NOWINY LEKARSKIE DWUMIESIĘCZNIK NAUKOWY UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU MEDICAL NEWS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NOWINY LEKARSKIE DWUMIESIĘCZNIK NAUKOWY UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU MEDICAL NEWS"

Transkrypt

1 NOWINY LEKARSKIE DWUMIESIĘCZNIK NAUKOWY UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU MEDICAL NEWS A BIMONTHLY SCIENTIFIC JOURNAL PUBLISHED BY POZNAN UNIVERSITY OF MEDICAL SCIENCES POLAND Rok założenia Founded in (75) ISSN Indeksowane w/indexed in: Polska Bibliografia Lekarska, MNiSW Pełne teksty prac/full texts on line:

2 REDAKTOR NACZELNY EDITOR IN CHIEF prof. dr hab. Marian Grzymisławski SEKRETARZ REDAKCJI EDITORIAL SECRETARY mgr Danuta Węglewska SEKRETARIAT SECRETARY mgr Grażyna Dromirecka dr med. Włodzimierz Szczepaniak mgr Danuta Węglewska RADA NAUKOWA EDITORIAL BOARD prof. dr hab. Maria Borysewicz-Lewicka (Poznań) prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz (Poznań) prof. dr hab. Magdalena Czarnecka-Operacz (Poznań) prof. dr hab. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska (Bydgoszcz) prof. Wolfgang Dick (Mainz Niemcy) prof. dr hab. Leon Drobnik (Poznań) prof. dr hab. Janusz Gadzinowski (Poznań) prof. dr hab. Wojciech Golusiński (Poznań) prof. dr hab. Witold Jurczyk (Poznań) prof. dr hab. Jacek Juszczyk (Poznań) prof. dr hab. Ryszard Koczorowski (Poznań) prof. UM dr hab. Tomasz Kościński (Poznań) prof. Odded Langer (Nowy Jork USA) prof. dr hab. Krzysztof Linke (Poznań) prof. Tadeusz Maliński (Athens USA) prof. UM dr hab. Roman K. Meissner (Poznań) prof. dr hab. Michał Musielak (Poznań) prof. dr hab. Leszek Paradowski (Wrocław) mgr Aniela Piotrowicz (Poznań) mgr Bogdan Poniedziałek (Poznań) prof. dr hab. dr h.c. Antoni Pruszewicz (Poznań) prof. dr hab. Kazimierz Rzymski (Poznań) prof. dr hab. Krzysztof Słowiński (Poznań) prof. dr hab. Bruno Szczygieł (Warszawa) prof. dr hab. Andrzej Szkaradkiewicz (Poznań) prof. UM dr hab. med. Jacek Szmeja (Poznań) prof. dr hab. Roman Szulc (Poznań) prof. Kai Taeger (Regensburg Niemcy) prof. dr hab. Krzysztof Wiktorowicz (Poznań) prof. dr hab. Witold Woźniak (Poznań) WYDAWCA PUBLISHER Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Copyright by Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu ADRES ADDRESS Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Metabolicznych i Dietetyki ul. Przybyszewskiego Poznań tel./fax: ISSN Korekta: Grażyna Dromirecka Korekta tekstów w j. ang.: Jan Jaroszewski Skład i łamanie: Bartłomiej Wąsiel Czasopismo do nabycia w Punkcie Sprzedaży Wydawnictw Naukowych UMP ul. Przybyszewskiego 37a Poznań tel./fax: Redakcja deklaruje, że wersja papierowa Nowin Lekarskich jest wersją pierwotną (referencyjną). WYDAWNICTWO NAUKOWE UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU Poznań, ul. Bukowska 70 tel./fax: Ark. wyd. 14,2. Ark. druk. 13,0. Papier kreda 115 g/m 2, 64 x 90.

3 Nowiny Lekarskie 2006, 75, 2, WALDEMAR HŁADKI, LESZEK BRONGEL, JACEK FRIEDLEIN, JACEK LORKOWSKI, MARCIN DEMBIŃSKI WCZESNE I ODLEGŁE POWIKŁANIA U CHORYCH PO PRZEBYTYCH MNOGICH OBRAŻENIACH CIAŁA EARLY AND LATE COMPLICATIONS IN PATIENTS FOLLOWING MULTIPLE INJURIES Klinika Medycyny Ratunkowej i Obrażeń Wielonarządowych II Katedry Chirurgii Ogólnej CM UJ w Krakowie Kierownik Kliniki: dr hab. med. Leszek Brongel Streszczenie Wstęp. Analiza powikłań po leczeniu mnogich obrażeń ciała to problem, który pojawił się z chwilą ustalenia się poziomu śmiertelności w tej grupie chorych na akceptowalnym poziomie 10 15%. Cel. Celem pracy była prospektywna analiza wczesnych i odległych powikłań u chorych z mnogimi obrażeniami ciała, którzy byli leczeni z powodzeniem i wypisani do domu. Metodyka. Materiał kliniczny stanowiło 658 chorych z mnogimi obrażeniami ciała leczonych w latach , w tym 171 (26%) kobiet i 487 (74%) mężczyzn. Średni wiek chorych wyniósł 40,79 ± 15,95 lat. Średnia ciężkość obrażeń ciała wyniosła 25,49 ± 8,50 punktów (pkt) ISS (Injury Severity Score). Chorych oceniano pod kątem występowania 37 rodzajów powikłań, które stwierdzono w trakcie leczenia w szpitalu oraz podczas kontroli odległej, co najmniej dwa lata po zakończeniu leczenia (śr. 4,4 lata). Badani mieli ciężkość obrażeń co najmniej 18 pkt. ISS. Analizy dokonano u chorych leczonych w latach (grupa A), i w latach (grupa B) oraz dla obrażeń lżejszych, ISS pkt. ISS (grupa I: IA i IB), i dla obrażeń cięższych, ISS powyżej 30 pkt. ISS (grupa II: IIA i IIB). Wyniki poddano analizie statystycznej. Wyniki. Powikłania stwierdzono u 427 (64,9%) chorych, u 217 (74,6%) w grupie A i u 210 (57,2%) w grupie B. Wnioski. Uzyskano zmniejszenie liczby poszkodowanych z powikłaniami w całej badanej grupie prawie we wszystkich kategoriach powikłań w kolejnym badanym pięcioleciu. Znamienne statystycznie zmniejszenie liczby chorych z powikłaniami nastąpiło u chorych z powikłaniami ropnymi (p < 0,05), przykurczami stawowymi (p < 0,001) i zespołem Sudecka (p < 0,05). SŁOWA KLUCZOWE: mnogie obrażenia ciała, powikłania. Summary Introduction. Analysis of complications after multiple trauma represents a problem, which appeared when the level of mortality in this group stabilized on acceptable level of 10 15%. Aim. The aim of the work was the prospective analysis of early and remote complications in patients with multiple injuries, who were successfully treated and discharged home. Methods. The clinical material comprised 658 patients with multiple injuries treated in years , including 171 (26%) females and 487 (74%) males. The mean age of the patients was ± years. The mean severity of injuries to the body was ± 8.50 score in ISS (Injury Severity Score). The patients were assessed in terms of occurrence of 37 types of complications which were found during the hospital treatment and remote follow-up examinations, at least two years after termination of treatment. The lowest severity of injuries was (18 score ISS). The analysis included the patients treated in the years (group A) and in the years (group B). Two subgroups were distinguished in case of minor injuries score ISS (group I: IA and IB), as well as in case of major injuries (above 30 score ISS) (group II: IIA and IIB). The results were statistically analysed. Results. Complications were found in 427 (64.9%) patients; in group A in 217 (74.6%) and in group B 210 (57.2%). Conclusions. The decrease in the number of patients with complications of all types in the whole study group was observed in the second 5-year period. Statistically significant decrease in the number of complications was noted in case of purulent complications (p < 0.05), joint contracture (p < 0.001) and Sudeck syndrome (p < 0.05). KEY WORDS: multiple injuries, complications. Wstęp Analiza powikłań po leczeniu mnogich obrażeń ciała to problem, który pojawił się z chwilą ustalenia się poziomu śmiertelności w tej grupie chorych na akceptowalnym poziomie 10 15%. Liczba i rodzaj powikłań stanowi dziś probierz oceny skuteczności leczenia w różnych ośrodkach. Ciężki uraz, którego następstwem są mnogie obrażenia, wiek, choroby towarzyszące i przebyte oraz wiele innych często nieprzewidywalnych czynników są powodem występowania powikłań w trakcie leczenia [1, 2, 3, 4]. Mimo wielu wysiłków zmierzających do ograniczenia powikłań, poszukiwania coraz skuteczniejszych metod diagnostycznych i leczniczych powikłania nadal towarzyszą leczeniu chorych. Przedłużają czas pobytu w szpitalu i leczenia ambulatoryjnego oraz zwiększają koszty leczenia [5]. Badania prowadzone nad patofizjologią i istotą zmian fizjologicznych zachodzących po urazie pozwalają zrozumieć mechanizm odpowiedzi obronnej ustroju (SIRS, CARS). Jednocześnie ocena stanu pacjenta w chwili urazu daje racjonalne podstawy do określenia prawdopodobieństwa wystąpienia powikłań [6, 7, 8]. Wprowadzanie coraz bardziej skutecznych metod leczenia ma również wpływ na pełną wyleczalność chorych bez współistniejących kompli-

4 120 Waldemar Hładki i inni kacji [9, 10, 11]. Wszystkie te czynniki wpłynęły w ostatnich kilkunastu latach na zmniejszenie liczby powikłań i poprawiły wyniki leczenia chorych z mnogimi obrażeniami ciała. Cel pracy Celem pracy była prospektywna analiza wczesnych i odległych powikłań u chorych z mnogimi obrażeniami ciała, którzy byli leczeni z powodzeniem i wypisani do domu, a następnie przeszli leczenie w warunkach ambulatoryjnych oraz byli rehabilitowani. Materiał Materiał kliniczny stanowiło 658 chorych leczonych w latach z powodu mnogich obrażeń ciała. W badanej grupie było 171 (26,0%) kobiet i 487 (74%) mężczyzn. Średni wiek pacjentów wyniósł 40,79 ± 15,95 lat, w tym dla kobiet 44,06 ± 18,73 lat, a dla mężczyzn 39,63 ± 14,70 lat (p < 0,05). Najczęstszą przyczyną obrażeń był wypadek komunikacyjny 475 (72,2%) chorych, następnie upadek pionowy 112 (17,0%) badanych i pobicie 29 (4,4%) poszkodowanych. Samookaleczenia dokonało 8 (2,1%) osób. Obrażenia kończyn rozpoznano u 491 (74,6%) chorych a obrażenia głowy i szyi stwierdzono u 351 (53,3%) poszkodowanych. Obrażenia klatki piersiowej wystąpiły u 209 (31,8%) badanych. Następne w kolejności obrażenia miednicy dotyczyły 138 (21,0%) osób. Podobne liczebnie grupy pacjentów leczono z powodu obrażeń jamy brzusznej 68 (10,3%) osób i kręgosłupa 63 (9,6%) chorych. Ciężkość obrażeń w skali ISS wyniosła średnio 25,49 ± 8,50 pkt. Metodyka Chorych oceniano pod kątem występowania 33 rodzajów powikłań, które zostały rozpoznane w trakcie leczenia oraz podczas kontroli odległej, co najmniej dwa lata po zakończeniu leczenia. Wyróżniono następujące powikłania: zapalenie płuc, infekcja górnych dróg oddechowych, niewydolność oddechowa, zachłyśnięcie, niewydolność serca, zatrzymanie krążenia, zakażenie nerek, zakażenie dróg moczowych, niewydolność nerek, zator tłuszczowy, zator zakrzepowy, zakrzepica, padaczka, niedrożność jelit, zapalenie otrzewnej, posocznica, żółtaczka zakaźna, niewydolność wątroby, wytrzewienie, krwawienie z przewodu pokarmowego, przetoka przewodu pokarmowego, ropienie rany, ponowne złamanie, wadliwy zrost kostny, zapalenie kości, staw rzekomy, zgorzel kończyny, zespół przedziałów powięziowych, wstrząs, niedowład porażenie, przykurcze stawowe, zespół Sudecka, krwawienie miejscowe, zakażenie centralnego systemu nerwowego. Ciężkość obrażeń ciała określano za pomocą skali ISS [12]. Do badań zakwalifikowano chorych o ciężkości obrażeń, co najmniej 18 pkt. wg skali ISS. Utworzono dwie grupy chorych. Grupę A chorzy leczeni w latach , oraz grupę B chorzy leczeni w latach Porównania występowania i charakterystyki powikłań dokonano także w grupach chorych o obrażeniach lżejszych; pkt. ISS (grupa IA i IB) oraz w grupach o obrażeniach cięższych; powyżej 30 pkt. ISS (grupa IIA i IIB). Oceniane grupy chorych były porównywalne pod względem płci, wieku, miejsca zamieszkania, wykształcenia, chorób towarzyszących, rodzaju obrażeń i częstości ich występowania, liczby uszkodzonych okolic ciała. Gromadzone informacje przetwarzano przy użyciu standardowych metod statystycznych komputerową analizą danych. Wyniki W oparciu o przeprowadzone badania uzyskano następujące wyniki. Powikłania wystąpiły ogółem u 427 (64,9%) badanych osób. Spośród badanych powikłań, najczęstszym powikłaniem w przebiegu leczenia były przykurcze mięśniowe 202 (30,7%) chorych. Wstrząs pourazowy wystąpił u 145 (22,0%) osób. Powikłania ze strony układu oddechowego (zapalenie płuc, infekcje górnych dróg oddechowych, niewydolność oddechową) rozpoznano łącznie u 118 (18%) pacjentów. Powikłania ropne stwierdzono u 86 (13,1%) poszkodowanych, zakażenia dróg moczowych u 68 (10,3%), a wadliwy zrost po złamaniach u 60 (9,1%) badanych. Zespół Sudecka był powikłaniem u 48 (7,3%) chorych. Pozostałe powikłania stanowiły niewielki odsetek. W grupie A liczącej 291 osób powikłania wystąpiły u 217 (74,6%) badanych. W grupie B liczącej 367 pacjentów powikłania dotyczyły 210 (57,2%) poszkodowanych. Najczęstszym powikłaniem zarówno w grupie A, jak i grupie B były przykurcze mięśniowo-stawowe 118 (40,5%) i 84 (22,9%) chorych. Wstrząs pourazowy wystąpił u 68 (23,4%) osób w pierwszym pięcioleciu i u 77 (21,0%) poszkodowanych w drugim pięcioleciu. Powikłania ze strony układu oddechowego (zapalenie płuc, infekcje górnych dróg oddechowych, niewydolność oddechowa) rozpoznano łącznie u 55 (18,9%) pacjentów z grupy A i u 63 (17,2%) pacjentów z grupy B. Powikłania ropne stwierdzono u 47 (16,2%) poszkodowanych w grupie A i 39 (10,6%) w grupie B. W grupie A wadliwy zrost kostny po złamaniach wystąpił u 40 (13,7%) badanych, w grupie B u 20 (5,4%) pacjentów. Zakażenia dróg moczowych obserwowano w grupie A u 34 (11,7%) chorych. W grupie B to powikłanie wystąpiło u niewiele mniejszego odsetka poszkodowanych 34 (9,3%). Zespół Sudecka był powikłaniem u 29 (10,0%) chorych w pierwszym pięcioleciu i u 19 (5,2%) chorych w drugim pięcioleciu (ryc. 1.). W grupie IA, zawierającej 220 chorych, powikłania leczono u 150 (68,2%) badanych. W grupie IB składającej się z 255 osób powikłany przebieg leczenia miało 121 (47,5%) pacjentów (p < 0,001). Najczęstszym powikłaniem zarówno w grupie IA, jak i grupie IB były przykurcze mięśniowo-stawowe 79 (35,9 %) i 50 (19,6%). Wstrząs pourazowy wystąpił u 32 (14,5%) osób w pierwszym badanym pięcioleciu i u 30 (11,8%) poszkodowanych w drugim pięcioleciu. Powikłania ropne stwierdzono u 30 (13,6%) poszkodowanych w grupie IA i 19 (7,5%) w grupie IB. Powikłania ze strony układu oddechowego (zapalenie płuc, infekcje dróg oddechowych) rozpoznano łącznie u 17 (7,7%) pacjentów z grupy IA. U 15 (6,8%) wystąpiły objawy niewydolności oddechowej. Także u 17 (6,6%) pacjentów z grupy IB wystąpiły powikłania oddechowe, a 11 (4,3%) towarzyszyła niewydolność oddechowa. W grupie IA wadliwy zrost kostny po

5 Wczesne i odległe powikłania u chorych po przebytych mnogich obrażeniach ciała 121 złamaniach wystąpił u 27 (12,3%) badanych, a w grupie IB u 10 (3,9%) pacjentów. Zakażenia dróg moczowych obserwowano w grupie IA u 23 (10,5%) chorych. W grupie IB to powikłanie wystąpiło u niewiele mniejszego odsetka poszkodowanych 20 (7,8%) pacjentów. Zespół Sudecka był powikłaniem u 17 (7,7%) chorych w pierwszym pięcioleciu i u 10 (3,9%) chorych w drugim pięcioleciu (ryc. 2.). W grupie IIA powikłania leczono u 67 (94,4%) badanych. W grupie IIB powikłany przebieg leczenia miało 89 (79,5%) pacjentów. Najczęstszym powikłaniem w grupie IIA były przykurcze mięśniowo stawowe 39 (54,9 %). W grupie IIB powikłanie to stwierdzono u 34 (30,4%). Wstrząs pourazowy wystąpił u 36 (50,7%) osób w pierwszym badanym pięcioleciu i u 47 (42,0%) poszkodowanych w drugim pięcioleciu. Powikłania ropne stwierdzono u 17 (23,9%) poszkodowanych w grupie IIA i 20 (17,9%) w grupie IIB. Powikłania ze strony układu oddechowego (zapalenie płuc, infekcje dróg oddechowych) rozpoznano łącznie u 11 (15,5%) pacjentów z grupy IIA. Niewydolność oddechowa wikłała leczenie 12 (16,9%) badanych. U 16 (14,3%) pacjentów z grupy IIB wystąpiły powikłania oddechowe, a 19 (17,0%) towarzyszyła niewydolność oddechowa. Różnice dotyczące powikłań oddechowych w obu grupach były nieznaczne. W grupie IIA wadliwy zrost kostny po złamaniach wystąpił u 13 (18,3%) badanych, a w grupie IIB u 10 (8,9%). Zespół Sudecka był powikłaniem u 12 (16,9%) chorych w pierwszym pięcioleciu i u 9 (8,0%) chorych w drugim pięcioleciu. Zakażenia dróg moczowych obserwowano w grupie IIA u 11 (15,5%) chorych. W grupie IIB to powikłanie wystąpiło u niewiele mniejszego odsetka poszkodowanych 14 (12,5%) pacjentów (ryc. 3.). Pozostałe powikłania zarówno w grupie obrażeń lżejszych, jak i cięższych osiągały odsetek do 5%, a różnice w badanych grupach były nieznaczne. Odsetek powikłań Przykurcze Wstrząs Zakażenia ukł. oddechowego Niewydolność oddechowa Ropienie Zakażenie dróg moczowych Wadliwy zrost Grupa A Grupa B Zespół Sudeka Ryc. 1. Wybrane powikłania w całej grupie. Odsetek powikłań Przykurcze Wstrząs Zakażenia ukł. oddechowego Niewydolność oddechowa Ropienie Zakażenie dróg moczowych Grupa IA Grupa IB Wadliwy zrost Zespół Sudeka Ryc. 2. Wybrane powikłania w obrażeniach lżejszych.

6 122 Waldemar Hładki i inni Odsetek powikłań Przykurcze Wstrząs Zakażenia ukł. oddechowego Niewydolność oddechowa Ropienie Zakażenie dróg moczowych Wadliwy zrost Grupa IIA Grupa IIB Zespół Sudeka Ryc. 3. Wybrane powikłania w obrażeniach cięższych. Dyskusja Szeroko rozumiany problem powikłań w mnogich obrażeniach ciała to zagadnienie niezbyt często poruszane w piśmiennictwie rodzimym [2, 3, 13]. Z reguły jest to temat opracowań dotyczący pacjentów, którzy zmarli z powodu mnogich obrażeń ciała lub dotyczy jednego wybranego powikłania, lub grupy powikłań związanych z wybranym układem narządowym [14, 15, 16, 17, 18]. Powikłania występujące u chorych, których leczenie zakończyło się pełnym wyzdrowieniem lub częściowym w aspekcie powstałej niepełnosprawności, nie stanowią tematu zainteresowania najpewniej z powodu rozpatrywania ich z pozycji niepowodzeń leczenia. Ale przecież nie można od tego uciec, a analiza powikłań daje na przyszłość możliwość skutecznej prewencji i walki z nimi. Należy zdać sobie także sprawę, że szczególnie w ciężkich mnogich obrażeniach ciała sytuacja, w której znalazł się poszkodowany jest wysoce skomplikowana. Sama ciężkość obrażeń, jej wielonarządowy charakter, uruchomiona kaskada mechanizmów obronnych reakcji na uraz, zaburzona homeostaza, stan biologiczny w chwili urazu, okoliczności urazu, profil psychologiczny pacjenta z jego zdolnościami do podjęcia walki z następstwami urazu oraz wiele innych wewnętrznych i zewnętrznych czynników niezależnych od chorego i zespołu leczącego to złożona sieć zależnych od siebie i jeszcze niepoznanych do końca czynników, które mogą zakłócić przebieg leczenia, spowodować powikłania i znacząco wpłynąć na następstwa obrażeń i stopień kalectwa pourazowego [19, 20, 21, 22]. W przedstawionym materiale u prawie 2/3 badanych osób wystąpiły powikłania. Zważywszy, że badanych poddano analizie dotyczącej występowania dużej liczby różnego rodzaju powikłań (33), wynik ten na pewno trudny do zaakceptowania powinien być zrozumiały. W całej badanej grupie tylko kilka powikłań występowało u wielu chorych a różnice w ich występowaniu w poszczególnych pięcioleciach były znaczące. Dotyczyło to przede wszystkim występowania wstrząsu, powikłań oddechowych, ropienia rany, infekcji dróg moczowych jako powikłań wczesnych oraz przykurczów mięśniowych, wadliwego zrostu kostnego, zespołu Sudecka jako powikłań odległych. W drugim pięcioleciu uzyskano znamienne obniżenie o 27,4% liczby chorych, u których wystąpiły powikłania (p < 0,001). Liczba chorych z przykurczami mięśniowymi zmniejszyła się znamiennie w drugim pięcioleciu o 17,6% (p < 0,001). Odsetek poszkodowanych z powikłaniami oddechowymi zmniejszył się o 1,7%, ze wstrząsem o 2,4% i zakażeniem dróg moczowych o 1,7%. Liczba powikłań ropnych zmniejszyła się o 5,6% (p < 0,05). Odsetek chorych z wadliwym zrostem kostnym zmniejszył się o 8,3% (p < 0,001), a z zespołem Sudecka o 4,8% (p < 0,05). Wśród badanych z lżejszymi obrażeniami ciała (ISS do 30 pkt.) liczba chorych z powikłaniami obniżyła się o 19,7% (p < 0,001). Tu również znamiennie obniżył się odsetek osób z przykurczami mięśniowymi o 16,3% (p < 0,001), z powikłaniami ropnymi o 6,1% (p < 0,05), wadliwym zrostem o 8,4% (p < 0,001). Liczba osób z pozostałymi ww. powikłaniami zmniejszyła się w drugim pięcioleciu średnio o 2%. W grupie chorych z obrażeniami ciężkimi (ISS powyżej 30 pkt.) liczba chorych z powikłanym przebiegiem leczenia zmniejszyła się w drugim pięcioleciu o 14,9% (p < 0,01). Odsetek chorych z przykurczami mięśniowymi zmniejszył się o 24,5% (p < 0,001). Odsetek osób we wstrząsie obniżył się o 8,7%, z powikłaniami ropnymi o 6%, z powikłaniami ze strony układu oddechowego o 1,2%, z wadliwym zrostem kostnym o 9,4%, z zespołem Sudecka o 8,9%, z infekcją dróg moczowych o 3,0%. Przedstawione wyniki świadczą o pozytywnych zmianach dotyczących postępowania w okresie przedszpitalnym, diagnozowaniu i leczeniu szpitalnym oraz właściwej rehabilitacji. Wnioski 1. Uzyskano zmniejszenie liczby poszkodowanych z powikłaniami w kolejnym badanym pięcioleciu prawie we wszystkich kategoriach powikłań, zarówno u chorych

7 Wczesne i odległe powikłania u chorych po przebytych mnogich obrażeniach ciała 123 z obrażeniami lżejszymi, jak i cięższymi, a różnice były znamienne statystycznie. 2. Znamienne statystycznie zmniejszenie liczby 5 (22,0%) chorych z powikłanym przebiegiem leczenia nastąpiło w grupie chorych z powikłaniami ropnymi (p < 0,05), przykurczami stawowymi (p < 0,001) i zespołem Sudecka (p < 0,05). 3. Mimo zmniejszenia się na przestrzeni lat liczby powikłań u chorych z mnogimi obrażeniami ciała dotyczą one nadal znacznej grupy poszkodowanych. Piśmiennictwo 1. Braithwaite I.J., Boot D.A., Patterson M. et al.: Disability after severe injury: five years follow up of large cohort. Injury, 1998, 29, Hładki W., Niedźwiedzki T., Osielczak P.: Powikłania u chorych z mnogimi obrażeniami ciała. Wybrane Zagadnienia z Chirurgii Biblioteka Polskiego Przeglądu Chirurgicznego 1999, T. 1, Niedźwiedzki T. Hładki W.: Powikłania u chorych z mnogimi obrażeniami ciała w zależności od stopnia ciężkości obrażeń i okolic ciała. Chir. Narz. Ruchu, 1996, 61, supl. 2, Grotz M., Hohensee A., Remmers D. et al.: Rehabilitation results of patients with multiple injuries, multiple organ failure and long-term intensive care. J. Trauma, 1997, 42, Joy S.A., Lichtig L.K., Knauf R.A. et al.: Identification and categorisation cost for of trauma patients: study of 12 trauma centers and statewide patients. J. Trauma, 1994, 37, Coirns C.B., Moore F.A., Haenel J.B. et al.: Evidence of early supply independent mitochondrial disfunction in patients developing multiple organ failure after trauma. J. Trauma, 1997, 43, Ertel W., Fridl H.P., Trentz O.: Multiple organ dysfunction syndrome (MODS) following multiple trauma: rationale and concept of therapeutic approach. Eur. J. Ped. Surg., 1994, 4, Oda S., Hirasawa H., Sugai T. et al.: Cellular injury score for multiple organ failure severity scoring system. J. Trauma, 1998, 45, Brongel L.: Ciężkie mnogie i wielonarządowe obrażenia ciała. Prz. Lek., 2003, 60, supl Dec J., Tokarowski A., Nowak R., i wsp.: Wielospecjalistyczne leczenie urazów wielonarządowych. Chir. Narz. Ruchu, 1996, 61, supl. 2, Niedźwiedzki T. Hładki W.: Rozpoznawanie i leczenie mnogich obrażeń ciała. Now. Lek., 1999, 68, supl. 1, Baker S.P., O Neill B.: The Injury Severity Score: an update. J. Trauma, 1974, 14, Hładki W., Dutka J.: Method of treatment and complications of the humerus neck fractures in patients with multiple injuries. IX Instructional Course Lectures of EFORT. Kraków 2002, Course Book, Lasek J., Lipiński J., Gwoździewicz J i wsp.: Zespół niewydolności wieloukładowej i wielonarządowej, jako przyczyna zgonu po ciężkim urazie. Wybrane zagadnienia z chirurgii, Biblioteka Polskiego Przeglądu Chirurgicznego, 1999, T. 1, Witkowski A., Dąbrowiecki S., Morawski A. i wsp.: Odległe następstwa obrażeń klatki piersiowej. Wybrane zagadnienia z chirurgii, Biblioteka Polskiego Przeglądu Chirurgicznego, 1999, T. 1, Olson S.A.: Pulmonary aspects of treatment of bone fractures in the politrauma patients. Clin. Orthop., 2004, 422, Scalea T.M., Boswell S.A., Scott I.D. et al.: External fixation as a bridge to intramedullary nailing for patients with multiple injury and with femur fractures: damage control orthopaedics. J. Trauma, 2004, 18, suppl. 8, Hackbert S.R., Vedder N.B., Hoffman W. Et al.: Outcome after hemorrhage shock in trauma patients. J. Trauma, 1998, 45, Michaels A.J., Michaels C.H. Moon M.A. et al.: Psychosocial factors limit outcomes after trauma. J. Trauma, 1998, 44, Meyer A.A.: Death and disability from injury: a global challenge. J. Trauma, 1998, 44, Wall M.J. Jr., Hirshberg A., Mattox K.L. Pitfalls in the care of the injured patients. Curr. Probl. Surg., 1998, 35, Hładki W.: Niepełnosprawność jako odległe następstwo mnogich obrażeń ciała. Pol. Prz. Chir., 2003, 75,

8 Nowiny Lekarskie 2006, 75, 2, TOMASZ NOWIKIEWICZ, ALEKSANDER OLEJARZ, MARCIN BIEŃKOWSKI OBRAŻENIA ŚLEDZIONY I WĄTROBY CZY ZAWSZE ISTNIEJĄ WSKAZANIA DO LECZENIA OPERACYJNEGO LIVER AND SPLEEN INJURIES ARE THERE ALWAYS INDICATIONS FOR SURGERY Oddział Chirurgiczny Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. dr. E. Warmińskiego w Bydgoszczy Ordynator: dr n. med. Aleksander Olejarz Streszczenie Wstęp. Zdiagnozowane u chorego uszkodzenia narządów miąższowych jamy brzusznej są często przyczyną podjęcia decyzji o konieczności interwencji operacyjnej. Cel. Analiza wskazań do laparotomii oraz wyników leczenia pacjentów z obrażeniami wątroby i śledziony. Materiał i metoda. W okresie od do roku w Oddziale Chirurgicznym Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego w Bydgoszczy hospitalizowano z powodu obrażeń wątroby i śledziony 32 chorych. Ocenie poddano sposób oraz wyniki leczenia pacjentów, ze szczególnym uwzględnieniem zasadności wkroczeń operacyjnych. Do oceny punktowej obrażeń narządów wykorzystano Organ Injury Scaling (OIS) oraz Liczbową Skalę Obrażeń (LSO). Wyniki. W analizowanej grupie zdecydowanie przeważali mężczyźni 27 chorych (84,4%). 24 chorych odniosło obrażenia śledziony, 7 wątroby, u jednego pacjenta rozpoznano uszkodzenia obu narządów. W przypadku chorych z mnogimi obrażeniami ciała (MOC) 12 pacjentów, najczęściej towarzyszyły im uszkodzenia klatki piersiowej i głowy. Najczęstszym rodzajem urazu były wypadki komunikacyjne (37,5%) oraz upadki płaskie (21,9%). Objawy wstrząsu hypowolemicznego przy przyjęciu do oddziału obserwowano u 6 chorych (18,8%). Czułość i swoistość w wykrywaniu wolnego płynu w jamie otrzewnej wykonanego u chorych doraźnego badania USG jamy brzusznej wynosiła odpowiednio 90,5 oraz 75%. Wszystkich chorych leczono operacyjnie. Decyzję o laparotomii podejmowano zwykle w pierwszej dobie hospitalizacji (71,9% chorych). W przypadku uszkodzeń śledziony był to zawsze zabieg resekcyjny, w obrażeniach wątroby dominowało zaopatrywanie szwami uszkodzeń narządu (75% przypadków). Zmarło trzech chorych (9,4%) dwóch podczas laparotomii z powodu nieodwracalnego wstrząsu hypowolemicznego, jeden z powodu wstrząsu septycznego. Wnioski. U pacjenta z objawami wstrząsu hypowolemicznego oraz podejrzeniem uszkodzenia narządów miąższowych jamy brzusznej postępowaniem z wyboru w ośrodkach niereferencyjnych dla leczenia obrażeń powinna być laparotomia ze wskazań nagłych. Wybór leczenia zachowawczego bądź nieresekcyjnego rozpoznanych obrażeń wątroby i śledziony zależy od doświadczenia zespołu chirurgicznego oraz możliwości diagnostycznych i terapeutycznych ośrodka. SŁOWA KLUCZOWE: obrażenia śledziony, obrażenia wątroby, diagnostyka i leczenie. Summary Introduction. Diagnosing injury of intra-abdominal organs in our patient frequently determines decision of operative intervention. Aim. To analyse indications for laparotomy and results of treatment in patients after spleen and/or liver injuries. Material and methods. During a period from till patients were hospitalized in surgery ward of urban hospital in Bydgoszcz because of spleen and/or liver injuries. The way of treatment and results of treatment were evaluated. Indications for laparotomy were taken into special consideration. For evaluation organ injury scaling (OIS) and numerical scale of injuries (LSO) were used. Results. Majority of analyzed group were males 27 patients (84.4%). Twenty four patients sustained spleen injuries, 7 patients sustained liver injuries. One patient suffered both spleen and liver injuries. In cases of multiple injuries (12 patients) injuries of chest and head were most frequent. Causes of injuries were: traffic accidents (37.5%) and falls (at the same height 21.9%). In 6 cases at the moment of admission we have observed syndromes of hypowolemic shock (18.8%). Sensitivity and specificity of detection of third compartment fluid in abdominal cavity on the basis of usg performed at the admission was accordingly 90.5% and 75%. All the patients have been operated. The decision of laparotomy have been made usually in the first 24 hours of hospitalisation (71.9% of patients). In cases of spleen injuries, laparotomy was always relate to resection, however liver injuries have been treated with sutures (75%). Three patients died (9.4%) 2 cases during laparotomy as a result of irretrievable hypowolemic shock, 1 because of toxic shock. Conclusions. In non-referrence centres we consider urgent laparotomy to be the best way of treatment in cases of a patients with syndromes of the hypovolemic shock and suspicion of intra-abdominal organs injury. Choice of treatment of diagnosed liver and/or spleen injuries depends on the experience of surgery team and also diagnostic and therapeutic possibilities of the hospital. KEY WORDS: spleen injuries, liver injuries, diagnostics and treatment. Wstęp Transport z miejsca wypadku do placówki leczniczej, hospitalizacja oraz, dość często, zabieg operacyjny w trybie pilnym tak zwykle wygląda schemat postępowania dotyczący pacjenta po urazie, zwłaszcza brzucha, który trafia (również najczęściej) do ośrodka niereferencyjnego dla leczenia obrażeń ciała. Pomimo zalecanego w piśmiennictwie traumatologicznym [1 9], zachowawczego sposobu postępowania wobec ujawnionych obrażeń narządów jamy brzusznej u chorych hemodynamicznie stabilnych, nadal wskazaniem do laparo-

9 Obrażenia śledziony i wątroby czy zawsze istnieją wskazania do leczenia operacyjnego 125 tomii bywa samo podejrzenie istnienia tychże uszkodzeń. Za taki stan odpowiedzialne są najczęściej ograniczone możliwości diagnostyczne ośrodka w warunkach dyżuru ostrego lub też brak odpowiedniego doświadczenia w tym zakresie zespołu przyjmującego i leczącego chorych. Dlatego też zdiagnozowanie u pacjenta obrażeń śledziony lub wątroby skłania prawie zawsze do podjęcia decyzji o konieczności interwencji operacyjnej. Celem pracy jest analiza wskazań do laparotomii oraz wyników leczenia pacjentów z obrażeniami wątroby i śledziony w naszym ośrodku. Materiał i metoda W latach w Oddziale Chirurgicznym Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. dr. Emila Warmińskiego w Bydgoszczy hospitalizowano 2361 chorych z różnego rodzaju obrażeniami ciała, wśród nich u 32 chorych rozpoznano i leczono uszkodzenia śledziony i wątroby. Schemat diagnostyczny przy przyjęciu chorego do oddziału w grupie pacjentów z uszkodzeniami narządów miąższowych jamy brzusznej obejmował badanie podmiotowe i przedmiotowe, oznaczenie podstawowych parametrów laboratoryjnych krwi obwodowej oraz doraźne badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej. Poza wymienionymi nie istniały praktycznie inne, bardziej specjalistyczne i precyzyjne metody diagnostyczne. Ocenie poddano sposób oraz wyniki leczenia pacjentów, ze szczególnym uwzględnieniem zasadności wkroczeń operacyjnych. Przeanalizowano także wyniki wykonywanych przy przyjęciu chorych badań ultrasonograficznych oraz ich korelację ze zmianami stwierdzonymi śródoperacyjnie. Podczas USG oceniano obecność i ilość wolnego płynu w jamie otrzewnej (szacunkowo: + śladowa ilość, ++ wolny płyn, +++ duża ilość). Natomiast w trakcie laparotomii określano objętość stwierdzanego krwiaka wewnątrzotrzewnowego (KO krwiak jamy otrzewnej: < 1000 ml objętości, MKO masywny krwiak jamy otrzewnej: 1000 ml). Do oceny punktowej obrażeń narządów wykorzystano Organ Injury Scaling (OIS) [10] oraz Liczbową Skalę Obrażeń (LSO) [11]. Wyniki W badanej grupie 32 chorych zdecydowaną większość stanowili mężczyźni 27 (84,4%). Średni wiek pacjentów wyniósł 33,4 ± 14,5 lat (wahał się od 17 do 71 lat). 24 chorych odniosło obrażenia śledziony, 7 wątroby, u jednego pacjenta rozpoznano uszkodzenia obu narządów. Najczęstszym rodzajem urazu były wypadki komunikacyjne (37,5%) i upadki płaskie (21,9%), a w dalszej kolejności: pobicie (18,7%), upadek z wysokości (15,6%) oraz przygniecenie (6,2%). Dominowały urazy tępe 29 chorych (vs. przenikające 3 chorych 9,4%). Objawy wstrząsu hypowolemicznego przy przyjęciu do oddziału obserwowano u 6 chorych (18,8%). W sposób znamienny statystycznie częściej dotyczyły one pacjentów po urazie przenikającym 33,3% chorych (vs. uraz tępy 17,2%; p < 0,05). Uszkodzeniom wewnątrzbrzusznym, w analizowanym materiale klinicznym, towarzyszyły najczęściej obrażenia klatki piersiowej (68,8% chorych) i głowy (31,2%). Mnogie obrażenia ciała (MOC) rozpoznano u co trzeciego chorego. Wszystkich omawianych chorych leczono operacyjnie. Decyzję o laparotomii podejmowano zwykle w pierwszych 24 godzinach hospitalizacji (71,9% chorych). W przypadku uszkodzeń śledziony był to zawsze zabieg resekcyjny. W obrażeniach wątroby dominowało zaopatrywanie ran narządu szwami (75% przypadków), dwukrotnie wykonano lobektomię lewostronną. Zmarło trzech chorych (9,4%) dwóch z ciężkimi obrażeniami wątroby (AIS 4 i 5 punktów, LSO 6 i 10 punktów) podczas zabiegu operacyjnego, z powodu nieodwracalnego wstrząsu hypowolemicznego. W przypadku trzeciego pacjenta, przyczyną jego zgonu był wstrząs septyczny (chory doznał uszkodzenia śledziony AIS-3, LSO-4, które współistniało ze stłuczeniem lewego płuca, mnogimi obustronnymi złamaniami żeber oraz znacznym uszkodzeniem krezki jelita cienkiego, wymagającym w trakcie relaparotomii rozległej resekcji jelita czczego i krętego z powodu jego odcinkowej martwicy; zgon nastąpił w 15. dobie hospitalizacji). Wśród 25 chorych z obrażeniami śledziony znalazły się 4 przypadki uszkodzeń zdiagnozowanych ambulatoryjnie. Pacjenci przebyli uraz brzucha średnio 24 dni przed przyjęciem do oddziału (od 6 do 62 dni) i zostali hospitalizowani w trybie planowym. Pomimo że badanie USG jamy brzusznej (u jednego pacjenta także tomografia komputerowa) ujawniło jedynie zmiany w samym narządzie krwiak podtorebkowy śledziony (dwóch chorych) oraz krwiak śródmiąższowy (również dwukrotnie), to podczas laparotomii stwierdzono, oprócz uszkodzeń śledziony, zorganizowany krwiak okołośledzionowy (2 chorych) oraz krwiak w wolnej jamie otrzewnej (1 chory). W jednym przypadku śródoperacyjnie krwiak śledziony okazał się zropiały, przy całkowitym braku objawów infekcji u chorego w okresie przed jego hospitalizacją i zabiegiem. Prawie wszystkie (96%) zdiagnozowane uszkodzenia śledziony należały do obrażeń średnich lub poważnych (nie zagrażających życiu) 2 lub 3 punkty w skali AIS tabela 1. W przypadku uszkodzeń wątroby przeważały obrażenia cięższe poważne (zagrażające życiu) oraz krytyczne 4 lub 5 punktów AIS (62,5%) tabela 2. Średnia długość hospitalizacji chorych (z wyłączeniem zgonów) wyniosła 10,3 ± 7,7 dni (4 44 dni). Wyniki wykonanego doraźnie przy przyjęciu chorego badania USG, w przypadku obrażeń wątroby w pełni odpowiadały stanowi stwierdzanemu śródoperacyjnie tabela 3. (badanie przeprowadzono u 7 spośród 8 chorych konieczność przekazania jednego pacjenta z izby przyjęć bezpośrednio na salę operacyjną). Natomiast w grupie chorych z uszkodzeniami śledziony zauważono niepokojąco dużą ilość wyników fałszywie ujemnych (u czterech chorych nie wykazano obecnego w jamie brzusznej wolnego płynu, u kolejnych ośmiu opisywana ilość nie odpowiadała rzeczywistej objętości krwiaka wewnątrzotrzewnowego tabela 4).

OBRAŻENIA ŚLEDZIONY I WĄTROBY CZY ZAWSZE ISTNIEJĄ WSKAZANIA DO LECZENIA OPERACYJNEGO

OBRAŻENIA ŚLEDZIONY I WĄTROBY CZY ZAWSZE ISTNIEJĄ WSKAZANIA DO LECZENIA OPERACYJNEGO Nowiny Lekarskie 2006, 75, 2, 124 128 TOMASZ NOWIKIEWICZ, ALEKSANDER OLEJARZ, MARCIN BIEŃKOWSKI OBRAŻENIA ŚLEDZIONY I WĄTROBY CZY ZAWSZE ISTNIEJĄ WSKAZANIA DO LECZENIA OPERACYJNEGO LIVER AND SPLEEN INJURIES

Bardziej szczegółowo

ANTERIOR PELVIC EXTERNAL FIXATION

ANTERIOR PELVIC EXTERNAL FIXATION Nowiny Lekarskie 2006, 75, 2, 129 133 GRZEGORZ OLSZEWSKI, MARCIN MISZTAL PRZEDNIA STABILIZACJA ZEWNĘTRZNA MIEDNICY ANTERIOR PELVIC EXTERNAL FIXATION Klinika Chirurgii Urazowej, Obrażeń Wielonarządowych

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Adamski Ryszard, Tura Krzysztof 1 Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym Wstęp Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Niestabilne złamania miednicy, są ciężkimi urazami narządu ruchu. Śmiertelność według literatury wynosi od 8,6-31%. Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Dalszy przebieg choroby urazowej u pacjentów,

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr..

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr.. LAPAROSKOPIA APPENDECTOMIA CHOLECYSTEKTOMIA dr Informacja dla pacjentów i rodziców dzieci operowanych z powodu zmian chorobowych pęcherzyka żółciowego, wyrostka robaczkowego i innych operacji metodą laparoskopową

Bardziej szczegółowo

PROTEZOPLASTYKA W LECZENIU POWIKŁAŃ OPERACYJNEGO ZESPOLENIA ZŁAMAŃ BLIŻSZEGO KOŃCA KOŚCI UDOWEJ

PROTEZOPLASTYKA W LECZENIU POWIKŁAŃ OPERACYJNEGO ZESPOLENIA ZŁAMAŃ BLIŻSZEGO KOŃCA KOŚCI UDOWEJ KRZYSZTOF KWIATKOWSKI, JANUSZ PŁOMIŃSKI, TOMASZ WALIŃSKI, MATEUSZ JEŚKIEWICZ PROTEZOPLASTYKA W LECZENIU POWIKŁAŃ OPERACYJNEGO ZESPOLENIA ZŁAMAŃ BLIŻSZEGO KOŃCA KOŚCI UDOWEJ KLINIKA TRAUMATOLOGII I ORTOPEDII

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Jacek Nowakowski USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Centra urazowe Art. 39a. W centrum urazowym świadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 39c ust. 1, są udzielane pacjentowi urazowemu

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k23-2012-S Pozycja planu: B23 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

SKOJARZONE OBRAŻENIA PIERSIOWO-BRZUSZNE COMBINED THORACO-ABDOMINAL INJURIES

SKOJARZONE OBRAŻENIA PIERSIOWO-BRZUSZNE COMBINED THORACO-ABDOMINAL INJURIES Nowiny Lekarskie 2008, 77, 2, 101 106 SYLWIA LISIESKA-TYSZKO, JERZY LIPIŃSKI, JERZY LASEK, AGNIESZKA JACKIEWICZ, MARIUSZ STASIAK, ZBIGNIEW WITKOWSKI SKOJARZONE OBRAŻENIA PIERSIOWO-BRZUSZNE COMBINED THORACO-ABDOMINAL

Bardziej szczegółowo

II Warsztaty Medycyna Pola Walki Medycyna Taktyczna Ratowanie Pacjenta Urazowego PTSD

II Warsztaty Medycyna Pola Walki Medycyna Taktyczna Ratowanie Pacjenta Urazowego PTSD Wojskowe Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi im. gen. bryg. dr. med. Stefana Hubickiego II Warsztaty Medycyna Pola Walki Medycyna Taktyczna Ratowanie Pacjenta Urazowego PTSD kpt. lek. Grzegorz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS

WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS A48.0 ZGORZEL GAZOWA A48.8 INNE OKREŚLONE CHOROBY BAKTERYJNE D.74 METHEMOGLOBINEMIA D.74.0 D.74.8 D.74.9 H.83.3 METHEMOGLOBINEMIA WRODZONA INNE METHEMOGLOBINEMIE NIEOKREŚLONA METHEMOGLOBINEMIA

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady osteosyntezy. 1 Podstawy zespoleń kostnych. Słowo wstępne... VII J. SCHATZKER... 3

Spis treści. Ogólne zasady osteosyntezy. 1 Podstawy zespoleń kostnych. Słowo wstępne... VII J. SCHATZKER... 3 IX Słowo wstępne........................................................................ VII Część I Ogólne zasady osteosyntezy 1 Podstawy zespoleń kostnych J. SCHATZKER....................................................................

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE 1. Na podstawie badania osób żywych pokrzywdzonych i poszkodowanych; 2. W oparciu o analizę dokumentacji lekarskiej

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Utworzenie Centrum Urazowego w Szpitalu Wojewódzkim SP ZOZ w Zielonej Górze Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Przepisy prawne, które określają funkcjonowanie Centrów Urazowych: - ustawa z dnia 8 września

Bardziej szczegółowo

chirurgia ogólna ortopedia i traumat narz Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi ruchu Choroby układu nerwowego X X

chirurgia ogólna ortopedia i traumat narz Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi ruchu Choroby układu nerwowego X X Choroby układu nerwowego Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu poważnego urazu * 2 Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu urazu * 3 Kompleksowe zabiegi wewnątrzczaszkowe * 4 Duże zabiegi wewnątrzczaszkowe * 5

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Protokół z zebrania Zespołu do spraw Analizy Zgonów 462561

Protokół z zebrania Zespołu do spraw Analizy Zgonów 462561 Poznań, 2 czerwca 2009 r. Protokół z zebrania Zespołu do spraw Analizy Zgonów 462561 Obecni: dr hab. Paweł Sobczyński Prof. Roman Szulc dr med. Szczepan Cofta Prof. dr Grzegorz Oszkinis Dr med. Emilia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Skale w OIT. Jakub Pniak

Skale w OIT. Jakub Pniak Skale w OIT Jakub Pniak SOFA Sepsis-related Organ Failure Assessment score Ocenia: układ oddechowy (Pa0 2 /FiO 2 ) [mmhg] 0-4 pkt. układ nerwowy (GCS) 0-4 pkt. układ krążenia (MAP i konieczność użycia

Bardziej szczegółowo

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ WPŁYW OPERACJI W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ NA CZYNNOŚĆ UKŁADU ODDECHOWEGO Okolica operacji Natężona pojemność

Bardziej szczegółowo

Co dalej z obrażeniami mnogimi I wielonarządowymi?

Co dalej z obrażeniami mnogimi I wielonarządowymi? Centra Urazowe niespełnione nadzieje?! Co dalej z obrażeniami mnogimi I wielonarządowymi? Wojciech Marczyński Marcin Obrębski Z Kliniki Ortopedii CMKP SPSK w Otwocku Kierownik Kliniki: prof. Wojciech Marczyński

Bardziej szczegółowo

Ewa Matuszczak, Ewa Topczewska-Lach, Artur Weremijewicz, Wojciech Dębek

Ewa Matuszczak, Ewa Topczewska-Lach, Artur Weremijewicz, Wojciech Dębek FOLIUM 76 E. ROCZNIK Matuszczak, DZIECIĘCEJ E. Topczewska-Lach, CHIRURGII A. URAZOWEJ Weremijewicz, 10 (XXXIV) W. Dębek LUBLIN 2006 Ewa Matuszczak, Ewa Topczewska-Lach, Artur Weremijewicz, Wojciech Dębek

Bardziej szczegółowo

THE COOPERATION BETWEEN ORTHOPAEDIC AND TRAUMA DEPARTMENT AND GENERAL SURGERY DEPARTMENT IN TREATMENT OF MULTIPLE INJURIES

THE COOPERATION BETWEEN ORTHOPAEDIC AND TRAUMA DEPARTMENT AND GENERAL SURGERY DEPARTMENT IN TREATMENT OF MULTIPLE INJURIES Nowiny Lekarskie, 75, 3, 5 DARIUSZ PALCZEWSKI 1, HENRYK KOMOŃ 1, SZYMON GŁOWACKI 1, MICHAŁ SMOCZYK WSPÓŁPRACA ODDZIAŁU ORTOPEDYCZNO-URAZOWEGO I ODDZIAŁU CHIRURGII OGÓLNEJ WOJEWÓDZKIEGO SZPITALA SPECJALISTYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

pacjentem urazowym. Centra urazowe zabezpieczą ciągłość szybkiego postępowania diagnostycznego oraz kompleksowe leczenie w jednym,

pacjentem urazowym. Centra urazowe zabezpieczą ciągłość szybkiego postępowania diagnostycznego oraz kompleksowe leczenie w jednym, ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia...2010 r. w sprawie centrum urazowego Na podstawie art. 39d ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410, z późn.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Złamania urazowe kręgosłupa

Złamania urazowe kręgosłupa Złamania urazowe kręgosłupa Złamania kręgosłupa często prowadzą do porażeń czy niedowładów kończyn i wskutek tego dramatycznie mogą zmienić dalsze życie chorego. Skutkami tych neurologicznych uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie.

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie. Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kierunek: Specjalność: Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 370 godzin Wykłady: 40, Seminaria:

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

Z Kliniki Chirurgii i Urologii Dzieci i Młodzieży Akademii Medycznej w Gdańsku Kierownik: dr hab. med. P. Czauderna

Z Kliniki Chirurgii i Urologii Dzieci i Młodzieży Akademii Medycznej w Gdańsku Kierownik: dr hab. med. P. Czauderna FOLIUM 48 ROCZNIK DZIECIĘCEJ K. Lewicki, CHIRURGII M. Sroka, P. URAZOWEJ Czauderna 10 (XXXIV) LUBLIN 2006 Krzysztof Lewicki, Mariusz Sroka, Piotr Czauderna SERIA CZTERECH PRZYPADKÓW PERFORACJI PRZEWODU

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki Przemysław Pyda Przeszczepianie trzustki Przeszczepianie trzustki na świecie Wskazania i rodzaj przeszczepu (I) Cukrzyca powikłana nefropatią; podwójny przeszczep nerka trzustka jednoczasowo z nerką SPK

Bardziej szczegółowo

PZWL. Spis treści. 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11

PZWL. Spis treści. 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11 Spis treści 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11 2. Uraz, zaburzenia metaboliczne po urazie, fizjologia zrostu kostnego Henryk Guzik, Damian Kusz... 15 Uraz... 15 Zamknięte obrażenia tkanek miękkich... 15

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Iniekcje mięśniowe Patient control analgesia PCA Analgezja zewnątrzop onowa Umiarkowaniesilne dolegliwości

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

ENDOPROTEZOPLASTYKA PIERWOTNA STAWU BIODROWEGO PO OPERACYJNYM LECZENIU ZŁAMAŃ PRZEZPANEWKOWYCH MIEDNICY

ENDOPROTEZOPLASTYKA PIERWOTNA STAWU BIODROWEGO PO OPERACYJNYM LECZENIU ZŁAMAŃ PRZEZPANEWKOWYCH MIEDNICY ENDOPROTEZOPLASTYKA PIERWOTNA STAWU BIODROWEGO PO OPERACYJNYM LECZENIU ZŁAMAŃ PRZEZPANEWKOWYCH MIEDNICY Piotr WOJCIECHOWSKI, Damian Kusz, Konrad KOPEĆ, Sławomir DUDKO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane techniki ratujące życie USG typu FAST w urazach i wkłucia doszpikowe

Zaawansowane techniki ratujące życie USG typu FAST w urazach i wkłucia doszpikowe Wojskowe Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi im. gen. bryg. dr. med. Stefana Hubickiego Zaawansowane techniki ratujące życie USG typu FAST w urazach i wkłucia doszpikowe kpt. lek. Grzegorz LEWANDOWSKI

Bardziej szczegółowo

C. Średnia liczba pacjentów leczona w ośrodku kwartalnie z uwzględnieniem rodzaju skazy.

C. Średnia liczba pacjentów leczona w ośrodku kwartalnie z uwzględnieniem rodzaju skazy. Wyniki raportu za 2013 rok sporządzone w oparciu o dane przesłane przez wojewódzkich koordynatorów ds. leczenia hemofilii i pokrewnych skaz krwotocznych - DOROŚLI A. Dane organizacyjne. 11 ośrodków dysponuje

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa wykorzystuje metody obrazowania narządów oraz sprzęt i techniki stosowane w radiologii naczyniowej do przeprowadzania zabiegów leczniczych

Bardziej szczegółowo

Wrodzone wady wewnątrzkanałowe

Wrodzone wady wewnątrzkanałowe Wrodzone wady wewnątrzkanałowe Występują one w przebiegu wad tworzenia się tzw. struny grzbietowej ( rozwoju kręgosłupa i rdzenia). Określane są inaczej terminem dysrafii. Wady te przyjmują postać: rozszczepu

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym Dr n. med. Katarzyna Pudełek Rola radioterapii w szpiczaku plazmocytowym Radykalna radioterapia szpiczaka odosobnionego kostnego i pozakostnego

Bardziej szczegółowo

BC LAPAROSKOPII PIOTR JARZEMSKI BYDGOSKIE WARSZTATY ENDOSKOPOWE

BC LAPAROSKOPII PIOTR JARZEMSKI BYDGOSKIE WARSZTATY ENDOSKOPOWE ALAPAROSKOPIA BC LAPAROSKOPII W UROLOGII PIOTR JARZEMSKI Sławomir Listopadzki A BYDGOSKIE WARSZTATY ENDOSKOPOWE ZESPÓŁ ODDZIAŁU UROLOGII SZPITALA UNIWERSYTECKIEGO NR 2 IM. DR. JANA BIZIELA W BYDGOSZCZY

Bardziej szczegółowo

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia trzech ośrodków. Marcin Łosin 1, Wojciech Korlacki 2, Przemysław Mańkowski 3, Maciej Murawski 1, Andrzej Grabowski 2,

Bardziej szczegółowo

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW.

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Rak trzustki na drugim miejscu pośród nowotworów w gastroenterologii. Na 9 miejscu pod względem lokalizacji

Bardziej szczegółowo

CHIR NOWORODKA TERATOMA

CHIR NOWORODKA TERATOMA TERATOMA dr Informacja dla rodziców dzieci operowanych z powodu guzów wrodzonych krzyżowo-ogonowych Rozejście się rany operacyjnej. Uszkodzenie odbytnicy Nietrzymanie moczu Nietrzymanie stolca Uszkodzenie

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Marek Jóźwiak Klinika Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Neurogenne

Bardziej szczegółowo

I. ZałoŜenia programowo-organizacyjne praktyk

I. ZałoŜenia programowo-organizacyjne praktyk Program praktyki z Chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego w Karkonoskiej Państwowej Szkole WyŜszej w Jeleniej Górze dla studentów studiów stacjonarnych I i II roku - 2 i 3 sem. Kierunek: pielęgniarstwo

Bardziej szczegółowo

Poziom i forma studiów. studia I stopnia stacjonarne. Pielęgniarstwo. Ścieżka dyplomowania: Pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu: OS-CHiPCH

Poziom i forma studiów. studia I stopnia stacjonarne. Pielęgniarstwo. Ścieżka dyplomowania: Pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu: OS-CHiPCH Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu (kierunku) Specjalność: Nazwa Rodzaj Pielęgniarstwo.. Poziom i forma studiów Ścieżka

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA I LECZENIE URAZÓW CZASZKOWO-MÓZGOWYCH

DIAGNOSTYKA I LECZENIE URAZÓW CZASZKOWO-MÓZGOWYCH Częstochowa 2012 1 DIAGNOSTYKA I LECZENIE URAZÓW CZASZKOWO-MÓZGOWYCH Izabela Duda Częstochowa 2012 2 nomenklatura Traumatic brain injury Brain injury Head injury Traumatic cerebral injury Head trauma Traumatic

Bardziej szczegółowo

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając R A D I O L O G I A Z A B I E G O W A Radiologia Zabiegowa Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Bardziej szczegółowo

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ W 25 % są przyczyną zgonów MECHANIZM URAZU Bezpośrednie (przenikające, tępe, miażdżące) Pośrednie (deceleracja, podmuch) Najczęściej bez widocznych uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

Endoprotezoplastyka w leczeniu powikłań osteosyntezy złamań osteoporotycznych

Endoprotezoplastyka w leczeniu powikłań osteosyntezy złamań osteoporotycznych 30-lecie Rehabilitacji Uniwersyteckiej w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym Nr 4 w Lublinie Endoprotezoplastyka w leczeniu powikłań osteosyntezy złamań osteoporotycznych Konrad Kopeć, Damian Kusz,

Bardziej szczegółowo

Odległe efekty leczenia niepowikłanych zwichnięć stawu łokciowego u dorosłych

Odległe efekty leczenia niepowikłanych zwichnięć stawu łokciowego u dorosłych Ann. Acad. Med. Gedan., 2007, 37, 9 13 Sebastian Bejma¹, Michał Bieniecki¹, Adam Lorczyński², Marcin Ceynowa¹ Odległe efekty leczenia niepowikłanych zwichnięć stawu łokciowego u dorosłych Long-Term Results

Bardziej szczegółowo

Cennik nr 6 ODDZIAŁ CHIRURGII OGÓLNEJ Wartość 1 pkt = 56,00 zł

Cennik nr 6 ODDZIAŁ CHIRURGII OGÓLNEJ Wartość 1 pkt = 56,00 zł kod grupy kod produktu Cennik nr 6 ODDZIAŁ CHIRURGII OGÓLNEJ Wartość 1 pkt = 56,00 zł A01 5.51.01.0001001 Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu poważnego urazu 139 30 6 A02 5.51.01.0001002 Zabiegi wewnątrzczaszkowe

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Lek. Szymon Wałejko, dr hab. med. Tomasz Mazurek, lek. Andrzej Klapkowski Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS Załącznik nr do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Edu Plus zatwierdzonych uchwałą 0/04/03/204 Zarządu InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group z dnia 04.03.204 r. I. USZKODZENIA GŁOWY. ZŁAMANIE KOŚCI POKRYWY

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć powikłań podczas wytwarzania PEG

Jak uniknąć powikłań podczas wytwarzania PEG Jak uniknąć powikłań podczas wytwarzania PEG Krzysztof Figuła Poradnia Żywieniowa Nutricare w Krakowie. Powikłania wytwarzania PEG Miejscowe Burried bumper syndrome Przetoka żołądkowopoprzeczniczoskórna

Bardziej szczegółowo

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania szyjki kości udowej podwieszenie na taśmach wyciągowych na 6 tyg.; proteza metalowa; leczenie operacyjne złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania trzonu kości udowej

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:...

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... FORMULARZ ZGODY I Informacje o osobach uprawnionych do wyrażenia zgody Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... PESEL/Data urodzenia Pacjenta:... II Nazwa procedury medycznej

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka USG a potwierdzenie rozpoznania w artroskopii

Diagnostyka USG a potwierdzenie rozpoznania w artroskopii Diagnostyka USG a potwierdzenie rozpoznania w artroskopii Tomasz Poboży Szpital Medicover Klinika Lek-Med Czy w dobie powszechnej dostępności MR jest miejsce dla USG w ocenie patologii stawu ramiennego?

Bardziej szczegółowo

Dzielą się na wskazania diagnostyczne oraz terapeutyczne. Physiotherapy & Medicine www.pandm.org WSKAZANIA DIAGNOSTYCZNE : Ból w pachwinie Objawy blokowania, trzaskania uciekania stawu biodrowego Uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Resekcja kręgu (in. Korporektomia)

Resekcja kręgu (in. Korporektomia) Opracowanie zawiera opis przebiegu operacji wraz ze zdjęciami śródoperacyjnymi. Zawarte obrazy mogą być źle tolerowane przez osoby wrażliwe. Jeśli nie jesteście Państwo pewni swojej reakcji, proszę nie

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

KURS STRAŻKÓW RATOWNIKÓW OSP część II. TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy. Autor: Grażyna Gugała

KURS STRAŻKÓW RATOWNIKÓW OSP część II. TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy. Autor: Grażyna Gugała KURS STRAŻKÓW RATOWNIKÓW OSP część II TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy Autor: Grażyna Gugała Niedrożne drogi oddechowe. Utrata przytomności powoduje bezwład mięśni, wskutek czego język zapada się i blokuje

Bardziej szczegółowo

Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część II. Rodzaj i zakres obrażeń doznanych przez ofiary

Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część II. Rodzaj i zakres obrażeń doznanych przez ofiary 420 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): 420-427 Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część II. Rodzaj i zakres obrażeń doznanych przez ofiary Fatal car accidents in the region

Bardziej szczegółowo