danych (a) dokonaj

Bardziej szczegółowo

Arytmetyka komputera. Na podstawie podręcznika Urządzenia techniki komputerowej Tomasza Marciniuka. Opracował: Kamil Kowalski klasa III TI

Arytmetyka komputera. Na podstawie podręcznika Urządzenia techniki komputerowej Tomasza Marciniuka. Opracował: Kamil Kowalski klasa III TI Arytmetyka komputera Na podstawie podręcznika Urządzenia techniki komputerowej Tomasza Marciniuka Opracował: Kamil Kowalski klasa III TI Spis treści 1. Jednostki informacyjne 2. Systemy liczbowe 2.1. System

Bardziej szczegółowo

Excel - użycie dodatku Solver

Excel - użycie dodatku Solver PWSZ w Głogowie Excel - użycie dodatku Solver Dodatek Solver jest narzędziem używanym do numerycznej optymalizacji nieliniowej (szukanie minimum funkcji) oraz rozwiązywania równań nieliniowych. Przed pierwszym

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-936-0 ISBN (ebook) 978-83-7969-163-0

ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-936-0 ISBN (ebook) 978-83-7969-163-0 Adam Kucharski Katedra Badań Operacyjnych, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytet Łódzki, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 RECENZENT Tadeusz Trzaskalik SKŁAD I ŁAMANIE Adam Kucharski

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

7. Estymacja parametrów w modelu normalnym(14.04.2008) Pojęcie losowej próby prostej

7. Estymacja parametrów w modelu normalnym(14.04.2008) Pojęcie losowej próby prostej 7. Estymacja parametrów w modelu normalnym(14.04.2008) Pojęcie losowej próby prostej Definicja 1 n-elementowa losowa próba prosta nazywamy ciag n niezależnych zmiennych losowych o jednakowych rozkładach

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE ZAGADNIEŃ UKŁADANIA TRAS POJAZDÓW Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMÓW EWOLUCYJNYCH. Wstęp

ROZWIĄZYWANIE ZAGADNIEŃ UKŁADANIA TRAS POJAZDÓW Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMÓW EWOLUCYJNYCH. Wstęp B A D A N I A O P E R A C Y J N E I D E C Y Z J E Nr 3 4 2005 Radosław JADCZAK* ROZWIĄZYWANIE ZAGADNIEŃ UKŁADANIA TRAS POJAZDÓW Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMÓW EWOLUCYJNYCH W artykule poruszono zagadnienie

Bardziej szczegółowo

Wykład 7: Warunkowa wartość oczekiwana. Rozkłady warunkowe.

Wykład 7: Warunkowa wartość oczekiwana. Rozkłady warunkowe. Rachunek prawdopodobieństwa MAP3040 WPPT FT, rok akad. 2010/11, sem. zimowy Wykładowca: dr hab. Agnieszka Jurlewicz Wykład 7: Warunkowa wartość oczekiwana. Rozkłady warunkowe. Warunkowa wartość oczekiwana.

Bardziej szczegółowo

Podstawy OpenCL część 2

Podstawy OpenCL część 2 Podstawy OpenCL część 2 1. Napisz program dokonujący mnożenia dwóch macierzy w wersji sekwencyjnej oraz OpenCL. Porównaj czasy działania obu wersji dla różnych wielkości macierzy, np. 16 16, 128 128, 1024

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów Reprezentacja liczb. Kodowanie rozkazów.

Architektura komputerów Reprezentacja liczb. Kodowanie rozkazów. Architektura komputerów Reprezentacja liczb. Kodowanie rozkazów. Prezentacja jest współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie pt. Innowacyjna dydaktyka

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań statystycznych

Rodzaje badań statystycznych Rodzaje badań statystycznych Zbieranie danych, które zostaną poddane analizie statystycznej nazywamy obserwacją statystyczną. Dane uzyskuje się na podstawie badania jednostek statystycznych. Badania statystyczne

Bardziej szczegółowo

Techniki multimedialne

Techniki multimedialne Techniki multimedialne Digitalizacja podstawą rozwoju systemów multimedialnych. Digitalizacja czyli obróbka cyfrowa oznacza przetwarzanie wszystkich typów informacji - słów, dźwięków, ilustracji, wideo

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3 Algorytmy genetyczne

Rozdział 3 Algorytmy genetyczne Fragment 3 rozdziału z książki: S.T. Wierzchoń, Sztuczne systemy immunologiczne. Teoria i zastosowania. Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa 2001 Rozdział 3 Algorytmy genetyczne Celem tego rozdziału

Bardziej szczegółowo

REPREZENTACJA LICZBY, BŁĘDY, ALGORYTMY W OBLICZENIACH

REPREZENTACJA LICZBY, BŁĘDY, ALGORYTMY W OBLICZENIACH REPREZENTACJA LICZBY, BŁĘDY, ALGORYTMY W OBLICZENIACH Transport, studia I stopnia rok akademicki 2012/2013 Instytut L-5, Wydział Inżynierii Lądowej, Politechnika Krakowska Adam Wosatko Ewa Pabisek Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin. Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Zadania analityczne (1) Analiza przewiduje badanie podobieństw

Bardziej szczegółowo

Statystyczne sterowanie procesem

Statystyczne sterowanie procesem Statystyczne sterowanie procesem SPC (ang. Statistical Process Control) Trzy filary SPC: 1. sporządzenie dokładnego diagramu procesu produkcji; 2. pobieranie losowych próbek (w regularnych odstępach czasu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide.

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. 1. Załóż we własnym folderze podfolder o nazwie cw2 i przekopiuj do niego plik

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja konstrukcji

Optymalizacja konstrukcji Optymalizacja konstrukcji Kształtowanie konstrukcyjne: nadanie właściwych cech konstrukcyjnych przeszłej maszynie określenie z jakiego punktu widzenia (wg jakiego kryterium oceny) będą oceniane alternatywne

Bardziej szczegółowo