WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII"

Transkrypt

1 WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Katedra Ekonomii i Zarządzania Przedsiębiorstwem BŁAŻEJ PRUSAK UPADŁOŚĆ MIT KLĘSKI, CZY SZANSA NA ODRODZENIE W artykule przedstawiono definicję upadłości z punktu widzenia prawa i ekonomii. Ukazano również klasyfikację upadłości wg różnych kryteriów oraz funkcje i cele postępowania upadłościowego. Ponadto zwrócono uwagę na przypadki celowego doprowadzania przedsiębiorstw do upadku. Podjęto także rozprawę nad podejściem do samego procesu i celowości istnienia instytucji upadku. 1. WPROWADZENIE Bankructwo (w tej pracy będzie również wykorzystywany zamiennie termin upadłość) jednostki, rozumianej jako przedsiębiorstwo lub osoba fizyczna jest często kojarzona z czymś złym, np. z katastrofą finansową. W wielu przypadkach na myśl o możliwości ogłoszenia upadłości pojawiają się sprzeciwy pracowników, żądania grup interesu mające na celu sztuczne utrzymanie podmiotu. Dzieje się tak często wówczas, gdy dana jednostka spełnia ważną funkcję w gospodarce, np. zatrudnia wielu pracowników, funkcjonuje w strategicznym sektorze państwa itp. Jest to jednak błędne podejście do sprawy i często wynika z niezrozumienia istoty istnienia instytucji upadku (chodzi w tym przypadku o postępowanie prawne). Należy się zgodzić z tym, że bankructwo nie jest czymś pozytywnym. Ktoś bowiem traci pieniądze, kapitał, doprowadzając przy okazji do trudności jakie mogą wystąpić w innych podmiotach. Jednak pamiętajmy, że w konkurencyjnym otoczeniu występują jednostki słabsze i lepsze. Te gorsze są skazane na upadek. Tak więc upadłość jest jedną z cech funkcjonowania gospodarki rynkowej. Jak sformułował Josef Schumpeter bankructwo oznacza twórcze niszczenie, eliminowanie takich przedsiębiorstw, które nie tworzą wartości, lecz ją trwonią. Dzięki temu powstają lepsze warunki do tworzenia nowych przedsiębiorstw 1. Zdaniem Antonella Mei-Pochtler z Boston Consulting Group, z ogólnogospodarczego punktu widzenia bankructwa są pożądane. Tworzą one szanse dla nowych firm i rozkwitu całych branż, a to stymuluje wzrost gospodarczy. Przyczyniają się także do korzystnych przemian strukturalnych 2. Ponadto instytucja upadłości umożliwia wręcz odrodzenie się podmiotu uznanego za bankruta. W wyniku przeprowadzenia postępowania upadłościowego dłużnik zostaje zwolniony z płacenia tych długów, które wykraczają poza wartość jego majątku. Tak więc zaczyna od zera bez dodatkowo ciążących na nim zobowiązań. Należy jednak pamiętać o tym, że część wierzycieli na tym straci. Jeżeli rozpatruje się przedsiębiorstwo, to nie zawsze upadek musi być równoznaczny jego likwidacji. Przedsiębiorstwo może bowiem nadal działać, ale mając już innego właściciela. W takim przypadku często mówi się o restrukturyzacji przez upadłość. Upadłość (w sensie prawnym) nie musi być utożsamiana z klęską; stwarza bowiem nowe szanse dla dłużnika, a ponadto przy sprawnie działającym systemie prawnym umożliwia szybką identyfikację i likwidację chorej jednostki, w miejsce której może powstać nowy podmiot ( na bazie majątku upadłej jednostki, ale pod inną własnością). 2. DEFINICJA I KLASYFIKACJA UPADŁOŚCI Wydawałoby się, że zdefiniowanie pojęcia bankructwo jest stosunkowo proste. Jednak rzeczywistość jest bardziej skomplikowana. Często można spotkać z następującymi problemami: jaki podmiot można uznać za upadły? czy należy kierować się uwarunkowaniami ekonomicznymi, czy prawnymi? Najrozsądniejszym 1 Pochwała bankructw, Zarządzanie na Świecie nr 5/2002, s Pochwała bankructw, dz. cyt., s

2 rozwiązaniem jest rozgraniczenie i zdefiniowanie bankructwa, z punktu widzenia przepisów prawa oraz z punktu widzenia kondycji ekonomicznej podmiotu. Oczywiście obydwa podejścia są ze sobą mocno powiązane. Występują jednak pewne różnice, które zostaną przedstawione poniżej. Aby w lepszy sposób uzmysłowić czytelnikowi powyższy problem posłużę się kilkoma prostymi przykładami. PRZYKŁAD 1 Spółka akcyjna Elektrim, jedna z największych spółek akcyjnych notowanych na giełdzie, po okresie prosperity zaczęła przeżywać w 2001 roku ostry kryzys. Brak płynności, który ujawniał się głównie tym, że nie była ona w stanie spłacić odsetek z tytułu wyemitowanych obligacji doprowadził do tego, że w 2002 roku wierzyciele decydowali o dalszym jej istnieniu. Dzięki odpowiednim porozumieniom i włączeniu się jednego z banków otworzono w spółce postępowanie układowe. Alternatywą było ogłoszenie upadłości. Spółka spełniała bowiem wszystkie niezbędne ku temu przesłanki. PRZYKŁAD 2 W związku z trudną sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa X, wierzyciele składają wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek zostaje oddalony. Argument przemawiający za oddaleniem wniosku jest następujący: wartość majątku przedsiębiorstwa X nie wystarczy na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Zgodnie z prawem upadłościowym, aby postępowanie upadłościowe mogło zostać przeprowadzone wartość majątku musi wystarczyć na pokrycie kosztów postępowania. PRZYKŁAD 3 Przedsiębiorstwo B nie jest w stanie dłużej samodzielnie funkcjonować. Banki odmawiają jemu udzielenia kolejnych kredytów, które są niezbędne do kontynuowania działalności. Jednak z pomocą przedsiębiorstwu przychodzi państwo, które pod pewnymi warunkami zgadza się gwarantować kredyty. PRZYKŁAD 4 Spółka jawna Y jest w trudnej sytuacji finansowej. Majątek spółki nie wystarcza na spłatę wszystkich zobowiązań. Jednak majątek prywatny wspólników jest na tyle duży, że wystarczy on na pokrycie tych zobowiązań (w spółce jawnej za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają całym majątkiem spółki, a następnie również całym majątkiem prywatnym). Wierzyciele spółki wiedząc o powyższej sytuacji nie składają wniosku o ogłoszenie upadłości. PRZYKŁAD 5 Przedsiębiorstwo Z ma problemy z płynnością. Nie jest w stanie na bieżąco regulować własnych zobowiązań. Jednak majątek lub inne czynniki, np. marka przedsiębiorstwa są na tyle interesujące, że zostaje ono przejęte przez inne przedsiębiorstwo. Alternatywą dla przedsiębiorstwa Z było ogłoszenie upadłości. PRZYKŁAD 6 Państwo A nie jest w stanie wykupić wyemitowanych przez siebie obligacji. W żadnym ze wspomnianych przeze mnie przykładów nie została, z punktu widzenia prawa ogłoszona upadłość. W przykładzie 1, 3 i 5 przedsiębiorstwa zostały uratowane, dzięki otrzymanej pomocy z zewnątrz. Przykład 2 to typowa sytuacja niespełnienia jednej z przesłanek ogłoszenia upadłości, wymaganej przez prawo upadłościowe. Celem postępowania upadłościowego jest bowiem możliwość chociaż częściowego zaspokojenia wierzycieli. Brak takiej możliwości powoduje, że przeprowadzenie postępowania nie ma sensu. Przykład 4 dotyczy spółki, w której udziałowcy odpowiadają za zobowiązania, nie tylko jej majątkiem, ale również majątkiem prywatnym. Jeżeli wierzyciele mają pewność, że zostaną spłaceni to nie opłaca im się składać wniosku o ogłoszenie upadłości takiej spółki. Ostatni przykład dotyczy braku możliwości spłaty zobowiązań przez państwo. Przepisy międzynarodowe nie przewidują jednak prawnej możliwości ogłoszenia upadłości przez państwo, choć toczą się dyskusje na ten temat 3. Mimo, że w żadnym z powyższych przykładów nie została ogłoszona upadłość z punktu widzenia prawa to jednak wydaje się, że z ekonomicznego punktu widzenia należałoby poszczególne podmioty uznać za bankrutów. W dalszej części rozdziału skupię się na zdefiniowaniu kilku pojęć z zakresu upadłości. Z ekonomicznego punktu widzenia za bankruta możemy uznać przedsiębiorcę, który nie jest w stanie samodzielnie kontynuować działalności bez udzielenia jemu pomocy z zewnątrz. Pomoc ta może przybrać następującą postać: umorzenie części długów i (lub) przesunięcie w terminie spłaty długów, zawarcie ugody z 3 Być może już za kilka lat ogłoszenie bankructwa kraju stanie się możliwe. Z taką inicjatywą wyszedł Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Według wicedyrektor MFW A. Krueger mechanizm formalnego bankructwa powinien zachęcić kraje i ich wierzycieli do rozwiązywania problemów we własnym zakresie bez zwracania się o pomoc do MFW. Zobacz:

3 bankiem w zakresie restrukturyzacji długu, dokapitalizowanie lub przejęcie przedsiębiorstwa przez inne podmioty, pomoc państwa w formie, np. udzielenia gwarancji, przejęcia zarządu i dokapitalizowania takiej jednostki. Nie każde bankructwo ekonomiczne musi oznaczać więc upadłość w rozumieniu prawa lecz każda upadłość w sensie prawnym oznacza bankructwo ekonomiczne. Bezpośrednio z terminem bankructwo związane są pojęcia likwidacji, niewypłacalności, braku płynności oraz kryzysu przedsiębiorstwa. Likwidacja przedsiębiorstwa może być skutkiem wystąpienia bankructwa, ale nie musi. Likwidacja może zostać przeprowadzona w stosunku do przedsiębiorstwa, które nie wykazuje przesłanek bankructwa i głównym jej celem będzie spieniężenie majątku przedsiębiorstwa, spłata zobowiązań, uzyskanie środków pieniężnych przez właścicieli, które pozostaną po zaspokojeniu wszystkich zobowiązań itd. Końcowych etapem likwidacji jest wykreślenie przedsiębiorstwa, np. z rejestru spółek prawa handlowego. Niewypłacalność przedsiębiorstwa oznacza, że wartość rynkowa jego majątku nie wystarczy na spłatę wszystkich zobowiązań, natomiast brak płynności oznacza, że przedsiębiorstwo nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań na bieżąco. Przeważnie bankructwo poprzedzone jest kryzysem przedsiębiorstwa. Kryzys przedsiębiorstwa można zdefiniować jako nieplanowany proces, czyli ciąg zdarzeń przebiegających w określonym czasie, będących zagrożeniem dla egzystencji przedsiębiorstwa 4. Kryzys jest więc wynikiem nieplanowanych lub błędnych zdarzeń, które mogą w przyszłości zagrozić funkcjonowaniu przedsiębiorstwa 5. Kryzys może, lecz nie musi prowadzić do bankructwa. Upadłość w sensie prawnym ustalana jest sądownie. Definiuje się ją, jako specjalny rodzaj przymusu zaspokojenia wierzytelności, dopuszczalnego w razie niewypłacalności lub (wyjątkowo) w razie nadmiernego zadłużenia dłużnika i skierowanego do całego jego majątku 6. Tak więc pojęcie upadłości z punktu widzenia prawa należy kojarzyć z postępowaniem prawnym obejmującym określone procedury, np. ogłoszenie upadłości podmiotu gospodarczego, przeprowadzenie procesu upadłościowego itd. Według polskiego prawa upadłościowego zdolność upadłościową posiada tylko przedsiębiorca (art. 1 p.u.) 7. Prawo to przewiduje następujące przesłanki ogłoszenia upadłości: 1. trwałe zaprzestanie płacenia długów przez przedsiębiorcę, przy czym należy pamiętać, że zgodnie z art. 2 prawa upadłościowego, krótkotrwałe zaprzestanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności nie jest przesłanką do ogłoszenia upadłości. Zdaniem F. Zedlera 8 trwałe zaprzestanie płacenia długów to obiektywna, trwała niemożność wywiązywania się dłużnika ze swoich zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli, bez względu na rodzaj zobowiązań także tych nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zaprzestanie płacenia długów wynikać powinno z trudnej sytuacji dłużnika, nie zaś z takiego powodu, że dłużnik posiada wystarczające środki lecz nie chce zapłacić wierzytelności. W takich przypadkach należałoby zastosować egzekucję, 2. majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów. Warunek ten dotyczy tylko następujących jednostek: przedsiębiorców będących osobami prawnymi, w tym także spółki z o.o. i spółki akcyjnej oraz będących w stanie likwidacji spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej, komandytowo akcyjnej. W celu ustalenia, czy zachodzi spełnienie powyższej przesłanki bada się rzeczywistą wartość majątku dłużnika i porównuje się ją z wartością długów. Jeżeli wartość majątku jest niższa od wartości zobowiązań to istnieje przesłanka do ogłoszenia upadłości. Należy przy tym pamiętać, że przy obliczaniu wartości zobowiązań nie należy do nich zaliczać kapitału zakładowego, zapasowego, rezerwowego, gdyż kapitały te mają zostać spłacone dopiero po zaspokojeniu zobowiązań obcych 9. Podstawy do ogłoszenia upadłości nie stanowią także wszelkiego rodzaju wskaźniki finansowe określające poziom kondycji przedsiębiorstwa, w tym m.in. wskaźniki płynności, wskaźniki struktury, wskaźnik Altmana itp. Tego rodzaju obliczenia mogą być sygnałem wskazującym na pogarszający się stan podmiotu i na podstawie nich można jedynie prognozować upadłość oraz prawdopodobieństwo jej wystąpienia dłużnik posiada majątek, którego wartość jest wystarczająca aby pokryć koszty postępowania upadłościowego (art. 13 p.u.). Bankructwo nie jest unormowane jednakowo we wszystkich krajach. Jak już wcześniej wspomniałem w Polsce upadłość można ogłosić tylko w stosunku do przedsiębiorcy. W takich krajach jak Australia, Stany 4 K. Zimniewicz, Nauka o organizacji i zarządzaniu, PWN, Warszawa 1990, s Por. R. Oldcorn, Management, MacMillan, Londyn 1989, s. 237 podano za A. Zelek, Wczesna identyfikacja kryzysu finansowego ucieczką od bankructwa, Przegląd organizacji nr 2/2002, s S. Gurgul (wprowadzenie), Prawo upadłościowe i układowe, wyd. C.H. BECK, Warszawa 2000, s. XV. 7 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe, Dz. U. Z 1991r., nr 18, poz. 80 ze zm. 8 F. Zedler, Prawo upadłościowe i układowe, wyd. TNOiK Dom Organizatora, Toruń 1999, s M. Allerhand (komentarz), Prawo upadłościowe, wyd. Studio Stu, Bielsko-Biała 1999, s B. Jasinkiewicz, R. Kowalkowski, Z. Koźma, A. Lewandowski, M. Oźóg, Prawo upadłościowe i układowe, ODDK, Gdańsk 2001, s.26.

4 Zjednoczone, Kanada można ogłosić upadłość zarówno w stosunku do przedsiębiorstw, jak i do osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej. Upadłości w tych krajach można więc podzielić na 11 : biznesowe (business bankruptcy) w których zostaje ogłoszona upadłość jednostki bezpośrednio angażującej swój majątek w prowadzenie interesu, niebiznesowe, czyli konsumenckie (non business lub consumer bankruptcy) gdzie zostaje ogłoszona upadłość osoby, której zawód i przyczyna bankructwa nie jest bezpośrednio związana z zaangażowaniem przez nią swojego majątku w prowadzenie działalności gospodarczej. Taki podział jest wykorzystywany m.in. w Australii. W Kanadzie dodatkowo w celu określenia, czy daną upadłość należy zaliczyć do biznesowych lub niebiznesowych bada się, jaką część zobowiązań dłużnika stanowią te, które zostały zaciągnięte na prowadzenie przedsięwzięcia gospodarczego. Jeżeli mniej niż 50% wszystkich zobowiązań stanowią te, które zaciągnięto na prowadzenie działalności gospodarczej, to taki rodzaj upadłości zalicza się do niebiznesowych. W przeciwnym wypadku mamy do czynienia z bankructwem biznesowym 12. Tak więc ustawodawcy w wyżej wymienionych krajach, normując instytucję upadłości przyjęli upadłość ogólną (tzn. dotyczącą przedsiębiorców i osób fizycznych). 3. BANKRUCTWO SYMULOWANE W Polsce bardzo często można spotkać się z problemem występowania tzw. fałszywych upadłości (w tej pracy ten rodzaj upadłości będę dalej nazywał bankructwem symulowanym). Głównym celem takiego upadku jest wyprowadzenie środków pieniężnych z przedsiębiorstwa przyszłego bankruta, a następnie złożenie wniosku do sądu o ogłoszenie jego upadłości. Przykładowy przebieg procesu przedstawia poniższy schemat (zakłada się, że co najmniej spółka córka jest prowadzona w formie spółki kapitałowej). Zleceniodawcy Spółka matka 4a 2 4b Spółka córka 3 Podwykonawcy 5 źródło: opracowanie własne Ogłoszenie upadłości spółki córki Rys. 1. Przykładowy przebieg procesu prowadzącego do bankructwa symulowanego. 1. otrzymanie zlecenia lub zleceń wykonania usługi przez spółkę matkę, 2. założenie przez spółkę matkę spółki zależnej (spółki córki), 3. powierzenie podwykonawcom przez spółkę córkę wykonania zlecenia, które otrzymała spółka matka; ewentualnie zapłata zaliczki podwykonawcom przez spółkę córkę, 4a. wyprowadzenie majątku spółki córki do spółki matki, 4b. wykonanie zlecenia przez podwykonawców; nie otrzymują oni jednak zapłaty za wykonane zlecenie (czynności zawarte w punkcie 4a i 4b mogą odbywać się w tym samym czasie), 5. złożenie przez zarząd spółki córki lub podwykonawców wniosku o ogłoszenie upadłości spółki córki, 6. odbiór wykonanego zlecenia, 7. zapłata środków pieniężnych spółce matce przez zleceniodawców. Z takim bankructwami bardzo często można spotkać się w branży budowlanej. Duże przedsiębiorstwa po otrzymaniu zlecenia tworzą spółkę-córkę, głównie na bazie podupadającego zakładu, często wiarygodnego z 11 str Annual Statistical Report 1999,

5 uwagi na długą tradycję rynkową. Spółka córka zleca wykonanie usługi podwykonawcom, a po jego wykonaniu ogłasza bankructwo. Majątek spółki córki po wypompowaniu kapitału do spółki matki jest tak mały, że wystarcza on co najwyżej na spłatę wierzytelności publicznych. Podwykonawcy zostają z umowami, podpisanymi ale nie zapłaconymi fakturami oraz często z długami wobec innych podmiotów. Taka sytuacja prowadzi często również do upadku podwykonawcy 13. Na takim procederze zyskuje oczywiście nieuczciwa spółka matka, natomiast tracą podwykonawcy. Proces symulowanego bankructwa może przebiegać krócej, z pominięciem zleceniodawcy i podwykonawców. Po prostu spółka córka wypompowuje majątek do spółki matki i ogłasza upadłość. Kontynuując powyższe rozważania należałoby wspomnieć jak można wypompować majątek z jednej do drugiej spółki. Oto kilka najczęściej spotykanych sposobów: a. spółka córka sprzedaje spółce matce składniki majątku po cenie niższej od rynkowej, b. spółka matka wykonuje ekspertyzę, projekt inwestycyjny oraz inne usługi na rzecz spółki córki za cenę dużo wyższą od rynkowej, c. spółka matka udziela spółce córce fikcyjnej pożyczki, za co pobiera korzyści w formie płatności odsetek, d. przyszły bankrut zakłada nową spółkę i aportem wnosi do niej majątek, otrzymując w zamian akcje nowej spółki; przy czym wartość akcji jest znacznie niższa od wartości wniesionego aportu. 4. FUNKCJE I CELE POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO Instytucja upadłości spełnia bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu gospodarki rynkowej. Ma m.in. na celu ochronę interesu publicznego. Istnienie nierentownych i niewypłacalnych przedsiębiorstw wpływa negatywnie na funkcjonowanie przedsiębiorstw o dobrej sytuacji ekonomicznej. Obecni wierzyciele, a także przyszli kontrahenci są narażeni na poniesienie strat z tytułu niezapłacenia im przez potencjalnego bankruta pieniędzy za zrealizowane kontrakty, zamówienia, udzielone pożyczki. Ogłoszenie upadłości takiego dłużnika jest dla nich informacją o jego stanie ekonomiczno-finansowym. Stanowi jednocześnie ostrzeżenie przed nawiązywaniem z nim kontaktów handlowych, co mogłoby narazić ich na poważne szkody 14. Ponadto prawo upadłościowe spełnia funkcję regulatora gospodarki wolnorynkowej. Istnienie niewypłacalnego przedsiębiorcy jest szkodliwe dla innych podmiotów. W związku z tym tak funkcjonujące jednostki należy likwidować, aby nie zagrażały one prowadzeniu działalności przez inne podmioty. Upadłość jest w tym przypadku podstawową metodą prawną eliminacji z rynku chorej jednostki gospodarczej 15. W opracowaniach zwraca się szczególnie uwagę, aby postępowanie upadłościowe spełniało następujące cele 16 : 1. było przeprowadzone w taki sposób, aby wartość majątku upadłej jednostki była jak największa, czyli zgodnie z zachowaniem zasady maksymalizacji wartości upadłej jednostki, 2. gwarantowało kolejność spłaty poszczególnych zobowiązań, w zależności od ich rodzaju, wyłączając nawet możliwość zaspokojenia w jakiejkolwiek części żądań udziałowców, w przypadku gdy majątek nie wystarcza na zaspokojenie pozostałych wierzycieli. System funkcjonowania instytucji upadłości, aby w sposób prawidłowy realizował w.w. funkcje i cele musi działać sprawnie. Oceniając sprawność jego funkcjonowania bierze się pod uwagę szczególnie następujące czynniki: sposób przeprowadzania i unormowania postępowania upadłościowego, średni czas spieniężenia majątku i zaspokojenia z niego wierzycieli oraz wielkość kosztów związanych z jego przeprowadzeniem. Powyższe czynniki mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie mechanizmów rynkowych, a poprzez to na działalność innych przedsiębiorstw. Sprawnie funkcjonujący system dotyczący regulacji i przebiegu postępowania w zakresie upadłości powinien charakteryzować się więc następującymi cechami: 1. niskie koszty przeprowadzenia i zabezpieczenia postępowania upadłościowego, 2. krótki czas przeprowadzenia postępowania upadłościowego, 3. objęcie całego majątku dłużnika w postępowaniu upadłościowym, także tego położonego za granicą (zasada uniwersalności), 4. uwolnienie niewypłacalnych dłużników od długów, 5. wspieranie dłużników w celu jak największego zaspokojenia ich wierzycieli lub negocjowanie między wierzycielami a dłużnikiem satysfakcjonującego ich układu, 13 Więcej na temat procederu fałszywych upadłości oraz kombinacji z wykorzystaniem prawa upadłościowego i układowego zobacz: T. Hutor, Rośnie liczba fałszywych upadłości, Gazeta Prawna z , s. 1, 4 i J. Zelkin, Upadłość przy istnieniu jednego wierzyciela, Przegląd Prawa Handlowego nr 6, 1934., s.252 podano za P. Nazarewicz, Ogłoszenie upadłości podmiotu gospodarczego posiadającego tylko jednego wierzyciela, Przegląd Prawa Handlowego nr 8, 1997, s A. Torbus, Ogłoszenie upadłości przy jednym wierzycielu, Przegląd Sądowy 1995, nr 10, s O. Hart, Different Approaches to Bankruptcy, NBER Working Paper Series nr 7921, wrzesień 2000, s. 4-5.

6 6. pozbawienie osoby niewypłacalnej prawa zarządzania majątkiem, 7. zapewnienie osobie niewypłacalnej minimum socjalnego, 8. w miarę możliwości jak najszybsze wszczęcie postępowania upadłościowego w celu zabezpieczenia jak największego majątku niezbędnego do zaspokojenia wierzycieli (statystki niemieckie dotyczące lat dziewięćdziesiątych wskazują, iż aż 75% wniosków o wszczęcie postępowania upadłościowego musiało zostać odrzuconych w Niemczech z powodu braku możliwości pokrycia kosztów tego postępowania z majątku dłużnika 17 ), 9. jawny rejestr niewypłacalnych dłużników. Oprócz wyżej wymienionych cech w ostatnim okresie przywiązuje się szczególną uwagę do sposobu zaspokojenia wierzycieli z majątku upadłej firmy. Dotychczasowe uregulowania prawne w większości krajów zakładają dwie podstawowe metody uzyskania środków pieniężnych na spłatę poszczególnych wierzycieli: sprzedaż aktywów przedsiębiorstwa w wyniku ogłoszenia aukcji lub przetargu oraz poprzez negocjacje handlowe (przy czym faworyzuje się możliwość sprzedaży upadłego przedsiębiorstwa w całości) 18. Wydaje się, że rozsądnym rozwiązaniem byłoby umożliwienie dotychczasowym wierzycielom decydowania o losie upadłej jednostki, a poprzez to o własnych wierzytelnościach. Wskutek zamiany poszczególnych wierzytelności na udziały lub akcje nowego przedsiębiorstwa (nowego pod względem prawnym), w skład którego wszedłby majątek upadłej firmy, uzyskaliby oni możliwość decydowania o własnych pieniądzach, bądź to poprzez sprzedaż tych udziałów, bądź utrzymując je w celu uzyskania korzyści w przyszłości. Procedura zamiany wierzytelności na udziały, czy akcje musiałaby oczywiście uwzględniać pierwszeństwo zaspokojenia poszczególnych kategorii wierzytelności, np. najpierw należności zabezpieczone, później niezabezpieczone, a na końcu akcjonariusze, bądź udziałowcy. Mogłoby się to odbywać np. poprzez przekazanie najbardziej uprzywilejowanej grupie wierzycieli udziałów nowego przedsiębiorstwa, natomiast pozostali wierzyciele adekwatnie do posiadanych wierzytelności upadłej firmy otrzymywaliby opcje na zakup udziałów tej nowej firmy. Opcje te uprawniałyby do nabycia udziałów od obecnych udziałowców nowego przedsiębiorstwa, tzn. wierzycieli uprzywilejowanych upadłej firmy. Poprzez taki proceder wierzyciele uprzywilejowani uzyskaliby środki pieniężne z tytułu własnych wierzytelności w pierwszej kolejności, bądź to przez likwidację majątku nowo powstałej firmy lub w wyniku sprzedaży własnych udziałów. Pozostali wierzyciele uzyskaliby zaś możliwość ingerowania w sprawy nowo powstałego przedsiębiorstwa, gdyż uzyskaliby prawo do nabycia udziałów. Bardziej skomplikowany system, który zakładałby istnienie kilku kategorii wierzycieli podzielonych na różne stopnia uprzywilejowania musiałby uwzględnić ten stopień uprzywilejowania przy przydziale udziałów i opcji kupna udziałów w nowo powstałej firmie. Opcje te mogłyby podlegać obrotowi za pośrednictwem odpowiedniej instytucji, np. giełdy 19. Innym, jak już wspomniano wyżej, podstawowym elementem sprawnie funkcjonującego systemu w zakresie regulacji postępowania upadłościowego jest czas trwania postępowania oraz, co jest z tym bezpośrednio związane czas oczekiwania przez wierzycieli na odzyskanie własnych wierzytelności z majątku bankrutującej firmy. Cechy te mają istotny wpływ na charakter funkcjonowania gospodarki, szybkość i ryzyko podejmowania decyzji w poszczególnych gospodarkach itp. System prawny w zakresie postępowania upadłościowego i układowego powinien charakteryzować się bardzo krótkim okresem przeprowadzenia tych postępowań, Jest to jedna z podstawowych cech sprawnie funkcjonującego systemu. Niespełnienie tego warunku przyczynia się m.in.: 1. do uszczuplenia majątku przez właścicieli przed ogłoszeniem upadłości lub wszczęciem postępowania układowego, co działa na niekorzyść pozostałych wierzycieli, 2. negatywnie oddziałuje na funkcjonowanie systemu gospodarczego. Jak wynika z danych UNICE 20, szczególnie pod względem średniego okresu oczekiwania na odzyskanie majątku przez wierzycieli bankrutującej firmy, prym wiodą Amerykanie. W porównaniu do Stanów Zjednoczonych czas ten w Unii Europejskiej jest 8,5 razy dłuższy, przy czym, w Grecji jest on porównywalny do Stanów Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii 3 razy dłuższy, w Niemczech 7 - krotnie, a w Szwajcarii aż 20 krotnie dłuższy. W USA bankructwo nie jest uważane za coś niewybaczalnego, tak jak o tym się myśli w Europie. Skłonność do ponoszenia ryzyka jest tam m.in. z tego powodu o wiele wyższa niż w Europie. W Polsce brakuje danych dotyczących czasu oczekiwania na odzyskanie majątku przez wierzycieli bankrutującej firmy. Istnieją jednak statystyki przedstawiające średni czas trwania postępowania. Jak wynika z informacji zawartych w statystykach Ministerstwa Sprawiedliwości średni czas trwania postępowania upadłościowego przekraczał w latach jedenaście miesięcy, natomiast średni czas trwania 17 Statement von Präsident Johann Hahlen zum Pressegesprcäch: s O. Hart, dz. cyt., s Por. O. Hart, dz. cyt., s J. Szustkiewicz, Katalog wyzwań europejskich. Prawo i Gospodarka (dodatek Magazyn Finansowy) z , nr 1 (920), s. 17.

7 postępowania układowego w tych samych latach wyniósł od pięciu do sześciu miesięcy 21. Tak długi czas trwania obydwu postępowań świadczy o słabości polskiego systemu prawnego. W okresie otwierania się poszczególnych rynków krajowych na współpracę z gospodarkami innych państw, powstawania nowych stref wolnego handlu oraz rozwoju korporacji międzynarodowych, coraz większe znaczenie należałoby przypisać unormowaniu problemu upadłości w aspekcie międzynarodowym. W obecnej sytuacji ekonomicznej, w której istnieje wiele przedsiębiorstw międzynarodowych, a proces integracji nasila się powstaje problem ogłoszenia upadłości dłużnika, który prowadzi działalność gospodarczą na terenie kilku państw. W doktrynie prawniczej znane są trzy zasady dotyczące zasięgu terytorialnego postępowania upadłościowego 22 : 1. zasada uniwersalności 2. zasada terytorialności 3. zasada mieszana ad 1) Zasada ta zakłada, że cały majątek upadłego, także ten znajdujący się za granicą tworzy masę upadłości i jest objęty postępowaniem upadłościowym. W praktyce najczęściej respektowanie tej zasady przez poszczególne państwa odbywa się na podstawie zawarcia przez te kraje umowy międzynarodowej, ad 2) Zasada terytorialności głosi, iż tylko majątek dłużnika znajdujący się w kraju, w którym ogłoszono jego upadłość wchodzi w skład masy upadłości. Jak z tego wynika, jeżeli przedsiębiorstwo ma majątek w kilku krajach, to ogłoszenie upadłości w jednym z tych krajów nie pociąga za sobą obowiązku ogłoszenia upadłości w pozostałych krajach. W niektórych państwach dodatkowym problemem może być faworyzowanie wierzycieli krajowych nad zagranicznymi. Takie faworyzowanie polegałoby m.in. na możliwości ubiegania się wierzycieli zagranicznych o spłatę ich należności z masy upadłości dłużnika dopiero po zaspokojeniu w całości roszczeń wierzycieli krajowych 23. ad 3) Zasada ta określa, że postępowanie upadłościowe obejmuje cały majątek dłużnika, także ten znajdujący się poza granicami państwa, z wyjątkiem nieruchomości położonych za granicą, ale czynności podejmowane są wyłącznie na terenie kraju, w którym ogłoszono upadłość. W Polsce obowiązuje zasada terytorialności, bez faworyzowania wierzycieli polskich nad zagranicznymi. Z tego wynika, że w skład masy upadłości wchodzi tylko majątek upadłego zarówno obecny, jak i przyszły znajdujący się na terytorium Polski. Ponadto dłużnik, który został uznany za upadłego w naszym kraju nie będzie automatycznie uznany za upadłego w innym kraju. W przypadku, gdy dłużnik zagraniczny nie chce regulować własnych zobowiązań w stosunku do polskich wierzycieli, mogą oni w stosunku do niego prowadzić egzekucję na zasadach panujących w jego kraju. Analogicznie sytuacja przedstawia się w przypadku ogłoszenia upadłości dłużnika w obcym państwie. Jego majątek znajdujący się w Polsce nie wchodzi w skład masy upadłościowej, w związku z czym dłużnik może nim swobodnie dysponować, natomiast wierzyciele mogą starać się o zadośćuczynienie zapłaty ich wierzytelności poprzez prowadzenie egzekucji na terytorium naszego kraju 24. Polskie prawo nie zabrania jednak dochodzenia własnych wierzytelności przez wierzyciela zagranicznego w procesie postępowania upadłościowego na terenie naszego kraju. Uczestniczy on w tym procesie na zasadach ogólnych, na równi z polskimi wierzycielami. Jest jedynie zobowiązany do wyznaczenia sobie miejsca w Polsce, niezbędnego do odbioru doręczeń 25. Z ekonomicznego punktu widzenia oraz pod względem sprawiedliwości podziału środków masy upadłości pomiędzy wierzycieli zarówno krajowych, jak i zagranicznych wydaje się, iż najlepszym rozwiązaniem byłoby respektowanie przez jak największą liczbę państw zasady uniwersalności. Respektowanie tej zasady prowadzi do 26 : 1. redukcji kosztów związanych z przeprowadzeniem postępowania upadłościowego oraz podziałem masy upadłościowej wierzyciele zagraniczni ponoszą m.in. niższe koszty podróży do obcych państw oraz niższe koszty związane z zatrudnieniem tłumacza i prawnika w obcym kraju; przeprowadzane jest przeważnie jedno postępowanie upadłościowe, a nie kilka lub jedno postępowanie główne na podstawie, którego automatycznie orzeka się o upadłości jednostki w postępowaniu wtórnym (koszty przeprowadzenia jednego głównego postępowania będą niższe, niż gdyby postępowanie odbywało się w każdym kraju z osobna, w którym dłużnik posiadał majątek), 21 Por. Informacja statystyczna o działalności wymiaru sprawiedliwości, Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Organizacyjny, Warszawa, J. Brol, Z problematyki międzynarodowych aspektów upadłości i postępowania upadłościowego, Przegląd Prawa Handlowego nr 12, 1998, s L. A. Bebchuk, A. T. Guzmán, An Economic Analysis of Transnational Bankruptcies, NBER Working Paper, nr 6521, kwiecień 1998, s J. Brol, dz. cyt., s Prawo upadłościowe z r. art. 150 i 152, Dz.U. z 1991r., nr 118, poz. 512 ze zmianami. 26 L. A. Bebchuk, A. T. Guzmán, dz. cyt., s. 2 i 7.

8 2. przejrzystości i jasności przeprowadzenia postępowania upadłościowego, 3. braku wpływu na alokację kapitału w przyszłości, w przeciwieństwie do zasady terytorialności, respektującej zaspokojenie w pierwszej kolejności wierzycieli krajowych, a dopiero później zagranicznych. Aby lepiej wyjaśnić stwierdzenie zawarte w punkcie 3 przeprowadźmy prostą analizę opartą na poniższym przykładzie 27. Załóżmy, że mamy dwa kraje A i B, z których A respektuje zasadę uniwersalności, a B respektuje zasadę terytorialności z preferowaniem wierzycieli krajowych. Przedsiębiorstwo istniejące w kraju A planuje nową niezależną od dotychczasowej działalności inwestycję, przy czym zakładamy, że inwestycja ta ma na celu przyniesienie jak największych korzyści finansowych. Ponadto zakładamy, że w okresie t=0 dług przedsiębiorstwa zaciągnięty w kraju A wynosi 100 mln jednostek. W okresie t=1 przedsiębiorstwo inwestuje w jednym z dwóch krajów i w związku z tym zaciąga w jednym z nich pożyczkę o wartości 100 mln jednostek. Kredytodawców z okresu t=0 będziemy nazywać starymi, a z okresu t=1 nowymi. Nowe przedsięwzięcie, które zostaje zrealizowane w okresie t=2 jest oczywiście obarczone ryzykiem. W okresie t=3 rozpatrujemy zwrot z tej inwestycji. Jeżeli przedsięwzięcie zakończy się sukcesem to firma otrzyma 215 mln jednostek, jeżeli wybrała kraj B i 225 mln, jeżeli wybrała kraj A. Jeżeli inwestycja się nie powiedzie to firma otrzyma 100 mln jednostek niezależnie od kraju przeznaczenia. Dla uproszczenia zakładamy, że w.w. wartości obejmują także spieniężony majątek firmy. Ponadto należy przypuszczać, że pieniądze zostają wydane tam, gdzie inwestycja ma miejsce. W przypadku, gdy przedsięwzięcie się nie powiedzie firma musi złożyć wniosek o upadłość. Jeżeli w obydwu krajach istniałoby prawo respektujące zasadę uniwersalności to zarówno starzy, jak i nowi kredytodawcy zostaliby zaspokojeni po równo czyli po 50 mln. Gdy kredytodawcy wiedzą, że w przypadku bankructwa otrzymają proporcjonalnie zwrot swoich wierzytelności zaoferują przy udzielaniu kredytu jednakową stopę procentową (pomijamy inne czynniki związane z rynkami finansowymi). W tym przypadku jasne jest, że firma zainwestuje swoje pieniądze w kraju A, gdyż przy takim samym koszcie kapitału (taka sama stopa procentowa), jeżeli inwestycja się powiedzie otrzyma 10 mln więcej. W naszym wypadku prawo w kraju B faworyzuje jednak swoich wierzycieli. Jeżeli firma zainwestuje swoje środki w kraju B, to zauważmy, że w momencie jej bankructwa wierzyciele z kraju B zostaną zaspokojeni praktycznie w całości 100 mln (pomijamy odsetki), a starzy wierzyciele z kraju A nie dostaną nic. Z tego wynika, że ryzyko udzielenia pożyczki dla nowych kredytodawców z kraju B jest niższe (oczywiście w przypadku, gdy wcześniej została także zaciągnięta pożyczka w kraju A), gdy nie jest respektowana zasada uniwersalności. W związku z tym nowi kredytodawcy mogą zaoferować ze względu na niższe ryzyko niższą stopę procentową. Zwrot z inwestycji może być w kraju B wyższy, ze względu na niższy koszt kapitału (niższa stopa procentowa) w stosunku do kraju A, nawet przy założeniu, że wartościowo, przed spłatą odsetek otrzymamy w tym kraju o 10 mln mniej. Koszt odsetek może być bowiem o tyle niższy w kraju B, że zrekompensuje on z nadwyżką stratę 10 mln jednostek. Respektowanie, bądź odrzucenie zasady uniwersalności może wywierać wpływ w skali międzynarodowej na alokację kapitału. Przedsiębiorstwa bowiem, uwzględniając swoją strategię kredytową będą mogły dyskryminować starych kredytodawców na korzyść nowych, oczywiście za cenę udzielenia im kredytu po niższej stopie procentowej. Nowi kredytodawcy będą o tyle w lepszym położeniu w stosunku do starych kredytodawców, gdyż ich koszt związany z udzieleniem kredytu będzie mógł być niższy ze względu na mniejsze ryzyko. Zauważmy dodatkowo na podstawie powyższego przykładu, że w wyniku niepowodzenia przedsięwzięcia, kredyt udzielony przez starych kredytodawców stał się pewnego rodzaju kwotą zabezpieczenia zaciągnięcia kredytu u nowych kredytodawców. 5. ZAKOŃCZENIE Bankructwo jest jedną z cech sprawnie działającej gospodarki, funkcjonującej na zasadach rynkowych. Oczywiście dla podmiotu, z ekonomicznego punktu widzenia oznacza ono porażkę. W systemie prawnym wielu państw uwzględniono zaistnienie takiej sytuacji i utworzono instytucję upadłości. Instytucja upadku spełnia wiele funkcji w gospodarce, o których wcześniej była już mowa. Najkrócej można stwierdzić, że daje ona szansę dłużnikowi na ponowny start oraz reguluje zasady i warunki na jakich ogłasza się upadłość jednostki i przeprowadza postępowanie upadłościowe. Polskie prawo nie daje możliwości ogłoszenia upadłości osobie fizycznej, co umożliwiłoby uwolnienie jej od długów. Zdaniem autora nowego projektu prawa upadłościowego F. Zedlera wprowadzenie upadłości niebiznesowej (konsumenckiej) w polskich warunkach byłoby przedwczesne. Doświadczenie państw, które wprowadziły upadłość konsumencką wskazuje, że tego rodzaju upadłości występują wielokrotnie częściej niż upadłości przedsiębiorstw (ok krotnie więcej). Wydaje się, że polski system prawny nie jest do tego jeszcze przygotowany. Wprowadzenie nowego prawa upadłościowego ma również przyczynić się m.in. do wzrostu efektywności postępowania upadłościowego, zapewnienia 27 Por: L. A. Bebchuk, A. T. Guzmán, dz. cyt., s

9 optymalnych możliwości zaspokojenia wierzycieli niewypłacalnego dłużnika, przybliżenie polskich standardów do standardów światowych, m.in. wprowadzenie zasady uniwersalności itp. 28. Z mitem upadku, rozumianego jako katastrofa należałoby już skończyć. W Stanach Zjednoczonych dawno już to zrozumiano. W Europie nadal panuje jednak podejście, że bankructwo musi oznaczać likwidację jednostki. W związku z tym wydłuża się, jak to tylko jest możliwe okres wegetacji podmiotu, tak aby jak najpóźniej ogłosić jego upadłość. Na tym traci gospodarka. Przedsiębiorstwa, które bronią się jak najdłużej przed ogłoszeniem upadłości mają później mniejszą szansę na uratowanie. Ponadto tracą na tym wierzyciele, którzy z biegiem czasu są w stanie odzyskać coraz mniejszą wartość należności od dłużnika. Tak więc należy podkreślić, że sprawnie funkcjonująca instytucja upadłości powinna umożliwić jednostkom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej jak najszybsze wyjście z kryzysu, kontynuację działalności w sposób bardziej efektywny niż dotychczas, przy udziale nowych właścicieli. Natomiast ewentualna upadłość połączona z likwidacją ma na celu jak najszybsze spieniężenie majątku dłużnika i spłatę jak największej części wierzytelności. Głównym celem postępowania upadłościowego nie powinno być doprowadzenie przedsiębiorstwa do jego likwidacji, lecz do jego odrodzenia pod kierownictwem nowych właścicieli, którzy w sposób bardziej efektywny potrafią wykorzystać majątek. Postępowanie upadłościowe podmiotu połączone z jego likwidacją powinno być ostatecznością. Instytucja upadku umożliwia ponadto odrodzenie się upadłemu właścicielowi, gdyż następuje likwidacja części jego zadłużenia, które nie zostanie pokryte z jego majątku. Nie musi on ponadto pokrywać tego zadłużenia z jego przyszłego majątku. Tak więc może rozpocząć nową działalność od zera bez jakichkolwiek zobowiązań. BIBLIOGRAFIA [1] M. Allerhand (komentarz): Prawo upadłościowe. wyd. Studio Stu, Bielsko-Biała [2] Annual Statistical Report 1999, [3] L. A. Bebchuk, A. T. Guzmán: An Economic Analysis of Transnational Bankruptcies. NBER Working Paper, nr 6521, kwiecień [4] J. Brol: Z problematyki międzynarodowych aspektów upadłości i postępowania upadłościowego. Przegląd Prawa Handlowego nr 12, [5] S. Gurgul (wprowadzenie): Prawo upadłościowe i układowe. wyd. C.H. BECK, Warszawa [6] O. Hart: Different Approaches to Bankruptcy. NBER Working Paper Series nr 7921, wrzesień [7] [8] [9] T. Hutor: Rośnie liczba fałszywych upadłości. Gazeta Prawna z [10] Informacja statystyczna o działalności wymiaru sprawiedliwości. Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Organizacyjny, Warszawa, [11] B. Jasinkiewicz, R. Kowalkowski, Z. Koźma, A. Lewandowski, M. Oźóg: Prawo upadłościowe i układowe. ODDK, Gdańsk [12] P. Nazarewicz: Ogłoszenie upadłości podmiotu gospodarczego posiadającego tylko jednego wierzyciela. Przegląd Prawa Handlowego nr 8, [13] R. Oldcorn: Management. MacMillan, Londyn [14] Pochwała bankructw: Zarządzanie na Świecie nr 5/2002. [15] Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe, Dz. U. Z 1991r., nr 18, poz. 80 ze zm. [16] Statement von Präsident Johann Hahlen zum Pressegesprcäch: [17] J. Szustkiewicz: Katalog wyzwań europejskich. Prawo i Gospodarka (dodatek Magazyn Finansowy) z [18] A. Torbus: Ogłoszenie upadłości przy jednym wierzycielu. Przegląd Sądowy [19] F. Zedler: Prawo upadłościowe i układowe. wyd. TNOiK Dom Organizatora, Toruń [20] F. Zedler: Problemy reformy prawa regulującego niewypłacalność przedsiębiorców prawa upadłościowego. [21] K. Zimniewicz: Nauka o organizacji i zarządzaniu. PWN, Warszawa F. Zedler, Problemy reformy prawa regulującego niewypłacalność przedsiębiorców prawa upadłościowego, s. 1-2.

Czy istnieje szansa zarobku na akcjach spółek zagrożonych upadłością?

Czy istnieje szansa zarobku na akcjach spółek zagrożonych upadłością? Czy istnieje szansa zarobku na akcjach spółek zagrożonych upadłością? Wzrost ryzyka upadłości wśród spółek giełdowych powoduje, że akcjonariusze coraz częściej zadają sobie pytanie, co stanie się z ich

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

PRAWNE PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI. Autorzy: Piotr Horosz, Jarosław R. Antoniuk

PRAWNE PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI. Autorzy: Piotr Horosz, Jarosław R. Antoniuk PRAWNE PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Autorzy: Piotr Horosz, Jarosław R. Antoniuk Rozdział 1 Prawo gospodarcze i działalność gospodarcza Przedsiębiorczość a prawo gospodarcze Pojęcie przedsiębiorczości Prawo

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ASPEKTY PRAKTYCZNE

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ASPEKTY PRAKTYCZNE UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ASPEKTY PRAKTYCZNE Studium przypadku praktyka Sądu Rejonowego dla m. st. W-wy, Wydział X Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych. SŁOWO WSTĘPNE Postępowanie upadłościowe

Bardziej szczegółowo

Nowe jakości dla przedsiębiorców w ustawie Prawo upadłościowe i Prawo restrukturyzacyjne

Nowe jakości dla przedsiębiorców w ustawie Prawo upadłościowe i Prawo restrukturyzacyjne Nowe jakości dla przedsiębiorców w ustawie Prawo upadłościowe i Prawo restrukturyzacyjne Próba odczarowania sądów upadłościowych SSR Łukasz Lipowicz Wiceprzewodniczący w Wydziale XI Gospodarczym do spraw

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Data Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy INTERPRETACJA INDYWIDUALNA UZASADNIENIE

Data Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy INTERPRETACJA INDYWIDUALNA UZASADNIENIE Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ITPB3/423-548/10/MK Data 2011.01.05 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Istota interpretacji Czy wartością transakcji w rozumieniu art. 9a ust.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11. Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13

Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11. Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13 Spis treści Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11 Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13 1.1. Prawo gospodarcze str. 15 1.1.1. Działalność gospodarcza str. 15 1.1.2. Prawo gospodarcze

Bardziej szczegółowo

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania SPIS TREŚCI 1. Czym jest prawo gospodarcze i jakie jest jego miejsce w systemie prawa polskiego?... 15 2. Wyjaśnij istotę źródeł prawa gospodarczego.... 16 3. Wskaż i omów podstawowe zasady prawa gospodarczego....

Bardziej szczegółowo

Restrukturyzacja: czy zgoda Skarbu Państwa na częściowe umorzenie wierzytelności to pomoc publiczna

Restrukturyzacja: czy zgoda Skarbu Państwa na częściowe umorzenie wierzytelności to pomoc publiczna Restrukturyzacja: czy zgoda Skarbu Państwa na częściowe umorzenie wierzytelności to pomoc publiczna Jeżeli w ramach ugody z dłużnikiem Skarb Państwa zgodzi się na rozłożenie wierzytelności na raty lub

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców

Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców Informacje ogólne Ze środków Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców (FRP) Minister Skarbu Państwa może udzielić przedsiębiorcom

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy:

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy: SPIS TREŚCI Wystąpienie o ogłoszenie upadłości... 3 Niewypłacalność dłużnika... 4 W sądzie... 5 Po rozpatrzeniu wniosku zadłużonego konsumenta... 5 Upadłość małżonków... 6 Ogłoszenie upadłości... 7 Konsekwencje

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 411/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 stycznia 2009 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

/ Józef Banach / Gazeta Finansowa

/ Józef Banach / Gazeta Finansowa 20-26.03.2009 / Józef Banach / Gazeta Finansowa Jednym ze sposobów optymalizacji podatkowej w przypadku działania spółek w grupie, jest ustanowienia możliwie najkorzystniejszego sposobu ich wzajemnego

Bardziej szczegółowo

Na czym w praktyce polega konwersja wierzytelności-długu na kapitał zakładowy?

Na czym w praktyce polega konwersja wierzytelności-długu na kapitał zakładowy? Kompensata (potrącenie) i konwersja wierzytelności dotychczasowego wspólnika i spółki aspekt prawn Na czym w praktyce polega konwersja wierzytelności-długu na kapitał zakładowy? Stan faktyczny: spółka

Bardziej szczegółowo

Prawo upadłościowe i naprawcze. Dr Anna Rachwał 2014/2015

Prawo upadłościowe i naprawcze. Dr Anna Rachwał 2014/2015 Prawo upadłościowe i naprawcze Dr Anna Rachwał 2014/2015 Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej 1. Przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej (i) zakres

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za zobowiązania w spółkach prawa handlowego

Odpowiedzialność za zobowiązania w spółkach prawa handlowego Odpowiedzialność za zobowiązania w spółkach prawa handlowego Jednym z podstawowych kryteriów decydujących o wyborze formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej jest kwestia odpowiedzialności przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

Forma własności. własność mieszana

Forma własności. własność mieszana Lekcja 39. Temat: Klasyfikowanie przedsiębiorstw Temat w podręczniku: Klasyfikacja przedsiębiorstw Podmiotem gospodarczym jest każdy, niezależnie od jego formy organizacyjnej, aktywny uczestnik procesów

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

PRAWO HANDLOWE. Mateusz Kabut Katedra Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania

PRAWO HANDLOWE. Mateusz Kabut Katedra Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania PRAWO HANDLOWE Mateusz Kabut Katedra Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania Formy prawne prowadzenia działalności Indywidualna działalność gospodarcza (max. 1 os.) Spółka cywilna (min. 2 wspólników)

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

e-poradnik Upadłość konsumencka czyli kiedy niewypłacalny dłużnik może złożyć wniosek o upadłość egazety Prawnej

e-poradnik Upadłość konsumencka czyli kiedy niewypłacalny dłużnik może złożyć wniosek o upadłość egazety Prawnej e-poradnik egazety Prawnej Upadłość konsumencka czyli kiedy niewypłacalny dłużnik może złożyć wniosek o upadłość NOWE PRAWO: porady, wzory pism i przepisy dla zadłużonych i niewypłacalnych kredytobiorców

Bardziej szczegółowo

PAPIERY WARTOŚCIOWE. fragment prezentacji. Opracowanie: mgr Zdzisława Piasecka

PAPIERY WARTOŚCIOWE. fragment prezentacji. Opracowanie: mgr Zdzisława Piasecka PAPIERY WARTOŚCIOWE fragment prezentacji Opracowanie: mgr Zdzisława Piasecka Definicja Papiery wartościowe są dokumentami stwierdzającymi określone prawa majątkowe, których realizacja jest możliwa jedynie

Bardziej szczegółowo

Fuzje i przejęcia Redakcja naukowa Waldemar Frąckowiak

Fuzje i przejęcia Redakcja naukowa Waldemar Frąckowiak Fuzje i przejęcia Redakcja naukowa Waldemar Frąckowiak Fuzje i przejęcia wiążą się ze złożonymi decyzjami inwestycyjnymi i finansowymi. Obejmują: kluczowe elementy biznesu, zarządzanie i analizy strategiczne,

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW

MIĘDZYNARODOWE FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW MIĘDZYNARODOWE FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Anna Chmielewska STRUKTURA FINANSOWA Mięzynarodowe Finansoweanie Przedsiębiorstw, Wykład 3 1 Czym jest struktura kapitałowa? AKTYWA DŁUG / ZOBOWIĄZANIA KAPITAŁY Co

Bardziej szczegółowo

NIEWYPŁACALNOŚĆ NIEWYPŁACALNOŚĆ, UPADŁOŚĆ UPADŁOŚĆ NIEWYPŁACALNOŚĆ UPADŁOŚĆ W SENSIE EKONOMICZNYM UPADŁOŚĆ W SENSIE EKONOMICZNYM

NIEWYPŁACALNOŚĆ NIEWYPŁACALNOŚĆ, UPADŁOŚĆ UPADŁOŚĆ NIEWYPŁACALNOŚĆ UPADŁOŚĆ W SENSIE EKONOMICZNYM UPADŁOŚĆ W SENSIE EKONOMICZNYM NIEWYPŁACALNOŚĆ NIEWYPŁACALNOŚĆ, UPADŁOŚĆ niemożliwość terminowego spłacania bieżących zobowiązań; występuje gdy podmiot gospodarczy nie jest w stanie zapewnić ciągłości spłaty rachunków bieżących z powodu

Bardziej szczegółowo

PRAWO HANDLOWE. Mateusz Kabut Katedra Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania

PRAWO HANDLOWE. Mateusz Kabut Katedra Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania PRAWO HANDLOWE Mateusz Kabut Katedra Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania Spółka cywilna umowy z ostatnich zajęć Brak zabezpieczenia w przypadku śmierci Eugeniusza Udziały w spółce cywilnej (w

Bardziej szczegółowo

KONSUMENCKIEJ! NOWE OBLICZE UPADŁOŚCI. Druga szansa dla każdego z nas! Wojciech Piłat!

KONSUMENCKIEJ! NOWE OBLICZE UPADŁOŚCI. Druga szansa dla każdego z nas! Wojciech Piłat! NOWE OBLICZE UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ Druga szansa dla każdego z nas Wojciech Piłat Strona 1 z 6 Dziękuję Ci za pobranie niniejszego e-booka z prowadzonego przeze mnie bloga Przyczyną jego powstania jest

Bardziej szczegółowo

Doradca restrukturyzacyjny LEKARZ FIRM

Doradca restrukturyzacyjny LEKARZ FIRM Doradca restrukturyzacyjny LEKARZ FIRM Spotkanie Członków Wielkopolskiego Klubu Kapitału Poznań, 17 września 2015 r. LICZBA PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Duże: 3.218 Średnie: 15.329 Małe: 59.128 Mikro: 1.693.785

Bardziej szczegółowo

Ważną umiejętnością jest zdolność inwestora do przewidywania i szacowania skutków ryzyka.

Ważną umiejętnością jest zdolność inwestora do przewidywania i szacowania skutków ryzyka. Podstawowe składniki sprawozdania finansowego jako element procesu identyfikowania ryzyka związane Ważną umiejętnością jest zdolność inwestora do przewidywania i szacowania skutków ryzyka. Zjawisko czy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy " Working paper

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy  Working paper Anna Mężyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy " Working paper JEL Classification: A10 Słowa kluczowe: analiza

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 4 Plan wykładu Pojęcie działalności gospodarczej i przedsiębiorcy Formy prawne przedsiębiorstw 2014-11-05 2 Działalność gospodarcza Zarobkowa działalność

Bardziej szczegółowo

Regulamin Listy ostrzeżeń SII Zasady ogólne

Regulamin Listy ostrzeżeń SII Zasady ogólne Regulamin Listy ostrzeżeń SII Zasady ogólne 1. Lista ostrzeżeń SII należy do Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych i prowadzona jest przez jej pracowników według najlepszej ich wiedzy oraz z dochowaniem

Bardziej szczegółowo

Z UPADŁOŚCIĄ DA SIĘ ŻYĆ! NIE DA SIĘ ŻYĆ Z DŁUGAMI!

Z UPADŁOŚCIĄ DA SIĘ ŻYĆ! NIE DA SIĘ ŻYĆ Z DŁUGAMI! Z UPADŁOŚCIĄ DA SIĘ ŻYĆ! NIE DA SIĘ ŻYĆ Z DŁUGAMI! Nowy Tomyśl, 24 listopada 2016 r. Lucyna Dassuj-Prezes Fundacji Moja Upadłość Ekonomistka, Doradca w zakresie: oddłużenia, restrukturyzacji, upadłości

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

SKUTKI PROCESÓW UPADŁOŚCIOWYCH I UKŁADOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE W LATACH

SKUTKI PROCESÓW UPADŁOŚCIOWYCH I UKŁADOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE W LATACH Wanda Nowara Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych Katarzyna Szarzec Katedra Makroekonomii i Badań nad Gospodarką Narodową Akademia Ekonomiczna Poznań SKUTKI PROCESÓW UPADŁOŚCIOWYCH I UKŁADOWYCH

Bardziej szczegółowo

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki 1 Standbild Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki dr Alexander Schäfer Federalne Ministerstwo Żywności, Rolnictwa i Ochrony Konsumentów 2 Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Zmiany formy organizacyjnoprawnej świadczeniodawców

Zmiany formy organizacyjnoprawnej świadczeniodawców Zmiany formy organizacyjnoprawnej świadczeniodawców Doświadczenia z realizacji Planu B Dariusz Poznański Departament Organizacji Ochrony Zdrowia Ministerstwo Zdrowia Przekształcenia szpitali 1999-2011

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE

PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE KOMENTARZ Andrzej Jakubecki Feliks Zedler PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE 3. wydanie Stan prawny: 1 października 2010 r. Warszawa 2010 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

OPINIA. z dnia 19 listopada 2009 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

OPINIA. z dnia 19 listopada 2009 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 19 listopada 2009 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Krajowa Rada Sądownictwa dostrzegając potrzebę dokonania zmian

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorca zawierający umowę pożyczki musi ponieść dodatkowy wydatek w postaci uiszczenia odsetek od pożyczonego kapitału.

Przedsiębiorca zawierający umowę pożyczki musi ponieść dodatkowy wydatek w postaci uiszczenia odsetek od pożyczonego kapitału. Przedsiębiorca zawierający umowę pożyczki musi ponieść dodatkowy wydatek w postaci uiszczenia odsetek od pożyczonego kapitału. Przedsiębiorcy, którzy chcą się dalej rozwijać, a potrzebują na ten rozwój

Bardziej szczegółowo

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Podatek od czynności cywilnoprawnych Na ostateczną wielkość obciążenia podatkowego związanego z obejmowaniem i zbywaniem udziałów lub akcji składa się zarówno podatek PCC, jak i podatek dochodowy. Alternatywą dla pożyczek i kredytów, które

Bardziej szczegółowo

Edycja 8 Ankieta wskaźnikowa 2015

Edycja 8 Ankieta wskaźnikowa 2015 P1. Proszę zaznaczyć poniżej, jaka jest forma prawna Państwa firmy? 1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą 2. Spółka jawna 3. Spółka partnerska 4. Spółka komandytowa 5. Spółka komandytowo-akcyjna

Bardziej szczegółowo

Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu

Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu Strona 1 Wśród wielu prawnych form prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce warto przyjrzeć się bliżej mało znanej przez przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 10 maja 1995 r. III AZP 10/95

Uchwała z dnia 10 maja 1995 r. III AZP 10/95 Uchwała z dnia 10 maja 1995 r. III AZP 10/95 Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Józef Iwulski (sprawozdawca), Janusz Łętowski, Maria Mańkowska, Andrzej Wróbel, Sąd Najwyższy, przy udziale

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE

POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE PODSTAWOWE INFORMACJE DLA PRZEDSIĘBIORCY W KŁOPOTACH FINANSOWYCH AUTORKI OPRACOWANIA radca prawny Kamila Bukowska radca prawny Kinga Klonowska WSTĘP Jeśli jesteś przedsiębiorcą,

Bardziej szczegółowo

Franczak Ewa. Uniwersytet Ekonomiczny. Krótkoterminowe finanse przedsiębiorstw na przykładzie przedsiębiorstwa z branży handel detaliczny,

Franczak Ewa. Uniwersytet Ekonomiczny. Krótkoterminowe finanse przedsiębiorstw na przykładzie przedsiębiorstwa z branży handel detaliczny, Franczak Ewa Uniwersytet Ekonomiczny Krótkoterminowe finanse przedsiębiorstw na przykładzie przedsiębiorstwa z branży handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi. Working

Bardziej szczegółowo

Regulamin Listy ostrzeżeń SII Zasady ogólne

Regulamin Listy ostrzeżeń SII Zasady ogólne Regulamin Listy ostrzeżeń SII Zasady ogólne 1. Lista ostrzeżeń SII należy do Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych i prowadzona jest przez jej pracowników według najlepszej ich wiedzy oraz z dochowaniem

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACJI PRZEDSTAWIANYCH PRZY UBIEGANIU SIĘ O POMOC INNĄ NIŻ POMOC DE MINIMIS LUB POMOC DE MINIMIS W ROLNICTWIE LUB RYBOŁÓWSTWIE

FORMULARZ INFORMACJI PRZEDSTAWIANYCH PRZY UBIEGANIU SIĘ O POMOC INNĄ NIŻ POMOC DE MINIMIS LUB POMOC DE MINIMIS W ROLNICTWIE LUB RYBOŁÓWSTWIE FORMULARZ INFORMACJI PRZEDSTAWIANYCH PRZY UBIEGANIU SIĘ O POMOC INNĄ NIŻ POMOC DE MINIMIS LUB POMOC DE MINIMIS W ROLNICTWIE LUB RYBOŁÓWSTWIE A. Informacje dotyczące wnioskodawcy 1 Imię i nazwisko albo

Bardziej szczegółowo

zagranicznej, powstałych w latach

zagranicznej, powstałych w latach Warszawa, dnia 30 kwietnia 2013 roku Komisja Nadzoru Finansowego Departament Prawny Plac Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Odp. DPP/WPAI/4750/28/1/2013/MR Szanowni Państwo, Działając w imieniu spółki

Bardziej szczegółowo

Ad. 3. Nadwyżka rynkowej wartości spółki ponad wartość księgową (MVA - Market Value Added) lub ciche rezerwy":

Ad. 3. Nadwyżka rynkowej wartości spółki ponad wartość księgową (MVA - Market Value Added) lub ciche rezerwy: Metody majątkowe Zadanie 1 Poniższe dane dotyczą Spółki Beta", notowanej na giełdzie: Wyszczególnienie Rok 1 Rok 2 Kapitał podstawowy 900 000 1 080 000 Należne, nie wniesione wpłaty na poczet kapitału

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia... 2006 r. o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego.

U S T A W A. z dnia... 2006 r. o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego. P r o j e k t U S T A W A z dnia... 2006 r. o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego Art. 1. W ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym

Bardziej szczegółowo

K A T A R Z Y N A K O C H A N I A K U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W K R A K O W I E

K A T A R Z Y N A K O C H A N I A K U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W K R A K O W I E UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA KONSEKWENCJE REGULACJI DLA ZJAWISKA WŁĄCZENIA FINANSOWEGO K A T A R Z Y N A K O C H A N I A K U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W K R A K O W I E NOWA REGULACJA UPADŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

JAK OGŁOSIĆ UPADŁOŚĆ KONSUMENCKĄ I UZYSKAĆ CAŁKOWITE ODDŁUŻENIE

JAK OGŁOSIĆ UPADŁOŚĆ KONSUMENCKĄ I UZYSKAĆ CAŁKOWITE ODDŁUŻENIE JAK OGŁOSIĆ UPADŁOŚĆ KONSUMENCKĄ I UZYSKAĆ CAŁKOWITE ODDŁUŻENIE PRELEKCJA Prowadzący: Paweł Brych-Kadziński radca prawny Paweł Melka doradca restrukturyzacyjny W dniu 31 grudnia 2014 r. osoby nadmiernie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych 1)

USTAWA z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych 1) Opracowano na podstawie:dz.u. z 2008 r. Nr 118, poz. 747. Art. 1. W ustawie z dnia 15 września 2000

Bardziej szczegółowo

K. Ladra, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe decyzje w zakresie finansów przedsiębiorstw z branży 10-Manufacture of food products

K. Ladra, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe decyzje w zakresie finansów przedsiębiorstw z branży 10-Manufacture of food products K. Ladra, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe decyzje w zakresie finansów przedsiębiorstw z branży 10-Manufacture of food products Słowa kluczowe: finanse krótkoterminowe, finanse przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition Opis produktu Ubezpieczenie na życie i dożycie NORD GOLDEN edition to grupowe ubezpieczenie ze składką w PLN, płatną jednorazowo, w którym ochrony ubezpieczeniowej udziela MetLife Towarzystwo Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 15.08.2008/

UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 15.08.2008/ UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 15.08.2008/ I. Akty prawne Wymienione poniżej akty prawne regulują proces UPADŁOŚCI spółdzielni socjalnej : 1) ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo

Bardziej szczegółowo

Informacje o procesie scalenia akcji i obniżeniu kapitału zakładowego. Gdańsk, Wrzesień 2013 r.

Informacje o procesie scalenia akcji i obniżeniu kapitału zakładowego. Gdańsk, Wrzesień 2013 r. Informacje o procesie scalenia akcji i obniżeniu kapitału zakładowego Gdańsk, Wrzesień 2013 r. Zastrzeżenie prawne Niniejszy materiał ma wyłącznie charakter promocyjny i w żadnym przypadku nie stanowi

Bardziej szczegółowo

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa.

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa. KAPITAŁ W PRZEDSIĘBIORSTWIE I JEGO STRUKTURA Autor: Jacek Grzywacz, Wstęp W opracowaniu przedstawiono kluczowe zagadnienia dotyczące możliwości pozyskiwania przez przedsiębiorstwo kapitału oraz zasad kształtowania

Bardziej szczegółowo

PRAWO WŁAŚCIWE ORAZ OPIS GŁÓWNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH ZWIĄZANYCH Z UPADŁOŚCIĄ UCZESTNIKA SYSTEMU ROZLICZEŃ ORAZ SEGREGACJĄ AKTYWÓW

PRAWO WŁAŚCIWE ORAZ OPIS GŁÓWNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH ZWIĄZANYCH Z UPADŁOŚCIĄ UCZESTNIKA SYSTEMU ROZLICZEŃ ORAZ SEGREGACJĄ AKTYWÓW PRAWO WŁAŚCIWE ORAZ OPIS GŁÓWNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH ZWIĄZANYCH Z UPADŁOŚCIĄ UCZESTNIKA SYSTEMU ROZLICZEŃ ORAZ SEGREGACJĄ AKTYWÓW Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku

Bardziej szczegółowo

XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym. Etap szkolny. Rok szkolny 2013/2014

XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym. Etap szkolny. Rok szkolny 2013/2014 XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym Etap szkolny Rok szkolny 2013/2014 Część I: Test Poniższy test składa się z 20 pytań zamkniętych

Bardziej szczegółowo

Pakiet Przedsiębiorca abonamentowe usługi wsparcia biznesu. Oszczędzamy czas i pieniądze Przedsiębiorców

Pakiet Przedsiębiorca abonamentowe usługi wsparcia biznesu. Oszczędzamy czas i pieniądze Przedsiębiorców Pakiet Przedsiębiorca abonamentowe usługi wsparcia biznesu Planowanie sukcesji to system zabezpieczeń prawnych i finansowych, którego celem jest zminimalizowanie ryzyk i zagrożeń związanych ze śmiercią

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE PRAWNO BIZNESOWE UCHWAŁY ZARZĄDU

UZASADNIENIE PRAWNO BIZNESOWE UCHWAŁY ZARZĄDU Załącznik Nr 1 UZASADNIENIE PRAWNO BIZNESOWE UCHWAŁY ZARZĄDU spółki Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych INSTAL-LUBLIN Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej zwanej Spółką ) w związku z planowanym

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R.

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Załącznik do uchwały nr 1/20/05/2014 SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej Giełdy Praw Majątkowych Vindexus S.A. wraz z oceną pracy Rady

Bardziej szczegółowo

Spis treœci Definicje Wstęp I. Katalog czynności opodatkowanych II. Definicje legalne zawarte w upcc III. Miejsce czynności cywilnoprawnej

Spis treœci Definicje Wstęp I. Katalog czynności opodatkowanych II. Definicje legalne zawarte w upcc III. Miejsce czynności cywilnoprawnej Spis treœci Definicje................................................................................ 8 Wstęp.................................................................................. 9 I. Katalog

Bardziej szczegółowo

Spółka komandytowo-akcyjna powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorstw. Spółkę reprezentują komplementariusze, a akcjonariusz może

Spółka komandytowo-akcyjna powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorstw. Spółkę reprezentują komplementariusze, a akcjonariusz może Spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, a celem jej jest prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą. Za zobowiązania spółki odpowiada co najmniej jeden wspólnik bez ograniczeń zwany akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Bankructwo, upadłość 2015-06-09 15:46:33

Bankructwo, upadłość 2015-06-09 15:46:33 Bankructwo, upadłość 2015-06-09 15:46:33 2 Postępowanie upadłościowe na Białorusi jest podobne do postępowania upadłościowego w prawie polskim. Wszczęcie postępowania upadłościowego wobec przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ESOTIQ & HENDERSON S.A. z siedzibą w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2016 r. sporządzone w związku z art Kodeksu Spółek

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ESOTIQ & HENDERSON S.A. z siedzibą w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2016 r. sporządzone w związku z art Kodeksu Spółek SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ESOTIQ & HENDERSON S.A. z siedzibą w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2016 r. sporządzone w związku z art. 536 1 Kodeksu Spółek Handlowych uzasadniające podział ESOTIQ & HENDERSON S.A. z

Bardziej szczegółowo

Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne

Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne Grupa Robocza Platformy PPP przy Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne Marcin Jędrasik Naczelnik

Bardziej szczegółowo

TEMAT: ANALIZA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW Z PUNKTU WIDZENIA ZARZĄDZAJĄCEGO PRZEDSIĘBIORSTWEM.

TEMAT: ANALIZA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW Z PUNKTU WIDZENIA ZARZĄDZAJĄCEGO PRZEDSIĘBIORSTWEM. A. Mikołajczyk K. Młynarczyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu TEMAT: ANALIZA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW Z PUNKTU WIDZENIA ZARZĄDZAJĄCEGO PRZEDSIĘBIORSTWEM. Słowa kluczowe: rentowność, zadłużenie, sprawność,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie informacje bieżące i okresowe

Podstawa prawna: art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie informacje bieżące i okresowe Temat: Zmiana praw z obligacji serii BB Podstawa prawna: art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie informacje bieżące i okresowe Treść raportu: Zarząd Miraculum S.A. z siedzibą w Krakowie ( Spółka ) informuje,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział I. Podstawowe wiadomości z zakresu prawa gospodarczego publicznego 1 Pytania 1 31 Rozdział II. Rejestry przedsiębiorców 23 Pytania 32 82 Rozdział

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 761 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 761 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 761 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 60 2013 PIOTR BOBER PRZESŁANKI OGŁOSZENIA UPADŁOŚCI W PERSPEKTYWIE PRAWNEJ I FINANSOWEJ Słowa kluczowe: prawo

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej Karolina Piątkowska Wrocław 2013 Spis treści: Wstęp... 3 I. Opis teoretyczny

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne wybrane aspekty wykluczania wykonawców Kacper Sampławski, radca prawny

Zamówienia publiczne wybrane aspekty wykluczania wykonawców Kacper Sampławski, radca prawny Zamówienia publiczne wybrane aspekty wykluczania wykonawców Kacper Sampławski, radca prawny Katowice, 23. sierpnia 2012 Plan prezentacji Wykluczenie wykonawcy w upadłości Wykluczenie wykonawcy, z którym

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Nazwa Funduszu WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Legg Mason Akcji Skoncentrowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, zwany dalej Funduszem. Fundusz może zamiast oznaczenia Fundusz Inwestycyjny Zamknięty

Bardziej szczegółowo

PIR w projektach zinstytucjonalizowanego partnerstwa publiczno-prywatnego Kwiecień 2014

PIR w projektach zinstytucjonalizowanego partnerstwa publiczno-prywatnego Kwiecień 2014 PIR w projektach zinstytucjonalizowanego partnerstwa publiczno-prywatnego Kwiecień 2014 Zinstytucjonalizowanie PPP aspekty prawne Ujęcie Komisji Europejskiej Podział na partnerstwo zinstytucjonalizowane

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01)

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Dziennik Ustaw Nr 25 2164 Poz. 129 WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Załącznik nr 3 Dziennik Ustaw Nr 25 2165 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2166 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2167 Poz. 129 Dziennik

Bardziej szczegółowo

ANEKS NR 1 Z DNIA 8 KWIETNIA 2011 R.

ANEKS NR 1 Z DNIA 8 KWIETNIA 2011 R. Oferta publiczna od 1 do 1.100.000 akcji zwykłych serii D oraz od 3.300.000 do 8.200.000 akcji zwykłych serii AA o wartości nominalnej 1 zł każda oraz ubieganie się o dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu

Bardziej szczegółowo

prawnik: Piotr Decyk

prawnik: Piotr Decyk prawnik: Piotr Decyk planowanie dysponowania majątkiem na przestrzeni czasu ogół czynności podjętych w celu prawnego, ekonomicznego i społecznego zabezpieczenia przepływu (przekazania) majątku - w szczególności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wykaz skrótów... 13 Wstęp... 17 Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wprowadzenie... 21 Rozdział I. Obrót gospodarczy w kodeksowym prawie karnym... 36 1. Przestępstwa menadżerów (nadużycie

Bardziej szczegółowo

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Sprawdzian z przedmiotu Zasady rachunkowości Autor: Dorota Zielińska Imię i nazwisko:... Klasa:... Grupa I I. W poniższych pytaniach zaznacz prawidłową

Bardziej szczegółowo

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Źródła pozyskiwania kapitału preferencje i kryteria wyboru Bogusław Bartoń, Prezes Zarządu IPO SA Wrocław, 26 czerwca 2013 r. Jaki rodzaj

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-16 17:18:50

Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-16 17:18:50 Gdy kontrahent jest niesolidny 2015-06-16 17:18:50 2 Jeżeli węgierski partner nie jest w stanie lub nie chce dokonać zapłaty, to prawny przedstawiciel firmy zagranicznej na Węgrzech może podjąć działania

Bardziej szczegółowo

LENOVO AKT OSKARŻENIA PRZECIWKO 3 BELGOM

LENOVO AKT OSKARŻENIA PRZECIWKO 3 BELGOM V Ds. 17/12 11.01.13 LENOVO AKT OSKARŻENIA PRZECIWKO 3 BELGOM Prokuratura Okręgowa w Legnicy skierowała akt oskarżenia w sprawie oszustwa na szkodę 16 firm pracujących przy budowie fabryki komputerów Lenovo

Bardziej szczegółowo

SPÓŁKA KOMANDYTOWA jako przyjazna forma prowadzenia działalności gospodarczej

SPÓŁKA KOMANDYTOWA jako przyjazna forma prowadzenia działalności gospodarczej SPÓŁKA KOMANDYTOWA jako przyjazna forma prowadzenia działalności SPÓŁKA KOMANDYTOWA jako przyjazna forma prowadzenia działalności W tym numerze m.in.: Kilka słów tytułem wstępu Podstawowym aktem prawnym

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska Wroclaw University of Economics Słowa kluczowe: Zarządzanie wartością i ryzykiem przedsiębiorstwa, płynność, EVA JEL Classification A 10 Streszczenie: Poniższy raport prezentuje wpływ stosowanej

Bardziej szczegółowo

Konspekt wykładu. II. Główne założenia rządowego projektu zmian przepisów prawa upadłościowego i naprawczego.

Konspekt wykładu. II. Główne założenia rządowego projektu zmian przepisów prawa upadłościowego i naprawczego. 13.11.2009 Nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego z dnia 5 grudnia 2008r. regulująca postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (tzw. upadłość konsumencka),

Bardziej szczegółowo

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje Ryzyko kredytowe ryzyko nieoczekiwanego niewykonania zobowiązania lub pogorszenia się zdolności kredytowej zagrażającej wykonaniu zobowiązania. Ryzyko kontrahenta

Bardziej szczegółowo

Gwarancje ubezpieczeniowe budują zaufanie

Gwarancje ubezpieczeniowe budują zaufanie Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych Spółka Akcyjna Gwarancje ubezpieczeniowe budują zaufanie www.kuke.com.pl Kim jesteśmy Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych Spółka Akcyjna (KUKE) prowadzi

Bardziej szczegółowo