Wstęp..2. Rozdział I Istota i geneza euro, jako podstawa Unii Monetarnej w Europie Istota i geneza wspólnej waluty euro...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wstęp..2. Rozdział I Istota i geneza euro, jako podstawa Unii Monetarnej w Europie...4 1.1. Istota i geneza wspólnej waluty euro..."

Transkrypt

1 Spis treści Wstęp..2 Rozdział I Istota i geneza euro, jako podstawa Unii Monetarnej w Europie Istota i geneza wspólnej waluty euro...4 Rozdział II Korzyści i koszty utworzenia strefy euro 2.1 Korzyści strefy euro Koszty strefy euro Rozdział III Oddziaływanie wspólnej waluty euro na procesy gospodarowania Słowacji 3.1 Proces wprowadzania euro w Słowacji Wpływ wspólnej waluty euro na procesy gospodarowania Słowacji 17 Podsumowanie...26 Spis literatury...28 Spis wykresów

2 Wpływ wspólnej waluty europejskiej na gospodarkę Słowacji. 1 stycznia 2009 r. Słowacja stała szesnastym państwem członkowskim strefy euro. Włączenie w struktury gospodarcze wiązało się z wieloma kosztami i korzyściami. Celem pracy jest przedstawienie wpływu wspólnej waluty europejskiej na gospodarkę Słowacji. Wstęp Wprowadzenie wspólnej waluty powoduje znaczące zmiany w gospodarce, które nie zawsze oznaczą wyłącznie korzyści, ale także koszty dostosowania się do wymaganych kryteriów. Państwa wstępujące do unii monetarnej muszą między innymi zrezygnować z własnej polityki pieniężnej i przyjąć prowadzenie jej przez Europejski Bank Centralny. Rozwój strefy euro wymaga zmian w otoczeniu instytucjonalnym czy związanych z dostosowaniem gospodarki. Ponadto okazuje się również, że gospodarka ulega wahaniom koniunkturalnym. Jednak tworząc strefę euro, oczekiwano wystąpienia wielu pozytywnych zjawisk, które doprowadzą do ożywienia gospodarki unii walutowej jako całości. Do najważniejszych należą: silna europejska waluta, wpływ wprowadzenia euro na handel międzynarodowy, wzrost inwestycji zagranicznych w strefie euro, wpływ euro na wzrost gospodarczy.1 stycznia 2009 r. Słowacja stała się szesnastym państwem członkowskim strefy euro. Przyjęcie nowej waluty nastąpiło na podstawie decyzji Rady UE podjętej 8 lipca 2008 r. Moment wprowadzenia euro w Słowacji przypadł na najgłębszy od lat 20. XX wieku kryzys gospodarczy, który bardzo silnie odbił się on również na gospodarce Słowacji. W 2009 r. dramatyczny spadek PKB wystąpił we wszystkich krajach,niezależnie od tego, czy były członkami strefy euro, czy też nie. Sytuacja Słowacji kształtowała się w tym okresie podobnie jak w innych krajach, jednak borykała się z konsekwencjami kryzysu jako nowy członek unii walutowej co odegrało dla niej ważne znaczenie. Celem opracowania jest przedstawienie wpływu wspólnej waluty europejskiej na gospodarkę Słowacji. W pierwszej części autor przedstawił istotę i genezę wspólnej waluty euro, jako podstawę Unii Monetarnej w Europie oraz proces wprowadzania euro na terenie Europy. Zdefiniowano w nim wspólny obszar walutowy i przedstawiono jakie ma znaczenie dla rozwoju gospodarki danego kraju. Ponadto scharakteryzowano pięć etapów, z których składa się integracja gospodarcza. W drugim rozdziale scharakteryzowano korzyści i koszty utworzenia strefy euro. Trzeci rozdział poświęcony jest Słowacji.Omawia proces wprowadzania euro na Słowacji i jego wpływ na gospodarkę kraju. Poddano analizie kilka wskaźników gospodarczych dotyczących między innymi zmian procentowych PKB, eksportu, 2

3 importu aby przekonać się jaki wpływ ma wspólna waluta euro na gospodarkę Słowacji. Na końcu opracowania przedstawiono podsumowanie dotychczasowych doświadczeń Słowacji oraz wypływające z nich wnioski. 3

4 Rozdział I Istota i geneza euro, jako podstawa Unii Monetarnej w Europie 1.1. Istota i geneza wspólnej waluty euro Wspólny obszar walutowy to terytorium obejmujące kraje lub regiony posługujące się jedną wspólną walutą bądź wieloma walutami, jeśli kursy ich walut są usztywnione względem siebie i stosują zbiorowy kurs wobec walut krajów trzecich. Ugrupowanie takie ma pewne cele do spełnienia, a jego członkowie formułują warunki konieczne do ich realizacji. Wspólny obszar walutowy ma duże znaczenie dla rozwoju gospodarki. Jest to jeden ze sposobów pogłębiania integracji pomiędzy różnymi regionami bądź krajami. W gospodarce rynkowej integracja gospodarcza składa się z pięciu etapów: 1) strefa wolnego handlu zniesienie wszelkich ograniczeń w handlu pomiędzy państwami członkowskimi strefy, 2) unia celna wspólna polityka celna państw względem krajów trzecich, 3) wspólny rynek umożliwienie pełnej swobody przepływu siły roboczej, kapitału, towarów i usług pomiędzy krajami członkowskimi, 4) unia walutowa i gospodarcza etap ten musi spełniać założenia wszystkich trzech poprzednich etapów, a także charakteryzować się koordynacją wszystkich pozostałych dziedzin polityki ekonomicznej, jak polityka pieniężna, fiskalna, energetyczna czy rolna, 5) unia polityczna dopełnienie procesu integracji 1 pomiędzy państwami. Strefa wolnego handlu jako zinstytucjonalizowana forma współpracy ekonomicznej, wykraczająca poza ramy zwykłej umowy handlowej gdzie kraje strefy zobowiązują się do stopniowego eliminowania barier handlowych, przede wszystkim wewnętrznych taryf celnych a jednocześnie zachowują swe cła narodowe wobec państw trzecich. Strefa wolnego handlu pozwala pozbyć się kosztów związanych z ograniczeniami nakładanymi przez państwa na handel międzynarodowy: w postaci ceł oraz środków para i pozataryfowych. Zwiększa to konkurencję pomiędzy krajami, co pozwala podnieść ogólny dobrobyt w tych krajach. Kontynuowanie integracji prowadzi do powstania unii celnej. Unia celna to współpraca ekonomiczna, na podstawie której państwa tworzące unię zobowiązują się do eliminowania wewnętrznych barier handlowych oraz ujednolicenia systemu taryf wobec partnerów zewnętrznych. Następuje pełna liberalizacja obrotów handlowych oraz ujednolicenie stawek celnych innych barier stosowanych względem krajów trzecich. 1 Beata Łupa-Królik Cztery wolności gospodarcze jednolitego rynku NBP 4

5 Dodatkowo prowadzona jest wobec nich wspólna polityka handlowa. Dzięki niej kraje unii celnej mogą osiągnąć dodatkowe korzyści korzystając ze zwielokrotnionej siły przetargowej w przypadku negocjacji międzynarodowych. Kolejnym etapem integracji jest wspólny rynek. Wprowadzanie w życie tej idei powoduje, że między integrującymi się krajami przestają istnieć bariery nie tylko na rynku dóbr i usług, ale także na rynku czynników produkcji. Dalsza integracja to powołanie unii politycznej jako jednego z końcowych etapów integracji międzynarodowej polegający na harmonizacji, czyli koordynacji lub zbliżaniu prawa, zasad administracyjnych oraz polityk gospodarczych integrujących się krajów. Etap ten jest zarówno niejako warunkiem, jak też skutkiem integracji ekonomicznej. Obecnie stan integracji poszczególnych krajów jest różny i nie możemy jeszcze mówić o pełnej integracji gospodarczej państw członkowskich Unii Europejskiej. Jednym z głównych problemów jest kwestia wspólnej waluty. 2 Pierwszym przedsięwzięciem współczesnej integracji gospodarczej w Europie było powołanie w 1951 roku Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS), w skład której weszło 6 państw Europy Zachodniej (Francja, RFN, Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy). Te same państwa, na mocy Traktatów Rzymskich z 25 marca 1957 roku ustanowiły Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM). 3 Postanowienia kolejnych traktatów wyraźnie sugerują, że wprowadzenie wspólnej waluty oparto na przesłankach daleko wykraczających poza zwykły rachunek ekonomiczny. Kanclerz Niemiec Helmut Kohl uważał korzyści ekonomiczne płynące z euro za kwestię wtórną, podkreślając natomiast, że gorzkie doświadczenia wojny i dyktatury bieżącego stulecia uczą nas, że projekt zjednoczeniowy to najlepsze ubezpieczenie od powrotu egoizmu i szowinizmu narodowego, i od gwałtownych konfliktów. Powodów przyjęcia euro było bardzo wiele. Każde państwo członkowskie UE odmiennie widzi spektrum korzyści i zagrożeń wiążących się ze wspólną walutą. Waluta euro daje początek jednemu z największych i najsilniejszych ugrupowań integracyjnych. 4 Kolejnym przedsięwzięciem integracji gospodarczej było spotkanie na szczycie w Hadze gdzie w 1969 roku liderzy państw EWG podjęli decyzję o konieczności budowy unii gospodarczej i walutowej. Opracowanie szczegółowego planu stworzenia takiej unii powierzono zespołowi ekspertów pod przewodnictwem Pierre'a Wernera, ówczesnego premiera i ministra finansów Luksemburga. Efektem prac zespołu był zaprezentowany w październiku 1970 r. Plan 2 M. Lachowicz: Koncepcja wspólnych obszarów walutowych, Europejska Integracja Monetarna, Warszawa 2009 r.s Bartłomiej Nowak Instytucje Unii Europejskiej, http:

6 Wernera. Zakładał on utworzenie unii gospodarczej i walutowej w kilku etapach do końca 1980 r., czyli w ciągu 10 lat. 5 W 1972 r. państwa członkowskie EWG rozpoczęły realizację wspólnej polityki kursowej, która zyskała miano "węża w tunelu". Był to system, który zakładał, że wzajemne kursy walut państw członkowskich mogą się zmieniać tylko w ramach przedziału wahań o szerokości 2,25%.Wzrastająca inflacja, napięcia w międzynarodowym systemie walutowym oraz pogłębiające się rozbieżności w rozwoju gospodarczym poszczególnych krajów sprawiły, że ostatecznie plan Wernera zakończył się niepowodzeniem. Odpowiedzią na rosnące wahania w kursach wymiany pomiędzy walutami Państw Członkowskich stało się utworzenie w 1979 r. Europejskiego Systemu Walutowego (EuropeanMonetary System - EMS). W ramach systemu wprowadzono mechanizm walutowy (Exchange Rate Mechanism - ERM), za pośrednictwem którego ustalono dwustronne kursy wymiany walut pomiędzy poszczególnymi krajami. Ich zmiana mogła się dokonywać tylko w ramach wyznaczonego przedziału zmienności zwanego wężem walutowym, wynoszącego nie więcej niż +/- 2,25% (dla słabszych walut było to +/- 6%). W ramach Europejskiego Systemu Walutowego stworzono także nową walutę ECU (EuropeanCurrency Unit). ECU nie była jednak samodzielną walutą, lecz jedynie jednostką rozrachunkową, której wartość wyznaczano na podstawie koszyka walut wchodzących w skład ESW oraz stanowiła jednostkę odniesienia, w stosunku do której ustalano stopień wahań poszczególnych walut. Kolejnym krokiem do realizacji UGW stało się podpisanie w 1986 roku Jednolitego Aktu Europejskiego. Przewidywał on utworzenie do końca 1992 r. jednolitego rynku, funkcjonującego na podstawie czterech fundamentalnych swobód, tj. swobody przepływu osób, towarów, usług i kapitału. 6 Dzięki zapisowi o wolnym przepływie kapitału nastąpiło zwiększenie zbieżności polityki monetarnej państw członkowskich. W czerwcu 1988 r. Rada Europejska ponowiła inicjatywę utworzenia unii gospodarczej i walutowej. Warunkami jej powstania oraz propozycjami poszczególnych etapów dochodzenia do UGW, zajął się komitet pod przewodnictwem Jacques'a Delorsa ówczesnego przewodniczącego Komisji Europejskiej. Raport Delorsa proponował trzyetapowy plan realizacji, nie precyzując jednak konkretnych dat rozpoczęcia poszczególnych etapów. Daty te ustalono później na szczycie Rady Europejskiej w Madrycie (1989) oraz w Maastricht (1991) https://polskawue.gov.pl/historia,integracji,gospodarczej,i,walutowej,2101.htm K. Opolski D. Mycielska J. Górski Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, s.9 6

7 - Etap pierwszy ( )rozpoczął się 1 lipca 1990 roku. Zakładał utworzenie jednolitego rynku wewnętrznego opartego na czterech swobodach (swobodzie przepływu ludzi, towarów, usług i kapitału). Miało również nastąpić zacieśnienie współpracy między bankami centralnymi oraz wzmocnienie koordynacji polityk gospodarczych państw członkowskich. Realizacja zamierzeń utworzenia unii walutowej wymagała zmian struktury instytucjonalnej, a zatem również nowelizacji Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (TWE). W grudniu 1991 roku zakończono uzgodnienia nad Traktatem o Unii Europejskiej (TUE), który został podpisany w Maastricht 7 lutego 1992 r. 8 Traktat z Maastricht powoływał Unię Europejską i ustanawiał nowe obszary wspólnego działania, w tym rozszerzał zakres prowadzonych polityk o Unię Gospodarczą i Walutową. Zgodnie z Traktatem, waluty krajowe miały być zastąpione wspólną walutą europejską, przy założeniu, że poszczególne kraje spełnią pewne kryteria ekonomiczne, zwane kryteriami konwergencji lub kryteriami z Maastricht. Do Traktatu załączono, w postaci protokołów, Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i Europejskiego Banku Centralnego (EBC) jako podstawę przyszłego systemu bankowości centralnej na wspólnym obszarze walutowym. Traktat z Maastricht wszedł w życie 1 listopada 1993 roku. 9 - Etap drugi( ) budowy Unii Gospodarczej i Walutowej rozpoczął się 1 stycznia 1994 roku. Powołano Europejski Instytut Walutowy, którego zadaniem było zacieśnianie współpracy banków centralnych i koordynacja polityki pieniężnej oraz przeprowadzenie niezbędnych przygotowań do ustanowienia Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i utworzenia wspólnej waluty na obszarze Unii. W grudniu 1995 r. Rada Europejska uzgodniła nazwę nowej waluty europejskiej "EURO" i potwierdziła jej wprowadzenie z dniem 1 stycznia 1999 r. W 1997 roku nastąpił rozruch systemu płatniczego TARGET, umożliwiający automatyczne przeliczanie walut narodowych na euro. W czerwcu 1997 roku w Amsterdamie Rada Europejska przyjęła też Pakt Stabilności i Wzrostu, mający gwarantować utrzymanie dyscypliny budżetowej w ramach Unii Gospodarczej i Walutowej, a także ustanowiła nowy mechanizm wymiany walut ERM II.1 czerwca 1998 roku, w drodze porozumienia między krajowymi bankami centralnymi, powstał Europejski Bank Centralny (EBC). Konsekwencją tego kroku była likwidacja walut narodowych w ramach Euro systemu (obejmującego początkowo 11 krajowych banków centralnych) oraz wprowadzenie w ich miejsce wspólnej waluty euro Traktakt o Unii Europejskiej Maastricht z dnia 07 luty 1992 r.,,dziennik Ustaw 2004 nr 90 poz.864/30. 9 K. Opolski D. Mycielska J. Górski Mechanizmy funkcjonowania strefy euro,op.cit. 10 E Latoszek Geneza integracji walutowej w Unii Europejskie op.cit. 7

8 - Etap trzeci (po 1999 r.) wprowadzenie z dniem 1 stycznia 1999 roku wspólnej waluty euro, najpierw w systemie płatności bezgotówkowych, a od 2002 roku w "normalnym" obiegu oraz przekazanie kompetencji w zakresie prowadzenia wspólnej polityki pieniężnej Europejskiemu Bankowi Centralnemu, zapoczątkowało realizację trzeciego i ostatniego etapu tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej. Mechanizm Kursów Walutowych ERM został zastąpiony ERM II. 11 Zgodnie z nim ustalane są kursy pomiędzy euro a walutami krajów UE nie będącymi członkami unii walutowej. Maksymalne dopuszczalne odchylenia kursów walut w ramach ERM II wynoszą +/- 15% w stosunku do kursu centralnego euro. Uczestnictwo w mechanizmie kursowym ERM II przez okres co najmniej dwóch lat jest jednym z kryteriów konwergencji, jakie kraje pozostające poza strefą euro muszą spełnić, by stać się pełnym członkiem UGW. Liczba uczestniczących w unii walutowej 11 państw członkowskich (Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Austria, Portugalia i Finlandia) w styczniu 2001 roku powiększyła się o Grecję, która spełniła kryteria konwergencji, czyli wymagane warunki wprowadzenia euro.1 stycznia 2007 r. do strefy euro przystąpiła Słowenia, stając się trzynastym uczestnikiem unii gospodarczo-walutowej i pierwszym państwem z nowych krajów członkowskich UE, które przyjęło wspólną europejską walutę. Wydarzenie to poprzedził opublikowany w maju 2006 r. na żądanie Słowenii i Litwy Raport o Konwergencji, pokazujący przygotowanie tych dwóch państw do wejścia do strefy euro. Niestety Litwa nie spełniła jednego z kryteriów z Maastricht(kryterium stabilności cen).w dniu 1 stycznia 2008 r. do strefy euro dołączyły kolejne dwa państwa: Malta i Cypr. Bazując na doświadczeniu poprzednich rozszerzeń strefy euro oraz biorąc pod uwagę odmienne założenia przyjęcia wspólnej waluty przez kolejne Państwa Członkowskie, w dniu 10 stycznia 2008 r. Komisja Europejska opublikowała zalecenie dotyczące środków ułatwiających przyszłe przejście na euro. Zawiera ono wytyczne w zakresie przygotowania obywateli do przejścia na euro oraz wskazuje działania, jakie należy podjąć, w celu przeciwdziałania niewłaściwym praktykom sztucznego zawyżania cen.1 stycznia 2009 r. walutę krajową na euro zamieniła Słowacja. Państwa, które przystąpiły do strefy euro w latach uczyniły to zgodnie ze scenariuszem tzw. big bang'u. Polega on na jednoczesnym przejściu na euro w obrocie bezgotówkowym i gotówkowym. Kolejnym państwem, które przyjęło euro była Estonia. Zgodnie z ostateczną decyzją Rady Ecofin z lipca 2010 r. od 1 stycznia 2011 r. stała się ona 17 członkiem strefy 11 M. Rewizorski,Unia Gospodarczo-Walutowa: Geneza, Ewolucja, Perspektywy Rozwoju Rocznik Integracji Europejskiej Nr 6/2012 8

9 euro.1 stycznia 2014 r. euro wprowadziła Łotwa, zaś w 2015 r. uczyniła to Litwa 12 Dyskusje w krajach, które już posługują się euro, zmierzają do odpowiedzi na pytanie, czy odejście od waluty krajowej było odpowiednim posunięciem, jeśli chodzi o datę i sytuację ekonomiczną danego kraju. Pozostali członkowie Unii Europejskiej rozważają, na ile przyjęcie wspólnej waluty byłoby dla nich korzystne. Jeśli jest korzystne, to kiedy takiego posunięcia dokonać, gdyż od terminu może również zależeć maksymalizacja korzyści i minimalizacja kosztów https://polskawue.gov.pl/historia,integracji,gospodarczej,i,walutowej,2101.htm M. Lachowicz:Op,cit.,s.14 9

10 Rysunek 1 Mapa kraje strefy euro w 2015r. Źródło : https:/www.ecb.europa.eu/euro/intro/html/map.pl.html 10

11 Rozdział II Korzyści i koszty utworzenia strefy euro Wprowadzenie wspólnotowej waluty do obrotu w 1999 r., a w 2002 r. do obiegu wywołało falę entuzjastycznych wypowiedzi zarówno przedstawicieli poszczególnych krajów, jaki urzędników wielu organów Wspólnoty. 14 Generalnie działanie to zostało odebrane jako symbol procesu integracji europejskiej. Widziano w nim wielką szansę dla krajów strefy euro na ożywienie gospodarki i odniesienie wielu korzyści przy względnie niewielkich kosztach. Jednak z perspektywy czasu można już zaobserwować pewne następstwa w praktyce. Wpływ części z nich jest pozytywny, choć zdarzają się również zjawiska niepożądane. 2.1 Korzyści strefy euro Tworząc strefę euro, oczekiwano wystąpienia wielu pozytywnych zjawisk, które doprowadzą do ożywienia gospodarki unii walutowej jako całości. Do najważniejszych należą: silna europejska waluta, wpływ wprowadzenia euro na handel międzynarodowy, wzrost inwestycji zagranicznych w strefie euro, wpływ euro na wzrost gospodarczy. Silna europejska waluta Każdy kraj Unii Walutowej zgodził się zastąpić swoją walutę pieniądzem wspólnym po ustalonym kursie. Spowodowało to powstanie strefy euro, która podobnie jak sama waluta jest symbolem integracji europejskiej. Dodatkowym plusem jest uwzględnienie przy tworzeniu euro akcentów państwowych. Odpowiedni wzór monet i banknotów pozwala pokazywać jedność całej strefy euro, a jednocześnie odrębność każdego z krajów. Wpływa to pozytywnie na społeczny odbiór waluty. Po pojawieniu się euro skończył się czas dominacji dolara amerykańskiego na światowym rynku walutowym. 15 Wpływ wprowadzenia euro na handel międzynarodowy W momencie powstawania strefy euro uważano, że jedną z podstawowych korzyści będzie rozwój wymiany międzynarodowej. Posługiwanie się wspólnotową walutą prowadzi do zniesienia kursu walutowego w kontaktach gospodarczych pomiędzy krajami, czego skutkiem jest eliminacja ryzyka kursowego oraz części kosztów transakcyjnych. Dzięki temu można łatwiej porównywać ceny w różnych krajach strefy euro. Posługiwanie się wspólną walutą połączone z wieloma innymi czynnikami przyspieszającymi handel międzynarodowy 14 M. Lachowicz:Dotychczasowy bilans korzyści i kosztów utworzenia strefy euro, Europejska Integracja Monetarna, Warszawa 2009 s.3 15 Ibid.s

12 pozwala na szybkie zwiększanie wolumenu zarówno eksportu, jak i importu.powszechne wykorzystanie waluty pozwala na ujawnienie pozytywnych efektów sieci. Powodują one, że skłonność podmiotów gospodarczych do stosowania danego pieniądza jest tym większa, im częściej wykorzystują one ten pieniądz. 16 Od czasu wprowadzenia euro w 2002 r. można zauważyć wyraźny wzrost eksportu. Pozwala on powiększyć rynki zbytu dla przedsiębiorstw z krajów eksportujących, pozytywnie wpływa na wielkość PKB danego kraju i przyczynia się do podniesienia poziomu życia ludności. Wspólna waluta wpływa pozytywnie również na import. Importerzy, nawiązując kontakty handlowe z innymi krajami, zwiększają konkurencję na rynku a w następstwie prowadzą do wzrostu dobrobytu krajowego. 17 Wzrost inwestycji zagranicznych w strefie euro Stworzenie europejskiej unii walutowej miało na celu wzrost liczby bezpośrednich inwestycji zagranicznych w krajach do niej należących. Wśród czynników, które miałyby przyciągnąć zagraniczny kapitał, były :spadek ryzyka makroekonomicznego, integrację rynków finansowych, wzrost konkurencji, eliminację ryzyka kursowego, ożywienie wymiany handlowej, spadek stóp procentowych.posiadanie powszechnie akceptowanego na świecie środka płatniczego ułatwia tez ekspansje na rynki zagraniczne, pozwala bowiem fakturować znaczna cześć eksportu i importu we własnej, powszechnie akceptowanej walucie. 18 Wpływ euro na wzrost gospodarczy Uzasadnieniem ekonomicznym utworzenia europejskiej unii walutowej było spodziewane pozytywne oddziaływanie unii walutowej na PKB krajów członkowskich. Dzięki ożywieniu wymiany handlowej, eliminacji kosztów transakcyjnych, wzrostowi inwestycji, spadkowi ryzyka makroekonomicznego, integracji rynków finansowych oraz wzrostowi konkurencji miały nastąpić dodatkowa akumulacja kapitału i wzrost wydajności czynników produkcji co prowadzi do przyspieszenia wzrostu gospodarczego Koszty strefy euro Utworzenie europejskiej unii walutowej przynosi nie tylko korzyści, ale także wiąże się z kosztami. Państwa wstępujące do unii monetarnej muszą zrezygnować z własnej polityki pieniężnej i przyjąć prowadzenie jej przez Europejski Bank Centralny. Ponadto okazuje się również, że rozwój strefy euro, podlegającej podobnym wahaniom koniunkturalnym, jest 16 Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczpospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i walutowej NBP Warszawa 2009 r. s M. Lachowicz: Dotychczasowy bilans korzyści i kosztów op,cit..s Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczpospolitej Polskiej,op.ci.s M. Lachowicz: Dotychczasowy bilans korzyści i kosztówop,cit..s

13 znacznie wolniejszy niż średnia światowa, a także wolniejszy niż w całej Unii Europejskiej. Wpływ na taki stan rzeczy ma wiele różnorodnych czynników: Efekt Cappuccino Po wprowadzeniu wspólnej waluty konsumenci w wielu krajach strefy euro odczuli istotny wzrost cen. Okazało się, że wrażenie nie było bezpodstawne ponieważ sprzedawcy wykorzystali zmianę do podwyższenia swoich dochodów. W Niemczech w ciągu pół roku ceny mleka wzrosły o około 10%, a warzywo 20%. W tym samym czasie 80% restauracji podniosło ceny nawet do 30%. Jedyną obroną przed tego typu zabiegami miało być unikanie sklepów i punktów usługowych zawyżających ceny. Niestety zalecenia takie nie przyniosły spodziewanych rezultatów. Podobną sytuację jak w Niemczech zaobserwowano we Włoszech, gdzie kawa zdrożała tam w krótkim czasie o około 30%; stąd wzięła się nazwa efekt cappuccino. Powstało powszechne przekonanie o inflacyjnych skutkach wprowadzenia wspólnej waluty. Przekonania te znalazły odzwierciedlenie w ocenie procesu wprowadzenia euro ponad 80% respondentów z dwunastu państw strefy euro po prawie roku od wprowadzenia euro do obiegu gotówkowego uznało, że przeliczenie cen z walut narodowych na euro zostało dokonane w sposób niekorzystny dla konsumentów. 20 Koszty dostosowania gospodarek Gdy w 2002 r. wprowadzano do obiegu euro, liczono się ze znacznymi kosztami wymiany, które będą musiały ponieść gospodarki krajów strefy euro. Dotyczyło to przedsiębiorstw, sektora finansowego, jak też konsumentów indywidualnych. Klienci indywidualni musieli wymienić swoje oszczędności na euro. Wiązało się to z koniecznością przyzwyczajenia się do posługiwania się nową walutą. Właśnie brak elastyczności konsumentów w tym zakresie pozwolił na wystąpienie efektu cappuccino na tak szeroką skalę. Brak reakcji klientów na niewłaściwe przeliczanie cen przez handlowców zaraz po wprowadzeniu euro spowodował utrwalenie nowego poziomu cen. Kosztów nie ponosili jedynie konsumenci. Dotyczyło to całej gospodarki. Wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą musiały ponieść koszty, aby poinformować klientów o nowych cenach. Do tego typu działań można zaliczyć: informowanie klientów za pośrednictwem mediów (radio, telewizja, prasa), udostępnianie materiałów informacyjnych (ulotki, broszury, plakaty), udostępnianie specjalnych serwisów informacyjnych za pośrednictwem infolinii lub stron internetowych, 20 Joanna Osińska Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską Ochrona Konsumentów w Procesie Wprowadzenia Euro opracowania 5/

14 wysyłanie do klientów pism informacyjnych, ustne informowanie klientów. Do kosztów dostosowania gospodarek krajów strefy euro do posługiwania się wspólnotową walutą można również zaliczyć koszty: analiz rynkowych w nowych warunkach, szkolenia personelu, restrukturyzacji firm zajmujących się obsługą wymiany walut, przewalutowania, zmiany systemów informatycznych, wymiany wielu urządzeń (automatów wrzutowych, parkometrów). 21 Koszty instytucjonalne Kraje należące do strefy euro musiały również ponieść koszty związane ze stworzeniem odpowiedniego otoczenia instytucjonalnego, koniecznego, by funkcjonować w strefie euro. Koszty instytucjonalne wiązały się głównie z powstaniem nadrzędnej instytucji strefy euro, jaką jest Europejski Bank Centralny. Europejska unia walutowa miała zapewnić integrującej się Europie posiadanie waluty o znaczeniu międzynarodowym, co w dużej mierze się powiodło. Jak się jednak okazuje, wiele niekorzystnych zjawisk obserwowanych na tym obszarze niestety uniemożliwiają optymalizację strefy euro. 22 W okresie wymiany zadaniem władz jest stworzenie odpowiedniego systemu bodźców, które pozwolą wzmocnić efekt wyczulenia cenowego oraz osłabić pokusy związane z istnieniem efektu zagubienia. Poprzez zastosowanie odpowiednich środków ochrony konsumentów oraz efektywną kampanię informacyjną władze mogą osiągnąć sytuację, w której wymiana waluty będzie zgodnie z teorią ekonomii wydarzeniem neutralnym dla kształtowania się cen M. Lachowicz: Dotychczasowy bilans korzyści i kosztów op. cit..s M. Lachowicz: Dotychczasowy bilans korzyści i kosztów op. cit..s Joanna Osińska Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro,.op.cit 14

15 Rozdział III Oddziaływanie wspólnej waluty euro na procesy gospodarowania Słowacji 1.3. Proces wprowadzania euro w Słowacji Formalnym rozpoczęciem przygotowań do wprowadzenia euro była uchwalona 16 lipca 2003 r. Strategia przyjęcia euro w Republice Słowacji. Nieco ponad rok później (8 września2004 r.) we współpracy rządu z Narodowym Bankiem Słowacji uzgodniona została Konkretyzacja strategii przyjęcia euro, w której oceniono szczegółowo stopień wypełnienia kryteriów konwergencji oraz wskazano, że najpóźniej w pierwszej połowie 2006 r. musi zakończyć się pierwszy etap przygotowań, czyli przystąpienie do mechanizmu kursu wymiany walut(exchange RateMechanism, ERM II). 24 Jednocześnie wskazano datę 1 stycznia 2009 r. jako datę zakończenia procesu przygotowawczego i wprowadzenia euro w Słowacji. Pierwszy ze wskazanych celów udało się osiągnąć znacznie wcześniej niż zakładała Strategia, bowiem do ERM II Słowacja włączyła się już w listopadzie 2005 roku. W między czasie, w lipcu 2005 r. został przyjęty Narodowy Plan przyjęcia euro w Republice Słowacji, aktualizowany później dwukrotnie: w marcu 2007 r. oraz w kwietniu 2008 r. Potwierdził on datę1 stycznia 2009 r. jako datę przystąpienia do strefy euro, o ile wypełnione zostaną kryteria konwergencji. W listopadzie2007 r. Narodowa Rada Słowacji przyjęła ustawę o wprowadzeniu euro. W maju 2008 roku, w okresowym sprawozdaniu z przygotowań do przyjęcia euro, przez Komisję Europejską dla wszystkich krajów objętych tzw. derogacją, Komisja stwierdziła, że Słowacja jako jedyna spełnia kryteria niezbędne do przystąpienia do strefy euro. Diagnoza ta została potwierdzona decyzją Rady z lipca2008 roku 25, zgodnie z którą z dniem 1 stycznia 2009 r. wobec Słowacji została zniesiona derogacja zawarta w umowie akcesyjnej. 26 Kurs wymiany został ustalony na poziomie30,126 korony słowackiej za 1 euro. Przejście Słowacji na euro nastąpiło według strategii Big Bangu 27, z bardzo krótkim okresem dwuwalutowości, trwającym do 16 stycznia 2009 roku. Scenariusz big-bang zakłada, że przyjęcie euro w formie bezgotówkowej jest 24 Jolanta Adamiec Wpływ wprowadzenia euro na wskaźniki gospodarczej sytuację konsumentów na przykładzie Irlandii i Słowacji. Biuro Analiz Sejmowych 11 maja 2010ISSN nr 13 (38) 25 Decyzja Rady (2008/608/WE) z dnia 8 lipca 2008 r. zgodnie z art. 122 ust. 2 Traktatu w sprawie przyjęcia wspólnej waluty przez Słowację z dniem 1 stycznia 2009 r. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 194/24, z dnia r. 26 Klaudia Pujer,Problemy finansowo-ekonomicznej adaptacji Słowackich przedsiębiorstw przemysłowych do funkcjonowania w obszarze euro Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia zeszyty naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr Rozporządzenie Rady (WE) nr 2169/2005 z dnia 21 grudnia 2005 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 974/98 w sprawie wprowadzenia euro (Dz. U. L 346/1, z dnia r.). 15

16 zbieżne w czasie z wprowadzeniem banknotów i monet euro do obiegu. Scenariusz bigbang można traktować jako szczególny przypadek scenariusza madryckiego, w którym długość okresu przejściowego jest zredukowana do zera. Takie podejście nie wymaga wprowadzenia przepisów przejściowych. 28 Po tym czasie, przez kolejny rok możliwa była wymiana koron na euro w bankach komercyjnych. Bezterminowo dokonywana była wymiana banknotów w Narodowym Banku Słowacji (dokońca2013r.możliwośćwymiany monet). 29 Słowacka ustawa regulująca wprowadzenie euro przywoływała zasadę neutralnego wpływu procesu wymiany waluty na ceny, nakazując, aby dokonywanie przeliczeń z koron na euro odbywało się zgodnie z oficjalnymi regułami. Przeliczenie wartości z koron na euro nie prowadziło do wzrostu cen. Służyć miał temu również zapis mówiący o tym, że koszty poniesione przez przedsiębiorców w związku z wprowadzeniem euro, nie mogły stanowić podstawy do podniesienia cen lub pobierania dodatkowych opłat z tego tytułu. 30 Przygotowaniom do wprowadzenia euro towarzyszył plan komunikacji informowania społeczeństwa o podejmowanych krokach i skutkach zmiany waluty dla kraju i każdego obywatela. 31 Szczególną uwagę poświęcono grupom najbardziej wrażliwym: osobom starszym, niepełnosprawnym, mniejszościom oraz słabszym ekonomicznie regionom kraju. W odniesieniu do środowisk biznesowych, więcej uwagi poświęcono małym i średnim przedsiębiorcom, wykorzystując w tym celu istniejącą sieć centrów informacji i konsultacji. Podstawowym instrumentem ochrony konsumentów przed niekorzystnymi skutkami zmiany waluty miało być podawanie cen towarów w obu walutach. Zasada ta wprowadzona została z chwilą przyjęcia przez Radę UE oficjalnego kursu konwersji korony na euro. Podwójne podawanie cen obowiązywało co najmniej do końca 2009 roku, aczkolwiek rekomendowano utrzymanie tej zasady jeszcze przez kolejne 6 miesięcy, do czerwca 2010 r. Podwójne podawanie wartości obowiązywało także w przypadku wszystkich pozostałych informacji finansowych, m.in. wynagrodzenia, składek ubezpieczeniowych, faktur, wyciągów bankowych, itp. Jednocześnie nasilono kontrolę cen, tak aby szybko reagować na przejawy zawyżania ceny przy okazji przejścia na oraz wprowadzono zasadę regularnego publikowania bieżących cen koszyka dóbr najczęściej kupowanych. Do systemu monitorowania cen włączono również organizacje poza rządowe i stowarzyszenia 28 Euro Opracowania Analiza doświadczeń Państw w zakresie wymiany pieniądza gotówkowego na Euro Nr 11/ Jolanta Adamiec op. cit. 30 Joanna Osińska op. cit. 31 NázoryObčanov Na ZavedenieSpoločnej Meny Euro, ŠtatistickyÚrad Sr, Júl

17 konsumenckie. 32 Za nadzorowanie zgodności postępowania z zapisami prawa regulującymi przejście na euro odpowiedzialnych było kilka instytucji, w tym przede wszystkim Słowacka Inspekcja Handlowa, Narodowy Bank Słowacji, władze właściwe w zakresie kontrolowania cen oraz władze właściwe w zakresie ochrony konsumentów. W przypadku niestosowania się do przepisów regulujących wprowadzenie euro, np. niestosowania podwójnej ekspozycji cen lub użycia niewłaściwego kursu konwersji czy reguł zaokrąglania, oraz braku poprawy po stwierdzonym braku dostosowania do przepisów i otrzymanym ostrzeżeniu, w najpoważniejszych przypadkach łamania zasad stosowano kary pieniężne. Grzywna, jaką mogła zostać ukarana osoba prawna nieprzestrzegająca przepisów sięgała EUR, a w przypadku uporczywego łamania przepisów nawet EUR. W przypadku osoby fizycznej bezpośrednio odpowiedzialnej za naruszenie przepisów kara mogła wynieść odpowiednio od do 3000 EUR Wpływ wspólnej waluty euro na procesy gospodarowania Słowacji Moment wprowadzenia euro w Słowacji przypadł na najgłębszy od lat 20. XX wieku kryzys gospodarczy. Bardzo silnie odbił się on również na gospodarce Słowacji. We wrześniu 2008 r. upadłość Lehman Brothers czwartego co do wielkości banku inwestycyjnego w Stanach Zjednoczonych uruchomiła lawinę zaburzeń na światowym rynku finansowym, doprowadzając do gwałtownego wzrostu stóp procentowych, ograniczenia możliwości zaciągania kredytów i ostrych spadków notowań na światowych giełdach. Wkrótce kryzys finansowy przerodził się w problemy, z różnym nasileniami w różnym tempie dotykające całej gospodarki światowej. Poważnie odbił się także na sytuacji w Unii Europejskiej, mimo wdrożenia przez większość krajów intensywnych działań anty kryzysowych. Spowolnienie wyraźne było także dla potraktowanego łącznie obszaru Unii Europejskiej. W 2009 r. dramatyczny spadek PKB wystąpił we wszystkich krajach,niezależnie od tego, czy są członkami strefy euro, czy też nie. Spadł on średnio o 4,2% zarówno dla wszystkich 27 krajów członkowskich UE, jak i dla krajów strefy euro. 34 Sytuacja Słowacji kształtowała się w tym okresie podobnie jak w innych krajach rozwiniętych, zarówno należących do strefy euro, jak i spoza niej, a nawet nie należących do Unii Europejskiej. 32 Jolanta Adamiec op. cit. 33 Joanna Osińska op. cit. 34 Ibid. 17

18 Wykres 1 Roczne tempo wzrostu PKB Słowacja w latach (%) % rocznie ,8 % ,1% ,7% ,3% ,5% ,8% ,9% ,4% ,2% % ,1% ,9% -4-6 Źródło: Słowacja i jej gospodarka utrzymywała poza 2009 rokiem stały wzrost gospodarczy. W roku 2007 gospodarka Słowacji osiągnęła imponujący wzrost PKB 10,5%. Był to bardzo dobry wynik. W pozostałych latach także miała znaczące ponad 5% wzrosty. 35 PKB Słowacji do 2008 roku wykazywał bardzo dynamiczny, najwyższy po Polsce w gronie państw UE, wzrost. W 2009 r. słowacka gospodarka po kilku latach bardzo dynamicznego rozwoju, odnotowała znaczny spadek, spowodowany skutkami światowego kryzysu ekonomicznego. Recesja wyniosła 4,8% (w cenach bieżących spadek o 5,8%). Rok 2010 przyniósł pozytywne sygnały. PKB, w porównaniu do 2009 roku, wzrósł w cenach stałych o 4% (w cenach bieżących 4,5%). Przyczyniło się do tego ożywienie w handlu zagranicznym, a także poprawa sytuacji gospodarczej u głównych partnerów handlowych Słowacji. Pozytywne tendencje odnotowano w produkcji przemysłowej (wzrost o ponad 20%),a zwłaszcza w jej głównych filarach tj. przemyśle samochodowym i elektrotechnicznym. Dobre wyniki zarejestrował 35 euro słowacja t\stref EURO\STREF EURO\EURO-DANE Słowacja - wskaźniki gospodarcze SŁOWACJI w UE.mht

19 także przemysł farmaceutyczny i chemiczny. 36 Główną siłą napędową słowackiej gospodarki przed jej wejściem do strefy euro był przemysł. Zasadniczym wyzwaniem, przed jakim stanęły słowackie przedsiębiorstwa przemysłowe po akcesji Słowacji do UEM stała się adaptacja finansowo-ekonomiczna do funkcjonowania we wspólnym obszarze walutowym euro. Problemy wynikające z tej adaptacji w znaczący sposób wpływały i nadal wpływają na stan konkurencyjności słowackiej gospodarki, przede wszystkim przemysłu. 37 Rok 2011 był dla Słowacji rokiem wychodzenia z kryzysu i konsolidacji finansów publicznych. Kryzys rządowy i przedterminowe wybory przerwały planowane reformy prawicowego rządu Ivety Radičovej, m.in. wprowadzenie reformy ubezpieczeń społecznych, które miały obniżyć koszty pracy, a także wstrzymały plany prywatyzacyjne. Sytuacja gospodarcza Słowacji pogorszyła się w 2011 roku w stosunku do 2010 roku. Wzrósł PKB,obniżył się poziom inflacji i wzrosły stopy bezrobocia, przez co Słowacja stała się5 krajem strefy euro pod względem liczby osób bez pracy. Chaotyczna polityka naprawcza oraz niekorzystna sytuacja zewnętrzna spowodowały pogorszenie się sytuacji gospodarczej. Zainicjowane działania stabilizacyjne /np. wprowadzenie 50% progu długu publicznego w stosunku do PKB i podatek bankowy, podwyższenie stawki podatku VAT z 19% na 20%/ nie miały znaczącego wpływu na ostateczne rezultaty gospodarki słowackiej w 2011 r. Ustawa o odpowiedzialności budżetowej, określająca dopuszczalny limit długu publicznego w relacji do PKB, weszła w życie dopiero od 1 marca 2012 r esrc=s&sa=u&ei=psevveiebzlkatodglag&ved=0cbgqfjab&usg=afqjcne_9asdnkurmmezxxovnv tsqtdakq 37 Klaudia Pujer: Op. cit. 38 euro słowacja t\stref EURO\STREF EURO\Współpraca gospodarcza Słowacja Strona internetowa Ministerstwa Gospodarki.mht

20 Wykres 2 Dynamika PKB Słowacji na tle wybranych krajów w latach % 8 rocznie Słowacja Polska Czechy Niemcy Francja Słowacja 4,3 1,9 3,9 0,9 0,7 4,1 3,7 Polska 6,2 6,8 5,1 1,6 3,9 4,3 2 Czechy 7 5,7 3,1-4,5 2,5 1,9-1,3 Niemcy 3,7 3,3 1,1-5,1 4,2 3 0,7 Francja 2,5 2,3-0,1-3,1 1,7 1,7 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych \STREF EURO\STREF EURO\EURO-DANE Na tle badanych krajów Słowacja i jej gospodarka utrzymywała poza 2009 rokiem stały wzrost gospodarczy. Porównanie PKB Słowacji z badanymi krajami wskazuje,iż wprowadzenie waluty euro pozwoliło Słowacji szybciej się rozwijać niż sąsiadujące kraje Czechy i Polska, które nie należą do strefy euro. Załamanie w 2009 roku miało wpływ także na pogorszenie sytuacji zewnętrznej Słowacji,co wpłynęło na spadek eksportu, a co za tym idzie także ograniczenie importu, zahamowanie produkcji, narastanie bezrobocia i spadek popytu wewnętrznego. 39 W roku 2010 w Słowacji odnotowano wzrost eksportu.największymi odbiorcami słowackich towarów w 2010 roku były Niemcy (19,4%), Czechy (13,9 %), Polska (7,3%), Francja (7,0%), Austria (6,7%), Węgry (6,5%), Włochy (5,8%), Rosja (4,0%), Wielka Brytania (3,7 %) i Holandia (2,9%). Na ww. 10 krajów przypadło 77,2% eksportu ogółem. Udział krajów UE w słowackim eksporcie wyniósł 84,6% i odnotował międzyroczny wzrost 39 Jolanta Adamiec: Op. cit. 20

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej DOCHODZĄC DO EURO dr Monika Poboży, UW Plan Wernera pierwsze podejście Państwa założycielskie,

Bardziej szczegółowo

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego 1 Cel badania Rozpoznanie kierunków i skali zmian w strukturze kosztów

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY MINISTERSTWO FINANSÓW MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY Warszawa, październik 2008 r. Poniższy dokument ma posłużyć ustaleniu kolejności niezbędnych działań w ramach procesu

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA

INTEGRACJA EUROPEJSKA A 388687 INTEGRACJA EUROPEJSKA Podręcznik,akademicki redakcja naukowa Antoni Marszałek Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 17 Część pierwsza PODSTAWOWE ZASADY INTEGRACJI 23

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Dr Bernadeta Baran Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Plan wystąpienia Podstawy prawne gospodarczej współpracy transatlantyckiej Skala

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Walutowa wprowadzenie. Autor: Marek Chałas

Unia Gospodarcza i Walutowa wprowadzenie. Autor: Marek Chałas Unia Gospodarcza i Walutowa wprowadzenie Autor: Marek Chałas Skrócony opis lekcji W czasie zajęć uczniowie zapoznają się z problematyką związaną z wprowadzeniem wspólnej europejskiej waluty. Dowiadują

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DS. WPROWADZENIA EURO PRZEZ RZECZPOSPOLITĄ POLSKĄ EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień Ocena konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 8 marca 2012 r.

Warszawa, 8 marca 2012 r. Kondycja banków w Europie i Polsce. Czy problemy finansowe inwestorów strategicznych wpłyną na zaostrzenie polityki kredytowej w spółkach-córkach w Polsce Warszawa, 8 marca 2012 r. Samodzielność w ramach

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny Studia podyplomowe: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Agnieszka Łukasik nr albumu: 9355291 nr albumu:. Wpływ przyjęcia wspólnej waluty

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo