Co to jest ceramika? Ceramiczne produkty

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Co to jest ceramika? Ceramiczne produkty"

Transkrypt

1 Co to jest ceramika? Sztuka i nauka dotycząca wytwarzania oraz używania przedmiotów stałych zbudowanych głównie z nieorganicznych i niemetalicznych materiałów. Introduction to Ceramics, W. David Kingery Grupa materiałów nieorganicznych o jonowych i kowalencyjnych wiązaniach międzyatomowych wytwarzanych zwykle w procesach wysokotemperaturowych. Podstawy nauki o materiałach i metaloznawstwo, Leszek A. Dobrzański Ceramiczne produkty materiały strukturalne (np. cegły); biała ceramika, tzn. porcelana stołowa, sanitarna i inna; ceramika wysokotemperaturowa; szkło; materiały ścierne; cement; narzędzia tnące; 1

2 Ceramiczne produkty Elektroceramika: ceramiczne dielektryki, magnetyki, przewodniki i nadprzewodniki, przewodniki jonów, itd. ; Paliwa jądrowe bazujące na tlenku uranu (UO 2 ); Bioceramiki; Nanoceramiki. Trzy główne grupy ceramiki Tradycyjna ceramika bazująca na glinie Zaawansowana ceramika bazująca na tlenkach, węglikach, azotkach, Szkła 2

3 Wczesna ceramika Rysunki naskalne (28000 p.n.e.) malowane ceramicznymi barwnikami. W czeskiej miejscowości Dolni Vestonice odnaleziono 2300 fragmentów wyrobów ceramicznych. Pochodzą one z lat p.n.e. Wczesna ceramika Ceramika stała się jeszcze cenniejsza wraz z odkryciem metalurgii brązu i żelaza (4000 p.n.e): ceramika to jedyny ówczesny materiał, który wytrzymywał wysokie temperatury potrzebne do wytopu metali. Dzięki temu rozwój technologii ceramiki przyspieszył. Dzięki lepszej konstrukcji pieców osiągano wyższe temperatury (piec dwukomorowy) i lepszą jakość ceramiki. 3

4 Wczesna ceramika: kolejne odkrycia Szkliwo (1500 p.n.e.); Koło garncarskie (2000 p.n.e., Mezopotamia i Egipt): Inne typy ceramiki: kafle Pierwsze ozdobne płytki ceramiczne pochodzą z p.n.e. (Egipt). Płytki robiono każdą osobno, ręcznie. Wzory były albo wycinane, albo wyciskane gdy glina była jeszcze mokra. 4

5 Inne typy ceramiki: cement lat temu reakcje pomiędzy skałami wapiennymi a skałami bitumicznymi podczas spontanicznego spalania (na terenie Izraela) spowodowały powstanie naturalnych złóż związków cementu Niektóre rzymskie budowle są zbudowane z cementu Rzymianie mieszali popiół wulkaniczny z wapieniem. Twardnienie zachodziło w reakcji z CO 2 z atmosfery Do budowy reprezentacyjnych budowli używano bardziej skomplikowanych składników. Zagadka twardnienia najlepszych rzymskich cementów nie jest rozwiązana. 5

6 Inne typy ceramiki: cegły Muł z Nilu mieszany z trzciną, suszony na słońcu stanowił główny budulec w Starożytnym Egipcie. Ceglana ściana w Dolinie Królów Teraźniejszość i przyszłość ceramiki 6

7 Ceramika tradycyjna Surowce w ceramice tradycyjnej to kwarc i glina. Głównym składnikiem gliny jest kaolinit: (Al 2 Si 2 O 5 (OH) 4 ). Również tlenek glinu (korund lub otrzymywany z boksytu). Nowa, zaawansowana ceramika Ceramika tlenkowa: najważniejszą ceramiką jest Al 2 O 3. Jest twarda, wytrzymuje wysokie temperatury i jest stosunkowo tania. Węgliki: SiC, WC, TiC, TaC, Cr 3 C 2 Są twarde, odporne na zmęczenie, w połączeniu z metalem tworzą bardzo dobry produkt. Azotki Si 3 N 4,, BN i TiN Są twarde, kruche, o wysokiej temperaturze topnienia; 7

8 Dodatkowo, pojawiła się cała masa nowych zastosowań i nowych materiałów Ceramiki zaawansowane i ich zastosowania będą dominującym tematem zajęć (ale nie jedynym). Nowoczesne technologie: synteza proszkowa Synteza proszkowa jest metodą pozwalającą produkować masowo ceramiki. Dlatego ważnym elementem brakującym do przyspieszenia rozwoju technologii było opracowanie metody wytwarzania wielkich ilości proszków ceramicznych. Początek: Bayer 1888 rok. Proszek stosowany do wytwarzania ceramiki: 10 nm nm 8

9 Nowoczesne technologie: synteza proszkowa Prawie suche składniki umieszcza się pomiędzy metalowymi płytami, ściska a następnie wypala (bez suszenia). Skutek: masowa produkcja. Nowoczesne technologie: wygrzewanie pod ciśnieniem (np. Al 2 O 3 ) 9

10 Nowoczesne technologie: wylewanie w formach materiału w postaci zawiesiny np. przedmioty z ZrO 2 Substratem jest komercyjny proszek TZ 3Y czyli tetragonalny ZrO 2 stabilizowany 3% Y 2 O 3. Właściwości ceramiki twarda (może też być bardzo miękka); izolator (może też przewodzić i nadprzewodzić); krucha; odporna na wysoką temperaturę; chemicznie stabilna, odporna na utlenianie; niemagnetyczna (może być też ferromagnetykiem); 10

11 Charakter wiązań w ceramikach: Inny aspekt struktury krystalicznej: przemiany fazowe. Wiele ceramik wykazuje polimorfizm: w zależności od temperatury (i ciśnienia) mogą występować w więcej niż jednej strukturze krystalicznej. W niektórych przypadkach ma to bardzo duży wpływ na właściwości (np. mechaniczne lub dielektryczne). 11

12 Umocnienie z wykorzystaniem przemiany fazowej; Klasyczny przykład: ceramika ZrO 2 lub dodatek ZrO 2 do innych tlenkowych ceramik. W wysokiej temperaturze stabilna jest tetragonalna postać (t-zro 2 ), w niskiej jednoskośna (m-zro 2 ). Materiał, w którym pewna ilość materiału ma strukturę tetragonalną jest bardziej odporny na pękanie. Defekty W ceramikach kowalencyjnych możliwe są wszystkie rodzaje znanych defektów, bez żadnych szczególnych ograniczeń. W ceramikach jonowych, natomiast, aby powstał defekt, musi być spełniony warunek obojętności elektrycznej kryształu. Powstają zatem pary defektów takie jak defekty Frenkla lub Shottky ego. Dyslokacje są mało ruchliwe. 12

13 Mikrostruktura ceramik Ceramiki są najczęściej polikrystaliczne. Właściwości mechaniczne ceramik Duży moduł Younga; Duża twardość ; Mała wytrzymałość na zginanie; Praktycznie nie ma odkształcenia plastycznego; Kruchość; 13

14 Twardość ceramik. Nie wszystkie ceramiki są twarde, ale to właśnie ceramiki są najtwardszymi materiałami świata. Przykłady Diament monokrystaliczny Diament polikrystaliczny BN (regularny) Węglik boru TiC SiC Al 2 O 3 ZrO 2 SiO 2 Szkło boro-krzemianowe kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm kg/mm 2 14

15 Jak wykorzystuje się różnorodne właściwości ceramiki? Ceramiczne izolatory, dielektryki, ferroelektryki... 15

16 Przenikalności dielektryczne różnych materiałów Materiał Min. Max. Materiał Min. Max. Powietrze 1 1 Krzem Bursztyn Papier Tytanian baru Tlenek tytanu 100 Szkło Pleksi Pyrex Destylowana woda Kwarc 5 5 Polietylen Kevlar Poliamid Mika 4 9 Polistyren Celluloid 4 4 Porcelana Parafina 2 3 Drewno suche Wartości pojemności CERAMIC FILM CERAMIC FILM TANTALUM ALUMINUM 1.0pF 0.10uF 10uF 1000uF 16

17 Kondensatory ceramiczne Radial Leaded Mono Axial Leaded Mono Radial Leaded Ceramic Disc Monolithic Multi-layer Ceramic (MLC) Packaged on tape for auto insertion Jednowarstwowe, okrągłe kondensatory Ceramiczny dysk Srebrne elektrody po obu stronach Kontakty elektryczne Y5F 102K 1KV Warstwa ochronna 17

18 Kondensatory ceramiczne Aby dielektryk mógł być stosowany w kondensatorach powinien mieć dużą przenikalność elektryczną ε. Bardzo dobry jest na przykład BaTiO 3 : Ferroelektryki Ferroelektryk jest to materiał, który wykazuje spontaniczną polaryzację elektryczną (nawet bez pola elektrycznego). Nazwa zjawiska została zapożyczona od ferromagnetyzmu (jest to mylące, gdyż ferroelektryki raczej nie zawierają atomów Fe). 18

19 Przykłady ferroelektryków KH 2 PO 4 (123K) KD 2 PO 4 (213K) RbH 2 PO 4 (147K) GeTe (670K) Siarczan triglicyny (NH 2 CH 2 COOH) 3.H 2 SO 4 (32 2K) Selenian triglicyny (295K) BaTiO 3 (408K) KNbO 3 (708K) PbTiO 3 (765K) LiTaO 3 (938K) LiNbO 3 (1480K) PZT Perowskity Temperatura Curie i przemiany fazowe: Spontaniczna polaryzacja pojawia się zazwyczaj poniżej pewnej temperatury. Temperatura krytyczna nosi nazwę temperatury Curie. W ceramikach ferroelektrycznych spontaniczna polaryzacja wiąże się ze strukturalnymi przemianami fazowymi ( w innych materiałach ferroelektrycznych może to być też przemiana typu porządeknieporządek). 19

20 Możliwe przemiany fazowe: T>T c T=T c T<T c Możliwe własności w polu elektrycznym: E=0 T<T c E Ferroelektryk Piroelektryk Antyferroelektryk

21 Klasyczny przypadek ferroelektryka: BaTiO 3 Struktura regularna (powyżej 120 ºC). Wiązania Ti-O są naprężone, > 2.0 Å. W temperaturze 120 ºC zachodzi przemiana fazowa, w której Ti przemieszcza się ze środka sześcianu w stronę jednego z tlenów. Struktura tetragonalna W rzeczywistości BaTiO 3 przechodzi trzy przemiany fazowe: 21

22 W rzeczywistości BaTiO 3 przechodzi trzy przemiany fazowe: romboedryczny jednoskośny tetragonalny Domeny ferroelektryczne. Kryształy ferroelektryczne składają się z tzw. domen ferroelektrycznych. 22

23 Domeny ferroelektryczne Polarization (C/m 2 ) Electric Field (kv/cm) PZT-PSM PZT-PSM-Ce PZT-PSM-Eu PZT-PSM-Yb Wielkość pętli histerezy zależy od pracy potrzebnej do przesunięcia ścian domenowych. Piezoelektryki Efekt piezoelektryczny (prosty): zdolność niektórych kryształów do wytwarzania pola elektrycznego wskutek działania siły zewnętrznej. Kryształy piezoelektryczne wskutek umieszczenia ich w polu elektrycznym deformują się (odwrotny efekt piezoelektryczny). 23

24 Piezoelektryki Polaryzacja zależy od działającej siły Piezoelektryki Istnieje zatem sprzężenie pomiędzy: naprężeniem a polaryzacją lub między rozmiarem kryształu a polaryzacją. 24

25 Zastosowania kryształów piezoelektrycznych: Konwersja energii mechanicznej na elektryczną: Mikrofony; Czujniki drgań, mierniki ciśnienia; Różne urządzenia mierzące i kontrolujące położenie; Zapalniki gazu; Bezpieczniki. Zastosowania kryształów piezoelektrycznych: Konwersja energii elektrycznej na mechaniczną: Zawory; Mikropompy; Słuchawki i głośniki; Płuczki ultradźwoiękowe, rozmaite urządzenia do mieszania i robienia emulsji; Wszelkie źródła ultradźwięków; Tłumienie drgań. 25

26 Przykłady: tłumienie drgań. Piezoelektryk nie tylko może drgania wytwarzać. Może je również tłumić. Wykorzystuje się je w taki sposób w stołach do precyzyjnej fotolitografii. W każdej nodze stołu są dwa zestawy piezoelektryczne. Jeden służy do detekcji drgań, drugi do wytwarzania siły tłumiącej te drgania (siła aż do 5000N); Narty piezoelektryk zaczyna drgać, a ponieważ jest podłączony do obwodu o dużym oporze energia elektryczna jest zamieniana na ciepło. Ceramiczne materiały magnetyczne: ferryty Era magnesów ceramicznych zaczęła się w 1946 roku. J.L. Snoeck z Philips Laboratory w Holandii zsyntezował pierwszy silny magnes ferrytowy. 26

27 Ferryty: ceramiczne magnesy. Większość ferrytów są to spinele, odwrotne spinele lub częściowo odwrotne spinele. Struktura spinelu i odwrotnego spinelu spinel: AB 2 O 4, odwrotny spinel: B(A 0.5 A 0.5 ) 2 O 4 8 atomów A w położeniach tetraedrycznych, 16 atomów B w położeniach oktaedrycznych, 32 atomy tlenu 27

28 Spinele Odwrotne spinele MgO.Al 2 O 3 = MgAl 2 O 4 MgO.Fe 2 O 3 = FeMgFeO 4 ZnO.Fe 2 O 3 = ZnFe 2 O 4 NiO. Fe 2 O 3 = FeNiFeO 4 FeO.Al 2 O 3 = FeAl 2 O 4 CoO. Fe 2 O 3 = FeCoFeO 4 CoO.Al 2 O 3 = CoAl 2 O 4 FeO. Fe 2 O 3 = FeFeFeO 4 = Fe 3 O 4 MnO.Al 2 O 3 = MnAl 2 O 4 Fe 3 O 4 = Fe 3+ (Fe 2+ Fe 3+ )O 4 Skąd się bierze moment magnetyczny ferrytów? Na przykładzie Fe 3 O 4 W komórce elementarnej: położenie tetraedryczne jest zajęte przez Fe +3, położenie oktaedryczne przez Fe +3 oraz Fe +2. T O 28

29 Skąd się bierze moment magnetyczny ferrytów? Uporządkowanie magnetyczne zależy od oddziaływania nadwymiany pomiędzy sąsiednimi atomami Fe. To, z kolei zależy od stopnia nakładania się orbitali Fe3d i O2p oraz od kąta wiązań Fe-O-Fe. Możliwe oddziaływania: tet-tet, okt-tet, okt-okt. Ferryty Ferryty są dobrymi materiałami magnetycznymi dzięki ich dużemu momentowi magnetycznemu M i dużemu oporowi elektrycznemu R. Ferryt kobaltowy CoO.Fe 2 O 3 ma oporność 10 7 Wcm, podczas gdy żelazo metaliczne ma oporność 10-5 Wcm. To oznacza, że przy tym samym napięciu indukowanym przez pole magnetyczne prądy wirowe przy tym samym napięciu indukowanym przez zmiany pola magnetycznego będą 12 rzędów mniejsze w ferrycie niż w żelazie. 29

30 Ceramiczne magnesy Ceramiczne magnesy wytwarza się tak jak ceramiki w ogóle: przez spiekanie proszków. Otrzymuje się w ten sposób materiał polikrystaliczny. Lepsze właściwości magnetyczne mają materiały bardziej uporządkowane niż polikryształ teksturowanie Teksturowana ceramika T1 T2 Początkowa mikrostruktura składa się z dużych krystalitów umieszczonych w polikrystalicznym proszku. Kryształy stopniowo rosną (w wymuszonym początkowo kierunku). W rezultacie otrzymujemy prawie monokryształ Sr 0.53 Ba 0.47 Nb 2 O 6 50 µm Al 2 O 3 20 µm 30

CERAMIKA. Historia Metody wytwarzania Właściwości ceramiki Rodzaje ceramiki: przykłady i zastosowania. Co to właściwie jest ceramika?

CERAMIKA. Historia Metody wytwarzania Właściwości ceramiki Rodzaje ceramiki: przykłady i zastosowania. Co to właściwie jest ceramika? CERAMIKA Historia Metody wytwarzania Właściwości ceramiki Rodzaje ceramiki: przykłady i zastosowania Co to właściwie jest ceramika? Sztuka i nauka dotycząca wytwarzania oraz używania przedmiotów stałych

Bardziej szczegółowo

DIELEKTRYKI, IZOLATORY, FERROELEKTRYKI, PIEZOELEKTRYKI,... Wszelkiego rodzaju ceramiki dielektryczne

DIELEKTRYKI, IZOLATORY, FERROELEKTRYKI, PIEZOELEKTRYKI,... Wszelkiego rodzaju ceramiki dielektryczne DIELEKTRYKI, IZOLATORY, FERROELEKTRYKI, PIEZOELEKTRYKI,... Wszelkiego rodzaju ceramiki dielektryczne Co to właściwie jest dielektryk? Materiał o zerowej lub prawie zerowej przewodności elektrycznej; materiał,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SUPERTWARDE

MATERIAŁY SUPERTWARDE MATERIAŁY SUPERTWARDE Twarde i supertwarde materiały Twarde i bardzo twarde materiały są potrzebne w takich przemysłowych zastosowaniach jak szlifowanie i polerowanie, cięcie, prasowanie, synteza i badania

Bardziej szczegółowo

Wykład XIII: Właściwości magnetyczne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład XIII: Właściwości magnetyczne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Wykład XIII: Właściwości magnetyczne JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: Treść wykładu: 1. Wprowadzenie 2. Rodzaje magnetyzmu

Bardziej szczegółowo

PIEZOELEKTRYKI I PIROELEKTRYKI. Krajewski Krzysztof

PIEZOELEKTRYKI I PIROELEKTRYKI. Krajewski Krzysztof PIEZOELEKTRYKI I PIROELEKTRYKI Krajewski Krzysztof Zjawisko piezoelektryczne Zjawisko zachodzące w niektórych materiałach krystalicznych, polegające na powstawaniu ładunku elektrycznego na powierzchniach

Bardziej szczegółowo

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab.

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab. Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć Dr hab. Paweł Żukowski Materiały magnetyczne Właściwości podstawowych materiałów magnetycznych

Bardziej szczegółowo

Właściwości kryształów

Właściwości kryształów Właściwości kryształów Związek pomiędzy właściwościami, strukturą, defektami struktury i wiązaniami chemicznymi Skład i struktura Skład materiału wpływa na wszystko, ale głównie na: właściwości fizyczne

Bardziej szczegółowo

Piroelektryki. Siarczan trójglicyny

Piroelektryki. Siarczan trójglicyny Siarczan trójglicyny Piroelektryki Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Piroelektryki Część kryształów

Bardziej szczegółowo

Właściwości optyczne kryształów

Właściwości optyczne kryształów Właściwości optyczne kryształów -ośrodki jedno- (n x =n y n z ) lub dwuosiowe (n x n y n z n x ) - oś optyczna : w tym kierunku rozchodzą się dwie takie same fale (z tą samą prędkością); w ośrodkach jednoosiowych

Bardziej szczegółowo

Piezoelektryki. Jakub Curie

Piezoelektryki. Jakub Curie Piezoelektryki Ryszard J. Barczyński, 2011 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Piezoelektryki Jakub Curie Piotr Curie W 1880 Piotr

Bardziej szczegółowo

Badanie odporności na pękanie materiałów ceramicznych

Badanie odporności na pękanie materiałów ceramicznych Badanie odporności na pękanie materiałów ceramicznych OPRACOWAŁ dr inż. Marcin Madej Co to jest ceramika? Sztuka i nauka dotycząca wytwarzania oraz używania przedmiotów stałych zbudowanych głównie z nieorganicznych

Bardziej szczegółowo

Pytania z przedmiotu Inżynieria materiałowa

Pytania z przedmiotu Inżynieria materiałowa Pytania z przedmiotu Inżynieria materiałowa 1.Podział materiałów elektrotechnicznych 2. Potencjał elektryczny, różnica potencjałów 3. Związek pomiędzy potencjałem i natężeniem pola elektrycznego 4. Przewodzenie

Bardziej szczegółowo

FRIATEC AG. Ceramics Division FRIDURIT FRIALIT-DEGUSSIT

FRIATEC AG. Ceramics Division FRIDURIT FRIALIT-DEGUSSIT FRIATEC AG Ceramics Division FRIDURIT FRIALIT-DEGUSSIT FRIALIT-DEGUSSIT Ceramika tlenkowa Budowa dla klienta konkretnego rozwiązania osiąga się poprzez zespół doświadczonych inżynierów i techników w Zakładzie

Bardziej szczegółowo

Wybrane przykłady zastosowania materiałów ceramicznych Prof. dr hab. Krzysztof Szamałek Sekretarz naukowy ICiMB

Wybrane przykłady zastosowania materiałów ceramicznych Prof. dr hab. Krzysztof Szamałek Sekretarz naukowy ICiMB Wybrane przykłady zastosowania materiałów ceramicznych Prof. dr hab. Krzysztof Szamałek Sekretarz naukowy ICiMB Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego i Budżetu Państwa Rozwój wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Samopropagująca synteza spaleniowa

Samopropagująca synteza spaleniowa Samopropagująca synteza spaleniowa Inne zastosowania nauki o spalaniu Dyfuzja gazów w płomieniu Zachowanie płynnych paliw i aerozoli; Rozprzestrzenianie się płomieni wzdłuż powierzchni Synteza spaleniowa

Bardziej szczegółowo

Materiałoznawstwo optyczne CERAMIKA OPTYCZNA

Materiałoznawstwo optyczne CERAMIKA OPTYCZNA Materiałoznawstwo optyczne CERAMIKA OPTYCZNA Szkło optyczne i fotoniczne, A. Szwedowski, R. Romaniuk, WNT, 2009 POLIKRYSZTAŁY - ciała stałe o drobnoziarnistej strukturze, które są złożone z wielkiej liczby

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 5 lutego 2016 r. AB 097 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa FRIALIT jest stosowany wszędzie tam gdzie metal i plastik ma swoje ograniczenia. Ceramika specjalna FRIALIT jest niezwykle odporna na wysoką temperaturę, korozję środków

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości - Ceramika Tlenkowa Materiały, zastosowanie i właściwości Grupy i obszary zastosowania 02 03 Materiały i typowe zastosowania 04 05 Właściwości materiału 06 07 Grupy i obszary zastosowania - Ceramika Tlenkowa

Bardziej szczegółowo

Wykład XII: Właściwości elektryczne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład XII: Właściwości elektryczne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Wykład XII: Właściwości elektryczne JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: 1. Wprowadzenie 2. Przewodnictwo elektryczne a) wiadomości

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości - Ceramika Tlenkowa Materiały, zastosowanie i właściwości Grupy i obszary zastosowania 02 03 Materiały i typowe zastosowania 04 05 Właściwości materiału 06 07 Grupy i obszary zastosowania - Ceramika Tlenkowa

Bardziej szczegółowo

Materiał do tematu: Piezoelektryczne czujniki ciśnienia. piezoelektryczny

Materiał do tematu: Piezoelektryczne czujniki ciśnienia. piezoelektryczny Materiał do tematu: Piezoelektryczne czujniki ciśnienia Efekt piezoelektryczny Cel zajęć: Celem zajęć jest zapoznanie się ze zjawiskiem piezoelektrycznym, zachodzącym w niektórych materiałach krystalicznych

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna. Pierwiastki. niemetale Be. 27 Co. 28 Ni. 26 Fe. 29 Cu. 45 Rh. 44 Ru. 47 Ag. 46 Pd. 78 Pt. 76 Os.

Chemia nieorganiczna. Pierwiastki. niemetale Be. 27 Co. 28 Ni. 26 Fe. 29 Cu. 45 Rh. 44 Ru. 47 Ag. 46 Pd. 78 Pt. 76 Os. Chemia nieorganiczna 1. Układ okresowy metale i niemetale 2. Oddziaływania inter- i intramolekularne 3. Ciała stałe rodzaje sieci krystalicznych 4. Przewodnictwo ciał stałych Copyright 2000 by Harcourt,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO. dr hab. inż. Joanna Hucińska Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 128 (budynek Żelbetu )

MATERIAŁOZNAWSTWO. dr hab. inż. Joanna Hucińska Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 128 (budynek Żelbetu ) MATERIAŁOZNAWSTWO dr hab. inż. Joanna Hucińska Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 128 (budynek Żelbetu ) jhucinsk@pg.gda.pl MATERIAŁOZNAWSTWO dziedzina nauki stosowanej obejmująca badania zależności

Bardziej szczegółowo

Elektryczne właściwości materii. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Elektryczne właściwości materii. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Elektryczne właściwości materii Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział materii ze względu na jej właściwości Przewodniki elektryczne: Przewodniki I

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO. Prof. dr hab. inż. Andrzej Zieliński Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 204

MATERIAŁOZNAWSTWO. Prof. dr hab. inż. Andrzej Zieliński Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 204 MATERIAŁOZNAWSTWO Prof. dr hab. inż. Andrzej Zieliński Katedra Inżynierii Materiałowej Pok. 204 PODRĘCZNIKI Leszek A. Dobrzański: Podstawy nauki o materiałach i metaloznawstwo K. Prowans: Materiałoznawstwo

Bardziej szczegółowo

Technologia ceramiki: -zaawansowanej -ogniotrwałej Jerzy Lis, Dariusz Kata Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Technologia ceramiki: -zaawansowanej -ogniotrwałej Jerzy Lis, Dariusz Kata Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Technologia szkła i ceramiki Technologia ceramiki: -zaawansowanej -ogniotrwałej Jerzy Lis, Dariusz Kata Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych PODSTAWOWE IMANENTNE WŁAŚCIWOŚCI TWORZYW

Bardziej szczegółowo

POMIAR TEMPERATURY CURIE FERROMAGNETYKÓW

POMIAR TEMPERATURY CURIE FERROMAGNETYKÓW Ćwiczenie 65 POMIAR TEMPERATURY CURIE FERROMAGNETYKÓW 65.1. Wiadomości ogólne Pole magnetyczne można opisać za pomocą wektora indukcji magnetycznej B lub natężenia pola magnetycznego H. W jednorodnym ośrodku

Bardziej szczegółowo

Szkło kuloodporne: składa się z wielu warstw różnych materiałów, połączonych ze sobą w wysokiej temperaturze. Wzmacnianie szkła

Szkło kuloodporne: składa się z wielu warstw różnych materiałów, połączonych ze sobą w wysokiej temperaturze. Wzmacnianie szkła Wzmacnianie szkła Laminowanie szkła. Są dwa sposoby wytwarzania szkła laminowanego: 1. Jak na zdjęciach, czyli umieszczenie polimeru pomiędzy warstwy szkła i sprasowanie całego układu; polimer (PVB ma

Bardziej szczegółowo

KLIWOŚCI WYZNACZANIE NASIĄKLIWO. eu dział laboratoria. Więcej na: www.tremolo.prv.pl, www.tremolo.elektroda.eu. Robert Gabor, Krzysztof Klepacz

KLIWOŚCI WYZNACZANIE NASIĄKLIWO. eu dział laboratoria. Więcej na: www.tremolo.prv.pl, www.tremolo.elektroda.eu. Robert Gabor, Krzysztof Klepacz Robert Gabor, Krzysztof Klepacz WYZNACZANIE NASIĄKLIWO KLIWOŚCI Więcej na: www.tremolo.prv.pl, www.tremolo.elektroda.eu eu dział laboratoria Materiały ceramiczne Materiały ceramiczne są tworzone głównie

Bardziej szczegółowo

CERAMIKA PLZT JAKO MATERIAŁ DLA ELKTROAKUSTYKI

CERAMIKA PLZT JAKO MATERIAŁ DLA ELKTROAKUSTYKI CERAMIKA PLZT JAKO MATERIAŁ DLA ELKTROAKUSTYKI M. CZERWIEC, R. ZACHARIASZ Uniwersytet Śląski, Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach, Katedra Materiałoznawstwa, ul. Żeromskiego 3 4-200 Sosnowiec marek.czerwiec@orange.pl

Bardziej szczegółowo

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE WIĄZANIA Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE Przyciąganie Wynika z elektrostatycznego oddziaływania między elektronami a dodatnimi jądrami atomowymi. Może to być

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody metalurgii proszków. Dr inż. Hanna Smoleńska Materiały edukacyjne DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO Część III

Nowoczesne metody metalurgii proszków. Dr inż. Hanna Smoleńska Materiały edukacyjne DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO Część III Nowoczesne metody metalurgii proszków Dr inż. Hanna Smoleńska Materiały edukacyjne DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO Część III Metal injection moulding (MIM)- formowanie wtryskowe Metoda ta pozwala na wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Stal stopowa stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2% węgla i pierwiastki

Bardziej szczegółowo

Materiały Reaktorowe. Właściwości mechaniczne

Materiały Reaktorowe. Właściwości mechaniczne Materiały Reaktorowe Właściwości mechaniczne Naprężenie i odkształcenie F A 0 l i l 0 l 0 l l 0 a. naprężenie rozciągające b. naprężenie ściskające c. naprężenie ścinające d. Naprężenie torsyjne Naprężenie

Bardziej szczegółowo

Materiały magnetycznie miękkie i ich zastosowanie w zmiennych polach magnetycznych. Jacek Mostowicz

Materiały magnetycznie miękkie i ich zastosowanie w zmiennych polach magnetycznych. Jacek Mostowicz Materiały magnetycznie miękkie i ich zastosowanie w zmiennych polach magnetycznych Jacek Mostowicz Plan seminarium Wstęp Materiały magnetycznie miękkie Podstawowe pojęcia Prądy wirowe Lepkość magnetyczna

Bardziej szczegółowo

NADPRZEWODNIKI WYSOKOTEMPERATUROWE (NWT) W roku 1986 Alex Muller i Georg Bednorz odkryli. miedziowo-lantanowym, w którym niektóre atomy lantanu były

NADPRZEWODNIKI WYSOKOTEMPERATUROWE (NWT) W roku 1986 Alex Muller i Georg Bednorz odkryli. miedziowo-lantanowym, w którym niektóre atomy lantanu były FIZYKA I TECHNIKA NISKICH TEMPERATUR NADPRZEWODNICTWO NADPRZEWODNIKI WYSOKOTEMPERATUROWE (NWT) W roku 1986 Alex Muller i Georg Bednorz odkryli nadprzewodnictwo w złożonym tlenku La 2 CuO 4 (tlenku miedziowo-lantanowym,

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja przemian fazowych

Klasyfikacja przemian fazowych Klasyfikacja przemian fazowych Faza- jednorodna pod względem własności część układu, oddzielona od pozostałej częsci układu powierzchnią graniczną, po której przekroczeniu własności zmieniaja się w sposób

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

Właściwości magnetyczne materii. dr inż. Romuald Kędzierski

Właściwości magnetyczne materii. dr inż. Romuald Kędzierski Właściwości magnetyczne materii dr inż. Romuald Kędzierski Kryteria podziału materii ze względu na jej właściwości magnetyczne - względna przenikalność magnetyczna - podatność magnetyczna Wielkości niemianowane!

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY KOMPOZYTOWE

MATERIAŁY KOMPOZYTOWE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE 1 DEFINICJA KOMPOZYTU KOMPOZYTEM NAZYWA SIĘ MATERIAL BĘDĄCY KOMBINACJA DWÓCH LUB WIĘCEJ ROŻNYCH MATERIAŁÓW 2 Kompozyt: Włókna węglowe ciągłe (preforma 3D) Osnowa : Al-Si METALE I

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera ANALIZA POŁĄCZENIA WARSTW CERAMICZNYCH Z PODBUDOWĄ METALOWĄ Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Tadeusz Zdziech CEL PRACY Celem

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach dr hab. inż. Mirosław Bućko, prof. AGH B-8, p. 1.13, tel

Nauka o Materiałach dr hab. inż. Mirosław Bućko, prof. AGH B-8, p. 1.13, tel Nauka o Materiałach dr hab. inż. Mirosław Bućko, prof. AGH B-8, p. 1.13, tel. 12 617 3572 www.kcimo.pl, bucko@agh.edu.pl Plan wykładów Monokryształy, Materiały amorficzne i szkła, Polikryształy budowa,

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA CIAŁA STAŁEGO

STRUKTURA CIAŁA STAŁEGO STRUKTURA CIAŁA STAŁEGO Podział ciał stałych Ciała - bezpostaciowe (amorficzne) Szkła, żywice, tłuszcze, niektóre proszki. Nie wykazują żadnych regularnych płaszczyzn ograniczających, nie można w nich

Bardziej szczegółowo

Krystalografia. Symetria a właściwości fizyczne kryształów

Krystalografia. Symetria a właściwości fizyczne kryształów Krystalografia Symetria a właściwości fizyczne kryształów Właściwości fizyczne kryształów a ich symetria Grupy graniczne Piroelektryczność Piezoelektryczność Właściwości optyczne kryształów Właściwości

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne w ośrodku materialnym

Pole magnetyczne w ośrodku materialnym Pole magnetyczne w ośrodku materialnym Ryszard J. Barczyński, 2017 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Pole magnetyczne w materii

Bardziej szczegółowo

Struktura materiałów. Zakres tematyczny. Politechnika Rzeszowska - Materiały lotnicze - I LD / dr inż. Maciej Motyka.

Struktura materiałów. Zakres tematyczny. Politechnika Rzeszowska - Materiały lotnicze - I LD / dr inż. Maciej Motyka. STRUKTURA, KLASYFIKACJA I OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA MATERIAŁÓW INŻYNIERSKICH Zakres tematyczny y 1 Struktura materiałów MATERIAŁAMI (inżynierskimi) nazywa się skondensowane (stałe) substancje, których właściwości

Bardziej szczegółowo

Leon Murawski, Katedra Fizyki Ciała Stałego Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej

Leon Murawski, Katedra Fizyki Ciała Stałego Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Nanomateriałów Leon Murawski, Katedra Fizyki Ciała Stałego Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej POLITECHNIKA GDAŃSKA Centrum Zawansowanych Technologii Pomorze ul. Al. Zwycięstwa 27 80-233

Bardziej szczegółowo

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE

WIĄZANIA. Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE WIĄZANIA Co sprawia, że ciała stałe istnieją i są stabilne? PRZYCIĄGANIE ODPYCHANIE 1 Przyciąganie Wynika z elektrostatycznego oddziaływania między elektronami a dodatnimi jądrami atomowymi. Może to być

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA GRUP TWORZYW CERAMICZNYCH, Z UWZGLĘDNIENIEM M.IN. POZIOMU WSKAŹNIKÓW WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH, ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ, CENY.

CHARAKTERYSTYKA GRUP TWORZYW CERAMICZNYCH, Z UWZGLĘDNIENIEM M.IN. POZIOMU WSKAŹNIKÓW WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH, ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ, CENY. Temat 6: CHARAKTERYSTYKA GRUP TWORZYW CERAMICZNYCH, Z UWZGLĘDNIENIEM M.IN. POZIOMU WSKAŹNIKÓW WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH, ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ, CENY. Wykład 2h 1) Wprowadzenie: definicja tworzyw ceramicznych,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, wykresy E-pH. Wprowadzenie Główną przyczyną zniszczeń materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych Spoiwa krzemianowe Kompozyty krzemianowe (silikatowe) kity, zaprawy, farby szkło wodne Na 2 SiO 3 + 2H 2 O H 2 SiO 3 +

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 26 lutego 2013 r. AB 097 Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Stosunek Koercji do Indukcji magnetycznej, oraz optymalny punkt pracy magnesu

Stosunek Koercji do Indukcji magnetycznej, oraz optymalny punkt pracy magnesu MATERIAŁY MAGNETYCZNE Rodzaje Diamagnetyki, Paramagnetyki, Ferromagnetyki Ferrimagnetyki Diamagnetyki magnetyzują się w bardzo słabym stopniu w kierunku przeciwnym do kierunku działania zewnętrznego pola

Bardziej szczegółowo

Laboratorum teledetekcji. Sensory akustyczne. płk dr hab. inż. Mateusz Pasternak

Laboratorum teledetekcji. Sensory akustyczne. płk dr hab. inż. Mateusz Pasternak Laboratorum teledetekcji Sensory akustyczne płk dr hab. inż. Mateusz Pasternak 22 683 76 67 mpasternak@wat.edu.pl http://mpasternak.wel.wat.edu.pl/ najprostsze źródła dźwięku minimalne długości fal -10

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Techniki niskotemperaturowe w Inżynierii Mechaniczno Medycznej Zmiana własności ciał w temperaturach kriogenicznych Prowadzący: dr inż. Waldemar Targański Emilia

Bardziej szczegółowo

Peter Schramm pracuje w dziale technicznym FRIATEC AG, oddział ceramiki technicznej.

Peter Schramm pracuje w dziale technicznym FRIATEC AG, oddział ceramiki technicznej. FRIALIT -DEGUSSIT ZAAWANSOWANA CERAMIKA TECHNICZNA NIEWYCZERPANY POTENCJAŁ Peter Schramm pracuje w dziale technicznym FRIATEC AG, oddział ceramiki technicznej. Jak produkuje się zaawansowaną ceramikę techniczną?

Bardziej szczegółowo

Dekohezja materiałów. Przedmiot: Degradacja i metody badań materiałów Wykład na podstawie materiałów prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa, prof. zw.

Dekohezja materiałów. Przedmiot: Degradacja i metody badań materiałów Wykład na podstawie materiałów prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa, prof. zw. Dekohezja materiałów Przedmiot: Degradacja i metody badań materiałów Wykład na podstawie materiałów prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa, prof. zw. AGH Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Dekohezja materiałów

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Produkcja i budowa stali

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Produkcja i budowa stali KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM Produkcja i budowa stali Produkcja stali ŻELAZO (Fe) - pierwiastek chemiczny, w stanie czystym miękki i plastyczny metal o niezbyt dużej wytrzymałości STAL - stop żelaza

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład IV. Polikryształy I. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład IV. Polikryształy I. Jerzy Lis Wykład IV Polikryształy I Jerzy Lis Treść wykładu I i II: 1. Budowa polikryształów - wiadomości wstępne. 2. Budowa polikryształów: jednofazowych porowatych z fazą ciekłą 3. Metody otrzymywania polikryształów

Bardziej szczegółowo

MAGNETOCERAMIKA 2013-06-12. Historia. Historia

MAGNETOCERAMIKA 2013-06-12. Historia. Historia MAGNETOCERAMIKA Historia ok. 1400 BC chiński kompas; 1269 Pierre Pelerin de Maricourt (Epistola de magnete) naturalne sferyczne magnesy z magnetytu magnetyzujące igły, obraz pola magnetycznego, pojęcie

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 687

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 687 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 687 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 10, Data wydania: 23 marca 2015 r. Nazwa i adres FERROCARBO

Bardziej szczegółowo

2012-03-21. Charakterystyka składników - ŻELAZO Duże rozpowszechnienie w przyrodzie ok. 5% w skorupie ziemskiej. Rudy żelaza:

2012-03-21. Charakterystyka składników - ŻELAZO Duże rozpowszechnienie w przyrodzie ok. 5% w skorupie ziemskiej. Rudy żelaza: WYKRES RÓWNOWAGI FAZOWEJ STOPÓW Fe -C Zakres tematyczny 1 Charakterystyka składników - ŻELAZO Duże rozpowszechnienie w przyrodzie ok. 5% w skorupie ziemskiej Rudy żelaza: MAGNETYT - Fe 3 O 4 (ok. 72% mas.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Wykład XI: Właściwości cieplne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład XI: Właściwości cieplne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Wykład XI: Właściwości cieplne JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe

Bardziej szczegółowo

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6.1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z rodzajami obróbki cieplno plastycznej i ich wpływem na własności metali. 6.2. Wprowadzenie Obróbką cieplno-plastyczną, zwaną potocznie

Bardziej szczegółowo

Właściwości cieplne Stabilność termiczna materiałów. Stabilność termiczna materiałów

Właściwości cieplne Stabilność termiczna materiałów. Stabilność termiczna materiałów Właściwości cieplne Stabilność termiczna materiałów Temperatury topnienia lub mięknięcia (M) różnych materiałów Materiał T [ O K] Materiał T [ O K] Materiał T [ O K] diament, grafit 4000 żelazo 809 poliestry

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

(zwane również sensorami)

(zwane również sensorami) Czujniki (zwane również sensorami) Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do

Bardziej szczegółowo

Kompozyty. Czym jest kompozyt

Kompozyty. Czym jest kompozyt Kompozyty Czym jest kompozyt Kompozyt jest to materiał utworzony z co najmniej dwóch komponentów mający właściwości nowe (lepsze) w stosunku do komponentów. MSE 27X Unit 18 1 Material Elastic Modulus GPa

Bardziej szczegółowo

Funkcjonalne Materiały Ceramiczne. Materiały funkcjonalne. Elektroceramika

Funkcjonalne Materiały Ceramiczne. Materiały funkcjonalne. Elektroceramika Funkcjonalne Materiały Ceramiczne Materiały funkcjonalne Materiały, których główną cechą użytkową są właściwości elektryczne, magnetyczne lub optyczne (elektromagnetyczne). Materiały do budowy urządzeń

Bardziej szczegółowo

Geopolimery z tufu wulkanicznego. dr hab. inż. Janusz Mikuła prof. PK mgr inż. Michał Łach

Geopolimery z tufu wulkanicznego. dr hab. inż. Janusz Mikuła prof. PK mgr inż. Michał Łach Geopolimery z tufu wulkanicznego dr hab. inż. Janusz Mikuła prof. PK mgr inż. Michał Łach Tuf wulkaniczny skład i właściwości Tuf wulkaniczny jest to porowata skała należąca do skał okruchowych, składająca

Bardziej szczegółowo

r. akad. 2012/2013 Podstawy Procesów i wykład XIII - XIV Zakład Biofizyki

r. akad. 2012/2013 Podstawy Procesów i wykład XIII - XIV Zakład Biofizyki r. akad. 2012/2013 wykład XIII - XIV Podstawy Procesów i Konstrukcji InŜynierskich Elementy fizyki ciała stałego Zakład Biofizyki Stany skupienia materii A -R MALDI-NCD PLAZMA ES -CON http://www.szkolnictwo.pl/

Bardziej szczegółowo

Technologie wytwarzania. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG

Technologie wytwarzania. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Technologie wytwarzania Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Technologie wytwarzania Odlewanie Metalurgia proszków Otrzymywanie monokryształów Otrzymywanie materiałów superczystych Techniki

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY MAGNETYCZNIE MIĘKKIE. BADANIA WYBRANYCH WŁASNOŚCI MAGNETYCZNYCH

MATERIAŁY MAGNETYCZNIE MIĘKKIE. BADANIA WYBRANYCH WŁASNOŚCI MAGNETYCZNYCH 1 ĆWICZENIE 6B MATERIAŁY MAGNETYCZNIE MIĘKKIE. BADANIA WYBRANYCH WŁASNOŚCI MAGNETYCZNYCH 1. WPROWADZENIE Związek między natężeniem pola magnetycznego H [Am -1 ] a indukcją magnetyczną B [T] wyraża się

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia budowlana, II stopień Sylabus modułu: Chemia ciała stałego 0310-CH-S2-B-065

Kierunek i poziom studiów: Chemia budowlana, II stopień Sylabus modułu: Chemia ciała stałego 0310-CH-S2-B-065 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia budowlana, II stopień Sylabus modułu: Chemia ciała stałego 065 1. Informacje ogólne koordynator modułu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu kształcenia/przedmiotu

Sylabus modułu kształcenia/przedmiotu Sylabus modułu kształcenia/przedmiotu Nr pola Nazwa pola Opis 1 Jednostka Instytut Politechniczny/Zakład Technologii Materiałów 2 Kierunek studiów Inżynieria Materiałowa 3 Nazwa modułu kształcenia/ Nauka

Bardziej szczegółowo

Teoria pasmowa ciał stałych

Teoria pasmowa ciał stałych Teoria pasmowa ciał stałych Poziomy elektronowe atomów w cząsteczkach ulegają rozszczepieniu. W kryształach zjawisko to prowadzi do wytworzenia się pasm. Klasyfikacja ciał stałych na podstawie struktury

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Półprzewodniki, Dielektryki i Magnetyki

Laboratorium Półprzewodniki, Dielektryki i Magnetyki Laboratorium Półprzewodniki, Dielektryki i Magnetyki Ćwiczenie 3 Pomiary i wyznaczanie parametrów ceramiki piezoelektrycznej Zagadnienia do przygotowania 1. Prosty i odwrotny efekt piezoelektryczny i układ

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Materiały, zastosowanie i właściwości - Ceramika Tlenkowa Materiały, zastosowanie i właściwości Grupy i obszary zastosowania 02 03 Materiały i typowe zastosowania 04 05 Właściwości materiału 06 07 Grupy i obszary zastosowania Zaawansowana

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: OTRZYMYWANIE STOPÓW ŻELAZA Z WĘGLEM. 2016-01-24 1 1. Stopy metali. 2. Odmiany alotropowe żelaza. 3.

Bardziej szczegółowo

Pojemność elektryczna, Kondensatory Energia elektryczna

Pojemność elektryczna, Kondensatory Energia elektryczna Pojemność elektryczna Pojemność elektryczna, Kondensatory Energia elektryczna 1 Pojemność elektryczna - kondensatory Kondensator : dwa przewodniki oddzielone izolatorem zwykle naładowane ładunkami o przeciwnych

Bardziej szczegółowo

Synteza Nanoproszków Metody Chemiczne II

Synteza Nanoproszków Metody Chemiczne II Synteza Nanoproszków Metody Chemiczne II Bottom Up Metody chemiczne Wytrącanie, współstrącanie, Mikroemulsja, Metoda hydrotermalna, Metoda solwotermalna, Zol-żel, Synteza fotochemiczna, Synteza sonochemiczna,

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie i właściwości roztworów stałych (Pb 1-x Ba x )(Zr 1-y-z Ti y Sn z )O 3

Otrzymywanie i właściwości roztworów stałych (Pb 1-x Ba x )(Zr 1-y-z Ti y Sn z )O 3 UNIWERSYTET ŚLĄSKI WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH KATEDRA MATERIAŁOZNAWSTWA ZAKŁAD ELEKTROCERAMIKI FUNKCJONALNEJ P R A C A D O K T O R S K A mgr Dagmara BRZEZIŃSKA Otrzymywanie i właściwości

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY CERAMICZNE

MATERIAŁY CERAMICZNE MATERIAŁY CERAMICZNE Materiały ceramiczne (ceramika) - to nieograniczone związki metali z tlenem, azotem, węglem, borem i innymi pierwiastkami, w których atomy połączone są wiązaniem jonowym i kowalencyjnym.

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Krystalografia geometryczna

Wstęp. Krystalografia geometryczna Wstęp Przedmiot badań krystalografii. Wprowadzenie do opisu struktury kryształów. Definicja sieci Bravais go i bazy atomowej, komórki prymitywnej i elementarnej. Podstawowe typy komórek elementarnych.

Bardziej szczegółowo

Materiały ceramiczne. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Materiały ceramiczne. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Materiały ceramiczne Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Materiały ceramiczne to materiały wytworzone z nieorganicznych niemetalowych materiałów,

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka dielektryki

Elektrostatyka dielektryki Rozdział 2 Elektrostatyka dielektryki 2.1 Stała dielektryczna. Ładunki polaryzacyjne W rozdziale tym będziemy rozważać wpływ izolujących ośrodków dielektryków na oddziaływanie ładunków elektrycznych i

Bardziej szczegółowo

Wykład IV: Polikryształy I. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład IV: Polikryształy I. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Wykład IV: Polikryształy I JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu (część I i II): 1. Budowa polikryształów - wiadomości wstępne.

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej Zespół Ceramiki Specjalnej. Współczesna ceramika. -tradycja i przyszłość

Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej Zespół Ceramiki Specjalnej. Współczesna ceramika. -tradycja i przyszłość Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej Zespół Ceramiki Specjalnej Współczesna ceramika -tradycja i przyszłość Ceramika [gr. Ho kéramos ziemia, glina ] nieorganiczne i niemetaliczne materiały otrzymywane

Bardziej szczegółowo

Wykład X: Dekohezja. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład X: Dekohezja. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Wykład X: Dekohezja JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: 1. Dekohezja materiałów - wprowadzenie. 2. Wytrzymałość materiałów -

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy

Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy Ćwiczenie 13 Wyznaczanie przenikalności magnetycznej i krzywej histerezy 13.1. Zasada ćwiczenia W uzwojeniu, umieszczonym na żelaznym lub stalowym rdzeniu, wywołuje się przepływ prądu o stopniowo zmienianej

Bardziej szczegółowo

BUDOWA STOPÓW METALI

BUDOWA STOPÓW METALI BUDOWA STOPÓW METALI Stopy metali Substancje wieloskładnikowe, w których co najmniej jeden składnik jest metalem, wykazujące charakter metaliczny. Składnikami stopów mogą być pierwiastki lub substancje

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie proszków ceramicznych do kompozytów ceramiczno-polimerowych dla detektorów piroelektrycznych

Otrzymywanie proszków ceramicznych do kompozytów ceramiczno-polimerowych dla detektorów piroelektrycznych Otrzymywanie proszków ceramicznych do kompozytów ceramiczno-polimerowych dla detektorów piroelektrycznych Ewa Nogas-Ćwikiel Otrzymywanie proszków ceramicznych do kompozytów ceramiczno-polimerowych dla

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki. 3 / David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. wyd. 2-1 dodr. Warszawa, Spis treści

Podstawy fizyki. 3 / David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. wyd. 2-1 dodr. Warszawa, Spis treści Podstawy fizyki. 3 / David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. wyd. 2-1 dodr. Warszawa, 2016 Spis treści Od Wydawcy do drugiego wydania polskiego Przedmowa Podziękowania XI XIII XXI 21. Prawo Coulomba

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PODSTAWY INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PODSTAWY INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego WPROWADZENIE 1. GENEZA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ 2. KLASYFIKACJA MATERIAŁÓW

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNE KIERUNKI ROZWOJU PRZEMYSŁU CERAMICZNEGO. Prof. dr hab. inż. Jerzy Lis Prorektor Akademii Górniczo Hutniczej im. St. Staszica w Krakowie

INNOWACYJNE KIERUNKI ROZWOJU PRZEMYSŁU CERAMICZNEGO. Prof. dr hab. inż. Jerzy Lis Prorektor Akademii Górniczo Hutniczej im. St. Staszica w Krakowie INNOWACYJNE KIERUNKI ROZWOJU PRZEMYSŁU CERAMICZNEGO Prof. dr hab. inż. Jerzy Lis Prorektor Akademii Górniczo Hutniczej im. St. Staszica w Krakowie ceramika szlachetna, techniczna, budowlana i materiały

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo