POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Cieplnej i Procesowej Zakład Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cieplnych POMIAR CIŚNIENIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Cieplnej i Procesowej Zakład Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cieplnych POMIAR CIŚNIENIA"

Transkrypt

1 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Cielnej i Procesowej Zakład Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I POMIARÓW MASZYN CIEPLNYCH Podstawy teoretyczne do ćwiczeń laboratoryjnych POMIAR CIŚNIENIA oracował: dr inż. Ryszard Kantor

2 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych Z definicji ciśnienie oznacza stosunek siły F do ola owierzchni A, na które siła ta działa. F A Wymiarem ciśnienia jest więc jednostka siły odniesiona do jednostki ola owierzchni.. Jednostki ciśnienia.. Jednostki główne W układzie SI jednostką główna jest [N/m ] zwany askalem [Pa]. N m kgm s m kg ms Pa.. Wartość ciśnienia może być wyrażona wysokością słua cieczy Równoważąc mierzone ciśnienie słuem cieczy manometrycznej oblicza się jego wartość ze wzoru: kg m lub h g Pa h gdzie: t t t t h t [m] - wysokość słua cieczy manometrycznej w temeraturze omiaru, t [kg/m 3 ] - gęstość ciężaru (ciężar właściwy) cieczy manometrycznej w temeraturze omiaru, t [kg/m 3 ] - gęstość masy cieczy manometrycznej w temeraturze omiaru, g = 9,80665 [m/s ] - rzyśieszenie grawitacyjne. W rzyadku stosowania wody jako cieczy manometrycznej można w uroszczeniu niezależnie od temeratury rzyjąć: [kg/dm 3 ] H O i wówczas [mmh O] = 9,80665 [N/m ] =9,80665 [Pa] Jeżeli ciśnienie mierzymy wysokością słua rtęci, to jako jednostkę ciśnienia można stosować tor [Tr]. Jest to ciśnienie, rzy którym siętrzenie rtęci o temeraturze t = 0 [ o C] i gęstości ohg = 3,546 [kg/dm 3 ] wynosi [mm]. kg m [ Tr] 3,595 9,8067 [ mm] 33,3[ Pa] oraz Tr 3,6 [kg/m 3 dm s ] 3,6 [mmh O] Wływ temeratury na ciężar właściwy, względnie gęstość rtęci, na ogół nie może być ominięty. W związku z tym, chcąc wyrazić wartość ciśnienia w [Tr], należy zredukować odczytaną wysokość słua rtęci h t [mmhg] do 0 [ o C] według zależności: t [ Tr] h h gdzie - względny wsółczynnik rozszerzalności liniowej rtęci i odziałki. o t 4 Dla rzyrządów wykonanych ze szkła jenajskiego wyełnionego rtęcią: h h,70 t [ Tr].3. Jednostki ochodne i inne jednostki stosowane w raktyce Jednostkami ochodnymi układu SI stosowanymi w raktyce są: [mbar] = 00 [Pa] = hpa = 0,97 [kg/m ] 0, [mmh O] 0,75 [Tr] [bar] = 0 5 [Pa] = 0,9869 atm,097 [mmh O] 750 [Tr] 4,5 [PSI] [atm] = 760 [Tr],035 [bar] =,033 [at]. [at] = [kg/cm ] = 0, [bar] [ PSI] = [Lbf/in ] = 6895 [Pa] W fizyce i chemii stosuje się często jako jednostkę ciśnienia 760 [Tr] czyli atmosferę fizyczną [atm]. Stosowana jest również, zwłaszcza w starszych oracowaniach atmosfera techniczna [at]. o t

3 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych 3. Ciśnienie statyczne s, całkowite c, dynamiczne d ma na celu określenie wartości jednego z głównych arametrów termodynamicznych łynu (cieczy, ary lub gazu), tj. ciśnienia statycznego. Ciśnieniem statycznym s nazywamy ciśnienie łynu znajdującego się w soczynku (n. ciśnienie w zbiorniku) względnie ciśnienie łynu rzeływającego, ale mierzone w ten sosób, że rędkość rzeływu w nie ma wływu na wartość tego ciśnienia (ciśnienie jakie wskazywałby rzyrząd oruszający się z rędkością strumienia łynu i w tym samym co strumień kierunku). Jeżeli w strumieniu łynu umieścimy małą (w orównaniu do ola rzekroju orzecznego rzeływającego łynu) rzegrodę ustawioną rostoadle do kierunku rędkości w, w ostaci n. łytki omiarowej, to na łytce strumień zostanie całkowicie zahamowany, a w miejscu zahamowania rzeływu ciśnienie wzrośnie w stosunku do ciśnienia statycznego osiągając wielkość c zwaną ciśnieniem całkowitym. Przyrost ciśnienia na owierzchni łytki na skutek całkowitego zahamowania rzeływu na łytce wynosi kg/ m lub Pa w d g w d i nazywany jest ciśnieniem dynamicznym d. s + d = c Analogiczne zjawisko wystąi w rzyadku ustawienia rostoadle do kierunku rzeływu łynu otworu sondy omiarowej. Na owierzchni czołowej otworu sondy wystęuje ciśnienie całkowite. Porzez jednoczesny omiar ciśnienia całkowitego i ciśnienia statycznego uzyskuje się bezośredni omiar ciśnienia dynamicznego zgodnie z równaniem d = c s. Przyrządy wykorzystujące tę zasadę to m. in. rurki Pitota i rurki Prandtla (ois w instrukcji do Ćwiczenia nr 7: Badanie wentylatorów). Służą one rzede wszystkim do ośredniego omiaru rędkości strugi i wykorzystywane są m. in. w lotnictwie oraz w omiarach rędkości gazu (owietrza) w kanałach wentylacyjnych. Warunki, jakie muszą być sełnione rzy omiarze ciśnienia statycznego:. W łynach nieruchomych ciśnienie można rzekazywać do rzyrządu za omocą rurki (rzewodu) umieszczonej w dowolnym unkcie zbiornika, rzy czym mierzone jest ciśnienie w danym unkcie. W rzyadku cieczy należy uwzględnić ciśnienie hydrostatyczne.. W łynach rzeływających ciśnienie statyczne odbiera się na ogół rzy ściance rzewodu rzez wywiercony otwór o średnicy -3 mm, rzy czym krawędź otworu nie może osiadać nierówności lub rąbków owstałych o wierceniu (rys. a). W celu wyeliminowania wływu rędkości łynu stosuje się króćce omiarowe, ustawione w ten sosób, że wektor rędkości rzeływu jest styczny do łaszczyzny wlotowej otworu imulsowego. Przy większych rędkościach stosuje się niekiedy rurki zakończone tzw. łytką Saire a ustawioną równolegle do kierunku rzeływu (rys.b), której zadaniem jest wyrostowanie strugi łynu. Znacznie leszym rozwiązaniem jest zastosowanie sondy w kształcie rurki zaskleionej, z otworami w owierzchni bocznej (rys. c), umieszczonej równolegle do kierunku rzeływu. Taką samą sondą, lecz otwartą i bez otworów bocznych (rys. d) mierzy się ciśnienie całkowite. 3. Ciśnienie bezwzględne i względne Rys. Wszystkie rzyrządy służące do omiaru ciśnień wskazują różnicę ciśnień działających o jednej i drugiej stronie elementu omiarowego (elementu srężystego, słua cieczy lub t.). 3

4 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych Ciśnienie bezwzględne (absolutne) abs Jeżeli o jednej stronie elementu omiarowego anuje różnia, wówczas rzyrząd taki będzie wskazywał ciśnienie bezwzględne czyli ciśnienie mierzone względem różni. Tylko takimi rzyrządami można zmierzyć ciśnienie otoczenia (barometryczne) o. Są to barometry rtęciowe (rys.) lub stalowe aneroidy (rys.3). Aneroid rejestrujący nazywamy barografem. Pustą rzestrzeń nad meniskiem barometru rtęciowego wyełnia ara cieczy manometrycznej o ciśnieniu nasycenia. W rzyadku, gdy cieczą manometryczną jest rtęć, ciśnienie nasycenia w temeraturze 0 C wynosi = 0,000 Tr. Jest to bardzo niskie ciśnienie, bliskie zeru bezwzględnemu i nosi nazwę różni Torricellego. Rys. Rys Ciśnienie względne w (nadciśnienie n, odciśnienie, ciśnienie różnicowe ) W rzyadku gdy o jednej stronie elementu omiarowego anuje stałe ciśnienie otoczenia ot, wówczas rzyrząd będzie wskazywał ciśnienie względne w czyli ciśnienie mierzone względem aktualnego ciśnienia otoczenia. W tym rzyadku ciśnienie absolutne oblicza się jako sumę ciśnienia otoczenia ot i ciśnienia względnego w, rzy czym ciśnienie otoczenia należy wyrazić w tych samych jednostkach, co zmierzone ciśnienie względne. Jeżeli ciśnienie absolutne abs jest większe od ciśnienia otoczenia, wówczas ciśnienie względne wskazywane rzez rzyrząd nazywamy nadciśnieniem n (rys.4). abs ot to w Jeżeli ciśnienie absolutne abs jest mniejsze od ciśnienia otoczenia ot, wówczas ciśnienie względne w wskazywane rzez rzyrząd nazywamy odciśnieniem (rys.4). n i abs ot n abs ot to w i abs ot Wartość ciśnienia wyraża się często jako rocent różni a r : a r ot 00% Jeżeli o jednej stronie elementu omiarowego anuje ciśnienie a o drugiej, wówczas rzyrząd wskazuje ciśnienie różnicowe (rys. 4) Rys. 4 4

5 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych 5 4. Klasyfikacja rzyrządów do omiaru ciśnienia 4.. Klasyfikacja według rodzaju i zakresu mierzonego ciśnienia A. Manometry bezwzględne (absolutne) mierzące ciśnienie względem różni bezwzględnej: barometry, aneroidy, skrócone wakuometry rtęciowe. B. Manometry i mikromanometry mierzące nadciśnienie względem ciśnienia barometrycznego. C. Próżniomierze (wakuometry) i ciągomierze mierzące odciśnienie względem ciśnienia barometrycznego. D. Manowakuometry mogące mierzyć zarówno nadciśnienie jak i odciśnienie. E. Manometry i mikromanometry różnicowe mierzące ciśnienie różnicowe. Mikromanometrami i ciągomierzami nazywamy rzyrządy służące do omiaru ciśnienia rzędu kilku lub kilkudziesięciu mmh O. 4.. Klasyfikacja według zasady działania A. Manometry hydrostatyczne (cieczowe) omiar oiera się na rawach hydrostatyki. B. Manometry hydrauliczne omiar oiera się na zasadzie hydraulicznej (rawo Pascala). C. Manometry srężynowe omiar oiera się na zasadzie srężystego odkształcenia elementu omiarowego (rurki, membrany mieszka, it.)od wływem działającego na niego ciśnienia. D. Manometry elektryczne omiar oiera się na zmianie własności elektrycznych czujnika (oorowego, iezoelektrycznego, ojemnościowego, indukcyjnego) od wływem działającego ciśnienia Klasyfikacja według rzeznaczenia A. Manometry techniczne klasa 6 B. Manometry kontrolne i laboratoryjne klasa 0,5 C. Manometry laboratoryjne i wzorcowe klasa oniżej 0,5 5. Manometry i mikromanometry hydrostatyczne 5.. Manometry cieczowe dwuramienne (U-rurki) Ze względu na swoją rostotę budowy i techniki omiaru, U-rurki znalazły najszersze zastosowanie zwłaszcza w omiarach laboratoryjnych. Według rawa naczyń ołączonych w obu gałęziach U-rurki ciśnienia na tych samych oziomach są jednakowe i niezależne od kształtu rzekroju. W rzyadku gdy nad cieczą manometryczną znajduje się gaz, ciężar jego można ominąć i wówczas dla oziomu x-x (rys.5) g h Przełożenie wskazań U-rurki: ; g h h h s Przełożenie wskazań U-rurki (czułość rzyrządu) jest tym większe im mniejszy jest ciężar właściwy cieczy manometrycznej. Dla wody różnica ciśnień = [kg/m ] owoduje wychylenie menisku h = [mm] czyli s =. Ciężar właściwy stosowanych cieczy manometrycznych w temeraturze 0 [ o C] i odowiadające im rzełożenia wskazań zestawiono w tabeli. Rys. 0 [kg/dm 3 ] [s] [kg/dm 3 ] [s] Alkohol 0,79,6 Chloroform,493 0,67 Toulen 0,866,6 Bromek etylenu,7 0,46 Woda 0.998,0 Bromoform,903 0,34 Dwusiarczek węgla,63 0,79 Rtęć 3,546 0,074 0 Czułość U-rurki rtęciowej jest więc 3,6 razy mniejsza niż wodnej. 5

6 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych Mikromanometry hydrostatyczne Przyrządy służące do omiaru małych ciśnień (rzędu setnych do kilkuset mmh O) zwane mikromanometrami owinny mieć możliwie duże rzełożenie wskazań. W zwykłych U-rurkach cieczowych rzez zastosowanie cieczy manometrycznej o najmniejszym ciężarze właściwym (alkoholu) można zwiększyć rzełożenie wskazań najwyżej do s =,6, co oznacza, że różnicy ciśnień [mmh O] odowiada wychylenie menisku,6 [mm]. Chcąc uzyskać większe rzełożenie wskazań stosuje się inne rozwiązania U-rurka dwucieczowa Rys. 6 U-rurkę (Rys. 6) zakończoną zbiorniczkami o dużym olu rzekroju A wyełnia się dwoma cieczami o różnych ciężarach właściwych (, ). Ciecze nie mogą się mieszać ze sobą, tworząc na granicy zetknięcia wyraźnie widoczny menisk (n. woda i nafta). Zakładając duży stosunek ól rzekroju zbiorniczków i ramion U-rurki A /A możemy rzyjąć, że z 0 i oziom w zbiorniczkach rzy omiarze ciśnienia nie ulega zmianie. Z równowagi hydrostatycznej dla oziomu x - x H H h h h s W ten sosób stosując n. wodę i naftę ( = 0,5) uzyskuje się rzełożenie wskazań s = 6, Mikromanometr naczyniowy z ochyłą rurką (Recknagla) Jest to manometr naczyniowy, w którym rurkę można nachylać od dowolnym kątem (Rys 7). Rys.7 h z l sin ; h A z l A A l sin A r z s A sin A Zależnie od kąta ochylenia rurki α i ciężaru właściwego cieczy manometrycznej (alkohol) γ, można uzyskać rzełożenie wskazań 0, 0 a nawet 50. Wartość mierzonej różnicy ciśnień l / s Przyrząd jest samocechowalny, tzn. nie wymaga innego wzorcowego manometru do cechowania. Cechowanie ma na celu srawdzenie, czy rzełożenie wskazań dla wszystkich odcinków odziałki jest stałe, czyli czy stały jest stosunek ól rzekroju A / A (stały rzekrój rurki) i kąt ochylenia (czy oś rurki jest rostoliniowa). r z Cechowanie rzerowadza się metodą dolewania znanej objętości cieczy V. Przyrząd ma charakter rzyrządu laboratoryjnego i używany jest najczęściej do wzorcowania mikromanometrów technicznych i ciągomierzy. r z r z 6

7 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych Mikromanometr komensacyjny zwany minimetrem (Askania) Zakres omiarowy 50 lub 50 [mmh O], dokładność odczytu odziałki 0,0 [mm], dokładność omiaru ciśnienia 0,05 0,0 [kg/m ]. s s o lustro z z Rys.8 k Dwa ołączone ze sobą wężem gumowym zbiorniki z i z, z których jeden (omiarowy) z można odnosić za omocą śruby mikrometrycznej s, wyełnione są częściowo wodą destylowaną w ten sosób, żeby rzy równych ciśnieniach w obu zbiornikach ( = = ot ) i umieszczeniu zbiornika z na wysokości oczątku odziałki (0) oziom wody w zbiorniku z znajdował się na wysokości ostrza kolca k. Nieznaczne rzelanie wody rzy naełnieniu lub zmniejszenie jej ilości na skutek odarowania można korygować rzez odniesienie lub obniżenie (w niewielkim zakresie) zbiornika z za omocą nakrętki s o. Srawdzenia i ewentualnego korygowania ołożenia zerowego minimetru należy dokonywać rzed każdym omiarem. Układ soczewek umożliwia obserwowanie w lusterku obrazu kolca i jego odbicia w wodzie. Poziom wody w zbiorniku z znajduje się na wysokości ostrza kolca, jeżeli obrazy kolca i jego odbicia stykają się. Pomiar różnicy ciśnień Do końcówki + minimetru odłącza się rzewód ciśnienia większego, do końcówki - ciśnienia mniejszego. Na skutek różnicy ciśnień oziom wody w zbiorniku z obniża się, natomiast w zbiorniku z odnosi się, rzy czym różnica oziomów h [mmh O] =. Podnosząc za omocą śruby mikrometrycznej s zbiornik z komensuje się odłączoną różnicą ciśnień dorowadzając do onownego zetknięcia się kolca z lustrem wody. Odczytana na śrubie mikrometrycznej wysokość h odniesienia zbiornika z jest wartością mierzonej różnicy ciśnień w mm H O. Ze względu na komensacyjną metodą omiaru, stosowanie minimetru ogranicza się do omiaru ciśnień stałych nie zmieniających się w czasie omiaru. Używany jest on do wzorcowania innych mikromanometrów oraz do omiaru ciśnienia dynamicznego rurkami siętrzającymi. 6. Manometry hydrauliczne Działanie manometrów hydraulicznych oiera się na zasadzie równowagi hydraulicznej między ciśnieniem a siłą działającą na jednostkę ola owierzchni rzegrody ruchomej (n. dzwonu, tłoka) wg równania definicyjnego F A 7

8 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych 8 Manometry hydrauliczne różnią się od manometrów hydrostatycznych głównie tym,że równowaga sił zależy od ola owierzchni elementu ruchomego, rzy czym na ogół w danym rzyrządzie ole to ma wartość siły. Do tej gruy manometrów należą m. in.: A. Waga dzwonowa, B. Waga ierścieniowa, C. Manometry tłokowe rasy hydrauliczne. 6.. Prasa hydrauliczna Manometry tłokowe stosuje się do omiaru wysokich ciśnień, rzede wszystkim jednak do srawdzania i statycznego cechowania manometrów. W tym rzyadku noszą one nazwę ras hydraulicznych do cechowania manometrów (Rys. 9). Istotą wykorzystania ras hydraulicznych jest znajomość ola owierzchni czołowej A tłoczka, oraz siły F rostoadłej do owierzchni A. Ciśnienie oleju wywołane w zamkniętym zbiorniku i działające na owierzchnię A tłoczka równoważone jest siłą F równą ciężarowi G będącego sumą ciężarów tłoczka, tłoczyska oraz talerzy obciążających. Zmiana tłoczek ilości talerzy owoduje zmianę całkowitej siły F. Przy stałej znanej owierzchni A, można łatwo określić ciśnienie anujące w układzie. Jeżeli ole owierzchni tłoczka wynosi A = cm a wartość siły obciążającej G = kg, to ciśnienie wywołane = kg/cm = at. Rys Manometry srężynowe Manometry srężynowe działają na zasadzie zależności odkształcenia srężystego od ciśnienia. W zależności od elementu ulegającego odkształceniu manometry srężynowe dzieli się na:. Puszkowe (mieszkowe, syfonowe).. Przeonowe (membranowe). 3. Rurkowe. 7.. Manometry uszkowe (Rys. 0) Stosuje się je do omiaru małych nad i odciśnień w zakresie do 000 mmh O. Odkształcenie x max = 80 [mm], dokładność 3 %. Elementem srężynującym może być uszka metalowa sfalowana na obocznicy lub uszka osiadająca na jednej lub na obu owierzchniach czołowych membrany z wytłoczonymi wsółśrodkowo falami. Sfalowanie membrany ma na celu uzyskanie liniowej zależności odkształcenia membrany od ciśnienia. Rys Manometry membranowe (Rys. ) Sfalowana metalowa membrana zaciśnięta między kołnierzami korusu manometru, odkształca się od wływem ciśnienia. Odkształcenie to, nie rzekraczające [mm], rzenoszone jest na wskazówkę za omocą stosunkowo dużej rzekładni. Manometry metalowe stosuje się do omiaru ciśnień nie rzekraczających na ogół 0 [bar] (max. 30 [bar]), rzede wszystkim jednak do omiaru odciśnień oraz ciśnienia różnicowego. Dużą zaletą tego tyu manometrów jest odorność na wstrząsy (mała masa membrany) oraz stosunkowo łatwa możliwość zabezieczenia owierzchni wewnętrznych rzed korodującym działaniem łynów, których ciśnienie się mierzy. Manometry membranowe wykonywane są w niskich i średnich klasach dokładności. Rys. 8

9 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych Manometry rurkowe (Rys. ) Elementem siętrzającym jest tzw. rurka Bourdona, tj. metalowa rurka o słaszczonym rzekroju orzecznym (A-A), zwinięta w kształcie łuku koła. Kąt zwinięcia rurki wnosi 70, dla ciśnień wyższych od 00 [bar] 80. Jeżeli od manometru wymaga się dużej czułości wówczas stosuje się kąty zwinięcia rurki większe od 360 o, rzy czym ma ona wtedy ostać srężyny siralnej (zwoje w jednej łaszczyźnie) lub srężyny śrubowej. Jeden koniec rurki wlutowany jest w króciec manometru, drugi zaś wolny zamknięty korkiem ołączony jest za ośrednictwem cięgła (a) z rzekładnią zębatą naędzającą wskazówkę. Jeżeli ciśnienie wewnątrz rurki jest większe od zewnętrznego wówczas rzekrój orzeczny odkształca się, stara się zbliżyć do kołowego, jednocześnie zaś rurka stara się rozwinąć, co owoduje rzesunięcie swobodnego jej końca (x max = 58 [mm]). Jeśli ciśnienie w rurce Bourdona jest niższe od zewnętrznego, wtedy rurka zwija się. Wykorzystuje się to w różniomierzach (wakuometrach) lub manowakuometrach. Manometry rurkowe stosuje się do omiaru ciśnień w bardzo szerokim zakresie ocząwszy od a niskich (0 0 [bar]), średnich (do 0 [bar]) do najwyższych (do 000 [MPa]). W zależności od zakresu stosuje się różne materiały oraz rzekroje orzeczne rurek, jak również szczegóły konstrukcyjne manometrów. 8. Manometry i rzetworniki elektryczne Są to manometry, które działają na zasadzie rzetwarzania ciśnienia na znormalizowaną wielkość elektryczną, która jest mierzona za omocą odowiednich elektrycznych rzyrządów omiarowych wyosażonych w czytelny wskaźnik analogowy lub cyfrowy. Manometry zasadniczo składają się z trzech odstawowych elementów (Rys. 3): Rys. czujnika, rzetwarzającego ciśnienie na inną wielkość fizyczną; n. odkształcenie membrany owodujące rzesuwanie elementu zmieniającego jeden z arametrów (n. oorność lub ojemność) w elektrycznym układzie omiarowym, rzetwornika, rzetwarzającego sygnał wyjściowy z czujnika na standaryzowaną wielkość elektryczną, miernika, wsółcześnie zazwyczaj elektronicznego, mierzącego i rzetwarzającego sygnał elektryczny z rzetwornika na zestaw znaków graficznych w ostaci liczby i jednostki mierzonej wielkości fizycznej, tu ciśnienia. Manometry elektryczne są niemal niezastąione rzy omiarach i rejestracji ciśnień szybkozmiennych oraz bardzo wysokich ciśnień i różni. Rys. 3 Wszystkie trzy wymienione elementy stanowią tyowy tor omiarowy. Jeżeli wystęują w jednej obudowie, nazywane są manometrami, lub szerzej ciśnieniomierzami. Każdy z nich może być jednak osobnym elementem mającym odowiedni zestaw wejść i wyjść zaewniających wsółracę z innymi częściami większego systemu omiarowego. Najczęściej w raktyce, sotyka się zestaw czujnik-rzetwornik nazywany rzetwornikiem ciśnienia. Jak wsomniano wcześniej, miernik może być elementem na stałe dołączonym do rzetwornika ciśnienia, stanowiąc lokalny zestaw omiarowy - manometr. Przetworniki mogą być także elementem większego zestawu omiarowego a sygnał omiarowy ciśnienia, o rzetworzeniu, wyświetlony na zbiorczym anelu lub ekranie. Przetworniki ciśnienia należą, orócz termometrów, do najowszechniej wykorzystywanych elementów w układach rzemysłowej automatyki kontrolnej i omiarowej. Systemy automatyki rzemysłowej bazują zasadniczo na znormalizowanych 9

10 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych 0 sygnałach analogowych, niosących informację o najróżniejszych arametrach fizycznych kontrolowanych rocesów. Przyjęto nastęujące sygnały jako tyowe dla omiarów w automatyce: naięciowe: o 0-5 V o - 5 V o 0-0 V o - 0 V rądowe: o 0-5 ma o - 5 ma o 0-0 ma o 4-0 ma W raktyce najczęściej sotykany jest standard 4-0 ma, oraz nieco rzadziej 0-0 V. Jak łatwo zauważyć orównując konstrukcję różnych czujników ciśnienia, elementem wystęującym w większości rozwiązań jest metalowa lub krzemowa membrana, która rzetwarza ciśnienie na rzesunięcie x. Znaczące różnice ojawiają się doiero w układach rzetwarzających rzesunięcie x na wielkość elektryczną służącą do sterowania w układach automatyki albo do wyświetlenia wartości ciśnienia w ostaci ciągu znaków liczbowych. Do najoularniejszych rzetworników ciśnienia stosowanych w rzemyśle należą: rzetworniki ojemnościowe, rzetworniki iezorezystancyjne, rzetworniki iezoelektryczne (omiar ciśnień szybkozmiennych). 8.. Przetworniki iezorezystancyjne (tensometryczne). Przetworniki iezorezystancyjne (tensometryczne) wykorzystują efekt zmiany rezystancji materiału od wływem odkształcenia membrany na skutek działania ciśnienia. Na jednej z warstw owierzchni membrany wytrawiony jest zestaw iezorezystorów ołączonych, w najrostszej wersji, w układzie mostka Wheatstone a (Rys. 4). Identyczną zasadę działania mają czujniki tensometryczne, które zamiast ółrzewodnikowych iezorezystorów w układzie mostka mają tensometry oorowe. Czułość iezorezystora jest nawet dziesięciokrotnie większa niż tensometru oorowego, dlatego iezorezystory częściej stosuje się jako czujniki w omiarach sił oraz narężeń statycznych i dynamicznych. Zwłaszcza gdy często ożądane jest, aby konstrukcja czujnika była jak najmniejsza. Odkształcenie membrany Rys.4 owoduje odkształcenie ołączonych z nią iezorezystorów, zmieniając ich rezystancję. Dwa z nich (R i R3) umieszczone równolegle do kierunku narężenia są rozciągane i ich rezystancja rośnie. Dwa (R i R4) umieszczone rostoadle do kierunku narężenia są ściskane, a ich rezystancja maleje ze wzrostem ciśnienia. Mierzone naięcie nierównowagi mostka U wy jest roorcjonalne do odkształcenia membrany czujnika i do zmiany ciśnienia działającego na membranę. Czujniki iezorezystancyjne cechują się dużą trwałością, szerokim zakresem ciśnień i małymi rozmiarami. Mają zastosowanie do rejestracji i omiarów zarówno ciśnień statycznych jak i szybkozmiennych. 8.. Przetworniki ojemnościowe. Rys.5 Membrana metalowa lub kwarcowa okryta warstwą metalu wraz z równolegle do niej zamocowanymi o rzeciwnych stronach łytkami stałymi tworzy kondensator. Z jednej strony na membranę działa ciśnienie odniesienia, n. barometryczne, z drugiej zaś ciśnienie mierzone. W zależności od rodzaju ciśnienia odniesienia czujnik może mierzyć ciśnienie absolutne, nad- lub odciśnienie oraz ciśnienie 0

11 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych różnicowe. Pod wływem zmiany ciśnienia membrana ugina się owodując zmianę ojemności kondensatora, która owoduje zmianę naięcia wyjściowego U wy odłączonego do układu mostka. W zależności od rozwiązania mostek może być albo zrównoważony albo niezrównoważony. W rzyadku mostka zrównoważonego, o zmianie ciśnienia, a co za tym idzie odkształceniu membrany, układ dąży do wyzerowania naięcia U wy orzez zmianę ojemności regulowanego kondensatora. W układzie mostka niezrównoważonego mierzone ciśnienie jest roorcjonalne do stosunku naięcia wyjściowego U wy do naięcia zasilania. Poularne są również rzetworniki ojemnościowe z jedną ruchomą okładką kondensatora. Druga okładka jest nieruchoma. W tych rozwiązaniach okładka ruchoma osadzona jest na membranie i jej rzesunięcie jest bezośrednią funkcją zmiany ciśnienia. Przesunięcie membrany owoduje zmianę ojemności kondensatora. Zmiana ojemności jest rzetwarzana jest na sygnał wyjściowy albo rądowy albo naięciowy Przetworniki iezoelektryczne. Wykorzystuje się w tym wyadku zjawisko iezoelektryczne niektórych kryształków (kwarc, turmalin, sól Seignette a) olegające na owstawaniu różnych ładunków elektrycznych, ujemnych i dodatnich, na łaszczyznach łytek wyciętych rostoadle do osi elektrycznych kryształków. Rys.6 Ładunki te są roorcjonalne do siły działającej na owierzchni łytek Q = F. Płytki kryształków umieszcza się w odowiedniej obudowie (Rys. ) w ten sosób, by na owierzchniach skierowanych ku sobie owstawały ładunki jednoimienne. Powstała różnica otencjałów jest nastęnie wzmacniania i kondycjonowana w układach elektronicznych. Czujniki iezoelektryczne, ze względu na niską ojemność elektryczną łytki omiarowej w ołączeniu ze skończoną oornością układu omiarowego, nadają się jedynie do omiarów ciśnień szybkozmiennych, a w szczególności zmian ciśnienia w silnikach i maszynach tłokowych. Cechują się bardzo dużą trwałością, szerokim zakresem ciśnień i małymi rozmiarami Przetworniki działające na zasadzie zmian rzewodności cielnej gazów od wływem ciśnienia Drucik latynowy zamieszczony w osi cylindrycznego kanału, w którym anuje mierzone ciśnienie, zasilany jest rądem o stałym natężeniu. Temeratura drucika, a więc i jego oór zwiększa się w rzyadku gorszych warunków odrowadzenia cieła do ścianek kanału, czyli w rzyadku zmniejszenia się rzewodności cielnej gazu. Przewodność cielna gazu w końcu zależy od jego gęstości, a więc i ciśnienia. Drucik latynowy stanowi jedną z gałęzi mostka Wheatstone a. Na identycznej zasadzie działają tzw. różniomierze Piraniego do omiaru wysokich różni. 8.. Przetworniki oorowe Działanie ich oarte jest na zasadzie zmian ooru elektrycznego rzewodnika od wływem ciśnienia R = kr, gdzie k ciśnieniowy wsółczynnik oorności, którego wartość zależy od materiału oornika. Stosuje się manganin, dla którego k jest dodatni i wynosi około,50-6 [cm /kg]. Ze względu na małą wartość wsółczynnika k, czujniki te stosuje się do omiaru bardzo wysokich ciśnień rzędu tysięcy [bar] Przetworniki indukcyjne Zamianę imulsów ciśnienia na imulsy elektryczne można również osiągnąć rzez zmianę indukcyjności obwodu zasilanego rądem zmiennym. Cewka z żelaznym rdzeniem zasilana jest rądem zmiennym o wysokiej i stałej częstotliwości. Gdy na kotwicę umieszczoną na srężystej membranie działa ciśnienie, wtedy szerokość szczeliny między kotwicą a rdzeniem cewki ulegnie zmianie, a więc zmieni się też natężenie rądu w obwodzie omiarowym. 9. Srawdzanie i wzorcowanie manometrów W większości rzyrządów cechowanie wskaźników wyznacza się doświadczalnie, w związku z czym należy srawdzić rawidłowość wskazań tych rzyrządów bezośrednio o ich wykonaniu oraz okresowo w miarę uływu czasu ich użytkowania. Srawdzanie wskazań dokonuje się rzez orównanie ze wskazaniami rzyrządów wzorcowych samocechowalnych lub rzyrządów wzorcowych o wyższej klasie dokładności.

12 Laboratorium Termodynamiki i Pomiarów Maszyn Cielnych 0. Lista zagadnień do oanowania.. Definicja ciśnienia. Jednostki główne, jednostki ochodne i inne jednostki stosowane w raktyce. Przeliczanie jednostek.. Ciśnienie hydrostatyczne. 3. Rodzaje ciśnień w strumieniu rzeływającego łynu. Ciśnienie statyczne, dynamiczne i całkowite. Metody omiaru. 4. Ciśnienia względne i bezwzględne (absolutne). Definicje, oziomy odniesienia. Procent różni. 5. Klasyfikacja rzyrządów do omiaru ciśnienia: według rodzaju i zakresu mierzonego ciśnienia, według zasady działania i według rzeznaczenia. 6. Manometry hydrostatyczne: zasada omiaru i wyrowadzenie wzorów na różnicę ciśnień oraz rzełożenie. 7. Manometry hydrauliczne: zasada działania i rzeznaczenie. 8. Manometry i rzetworniki elektryczne: zasada działania i metody omiaru. 9. Przetworniki elektryczne: sosób odłączenia i wsółraca w układach sterowania i omiarowch. 0. Srawdzanie, wzorcowanie, cechowanie [].. Metoda wychyłowa i komensacyjna omiaru.. Błędy omiaru. Klasa dokładności rzyrządu omiarowego []. W niniejszym skrycie odano jedynie odstawowe informacje na temat omiaru ciśnień, stąd wskazane jest uzuełnienie wiedzy wykorzystując odaną niżej literaturę oraz inne dostęne źródła. Literatura uzuełniająca:. T.R. Fodemski Pomiary cielne cz.i i II (olecane). (ang.) (olecane) 3. M. Mieszkowski - Pomiary cielne i energetyczne 4. T. Bohdal i in. Ćwiczenia laboratoryjne z termodynamiki 5. Miniskryty ZTiPMC - do wyożyczenia w Czytelni Biblioteki Głównej PK lub w czytelniach Domów Akademickich

Kalorymetria paliw gazowych

Kalorymetria paliw gazowych Katedra Termodynamiki, Teorii Maszyn i Urządzeń Cielnych W9/K2 Miernictwo energetyczne laboratorium Kalorymetria aliw gazowych Instrukcja do ćwiczenia nr 7 Oracowała: dr inż. Elżbieta Wróblewska Wrocław,

Bardziej szczegółowo

Metody doświadczalne w hydraulice Ćwiczenia laboratoryjne. 1. Badanie przelewu o ostrej krawędzi

Metody doświadczalne w hydraulice Ćwiczenia laboratoryjne. 1. Badanie przelewu o ostrej krawędzi Metody doświadczalne w hydraulice Ćwiczenia laboratoryjne 1. adanie rzelewu o ostrej krawędzi Wrowadzenie Przelewem nazywana jest cześć rzegrody umiejscowionej w kanale, onad którą może nastąić rzeływ.

Bardziej szczegółowo

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Pomiar ciepła spalania paliw gazowych

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Pomiar ciepła spalania paliw gazowych Katedra Silników Salinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Pomiar cieła salania aliw gazowych Wstę teoretyczny. Salanie olega na gwałtownym chemicznym łączeniu się składników aliwa z tlenem, czemu

Bardziej szczegółowo

[ ] 1. Zabezpieczenia instalacji ogrzewań wodnych systemu zamkniętego. 1. 2. Przeponowe naczynie wzbiorcze. ν dm [1.4] 1. 1. Zawory bezpieczeństwa

[ ] 1. Zabezpieczenia instalacji ogrzewań wodnych systemu zamkniętego. 1. 2. Przeponowe naczynie wzbiorcze. ν dm [1.4] 1. 1. Zawory bezpieczeństwa . Zabezieczenia instalacji ogrzewań wodnych systemu zamkniętego Zabezieczenia te wykonuje się zgodnie z PN - B - 0244 Zabezieczenie instalacji ogrzewań wodnych systemu zamkniętego z naczyniami wzbiorczymi

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnień (M - 4)

Pomiar ciśnień (M - 4) POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Pomiar ciśnień Laboratorium metrologii (M - 4) Opracował: Sprawdził: Zatwierdził: mgr inż. Aleksandra

Bardziej szczegółowo

Pomiar wilgotności względnej powietrza

Pomiar wilgotności względnej powietrza Katedra Silników Salinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Pomiar wilgotności względnej owietrza - 1 - Wstę teoretyczny Skład gazu wilgotnego. Gazem wilgotnym nazywamy mieszaninę gazów, z których

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Wyznaczanie poziomów dźwięku na podstawie pomiaru skorygowanego poziomu A ciśnienia akustycznego

Ćwiczenie 4. Wyznaczanie poziomów dźwięku na podstawie pomiaru skorygowanego poziomu A ciśnienia akustycznego Ćwiczenie 4. Wyznaczanie oziomów dźwięku na odstawie omiaru skorygowanego oziomu A ciśnienia akustycznego Cel ćwiczenia Zaoznanie z metodą omiaru oziomów ciśnienia akustycznego, ocena orawności uzyskiwanych

Bardziej szczegółowo

Opis techniczny. Strona 1

Opis techniczny. Strona 1 Ois techniczny Strona 1 1. Założenia dla instalacji solarnej a) lokalizacja inwestycji: b) średnie dobowe zużycie ciełej wody na 1 osobę: 50 [l/d] c) ilość użytkowników: 4 osób d) temeratura z.w.u. z sieci

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn specjalność: konstrukcja i eksploatacja maszyn i pojazdów

WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn specjalność: konstrukcja i eksploatacja maszyn i pojazdów WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksloatacji Maszyn secjalność: konstrukcja i eksloatacja maszyn i ojazdów Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Budowa i działanie układu hydraulicznego.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I POMIAR STRUMIENIA OBJĘTOŚCI POWIETRZA. OPORY PRZEPŁYWU PRZEWODÓW WENTYLACYJNYCH

ĆWICZENIE I POMIAR STRUMIENIA OBJĘTOŚCI POWIETRZA. OPORY PRZEPŁYWU PRZEWODÓW WENTYLACYJNYCH ĆWICZENIE I POMIAR STRUMIENIA OBJĘTOŚCI POWIETRZA. OPORY PRZEPŁYWU PRZEWODÓW WENTYLACYJNYCH CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą pomiaru strumienia objętości powietrza przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie atmosferyczne

Ciśnienie atmosferyczne Ciśnienie atmosferyczne Definicje Ciśnienie atmosferyczne jest to siła nacisku słupa powietrza o wysokości równej wysokości atmosfery od danego poziomu do jej górnej granicy i o powierzchni jednostkowe.

Bardziej szczegółowo

POMIAR CIŚNIENIA 1. PODSTAWOWE POJĘCIA

POMIAR CIŚNIENIA 1. PODSTAWOWE POJĘCIA 1. PODSTAWOWE POJĘCIA POMIAR CIŚNIENIA Jednym z podstawowych parametrów określających termodynamiczny stan ciała jest ciśnienie. Pomiar ciśnienia jest elementem składowym prawie wszystkich pomiarów występujących

Bardziej szczegółowo

Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. 2. Budowa siatki spiętrzającej.

Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. 2. Budowa siatki spiętrzającej. Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. Zasada działania siatki spiętrzającej oparta jest na teorii Bernoulliego, mówiącej że podczas przepływów płynów

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie H-1 OKREŚLENIE CHARAKTERYSTYK DŁAWIKÓW HYDRAULICZNYCH

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie H-1 OKREŚLENIE CHARAKTERYSTYK DŁAWIKÓW HYDRAULICZNYCH POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie H-1 Temat: OKREŚLENIE CHARAKTERYSTYK DŁAWIKÓW HYDRAULICZNYCH Konsutacja i oracowanie: dr ab. inż. Donat Lewandowski, rof. PŁ

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ. Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż.

LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ. Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż. LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż. Jerzy Wiejacha ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Termodynamika 1. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Termodynamika 1. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Termodynamika Projekt wsółfinansowany rzez Unię Euroejską w ramach Euroejskiego Funduszu Sołecznego Układ termodynamiczny Układ termodynamiczny to ciało lub zbiór rozważanych ciał, w którym obok innych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing Wstęp teoretyczny Poprzednie ćwiczenia poświęcone były sterowaniom dławieniowym. Do realizacji

Bardziej szczegółowo

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Pomiary wilgotności /. Pomiar wilgotności powietrza psychrometrem Augusta 1. 2. 3. Rys. 1. Psychrometr

Bardziej szczegółowo

Ćw. M 12 Pomiar współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa i za pomocą wiskozymetru Ostwalda.

Ćw. M 12 Pomiar współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa i za pomocą wiskozymetru Ostwalda. Ćw. M 12 Pomiar współczynnika lepkości cieczy metodą Stokesa i za pomocą wiskozymetru Ostwalda. Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Ciecze idealne i rzeczywiste. Zjawisko lepkości. Równanie

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Przemiany termodynamiczne

Wykład 2. Przemiany termodynamiczne Wykład Przemiany termodynamiczne Przemiany odwracalne: Przemiany nieodwracalne:. izobaryczna = const 7. dławienie. izotermiczna = const 8. mieszanie. izochoryczna = const 9. tarcie 4. adiabatyczna = const

Bardziej szczegółowo

Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2 str. 1/7 ĆWICZENIE 2

Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2 str. 1/7 ĆWICZENIE 2 Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 2 str. 1/7 ĆWICZENIE 2 WYBRANE ELEKTRYCZNE CZUJNIKI-PRZETWORNIKI PRZESUNIĘĆ LINIOWYCH I KĄTOWYCH 1.CEL ĆWICZENIA: zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Wstęp teoretyczny: Krzysztof Rębilas. Autorem ćwiczenia w Pracowni Fizycznej Zakładu Fizyki Akademii Rolniczej w Krakowie jest Barbara Wanik.

Wstęp teoretyczny: Krzysztof Rębilas. Autorem ćwiczenia w Pracowni Fizycznej Zakładu Fizyki Akademii Rolniczej w Krakowie jest Barbara Wanik. Ćwiczenie 22 A. Wyznaczanie wilgotności względnej owietrza metodą sychrometru Assmanna (lub Augusta) B. Wyznaczanie wilgotności bezwzględnej i względnej owietrza metodą unktu rosy (higrometru Alluarda)

Bardziej szczegółowo

Obliczanie pali obciążonych siłami poziomymi

Obliczanie pali obciążonych siłami poziomymi Obliczanie ali obciążonych siłami oziomymi Obliczanie nośności bocznej ali obciążonych siłą oziomą Srawdzenie sztywności ala Na to, czy dany al można uznać za sztywny czy wiotki, mają wływ nie tylko wymiary

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R C-6

Ć W I C Z E N I E N R C-6 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII MATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI I CIEPŁA Ć W I C Z E N I E N R C-6 WYZNACZANIE SPRAWNOŚCI CIEPLNEJ GRZEJNIKA ELEKTRYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

BADANIA W INSTALACJACH WENTYLACYJNYCH

BADANIA W INSTALACJACH WENTYLACYJNYCH ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z WENTYLACJI I KLIMATYZACJI: BADANIA W INSTALACJACH WENTYLACYJNYCH 1 WSTĘP Stanowisko laboratoryjne poświęcone badaniom instalacji wentylacyjnej zlokalizowane jest w pomieszczeniu

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Obliczanie i badanie obwodów prądu trójfazowego 311[08].O1.05

Obliczanie i badanie obwodów prądu trójfazowego 311[08].O1.05 - 0 - MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI Teresa Birecka Obliczanie i badanie obwodów rądu trójazowego 3[08].O.05 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksloatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki)

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki) Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Sensory (czujniki) 1 Zestawienie najważniejszych wielkości pomiarowych w układach mechatronicznych Położenie (pozycja), przemieszczenie Prędkość liniowa,

Bardziej szczegółowo

Metrologia cieplna i przepływowa

Metrologia cieplna i przepływowa Metrologia cieplna i przepływowa Systemy, Maszyny i Urządzenia Energetyczne, I rok mgr Pomiar małych ciśnień Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych i Urządzeń Ochrony Środowiska AGH Kraków

Bardziej szczegółowo

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Katedra Termodynamiki, Teorii Maszyn i Urządzeń Cieplnych W9/K2 Miernictwo Energetyczne laboratorium Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Opracował: dr

Bardziej szczegółowo

POMIAR CIŚNIENIA MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

POMIAR CIŚNIENIA MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH POMIAR CIŚNIENIA MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH ŁÓDŹ

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH:

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 6 Wyznaczanie współczynnika wydatku przelewu Celem ćwiczenia jest wyznaczenie wartości współczynnika wydatku dla różnyc rodzajów przelewów oraz sporządzenie ic

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A

P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A WYDZIAŁ BUDOWNICTWA, MECHANIKI I PETROCHEMII INSTYTUT INŻYNIERII MECHANICZNEJ LABORATORIUM NAPĘDÓW I STEROWANIA HYDRAULICZNEGO I PNEUMATYCZNEGO Instrkcja do

Bardziej szczegółowo

Badanie twardości metali

Badanie twardości metali Badanie twardości metali Metoda Rockwella (HR) Metoda Brinnella (HB) Metoda Vickersa (HV) Metoda Shore a Metoda Charpy'ego 2013-10-20 1 Twardość to odporność materiału na odkształcenia trwałe, występujące

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

BADANIA W INSTALACJACH WENTYLACYJNYCH

BADANIA W INSTALACJACH WENTYLACYJNYCH INSTYTUT KLIMATYZACJI I OGRZEWNICTWA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA POLITECHNIKA WROCŁAWSKA ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z WENTYLACJI I KLIMATYZACJI: BADANIA W INSTALACJACH WENTYLACYJNYCH 1 1 WSTĘP Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Przetworniki ciśnienia typu MBS - informacje ogólne

Przetworniki ciśnienia typu MBS - informacje ogólne rzetworniki ciśnienia typu MBS - informacje ogólne rzetworniki ciśnienia - zasada działania Zadaniem przetworników ciśnienia jest przekształcanie wielkości mechanicznej jaką jest ciśnienie w sygnał elektryczny.

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Badanie maszyn elektrycznych prądu przemiennego

Badanie maszyn elektrycznych prądu przemiennego Szkoła Główna Służby Pożarniczej Katedra Techniki Pożarniczej Zakład Elektroenergetyki Ćwiczenie: Badanie maszyn elektrycznych rądu rzemiennego Oracował: mł. bryg. dr inż. Piotr Kustra Warszawa 2011 1.Cel

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie. Prawo Pascala

Ciśnienie. Prawo Pascala Ciśnienie. Prawo Pascala 1. Zamień jednostki: a) 1013 hpa =...Pa e) 0,056 hpa =...mpa b) 0,55 hpa =...N/m 2 f) 2,45 MPa =...Pa c) 101 hpa =...MPa g) 250 N/m 2 =...hpa d) 820 Pa =...MPa h) 35 hpa =...kpa

Bardziej szczegółowo

Urządzenia nastawcze

Urządzenia nastawcze POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Urządzenia nastawcze Laboratorium automatyki (A-V) Opracował: dr inż. Leszek Remiorz Sprawdził:

Bardziej szczegółowo

JUMO MAERA S26. Sonda do pomiaru poziomu. Zastosowanie. Opis skrócony. Właściwości. Korzyści dla Klienta. Karta katalogowa 40.

JUMO MAERA S26. Sonda do pomiaru poziomu. Zastosowanie. Opis skrócony. Właściwości. Korzyści dla Klienta. Karta katalogowa 40. +44 1279 63 55 33 +44 1279 63 52 62 sales@jumo.co.uk www.jumo.co.uk Karta katalogowa 40.2090 Strona 1 /8 JUMO MAERA S26 Sonda do pomiaru poziomu Zastosowanie Hydrostatyczny pomiar poziomu cieczy 1 w zbiornikach

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T MODERNIZACJI KOTŁOWNI

P R O J E K T MODERNIZACJI KOTŁOWNI Narodowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Oddział w Białymstoku ul. Pułaskiego 7 lok. U P R O J E K T MODERNIZACJI KOTŁOWNI FAZA : OBIEKT : INWESTOR : AUTOR : OPRACOWAŁ : PROJEKT BUDOWLANO WYKONAWCZY

Bardziej szczegółowo

Pomiary ciśnień i sprawdzanie manometrów

Pomiary ciśnień i sprawdzanie manometrów Poiry ciśnień i srwdznie noetrów Instrukcj do ćwiczeni nr 2 Miernictwo energetyczne - lbortoriu Orcowł: dr inŝ. ElŜbiet Wróblewsk Zkłd Miernictw i Ochrony Atosfery Wrocłw, grudzień 2008 r. I. WSTĘP Ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz.

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz. Laboratorium Metrologii I Politechnika zeszowska akład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I Mostki niezrównoważone prądu stałego I Grupa Nr ćwicz. 12 1... kierownik 2... 3... 4...

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych

Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych Mostki dwuprądowe Część pierwsza Mostki dwuprądowe Program seminarium:. Część pierwsza: Wstęp kład mostka dwuprądowego zrównoważonego Zasada działania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1. Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy.

Ćwiczenie nr 1. Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy. Ćwiczenie nr 1 Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest analiza wpływów i sposobów włączania przyrządów pomiarowych do obwodu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ĆWICZENIE LABORATORYJNE NR 7. Temat: Określenie sztywności ścianki korpusu polimerowego - metody analityczne i doświadczalne

LABORATORIUM ĆWICZENIE LABORATORYJNE NR 7. Temat: Określenie sztywności ścianki korpusu polimerowego - metody analityczne i doświadczalne LABORATORIUM ĆWICZNI LABORATORYJN NR 7 Oracował: Piotr Kowalewski Instytut Konstrukcji i ksloatacji Maszyn Politechniki Wrocławskiej Temat: Określenie sztywności ścianki korusu olimerowego - metody analityczne

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 I. ZAGADNIENIA TEORETYCZNE Niepewności pomiaru standardowa niepewność wyniku pomiaru wielkości mierzonej bezpośrednio i złożona niepewność standardowa. Przedstawianie wyników

Bardziej szczegółowo

Pomiar pompy wirowej

Pomiar pompy wirowej Pomiar pompy wirowej Instrukcja do ćwiczenia nr 20 Badanie maszyn - laboratorium Opracował: dr inŝ. Andrzej Tatarek Zakład Miernictwa i Ochrony Atmosfery Wrocław, grudzień 2006 r. 1. Wstęp Pompami nazywamy

Bardziej szczegółowo

Opis działania. 1. Opis działania. 1.1.1 Uwagi ogólne

Opis działania. 1. Opis działania. 1.1.1 Uwagi ogólne 1. Opis działania 1.1.1 Uwagi ogólne Zawory elektromagnetyczne odcinają przepływ medium przy użyciu membrany lub uszczelki gniazda. Zawory elektromagnetyczne zamykają się szczelnie tylko w kierunku przepływu

Bardziej szczegółowo

Przyrządy pomiarowe montowane na aparatach i rurociągach amoniakalnej instalacji chłodniczej

Przyrządy pomiarowe montowane na aparatach i rurociągach amoniakalnej instalacji chłodniczej Przyrządy pomiarowe montowane na aparatach i rurociągach amoniakalnej instalacji chłodniczej STOSOWANIE I OSADZENIE PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH NA APARATACH I RUROCIĄGACH Amoniakalne urządzenia chłodnicze należą

Bardziej szczegółowo

MECHANIK NR 3/2015 59

MECHANIK NR 3/2015 59 MECHANIK NR 3/2015 59 Bogusław PYTLAK 1 toczenie, owierzchnia mimośrodowa, tablica krzywych, srzężenie osi turning, eccentric surface, curve table, axis couling TOCZENIE POWIERZCHNI MIMOŚRODOWYCH W racy

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa,

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, Poziom dźwięku Decybel (db) jest jednostką poziomu; Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, co obejmuje 8 rzędów wielkości

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyki regulatora zmiennego przepływu

Wyznaczanie charakterystyki regulatora zmiennego przepływu Instytut Klimatyzacji i Ogrzewnictwa Wydział Inżynierii Środowiska Politechnika Wrocławska Wyznaczanie charakterystyki regulatora zmiennego przepływu 2 Systemy VAV Systemy ze zmiennym strumieniem powietrza

Bardziej szczegółowo

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego:

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego: Sprawozdanie z laboratorium elektroniki w Zakładzie Systemów i Sieci Komputerowych Temat ćwiczenia: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Sprawozdanie Rok: Grupa: Zespół:

Bardziej szczegółowo

Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych

Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych Centrum Kształcenia Zawodowego 2000 Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych Nr ćwiczenia Temat Wiadomości i umiejętności wymagane do realizacji ćwiczenia na pracowni 1 Badanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium Ćwiczenie 1 Badanie aktuatora elektrohydraulicznego Instrukcja laboratoryjna Opracował : mgr inż. Arkadiusz Winnicki Warszawa 2010 Badanie

Bardziej szczegółowo

charakterystyka termiczna okien

charakterystyka termiczna okien charakterystyka termiczna okien Karolina Kurtz dr inż., arch. izolacyjność termiczna okien wymaania Rozorządzenie Ministra Inrastruktury z dnia.04.00 r. w srawie warunków technicznych, jakim owinny odowiadać

Bardziej szczegółowo

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 77 POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów Ława optyczna z podziałką, oświetlacz z zasilaczem i płytka z wyciętym wzorkiem, ekran Komplet soczewek z oprawkami

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) sprężyny

Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) sprężyny Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) Wprowadzenie Wartość współczynnika sztywności użytej można wyznaczyć z dużą dokładnością metodą statyczną. W tym celu należy zawiesić pionowo

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami Zasada zerowa Kiedy obiekt gorący znajduje się w kontakcie cieplnym z obiektem zimnym następuje

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Katowicach KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI I ASTRONOMII DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH. Etap III 10 marca 2008 r.

Kuratorium Oświaty w Katowicach KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI I ASTRONOMII DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH. Etap III 10 marca 2008 r. NUMER KODOWY Kuratorium Oświaty w Katowicach KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI I ASTRONOMII DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH Etap III 10 marca 2008 r. Drogi uczestniku Konkursu Gratulacje! Przeszedłeś przez

Bardziej szczegółowo

Badanie efektu Halla w półprzewodniku typu n

Badanie efektu Halla w półprzewodniku typu n Badaie efektu alla w ółrzewodiku tyu 35.. Zasada ćwiczeia W ćwiczeiu baday jest oór elektryczy i aięcie alla w rostoadłościeej róbce kryształu germau w fukcji atężeia rądu, ola magetyczego i temeratury.

Bardziej szczegółowo

PL 207758 B1. KOBA HENRYK, Jelcz-Laskowice, PL KORNICKI MARIAN, Jelcz-Laskowice, PL 20.02.2006 BUP 04/06

PL 207758 B1. KOBA HENRYK, Jelcz-Laskowice, PL KORNICKI MARIAN, Jelcz-Laskowice, PL 20.02.2006 BUP 04/06 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 207758 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 369589 (51) Int.Cl. E01C 23/01 (2006.01) E01C 23/07 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Czujniki różnicy ciśnienia

Czujniki różnicy ciśnienia 1 920 1920P01 Czujniki różnicy ciśnienia do neutralnych i lekko korozyjnych cieczy i gazów QBE63-DP... Czujniki do pomiaru dodatnich i ujemnych ciśnień oraz różnic ciśnienia czynników ciekłych i gazowych

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl 3OF_III_D KOOF Szczecin: www.of.szc.pl XXXII OLIMPIADA FIZYCZNA (198/1983). Stopień III, zadanie doświadczalne D Źródło: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Waldemar

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne.

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne. Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ Wprowadzenie teoretyczne. Soczewka jest obiektem izycznym wykonanym z materiału przezroczystego o zadanym kształcie i symetrii obrotowej. Interesować

Bardziej szczegółowo

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Hamulce elektromagnetyczne EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Elektromagnetyczne hamulce i sprzęgła proszkowe Sposób oznaczania zamówienia P Wielkość mechaniczna Odmiana

Bardziej szczegółowo

Przegląd produktów. Instrumenty pomiarowe i urządzenia kalibracyjne SIKA. Jakość dzięki tradycji

Przegląd produktów. Instrumenty pomiarowe i urządzenia kalibracyjne SIKA. Jakość dzięki tradycji Przegląd produktów Instrumenty pomiarowe i urządzenia kalibracyjne SIKA Jakość dzięki tradycji Jakość dzięki tradycji Jak przystało na rodzinnie zarządzaną firmę z długą tradycją, SIKA Dr. Siebert & Kühn

Bardziej szczegółowo

Słowniczek pojęć do Mapy Akustycznej Gliwic

Słowniczek pojęć do Mapy Akustycznej Gliwic Słowniczek ojęć do May kustycznej Gliwic Hałas Hałasem nazywamy wszystkie nieożądane, nierzyjemne, dokuczliwe i szkodliwe dźwięki; jako szkodliwy dla życia i zdrowia jest on uznawany za ważny czynnik decydujący

Bardziej szczegółowo

W NACZYNIU WIRUJĄCYM WOKÓŁ OSI PIONOWEJ

W NACZYNIU WIRUJĄCYM WOKÓŁ OSI PIONOWEJ POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: POWIERZCHNIA SWOBODNA CIECZY W NACZYNIU WIRUJĄCYM WOKÓŁ OSI PIONOWEJ Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203461 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 354438 (51) Int.Cl. G01F 1/32 (2006.01) G01P 5/01 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z działu: Pomiary, masa, ciężar, gęstość, ciśnienie, siła sprężystości

Przykładowe zadania z działu: Pomiary, masa, ciężar, gęstość, ciśnienie, siła sprężystości Przykładowe zadania z działu: Pomiary, masa, ciężar, gęstość, ciśnienie, siła sprężystości Zad.1 Za pomocą mierników elektronicznych, mierzących czas z dokładnością do 0,01(s), trójka uczniów mierzyła

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK C do Zarządzenia Nr 12/2015 Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r.

ZAŁĄCZNIK C do Zarządzenia Nr 12/2015 Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r. bez VAT i kosztów z 3 pobierane za wykonanie wzorcowania, sprawdzenia i ekspertyzy przyrządu pomiarowego przez pracowników Wydziału Termodynamiki (6W3) i Obwodowych Urzędów Miar (6UM1 6UM9) I Wzorcowania

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO Instytut Mechaniki Środowiska i Informatyki Stosowanej PRACOWNIA SPECJALISTYCZNA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ Nr ćwiczenia TEMAT: Wyznaczanie porowatości objętościowej przez zanurzenie

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO Nr AP 088

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO Nr AP 088 ZAKRE AKREDYTACJI LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO Nr AP 088 wydany przez POLKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. zczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 16 listopada 2015 r. Nazwa i adres AP 088 OKRĘGOWY

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie wirnika

Oddziaływanie wirnika Oddziaływanie wirnika W każdej maszynie prądu stałego, pracującej jako prądnica lub silnik, może wystąpić taki szczególny stan pracy, że prąd wirnika jest równy zeru. Jedynym przepływem jest wówczas przepływ

Bardziej szczegółowo

Badziak Zbigniew Kl. III te. Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych.

Badziak Zbigniew Kl. III te. Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych. Badziak Zbigniew Kl. III te Temat: Budowa, zasada działania oraz rodzaje mierników analogowych i cyfrowych. 1. MIERNIKI ANALOGOWE Mierniki magnetoelektryczne. Miernikami magnetoelektrycznymi nazywamy mierniki,

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

Prezentacja do wykładu: Układy Naędowe I rof. dr hab. Inż. Wacław Kollek Zakład Naędów i Automatyki Hydraulicznej Instytut Konstrukcji i Eksloatacji Maszyn I-6 Politechnika Wrocławska Sis treści. Wrowadzenie

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

Porównanie nacisków obudowy Glinik 14/35-POz na spąg obliczonych metodą analityczną i metodą Jacksona

Porównanie nacisków obudowy Glinik 14/35-POz na spąg obliczonych metodą analityczną i metodą Jacksona dr inż. JAN TAK Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica w Krakowie inż. RYSZARD ŚLUSARZ Zakład Maszyn Górniczych GLINIK w Gorlicach orównanie nacisków obudowy Glinik 14/35-Oz na sąg obliczonych metodą

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

Węzeł 2 Funkcyjny - Równoległy c.o. i c.w.u. Adres: Siedlce. Komenda Policji

Węzeł 2 Funkcyjny - Równoległy c.o. i c.w.u. Adres: Siedlce. Komenda Policji Węzeł 2 Funkcyjny - Równoległy i u. Adres: Siedlce Komenda Policji. Bilans zaotrzebowania na moc cielną Zaotrzebowanie na moc cielną do (wg danych PEC) Zaotrzebowanie na moc do średnie Zaotrzebowanie na

Bardziej szczegółowo

Stacja pomiarowa przepływu powietrza z prostownicą strumienia STRA. Instrukcja obsługi. Prosimy przeczytać uważnie przed rozpoczęciemużytkowania.

Stacja pomiarowa przepływu powietrza z prostownicą strumienia STRA. Instrukcja obsługi. Prosimy przeczytać uważnie przed rozpoczęciemużytkowania. Stacja pomiarowa przepływu powietrza z prostownicą strumienia STRA Instrukcja obsługi Prosimy przeczytać uważnie przed rozpoczęciemużytkowania. TEST-THERM Sp. z o.o., ul.friedleina 4-6, 30-009 Kraków SPIS

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH Badanie siłowników INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO ŁÓDŹ 2011

Bardziej szczegółowo