ZAŁOŻENIA NARODOWEGO PROGRAMU ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ POPRAWĘ ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZAŁOŻENIA NARODOWEGO PROGRAMU ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ POPRAWĘ ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ"

Transkrypt

1 ZAŁOŻENIA NARODOWEGO PROGRAMU ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ POPRAWĘ ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ Prof. dr hab. med. Mirosław Jarosz Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia

2 WSTĘP Program, poprzedzony paroletnimi działaniami przygotowawczymi, prowadzonymi przez Instytut Żywności i Żywienia został podjęty oficjalnie w 2007r. Jest on realizowany w ramach programów polityki zdrowotnej państwa i finansowany z budżetu Ministerstwa Zdrowia. Program jest planowany na 5 lat, ale będzie on niewątpliwie wymagał kontynuacji, co uwzględniono w jego projekcie. Program wykonuje Instytut Żywności i Żywienia, uwzględniając wyniki konsultacji środowiskowych. Nadzór merytoryczny sprawuje Rada Programowa.

3 Założenia i główne kierunki działań w obrębie programu były prezentowane i dyskutowane na Pierwszej Konsultacji Państw Członkowskich na rzecz Ministerialnej Konferencji WHO nt. Walki z Otyłością (First Member States Consultation for the WHO European Ministerial Conference on Counteracting Obesity - Kopenhaga, ) oraz ujęte w raporcie WHO nt. Żywienie, aktywność fizyczna i zapobieganie otyłości: ostatnie wydarzenia polityczne w Regionie Europejskim WHO (Nutrition, physical activity and prevention of obesity: recent policy developments in the WHO European region, August 2006).

4 GENEZA PROGRAMU I JEGO UZASADNIENIE Jak alarmuje Światowa Organizacja Zdrowia, w ciągu ostatnich dwudziestu lat trzykrotnie wzrosła częstość występowania otyłości. W Regionie Europejskim WHO nadwagę ma połowa osób dorosłych i jedna piąta dzieci. Jedna trzecia w tej grupie to osoby, które są już otyłe, a ich liczba szybko wzrasta. Przewiduje się, że jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie działania, a występowanie otyłości będzie się zwiększać w takim samym tempie jak w latach 1990, to w 2010 r. dotknie ona 150 mln osób dorosłych i 15 milionów dzieci.

5 Nadwaga i otyłość stanowią przyczynę znacznej części przewlekłych chorób niezakaźnych, skrócenia przeciętnego trwania życia i pogorszenia jego jakości. Ponad milion zgonów rocznie w Regionie Europejskim spowodowanych jest chorobami związanymi z nadmierną masą ciała.

6 Przyczyny nadwagi i otyłości Przyczyny nadwagi i otyłości to narastający brak równowagi pomiędzy pobraniem a wydatkowaniem energii, uwarunkowany z kolei wzrostem spożycia produktów i napojów o wysokiej gęstości energetycznej i radykalnym spadkiem aktywności fizycznej (The challenge of obesity in the WHO European Region and the strategies for response. Summary. Edited by: Francesco Branca, Haik Nikogosian and Tim Lobstein. World Health Organization 2007).

7 Światowa Organizacja Zdrowia uznając, że nieprawidłowe żywienie i mała aktywność fizyczna stanowią dwa główne czynniki ryzyka takich przewlekłych chorób niezakaźnych, jak cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia i niektóre nowotwory, opracowała wytyczne dotyczące działań mających na celu modyfikację tych czynników, ujmując je w Strategii globalnej dotyczącej diety, aktywności fizycznej i zdrowia (Global Strategy on Diet, Physical Activity and Health). Wymieniony dokument i zawarte w nim zalecenia zostały przyjęte przez delegacje państwowe, uczestniczące w 57 Światowym Zgromadzeniu Zdrowia (22 maja 2004r.).

8 WHO, biorąc pod uwagę przekonujące dowody świadczące o tym, że epidemia nadwagi i otyłości szkodliwych następstw zdrowotnych ma jednak charakter odwracalny, a ich prewencja wymaga zdecydowanego wzmocnienia, zorganizowała następnie Europejską Konferencję Ministerialną nt. WalkI z Otyłością. Odbyła się ona w dniach listopada 2006 r. w Stambule: podczas konferencji reprezentanci 48 krajów Regionu Europejskiego WHO podpisali Europejską Kartę Walki z Otyłością (European Charter on Counteracting Obesity), zawierającą wytyczne dla rządów krajów w Regionie.

9 Podstawowym celem zalecanych działań jest ograniczenie nadwagi i otyłości i odwrócenie wieloletniego trendu. Zgodnie z kartą (przetłumaczoną na jęz. polski i opublikowaną przez Instytut Żywności i Żywienia), w ciągu następnych 4-5 lat w większości krajów powinien nastąpić widoczny postęp, zwłaszcza w odniesieniu do dzieci i młodzieży, a najpóźniej do 2015 roku powinno być możliwe odwrócenie trendu wzrostowego. WHO będzie monitorować skutki podjętych działań i opracowywać raporty temu poświęcone (pierwszy raport ma być przygotowany w 2010 r).

10 NARODOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ POPRAWĘ ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ POL-HEALTH jest odpowiedzią naszego kraju na inicjatywy WHO. Uwzględnia on również stanowisko wyrażone w Białej Księdze Komisji Europejskiej pt. Strategia dla Europy odnośnie żywienia, nadwagi i otyłości w aspekcie zdrowia (A Strategy for Europe on Nutrition, Overweight and Obesity related health issues).

11 Dokument ten był poprzedzony Zieloną Księgą Komisji nt. Promowanie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej: europejski wymiar zapobiegania nadwadze, otyłości i chorobom przewlekłym (The Green Paper Promoting healthy diets and physical activity: a European dimension for the prevention of overweight, obesity and chronic diseases ).

12 Ocena realizacji strategii odbywa się m. in. na forum Grupy Wysokiego Szczebla ds. Żywienia i Aktywności Fizycznej, utworzonej przez Komisję Europejską. Na spotkaniach Grupy, reprezentanci krajów członkowskich przestawiają narodowe programy działań oraz ustalana jest dalsza strategia poprawy żywienia i aktywności fizycznej w Europie.

13 Realizacja powyższego programu jest zatem ważnym zobowiązaniem Polski w stosunku do Komisji oraz WHO. Przygotowano go jednak przede wszystkim ze względu na rozpowszechnienie nadwagi i otyłości w Polsce i dotychczasowy brak, w przeciwieństwie do szeregu innych krajów, szerokich, skoordynowanych przedsięwzięć w zakresie ich zapobiegania i zwalczania.

14 Nadwaga i otyłość w naszym kraju dotyczy już niestety ponad połowy ludności dorosłej: według wyników badań ogólnopolskich, przeprowadzonych przez Instytut Żywności i Żywienia w 2000r. (w ramach projektu nt. Badania indywidualnego spożycia żywności i stanu odżywienia w gospodarstwach domowych - Household Food Consumption and Anthropometric Survey, wykonanego z pomocą finansową i doradczą FAO), nadmierna masa ciała występowała u około 57% dorosłych mężczyzn i około 49% dorosłych kobiet.

15 Wyniki późniejszych badań, przeprowadzonych w latach (program WOBASZ - Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badanie Stanu Zdrowia Ludności) określiły częstość występowania nadwagi i otyłości na ponad 61% wśród dorosłych mężczyzn i na ponad 50% wśród dorosłych kobiet.

16 Świadczy to o tendencji wzrostowej w występowaniu nadwagi i otyłości w naszym kraju, szczególnie w przypadku mężczyzn. Nadmierna masa ciała częsta jest także niestety wśród dzieci i młodzieży: według cytowanych badań Instytutu Żywności i Żywienia, miało ją 20% chłopców i prawie 15% dziewcząt.

17 Działania w kierunku zmniejszenia tej epidemii miałyby także korzystny wpływ na sytuację w zakresie tych przewlekłych chorób niezakaźnych, jak choroby układu krążenia i niektóre nowotwory złośliwe, w przypadku których żywienie i aktywność fizyczna stanowią główne czynniki ryzyka: choroby układu krążenia są niestety znacznie większym zagrożeniem życia w Polsce niż średnio w krajach UE: poziom umieralności z powodu tych chorób wśród osób w wieku lata jest w naszym kraju o 71% wyższy od przeciętnego w UE (Sytuacja zdrowotna ludności Polski. Pod redakcją Bogdana Wojtyniaka i Pawła Goryńskiego. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego- Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2008).

18 W przypadku nowotworów złośliwych natomiast jeżeli umieralność w naszym kraju będzie nadal zmniejszała się w takim tempie, to obecny przeciętny poziom umieralności w UE zostanie osiągnięty za lat w przypadku mężczyzn a w przypadku kobiet dopiero za kilka pokoleń (Wojtyniak i Goryński, 2008).

19 CELE PROGRAM U POL-HEALTH Celem ogólnym Programu jest poprawa żywienia, zwiększenie aktywności fizycznej i poprawa stanu odżywienia ludności w Polsce jako niezbędnego warunku powstrzymania epidemii nadwagi i otyłości, a także zmniejszania częstości występowania żywieniowych czynników ryzyka przewlekłych chorób niezakaźnych poprzez:

20 ułatwienie świadomego wyboru produktów żywnościowych poprzez edukację społeczeństwa, w tym na temat znakowania żywności i oświadczeń żywieniowych, oddziaływanie i współpracę z przemysłem spożywczym na rzecz produkcji żywności o walorach prozdrowotnych, stałe upowszechnianie wiedzy w społeczeństwie na temat roli żywienia i aktywności fizycznej w prewencji pierwotnej przewlekłych chorób niezakaźnych, ustawiczne kształcenie i podnoszenie kwalifikacji grup zawodowych zajmujących się zdrowiem człowieka (lekarze, pielęgniarki, dietetycy),

21 opracowanie i wdrażanie systemu poradnictwa dietetycznego do podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz szpitali, oddziaływanie na rzecz stworzenia dzieciom i młodzieży możliwości uczestniczenia w pozalekcyjnych zajęciach sportoworekreacyjnych na terenie szkół i miejsc zamieszkania, wdrażanie standardów żywienia w szpitalach w celu poprawy skuteczności leczenia i zmniejszenia jego kosztów, opracowanie i wdrażanie systemu poradnictwa w zakresie poprawy aktywności ruchowej pacjentów hospitalizowanych z różnych przyczyn w celu poprawy skuteczności leczenia.

22 ZAKŁADA SIĘ, ŻE REALIZACJA PROGRAMU PRZYNIESIE NASTĘPUJACE EFEKTY: zwiększenie świadomości żywieniowej społeczeństwa; modyfikację modelu żywienia na prozdrowotny; zmniejszenie częstości występowania żywieniowych czynników ryzyka chorób dietozależnych; wypracowanie modelu postępowania zwiększającego aktywność fizyczną wszystkich grup wiekowych i wzrost świadomości społecznej w zakresie roli ruchu w zachowaniu zdrowia i sprawności fizycznej; zmniejszenie częstości występowania nadwagi, otyłości, hipercholesterolemii, hiperlipidemii oraz hiperhomocysteinemii; poprawę żywienia i aktywności fizycznej dzieci i młodzieży oraz ludności dorosłej, w tym powyżej 65 roku życia;

23 obniżenie występowania przedwczesnej niepełnosprawności fizycznej oraz przedwczesnej umieralności z powodu chorób układu krążenia, nowotworów żywieniowozależnych, osteoporozy oraz chorób układu pokarmowego; wydłużenie dalszego przeciętnego trwania życia; zmniejszenie kosztów leczenia przewlekłych chorób niezakaźnych oraz skutków ekonomicznych niepełnosprawności i przedwczesnej umieralności; wdrożenie do systemu podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej metodologii oceny stanu odżywienia, jako jednego z podstawowych narzędzi wczesnej diagnostyki nadwagi i otyłości, z wyróżnieniem jej rodzajów, w aspekcie stopnia zagrożenia zdrowia; sukcesywne zwiększanie na rynku asortymentu żywności o obniżonej zawartości tłuszczu, soli i cukru.

24 WYNIKI DOTYCHCZASOWEJ REALIZACJI PROGRAMU W pierwszym roku realizacji Programu (2007) opracowano i przygotowano do druku 2 monografie, będące wytycznymi do wdrażania prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w szkołach: Zasady prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży oraz wskazówki dotyczące aktywności fizycznej i zdrowego stylu życia Obiady szkolne dla dzieci szkół podstawowych i gimnazjalnych, z podaniem jadłospisów na 2 poziomach ekonomicznych. W roku 2008 zorganizowano 4 konferencje szkoleniowe w zakresie problematyki programu - każda dla ok. 200 osób z przygotowaniem zróżnicowanych materiałów w zależności od reprezentowanego środowiska.

25 W związku z problematyką Programu, uwzględniając wysokie spożycie soli w Polsce i jego niekorzystne efekty zdrowotne oraz biorąc pod uwagę zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia, a także postulat Grupy Roboczej Wysokiego Szczebla ds. Żywienia i Aktywności Fizycznej, powołanej przez Komisję Europejską, Instytut Żywności i Żywienia przygotował Stanowisko w sprawie podjęcia inicjatyw zmierzających do zmniejszenia spożycia soli w Polsce. Stanowisko, wytyczające kierunki niezbędnych działań, zostało skonsultowane z przedstawicielami zainteresowanych środowisk podczas spotkania we wrześniu 2008r., zorganizowanego pod Patronatem Ministra Zdrowia.

26 W ramach działań przygotowawczych, poprzedzających podjęcie Programu opublikowano w wydawnictwach Instytutu Żywności i Żywienia obszerne studium nt. Otyłość, aktywność fizyczna, zdrowie Polaków, przedstawiające diagnozę stanu odżywienia, aktywności fizycznej i żywieniowych czynników ryzyka otyłości oraz przewlekłych chorób niezakaźnych w naszym kraju. Szczegółowy wykaz zadań planowanych na lata można znaleźć w Programie opublikowanym na stronie: e_otylosci_ pdf

27 BARIERY I ZAGROŻENIA Dramatycznie małe dotychczasowe finansowanie Programu w stosunku do planowanych kosztów: określono je łącznie na ponad 12 mln zł. na okres 5 lat. Środki, przyznane faktycznie w latach wyniosły jedynie 430 tys. zł. Spodziewane finansowanie roku 2009, wynoszące około 1 mln zł, pozostanie również znacznie niższe od planowanej średniej rocznej, wynoszącej około 2,4 mln. zł.

ZACHOWAJ RÓWNOWAGĘ. Kierownik Projektu prof. dr hab. Mirosław Jarosz

ZACHOWAJ RÓWNOWAGĘ. Kierownik Projektu prof. dr hab. Mirosław Jarosz Projekt KIK/34: Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej ZACHOWAJ RÓWNOWAGĘ Kierownik Projektu prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

otyłości, jako choroby nie tylko groźnej samej w sobie, lecz sprzyjającej rozwojowi wielu innych schorzeń skracających życie współczesnemu

otyłości, jako choroby nie tylko groźnej samej w sobie, lecz sprzyjającej rozwojowi wielu innych schorzeń skracających życie współczesnemu Informacja o Szwajcarsko-Polskim Programie Współpracy ( KIK/34) pt. Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ I ROZWÓJ KRAJOWEGO PUNKTU INFORMACYJNEGO ŻYWNOŚĆ, ŻYWIENIE, ZDROWIE?

DZIAŁALNOŚĆ I ROZWÓJ KRAJOWEGO PUNKTU INFORMACYJNEGO ŻYWNOŚĆ, ŻYWIENIE, ZDROWIE? DZIAŁALNOŚĆ I ROZWÓJ KRAJOWEGO PUNKTU INFORMACYJNEGO ŻYWNOŚĆ, ŻYWIENIE, ZDROWIE? Zadanie realizowane w ramach wdrażania w Polsce Globalnej Strategii w sprawie Żywienia Aktywności Fizycznej i Zdrowia" Kierownik

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka otyłości w działaniach Ministra Zdrowia. Dagmara Korbasińska Wanda Szelachowska-Kluza Departament Matki i Dziecka

Profilaktyka otyłości w działaniach Ministra Zdrowia. Dagmara Korbasińska Wanda Szelachowska-Kluza Departament Matki i Dziecka Profilaktyka otyłości w działaniach Ministra Zdrowia Dagmara Korbasińska Wanda Szelachowska-Kluza Departament Matki i Dziecka KIERUNKI DZIAŁAŃ tworzenie prawa realizacja programów polityki zdrowotnej współpraca

Bardziej szczegółowo

5 lipca 2013 4 5 lipca 2013. Zdrowie 2020

5 lipca 2013 4 5 lipca 2013. Zdrowie 2020 WORLD HEALTH ORGANIZATION REGIONAL OFFICE FOR EUROPE ORGANISATION MONDIALE DE LA SANTÉ BUREAU RÉGIONAL DE L'EUROPE WELTGESUNDHEITSORGANISATION REGIONALBÜRO FÜR EUROPA ВСЕМИРНАЯ ОРГАНИЗАЦИЯ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Przeciwdziałania Chorobom Cywilizacyjnym

Narodowy Program Przeciwdziałania Chorobom Cywilizacyjnym Narodowy Program Przeciwdziałania Chorobom Cywilizacyjnym Moduł I Program Zapobiegania Nadwadze i Otyłości oraz Przewlekłym Chorobom Niezakaźnym poprzez Poprawę Żywienia i Aktywności Fizycznej na lata

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż,

Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż, Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż, Główny Inspektorat Sanitarny i Stowarzyszenie Polska Federacja Producentów

Bardziej szczegółowo

Andrzej Gantner. Dyrektor Generalny Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców

Andrzej Gantner. Dyrektor Generalny Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców Działania na poziomie międzynarodowym i Unii Europejskiej w zakresie zagadnień zdrowotnych związanych z odżywianiem i aktywnością fizyczną w kontekście zdrowego stylu życia Andrzej Gantner Dyrektor Generalny

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA CHOROBOM CYWILIZACYJNYM

NARODOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA CHOROBOM CYWILIZACYJNYM MINISTER ZDROWIA AKCEPTUJĘ... (Minister Zdrowia) NARODOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA CHOROBOM CYWILIZACYJNYM MODUŁ I PROGRAM ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Zdrowotnej

Departament Polityki Zdrowotnej MINISTERSTWO ZDROWIA Departament Polityki Zdrowotnej Program zdrowotny pn.: NARODOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ POPRAWĘ ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

25-31 maja 2011 r. Europejskim Tygodniem Walki z Rakiem

25-31 maja 2011 r. Europejskim Tygodniem Walki z Rakiem 25 31 maja 2011 r. Europejskim Tygodniem Walki z Rakiem W dniach 2531 maja 2011 r. trwać będzie Europejski Tydzień Walki z Rakiem, zapoczątkowany w roku 1989, pod przewodnictwem Europejskiej Ligi Walki

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 258/2012 z dnia 13 sierpnia 2012 o projekcie programu Program Edukacyjno-Leczniczy na Rzecz Zmniejszania Częstości

Bardziej szczegółowo

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem działanie realizowane w ramach zadania Prewencja pierwotna

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Działania prowadzone w Polsce na rzecz zwalczania nadwagi i otyłości

Działania prowadzone w Polsce na rzecz zwalczania nadwagi i otyłości II Zjazd Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością Szczecin, 15 17 października 2009 r. Działania prowadzone w Polsce na rzecz zwalczania nadwagi i otyłości Opracował prof. Mirosław Jarosz Instytut Żywności

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Zdrowotnej

Departament Polityki Zdrowotnej MINISTERSTWO ZDROWIA Departament Polityki Zdrowotnej Program zdrowotny pn.: NARODOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ PRZEWLEKŁYM CHOROBOM NIEZAKAŹNYM POPRZEZ POPRAWĘ ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z I Konferencji

Sprawozdanie z I Konferencji Sprawozdanie z I Konferencji Zmniejszenie spożycia soli w Polsce a produkty, potrawy i posiłki z obniżoną zawartością soli dla przedstawicieli organów administracji państwowej oraz samorządowej, inspekcji

Bardziej szczegółowo

OTYŁOŚĆ EPIDEMIOLOGIA

OTYŁOŚĆ EPIDEMIOLOGIA Materiały na konferencję prasową Rzecznika Praw Obywatelskich i Instytutu Żywności i Żywienia związaną z objęciem patronatu nad realizacją "Narodowego Programu Zapobiegania Nadwadze i Otyłości oraz Przewlekłym

Bardziej szczegółowo

Dlaczego promocja zdrowia i profilaktyka jest opłacalną inwestycją?

Dlaczego promocja zdrowia i profilaktyka jest opłacalną inwestycją? Dlaczego promocja zdrowia i profilaktyka jest opłacalną inwestycją? Prof. dr hab. med. Barbara Woynarowska Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego Komitet Zdrowia Publicznego PAN Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 6 czerwca 2005 r. 9803/05 SAN 99

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 6 czerwca 2005 r. 9803/05 SAN 99 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 6 czerwca 2005 r. 9803/05 SAN 99 NOTA INFORMACYJNA Od: Sekretariat Generalny Do: Delegacje Nr poprz. dok.: 9181/05 SAN 67 Dotyczy: Konkluzje Rady w sprawie otyłości, żywienia

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne 1. Celem Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! jest edukacja w zakresie trwałego

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa Program konferencji

Konferencja prasowa Program konferencji Konferencja prasowa organizowana przez dr. Janusza Kochanowskiego, Rzecznika Praw Obywatelskich i przez prof. Mirosława Jarosza, dyrektora Instytutu Żywności i Żywienia związana z objęciem patronatu nad

Bardziej szczegółowo

Działania na rzecz edukacji zdrowotnej podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej

Działania na rzecz edukacji zdrowotnej podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Działania na rzecz edukacji zdrowotnej podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Sprawozdanie opracowane zostało po debacie Jak wspierać zdrowie Polaków? Zdrowie publiczne na rzecz zdrowia społeczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Olecko, 8 grudnia 2011r.

Olecko, 8 grudnia 2011r. Olecko, 8 grudnia 2011r. Występowanie otyłości u dzieci i młodzieży w wieku 0-18 lat będących pod opieką lekarza POZ wg rozpoznania w latach 2007-2009 - Powiat Olecki Jednostka chorobowa Lata Choro bowość

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu HIGIENA Z ELEMENTAMI DIETETYKI. 2. Numer kodowy BIO03c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu HIGIENA Z ELEMENTAMI DIETETYKI. 2. Numer kodowy BIO03c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski Projekt OPERACJA SUKCES unikatowy model kształcenia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odpowiedzią na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy współfinansowany ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy dietetyki KOD WF/II/st/19

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy dietetyki KOD WF/II/st/19 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy dietetyki KOD WF/II/st/19 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iii semestr

Bardziej szczegółowo

Dietetyka w fizjoterapii. mgr E. Potentas. 2 ECTS F-2-P-DF-14 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS:

Dietetyka w fizjoterapii. mgr E. Potentas. 2 ECTS F-2-P-DF-14 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS: Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Deklaracja dotycząca inwestowania w. badania nad astmą Londyn- Malaga

Deklaracja dotycząca inwestowania w. badania nad astmą Londyn- Malaga Deklaracja dotycząca inwestowania w badania nad astmą Londyn- Malaga Wprowadzenie Astma jest schorzeniem wpływającym na codzienne życie 30 milionów Europejczyków i 300 milionów osób na świecie, przy czym

Bardziej szczegółowo

NORMY śywienia CZŁOWIEKA Normy Ŝywienia człowieka

NORMY śywienia CZŁOWIEKA Normy Ŝywienia człowieka NORMY śywienia CZŁOWIEKA Normy Ŝywienia człowieka to standardy określające takie ilości energii i składników odŝywczych, które zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, uznaje się za wystarczające dla zaspokojenia

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE 1. Ramowe treści kształcenia PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE L.p. DATA TEMAT ZAJĘĆ LICZBA GODZIN: FORMA ZALI- CZENIA PUNKTY ECTS 1. 2. 22.09.2012 23.09.2012 20.10.2012 21.10.2012 Żywienie

Bardziej szczegółowo

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/8833,koniec-niezdrowych-przekasek-w-szkolach -nowe-przepisy-zywieniowe.html Wygenerowano: Wtorek, 15 grudnia 2015, 01:19 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Tekst przemówienia dla Pani Minister prezentujący priorytety zdrowotne polskiej prezydencji

Tekst przemówienia dla Pani Minister prezentujący priorytety zdrowotne polskiej prezydencji Tekst przemówienia dla Pani Minister prezentujący priorytety zdrowotne polskiej prezydencji Szanowny Panie Przewodniczący, Szanowne Panie i Panowie Posłowie, Szanowni Państwo, Jestem zaszczycona, mogąc

Bardziej szczegółowo

WALCZ Z OTYŁOŚCIĄ I PRZECIWDZIAŁAJ NOWOTWOROM

WALCZ Z OTYŁOŚCIĄ I PRZECIWDZIAŁAJ NOWOTWOROM Informacja prasowa z okazji Światowego Dnia Walki z Otyłością Warszawa, 23 października 2015 r. WALCZ Z OTYŁOŚCIĄ I PRZECIWDZIAŁAJ NOWOTWOROM Otyłość to drugi po paleniu tytoniu czynnik rozwoju chorób

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 8 maja 2007 r. (23.05) (OR. en) 9363/07 SAN 89. NOTA Komitet Stałych Przedstawicieli

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 8 maja 2007 r. (23.05) (OR. en) 9363/07 SAN 89. NOTA Komitet Stałych Przedstawicieli RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 8 maja 2007 r. (23.05) (OR. en) 9363/07 SAN 89 NOTA Od: Komitet Stałych Przedstawicieli Do: Rada Nr poprz. dok.: 8850/07 SAN 73 Dotyczy: POSIEDZENIE RADY DS. ZATRUDNIENIA,

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Przeciwdziałania Chorobom Cywilizacyjnym

Narodowy Program Przeciwdziałania Chorobom Cywilizacyjnym Narodowy Program Przeciwdziałania Chorobom Cywilizacyjnym Moduł I Program Zapobiegania Nadwadze i Otyłości oraz Przewlekłym Chorobom Niezakaźnym poprzez Poprawę Żywienia i Aktywności Fizycznej na lata

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA Cukrzyca CUKRZYCA Cukrzyca jest przyczyną niedomagania i cierpienia około 60 mln. osób, które żyją z tą chorobą w Europejskim Regionie WHO. Stanowi również poważne obciążenie dla gospodarki i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Wspieranie realizacji edukacji zdrowotnej (EZ) w szkołach wszystkich typów

Tabela 1. Wspieranie realizacji edukacji zdrowotnej (EZ) w szkołach wszystkich typów Tabela 1. Wspieranie realizacji edukacji zdrowotnej (EZ) w szkołach wszystkich typów 1.Kształcenie przeddyplomowe nauczycieli wszystkich przedmiotów w zakresie podstaw EZ 2. Doskonalenie nauczycieli w

Bardziej szczegółowo

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii Edukacja w cukrzycymiejsce i rola pielęgniarek w Finlandii Outi Himanen, pielęgniarka, pielęgniarka specjalistka, edukator, menadżer edukacji. Centrum Edukacji/Fińskie Stowarzyszenie Diabetologiczne Zawartość

Bardziej szczegółowo

Zadania zdrowia publicznego w strukturze systemu opieki zdrowotnej

Zadania zdrowia publicznego w strukturze systemu opieki zdrowotnej Zadania zdrowia publicznego w strukturze systemu opieki zdrowotnej Olga Partyka Zakład Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa Kierownik: prof. Andrzej M. Fal Co to jest zdrowie publiczne?

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Zdrowia

Narodowy Program Zdrowia Narodowy Program Zdrowia jako narzędzie realizacji polityki zdrowotnej Łódź, 27 października 2011 r. 1 Rozwój gospodarczy i społeczny społeczeństwa jest w znacznym stopniu uwarunkowany zdrowiem społeczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Szczecin 2014 Wstęp Nadwaga i otyłość jest jednym z najczęstszych zaburzeń rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Pierwszy projekt - aplikacja mobilna

Pierwszy projekt - aplikacja mobilna Warszawa 2015 Choroby cywilizacyjne to jeden z największych problemów zdrowotnych państw wysokorozwiniętych i krajów szybko rozwijających się, w tym Polski. Problem nadwagi i otyłości dotyczy 61% mężczyzn

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Zdrowia

Narodowy Program Zdrowia Narodowy Program Zdrowia jako narzędzie realizacji polityki zdrowotnej Rzeszów, 27 maja 2011 r. 1 Rozwój gospodarczy i społeczny społeczeństwa jest w znacznym stopniu uwarunkowany zdrowiem społeczeństwa.

Bardziej szczegółowo

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie)

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) 1. Czym jest GDA? GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) to wartości poziomu spożycia poszczególnych składników odżywczych w codziennej diecie zostały wyznaczone przez naukowców dla przeciętnego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015. Na podstawie: art.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 193 195 i 254/255) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008

Bardziej szczegółowo

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY KATEDRA I ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO Prof. dr hab. n med.dr h.c. Piotr Książek W zdrowym ciele zdrowy duch Decimus Junius Juvenalis Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

M.1.5. Zaliczenie z oceną PROFILAKTYKA CHORÓB CYWILIZACYJNYCH KARTA PRZEDMIOTU PROGRAMOWEGO. stacjonarne/ niestacjonarne

M.1.5. Zaliczenie z oceną PROFILAKTYKA CHORÓB CYWILIZACYJNYCH KARTA PRZEDMIOTU PROGRAMOWEGO. stacjonarne/ niestacjonarne Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE M.1.5. PROFIL KSZTAŁCENIA ogólnoakademicki TYP PRZEDMIOTU fakultatywny

Bardziej szczegółowo

Sewilla, lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU

Sewilla, lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU Sewilla, 11-12 lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU OGÓLNOEUROPEJSKIE BADANIE KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI (EU Menu) Propozycja przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNE ZARZDZANIE OCHRONĄ ZDROWIA Warunki brzegowe i analiza otoczenia. Grzegorz Ziemniak

SKUTECZNE ZARZDZANIE OCHRONĄ ZDROWIA Warunki brzegowe i analiza otoczenia. Grzegorz Ziemniak SKUTECZNE ZARZDZANIE OCHRONĄ ZDROWIA Warunki brzegowe i analiza otoczenia Grzegorz Ziemniak Odrobina historii Narodowy Program Zdrowia 2007-2015 Cele strategiczne Obszary priorytetowe: Zmniejszenie zachorowalności

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Program Edukacyjny Trzymaj formę! założenia, realizacja na poziomie ogólnopolskim oraz znaczenie na forum Unii Europejskiej

Ogólnopolski Program Edukacyjny Trzymaj formę! założenia, realizacja na poziomie ogólnopolskim oraz znaczenie na forum Unii Europejskiej Ogólnopolski Program Edukacyjny Trzymaj formę! założenia, realizacja na poziomie ogólnopolskim oraz znaczenie na forum Unii Europejskiej Marta Tomaszewska Polska Federacja Producentów Żywności 1 Partnerzy

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

25 WRZEŚNIA 2011r. ŚWIATOWY DZIEŃ SERCA. w Śląskim Centrum Chorób Serca

25 WRZEŚNIA 2011r. ŚWIATOWY DZIEŃ SERCA. w Śląskim Centrum Chorób Serca 2 WRZEŚNIA 2r. ŚWIATOWY DZIEŃ SERCA w Śląskim Centrum Chorób Serca ONE WORLD, ONE HOME, ONE HEART Twój Świat, Twój Dom, Twoje Serce Światowy Dzień Serca, Zabrze, 2.9.2 Światowy Dzień Serca - World Heart

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Zdrowia

Narodowy Program Zdrowia Narodowy Program Zdrowia jako narzędzie realizacji polityki zdrowotnej Szczecin, 21 listopada 2011 r. Kalisz Pomorski 1 Rozwój gospodarczy i społeczny społeczeństwa jest w znacznym stopniu uwarunkowany

Bardziej szczegółowo

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem na terenie województwa małopolskiego i podkarpackiego działanie

Bardziej szczegółowo

POLSKA FEDERACJA PRODUCENTÓW ŻYWNOŚCI

POLSKA FEDERACJA PRODUCENTÓW ŻYWNOŚCI POLSKA FEDERACJA PRODUCENTÓW ŻYWNOŚCI ul. Mokotowska 49, 00-542 Warszawa Tel.: (48 22) 35 44 373, tel./fax (48 22) 35 44 374 e-mail: biuro@pfpz.pl www.pfpz.pl 13 stycznia 2006 Postulaty Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z cyklu "Kawa z ekspertem"

Spotkanie z cyklu Kawa z ekspertem Spotkanie z cyklu "Kawa z ekspertem" 26 września w Domu Polski Wschodniej w Brukseli odbyło się kolejne spotkanie z cyklu Kawa z ekspertem poświęcone polityce zdrowotnej Unii Europejskiej w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

dr Przemysław Bury Centrum Stomatologii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

dr Przemysław Bury Centrum Stomatologii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Projekt badań profilaktycznych z zakresu zdrowia jamy ustnej, skierowany do dzieci uczęszczających w roku szkolnym 2010/2011 do klas I i VI szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Śrem Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW)

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) pt. Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i

Bardziej szczegółowo

Przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

Przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii. Lista przedmiotów, które mogą być uznane za podstawie oceny efektów uczenia się zdobytych na drodze edukacji pozaformalnej i nieformalnej na rok akademicki 2015/2016 Wydział Nauk o Zdrowiu Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. Konkursu na zaprojektowanie plakatu promującego. Kodeks Walki z Rakiem

REGULAMIN. Konkursu na zaprojektowanie plakatu promującego. Kodeks Walki z Rakiem REGULAMIN Konkursu na zaprojektowanie plakatu promującego Kodeks Walki z Rakiem 1. Postanowienia ogólne 1. Konkurs graficzny prowadzony jest na terytorium Województwa Lubuskiego w klasach I-III szkół gimnazjalnych.

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2: Ochrona zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2: Ochrona zdrowia. Analiza SWOT 43 Priorytet 2: Ochrona zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

10 faktów dotyczących otyłości, o których należy wiedzieć

10 faktów dotyczących otyłości, o których należy wiedzieć 10 faktów dotyczących otyłości, o których należy wiedzieć 1 W Europie otyłość osiągnęła rozmiary epidemii. W ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci częstość występowania otyłości potroiła się. Szacuje się,

Bardziej szczegółowo

Stanowisko. w sprawie podjęcia inicjatywy. zmniejszenia spożycia soli. w Polsce

Stanowisko. w sprawie podjęcia inicjatywy. zmniejszenia spożycia soli. w Polsce Stanowisko w sprawie podjęcia inicjatywy zmniejszenia spożycia soli w Polsce Przedyskutowane na spotkaniu w Instytucie Żywności i Żywienia w dniu 8.09.2008 roku, które odbyło się pod patronatem Ministra

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Nazwa przedmiotu: Kierunek: Specjalność: Dietetyka Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 45godzin Wykłady: 15godzin, Samokształcenie: 30godzin, Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Kod: Rok

Bardziej szczegółowo

Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła

Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła Żywność, żywienie w prewencji i leczeniu chorób postępy 2016 8:00 9:00 9:00-9:15 Rejestracja uczestników Otwarcie Kongresu 9:15 9:45

Bardziej szczegółowo

PALENIE A PROKREACJA I POLITYKA LUDNOŚCIOWA

PALENIE A PROKREACJA I POLITYKA LUDNOŚCIOWA XIV konferencja Tytoń albo Zdrowie im. prof. F. Venuleta Warszawa 8 9 grudnia 2011 roku VI sesja plenarna Społeczne wymiary działalności antytytoniowej w latach 1991-2011: polityka ludnościowa, edukacja.

Bardziej szczegółowo

OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena

OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena Blossom genetycznych: 13 predyspozycie do otyłości, genetyczne uwarunkowania efektu jo-jo, wykluczenia produktów,

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I PROMOCJI ZDROWIA NA ROK 2010

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I PROMOCJI ZDROWIA NA ROK 2010 Załącznik do uchwały Rady Miasta Brzeziny Nr XLVIII/15/2010 z dnia 25 lutego 2010r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Profilaktyki i Promocji Zdrowia na rok 2010 MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I PROMOCJI

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Materiał informacyjny oraz odpowiedzi na pytania dotyczące dwóch programów upowszechnianych w Ośrodku Rozwoju Edukacji przez Zespół ds. Promocji Zdrowia w Szkole. 1.

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE TWÓJ NAJLEPSZY WYBÓR

RACJONALNE ŻYWIENIE TWÓJ NAJLEPSZY WYBÓR Zespół Szkół Gastronomicznych w Łodzi Gastronomik Serdecznie zaprasza do udziału w II EDYCJI MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU DLA GIMNAZJALISTÓW RACJONALNE ŻYWIENIE TWÓJ NAJLEPSZY WYBÓR Rok szkolny 2011/2012 Tematyka

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DOA-ZP-VIII.271.13.2015 Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia wg Wspólnego Słownika Zamówień (CPV) 85121000-3 Usługi medyczne. 2. Kategoria usług: 25 3.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny Symbol kierunkowych efektów kształcenia l K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny WIEDZA Zna budowę,

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu

Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu Projekt Predefiniowany współfinansowany w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 Dr Michał Marek Członek Rady Programowej Radca Ministra Projekt

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010

ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Państwowa Inspekcja Sanitarna we współpracy ze Stowarzyszeniem Polska Federacja Producentów Żywności w roku

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2008/2009 III EDYCJA I. CEL GŁÓWNY: Zwiększenie świadomości dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie. II.

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY RAPORT NA TEMAT CUKRZYCY

ŚWIATOWY RAPORT NA TEMAT CUKRZYCY ŚWIATOWY RAPORT NA TEMAT CUKRZYCY STRESZCZENIE Cukrzyca jest poważną, przewlekłą chorobą, która rozwija się, gdy trzustka nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny (hormonu regulującego poziom cukru/glukozy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA DIETETYKA

PROGRAM KSZTAŁCENIA DIETETYKA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA PROGRAM KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów DIETETYKA Kod kierunku studiów DIETETYKA_SS_2013_2016 DIETETYKA_SN_2013_2016

Bardziej szczegółowo

2011-03-24. Narodowy Program Zdrowia 2007-2015. Historia. Podstawowe założenia koncepcji NPZ. Zdrowie. Prewencja

2011-03-24. Narodowy Program Zdrowia 2007-2015. Historia. Podstawowe założenia koncepcji NPZ. Zdrowie. Prewencja Historia Narodowy Program Zdrowia 2007-2015 1978 r. Ałma Ata zdrowe społeczeństwo końca XX wieku 1990, 1993 aneksy zmiany celów strategicznych i operacyjnych 1996 konstrukcja celów NPZ i wydłużenie do

Bardziej szczegółowo

K_W01 K_W02 K_W03. K_W04 Zna zasady fizjologii żywienia oraz biochemii klinicznej i potrafi je wykorzystać w planowaniu żywienia.

K_W01 K_W02 K_W03. K_W04 Zna zasady fizjologii żywienia oraz biochemii klinicznej i potrafi je wykorzystać w planowaniu żywienia. Demografia i epidemiologia żywieniowa Diagnostyka laboratoryjna Edukacja i poradnictwo zywieniowe Farmakologia z elem. farmakoekonomiki Fizjologia żywienia człowieka Immunologia Kosztorysowanie jadłospisów

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia.

Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia. Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział lekarski

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

6 miliardów w Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973)

6 miliardów w Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973) 6 miliardów w 2012 Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973) 1 miliard w 2008 2 miliardy w 2014 Michael Donald Wise i jego pierwszy komputer osobisty (1975) 2 miliardy w 2009 Pierwsza przeglądarka

Bardziej szczegółowo

Zdrowie warszawiaków raport z dekady

Zdrowie warszawiaków raport z dekady Zdrowie warszawiaków raport z dekady Warszawa, 21 stycznia 2010 r. Najnowsza edycja raportu o stanie zdrowia mieszkańców dotyczy 10 lat (na podstawie uaktualnionych edycji dla lat 1999-2008). Jest to wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE DLA POMORZAN WIELOLETNI PROGRAM ROZWOJU SYSTEMU ZDROWIA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

ZDROWIE DLA POMORZAN WIELOLETNI PROGRAM ROZWOJU SYSTEMU ZDROWIA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO ZDROWIE DLA POMORZAN 2005-2013 WIELOLETNI PROGRAM ROZWOJU SYSTEMU ZDROWIA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Referat Zdrowia Publicznego Departament Zdrowia UMWP Sopot 8 listopad 2011 Przygotowała dr Jolanta Wierzbicka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo