Matematyka finansowa w pakiecie Matlab

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Matematyka finansowa w pakiecie Matlab"

Transkrypt

1 Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Wykład 2. Wizualizacja danych giełdowych Bartosz Ziemkiewicz Wydział Matematyki i Informatyki UMK Kurs letni dla studentów studiów zamawianych na kierunku Matematyka w ekonomii i finansach Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 1/44

2 Akcje wprowadzenie Papiery wartościowe (ang. securities) dokumenty potwierdzające istnienie określonego prawa majątkowego. Do najważniejszych papierów wartościowych zaliczane są obligacje i akcje. Akcja (ang. stock, share) dokument stwierdzający udział posiadacza akcji akcjonariusza (ang. stockholder, shareholder), w majątku spółki akcyjnej. Akcjonariusz ma prawo do uczestniczenia w podziale zysku spółki oraz ewentualnie w kierowaniu spółką. Przypadającą na każdą akcję część zysku przeznaczoną do podziału nazywamy dywidendą (ang. dividend). Wypłata dywidendy ani jej wysokość nie są gwarantowane. Zależy to od kondycji finansowej spółki oraz polityki prowadzonej przez jej władze. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 2/44

3 Giełda papierów wartościowych Obrót akcjami odbywa się głównie na giełdach papierów wartościowych (ang. stock exchange). Najważniejsze giełdy światowe: amerykańskie NYSE i NASDAQ, giełda tokijska oraz londyńska. W Polsce od 1991 roku funkcjonuje Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW). Ceny akcji mają tendencje do wspólnych ruchów w górę (hossa) lub w dół (bessa). Wygodnym wskaźnikiem ogólnej sytuacji na rynku są indeksy giełdowe. Są to średnie arytmetyczne lub ważone wszystkich akcji będących w obrocie bądź ich reprezentatywnej części. Najbardziej znane światowe indeksy to: amerykańskie Dow Jones Industrial Average (DJIA), Nasdaq Composite oraz Standard and Poor s 500 (S&P 500), japoński Nikkei 225, brytyjski FTSE 100. W Polsce najważniejszymi indeksami są WIG i WIG20. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 3/44

4 Dane giełdowe STANDARD & POORS 500 O H L C 17-Feb Feb Feb Feb Feb Feb Feb Mar Mar Mar Mar Mar Mar Mar Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 4/44

5 Dane giełdowe <TICKER>,<DTYYYYMMDD>,<OPEN>,<HIGH>,<LOW>,<CLOSE>,<VOL> APATOR, ,3.41,3.41,3.41,3.41, APATOR, ,3.27,3.27,3.27,3.27, APATOR, ,2.96,2.96,2.96,2.96, APATOR, ,2.73,2.73,2.73,2.73, APATOR, ,2.88,2.88,2.88,2.88, APATOR, ,2.86,2.86,2.86,2.86, APATOR, ,3.05,3.05,3.05,3.05, APATOR, ,3.03,3.03,3.03,3.03, APATOR, ,3.13,3.13,3.13,3.13, APATOR, ,3.29,3.29,3.29,3.29, APATOR, ,3.38,3.38,3.38,3.38, APATOR, ,3.40,3.40,3.40,3.40, APATOR, ,3.18,3.18,3.18,3.18, APATOR, ,3.29,3.29,3.29,3.29, APATOR, ,3.27,3.27,3.27,3.27, Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 5/44

6 Wizualizacja danych giełdowych Dane w postaci tekstowej są mało czytelne. Znacznie łatwiej jest analizować wykresy. Skupimy się na wizualizacji historycznych danych giełdowych. Nie będziemy natomiast prognozować przyszłych cen na podstawie danych historycznych, czyli zajmować się tzw. analizą techniczną. Pakiet Financial Toolbox zawiera wiele funkcji przeznaczonych do wizualizacji danych. Zanim jednak będziemy mogli z nich skorzystać musimy nauczyć się wczytywać do Matlaba dane umieszczone w zewnętrznych plikach tekstowych oraz zapoznać się z kwestią obsługi dat w Matlabie. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 6/44

7 Daty w postaci tekstowej Najczęściej używany sposób zapisu daty to przedstawienie jej w postaci tekstowej jako łańcucha znaków np. 1 czerwca 2010 roku. Niestety tę samą datę możemy przedstawić na wiele różnych sposobów, na przykład: 01-Jun-2010, 01/06/2010, 01/06/10, , , , June 01, Różne państwa stosują różne sposoby zapisu dat, np to w Polsce 12 sierpnia 1989 roku, a w USA 8 grudnia 1989 roku. Napisanie uniwersalnej funkcji operującej na danych kalendarzowych jest kłopotliwe. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 7/44

8 Numeryczny format zapisu daty W Matlabie wprowadzono wewnętrzny numeryczny format zapisu daty i czasu oraz udostępniono użytkownikowi wygodne funkcje pozwalające konwertować daty z różnych formatów tekstowych na format numeryczny i odwrotnie. W formacie numerycznym data kalendarzowa reprezentowana jest jako liczba dni, która upłynęła od pewnej ustalonej daty bazowej. W Matlabie datą bazową jest 1 stycznia 0000 roku naszej ery. Nie jest to oczywiście rzeczywista data, a pewien sztucznie ustalony punkt odniesienia. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 8/44

9 Konwersja dat między formatem tekstowym i numerycznym Dzisiejszą datę, uzyskujemy za pomocą polecenia today. > > today ans = Do zamiany tej daty na bardziej zrozumiały format tekstowy służy funkcja datestr > > datestr(734290) ans = 01-Jun-2010 Aby wrócić do formatu tekstowego używamy funkcji datenum > > datenum( 01-Jun-2010 ) ans = Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 9/44

10 Konwersja dat między formatem tekstowym i numerycznym Funkcja datestr zwraca datę w postaci dzień-miesiąc-rok, gdzie miesiąc jest trzyliterowym skrótem angielskiej nazwy miesiąca, a rok jest podany w postaci czterocyfrowej. Jeżeli preferujemy inny format zapisu daty, musimy go podać jako drugi parametr polecenia datestr. za pomocą specyfikatorów wymienionych w poniższej tabeli. yyyy Rok w postaci czterocyfrowej 2010, 1945 yy Rok w postaci dwucyfrowej 87, 09 mmmm Pełna nazwa miesiąca June, August mmm Trzyliterowy skrót nazwy miesiąca Jun, Aug mm Miesiąc w postaci dwucyfrowej 06, 08 m Pierwsza litera nazwy miesiąca J, A dddd Pełna nazwa dnia tygodnia Monday ddd Trzyliterowy skrót nazwy dnia tygodnia Mon, Fri dd Dzień miesiąca w postaci dwucyfrowej 05, 31 d Pierwsza litera nazwy dnia tygodnia M, F Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 10/44

11 Konwersja dat między formatem tekstowym i numerycznym Przedstawimy w różnej postaci datę (czyli 1 czerwca 2010). > > datestr(734290, dd/mm/yy ) ans = 01/06/10 > > datestr(734290, mmmm dd, yyyy ) ans = June 01, 2010 > > datestr(734290, mmm dd, yyyy (dddd) ) ans = Jun 01, 2010 (Tuesday) Jeżeli to możliwe, rok należy podawać w postaci czterocyfrowej. Forma dwucyfrowa może powodować problemy z interpretacją 14 może oznaczać 1914 lub Matlab zakłada, że podana data leży w 100-letnim przedziale, którego środek znajduje się w aktualnym roku. Oznacza to, że 14 zostanie zinterpretowane jako 2014, a 80 jako Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 11/44

12 Konwersja dat między formatem tekstowym i numerycznym Funkcja datenum potrafi rozpoznać kilkanaście tekstowych formatów zapisu daty i zamienić je na postać numeryczną. Dla pewności warto zawsze sprawdzić, czy format daty został poprawnie rozpoznany, wywołując na wyniku działania polecenia datenum funkcję odwrotną datestr. Jeżeli używamy danych z datami zapisanymi w formacie, który nie jest rozpoznawany poprawnie, musimy sami określić ten format. > > datenum( 12.09/2010 ) ans = Error using datenum... Cannot parse date 12.09/2010. > > datenum( 12.09/2010, dd.mm/yyyy ) ans = > > datestr(734393) ans = 12-Sep-2010 Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 12/44

13 Czas Omówione funkcje pozwalają operować również na danych czasowych (godziny, minuty, sekundy, milisekundy). Aktualny czas możemy uzyskać za pomocą funkcji now. > > now ans = e+005 > > datestr( e+005) ans = 01-Jun :01:55 > > datestr(now, HH:MM:SS.FFF ) ans = 15:07: HH Godzina w postaci dwucyfrowej 23, 06 MM Minuty w postaci dwucyfrowej 15, 58 SS Sekundy w postaci dwucyfrowej 34, 07 FFF Milisekundy w postaci trzycyfrowej.024,.895 Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 13/44

14 Inne funkcje związane z datą eomdate(rok,miesiąc) zwraca datę (w formacie numerycznym) ostatniego dnia w danym miesiącu i roku, w szczególności możemy sprawdzić ile dni miał luty w danym roku, lweekdate(dzień_tygodnia,rok,miesiąc) zwraca datę ostatniego wystąpienia danego dnia tygodnia w danym roku i miesiącu, czyli np. kiedy wypadnie ostatnia sobota w sierpniu 2056 roku, dzień tygodnia podajemy numerycznie: 1 = niedziela, 2 = poniedziałek itd. nweekdate(n,dzień_tygodnia,rok,miesiąc) zwraca datę n-tego wystąpienia danego dnia tygodnia w danym roku i miesiącu, czyli np. kiedy wypadł trzeci piątek września 1954 roku, weeknum(data) zwraca numer tygodnia, w którym występuje podana data, możemy np. dowiedzieć się, że 1 czerwca 2010 roku wypada w 23 tygodniu tego roku, Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 14/44

15 Dni robocze i święta W matematyce finansowej niezwykle ważne jest pojęcie dnia roboczego. Zazwyczaj w weekendy i święta państwowe giełdy są zamykane i często trzeba to uwzględniać w obliczeniach. W Matlabie zdefiniowana została lista świąt i innych dni wolnych od handlu na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (NYSE). Listę tę można wyświetlić za pomocą polecenia holidays. Znajdują się tam dni świąteczne z lat Listę tę można zmodyfikować za pomocą polecenia createholidays bądź edytując plik tekstowy holidays.m. Niektóre polecenia pozwalają na bezpośrednie podanie listy dni świątecznych jako jednego z argumentów. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 15/44

16 Dni robocze i święta Funkcja isbusday(dzień, święta, weekend) pozwala sprawdzić, czy dany dzień jest dniem roboczym. Przyjmuje ona trzy argumenty: data lub tablica dat, które chcemy sprawdzić, wektor zawierający daty dni świątecznych, jeżeli go nie podamy, Matlab skorzysta z domyślnej (amerykańskiej) listy świąt. (opcjonalnie) wektor 7 zer lub jedynek określający, które dni tygodnia należą do weekendu (0 oznacza dzień pracujący, 1 weekendowy.) Pierwszy element wektora to niedziela, drugi poniedziałek itd. Domyślnie wektor ten ma wartość [ ] co oznacza, że weekend stanowią sobota i niedziela. Funkcja dla każdej badanej daty zwraca jedynkę, jeżeli jest to dzień roboczy, lub zero w przeciwnym wypadku. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 16/44

17 Liczba dni między dwiema datami Często w obliczeniach musimy wyznaczyć liczbę dni pomiędzy dwiema datami. Jeżeli korzystamy z numerycznego formatu daty wystarczy od daty końcowej odjąć datę początkową. Matlab udostępnia funkcję daysact, która wykonuje to obliczenie. Często bankowa definicja roku różni się od kalendarzowej. Niektóre banki nie uwzględniają lat przestępnych każdy rok ma 365 dni. W tym przypadku korzystamy z funkcji days365 Inne zakładają, że rok ma 360 dni jest to tzw. rok bankowy, a każdy miesiąc 30 dni (miesiąc bankowy). W tym przypadku korzystamy z funkcji days360. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 17/44

18 Liczba dni między dwiema datami Kolejną często wykonywaną operacja jest ustalenie jaką część roku stanowi przedział czasu między dwiema datami. Inaczej mówiąc, zamiana liczby dni na liczbę lat. Stosujemy wzór czas w dniach n = liczba dni w roku. Oczywiście wynik zależy od przyjętego sposobu liczenia dni oraz długości roku. Załóżmy, że chcemy wyrazić w latach liczbę dni od 14 czerwca 2010 do 20 listopada Wyznaczymy najpierw liczbę dni pomiędzy tymi datami. Kalendarzowa liczba dni wynosi: > > d1 = 14-Jun-2010 ; > > d2 = 20-Nov-2010 ; > > kd = daysact(d1,d2) kd = 159 Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 18/44

19 Liczba dni między dwiema datami Jeżeli korzystamy z bankowej definicji miesiąca, to dni tych jest > > bd = days360(d1,d2) bd = 156 Otrzymane wyniki możemy podzielić przez długość roku kalendarzowego bądź bankowego. Możliwe są cztery kombinacje > > n1 = kd/365 n1 = > > n2 = kd/360 n2 = > > n3 = bd/365 bd = Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 19/44

20 Liczba dni między dwiema datami > > n4 = bd/360 n4 = Z powyższego przykładu wynika, że dla banku pożyczającego pieniądze najkorzystniejsze jest obliczanie dokładnej liczby dni i zamiana ich na lata bankowe. Jest to tzw. reguła bankowa (ang. banker s rule). Dla dłużnika najkorzystniejsze jest obliczanie liczby dni bankowych i zamiana jej na lata kalendarzowe. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 20/44

21 Wczytywanie danych polecenie load Proste pliki zawierające tylko dane liczbowe możemy wczytać za pomocą polecenia load. Załóżmy, że mamy plik dane.txt o następującej zawartości: Po wczytaniu tego pliku poleceniem load dane.txt w przestrzeni roboczej Matlaba pojawi się nowa zmienna o nazwie dane. Jest to macierz macierz o wymiarach 3 6, której elementami są liczby z pliku dane.txt. Polecenie load ma wiele ograniczeń, nie radzi sobie z różną liczbą danych w wierszach, nie rozpoznaje niektórych separatorów, nie pozwala też wczytywać innych typów danych np. tekstowych czy kalendarzowych. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 21/44

22 Wczytywanie danych kreator importu Znacznie bardziej funkcjonalnym narzędziem jest kreator importu (ang. Import Wizard), Kreator możemy uruchomić kilkoma sposobami: wybierając polecenie Import Data... z menu File, wpisując w oknie poleceń komendę uiimport -file, w oknie aktualnego katalogu klikając prawym przyciskiem myszy na odpowiedni plik i wybierając z menu podręcznego polecenie Import data. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 22/44

23 Wczytywanie danych kreator importu Załóżmy, że chcemy wczytać plik dane.txt: Moje wazne dane A B C Po zaakceptowaniu wyboru pliku pojawi się pierwsze okno kreatora. Lewy panel pokazuje dane w postaci surowej. Prawy panel pokazuje dane w postaci w jakiej, zostaną zaimportowane. Matlab stara się rozpoznać typ danych i przypisać je do standardowych zmiennych: data macierz zawierająca wszystkie zaimportowane dane liczbowe, puste elementy są zapisywane jako NaN, textdata macierz zawierająca wszystkie zaimportowane dane tekstowe, puste elementy są zapisywane jako, colheaders wektor zawierający nagłówki kolumn, rowheaders wektor kolumnowy zawierający nagłówki wierszy. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 23/44

24 Wczytywanie danych kreator importu Rysunek: Pierwsze okno kreatora importu Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 24/44

25 Wczytywanie danych kreator importu W naszym przypadku zostały utworzone tylko trzy pierwsze zmienne. Ich zawartość możemy obejrzeć, wybierając odpowiednią zakładkę prawego panelu. Jeżeli wszystkie dane są tego samego typu, tworzona jest tylko jedna zmienna, której nazwa jest taka sama jak nazwa pliku, z którego importujemy dane (ale bez jego rozszerzenia). Matlab w większości przypadków prawidłowo rozpoznaje symbol oddzielający poszczególne kolumny danych. Zawsze możemy jednak ustalić ten symbol sami w górnej części okna kreatora. Często zdarza się, że na początku pliku znajduje się fragment tekstu opisujący jego zawartość. Tekst powinien zostać zignorowany przez program. W polu znajdującym się w prawym górnym narożniku okna możemy ustalić liczbę początkowych wierszy, które powinny zostać zignorowane (u nas są to dwa wiersze). Ostatni z tych wierszy uznawany jest za nagłówki kolumn i przypisywany do zmiennej colheads. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 25/44

26 Wczytywanie danych kreator importu Lewy panel drugiego okna kreatora zawiera listę zmiennych, które zostaną utworzone z naszych danych. Po kliknięciu wybranej zmiennej w prawym panelu pojawi się jej zawartość. Jeżeli nie chcemy importować którejś z nich, usuwamy znak znajdujący się przy jej nazwie. Jeżeli wolimy, żeby dla każdej kolumny utworzona była nowa zmienna o nazwie odpowiadającej nazwie tej kolumny, to musimy wybrać opcję Create vectors from each column using column names. Możemy też zmienić domyślne nazwy zmiennych klikając na nie prawym przyciskiem myszy i wybierając z menu podręcznego polecenie Rename variable. Wciśnięcie przycisku Finish powoduje zakończenie działania kreatora i import danych. W przestrzeni roboczej Matlab pojawiły się trzy nowe zmienne A,B,C zawierające dane z kolejnych kolumn naszego pliku. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 26/44

27 Wczytywanie danych kreator importu Rysunek: Drugie okno kreatora importu Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 27/44

28 Wizualizacja danych Załóżmy, że zaimportowaliśmy do Matlaba plik z notowaniami spółki Agora. Początek tego pliku wygląda następująco: <TICKER>,<DTYYYYMMDD>,<OPEN>,<HIGH>,<LOW>,<CLOSE>,<VOL> AGORA, ,49.90,49.90,46.10,47.10, AGORA, ,47.00,47.20,46.50,46.70, AGORA, ,47.00,49.90,47.00,49.10, AGORA, ,49.40,51.00,49.10,49.70, AGORA, ,49.50,49.80,49.00,49.00,90323 AGORA, ,48.50,48.50,47.50,47.80,84823 AGORA, ,47.50,47.50,46.00,46.20,51058 Dane umieszczone są w 7 kolumnach zawierających kolejno: nazwę spółki, datę notowania, cenę otwarcia, cenę najwyższą, cenę najniższą, cenę zamknięcia i obrót. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 28/44

29 Wizualizacja danych Załóżmy, że zaimportowaliśmy do Matlaba plik z notowaniami spółki Agora. Początek tego pliku wygląda następująco: <TICKER>,<DTYYYYMMDD>,<OPEN>,<HIGH>,<LOW>,<CLOSE>,<VOL> AGORA, ,49.90,49.90,46.10,47.10, AGORA, ,47.00,47.20,46.50,46.70, AGORA, ,47.00,49.90,47.00,49.10, AGORA, ,49.40,51.00,49.10,49.70, AGORA, ,49.50,49.80,49.00,49.00,90323 AGORA, ,48.50,48.50,47.50,47.80,84823 AGORA, ,47.50,47.50,46.00,46.20,51058 Dane umieszczone są w 7 kolumnach zawierających kolejno: nazwę spółki, datę notowania, cenę otwarcia, cenę najwyższą, cenę najniższą, cenę zamknięcia i obrót. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 29/44

30 Wizualizacja danych wykresy liniowe Dalej będziemy zakładać, że w przestrzeni roboczej Matlaba zdefiniowane są zmienne DATE OPEN, HIGH, LOW, CLOSE i VOLUME zawierające dane z tego pliku. Jeżeli daty są w formacie tekstowym, przekształcamy je do formatu numerycznego. Narysujmy najpierw wykres liniowy przedstawiający zmiany ceny otwarcia. > > plot(date,open) Jeżeli interesuje nas tylko część danych, np. tylko te z ostatnich 200 notowań, to wpisujemy polecenia > > plot(date(end-200:end),open(end-200:end)) Etykiety na osi X to daty notowań w formacie numerycznym. Matlab zawiera funkcję dateaxis, która etykietuje oś datami w formacie tekstowym. > > dateaxis( X,1) X to oś której etykiety chcemy zmienić. Drugi argument to format, w jakim ma być wyświetlona data, 1 oznacza, że będą to daty postaci 04-Mar Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 30/44

31 Wizualizacja danych wykresy liniowe Rysunek: Wykres liniowy ceny otwarcia. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 31/44

32 Wizualizacja danych wykresy słupkowe Przyjęło się, że dane ze zmiennej VOLUME oznaczające dzienny obrót (czyli liczbę akcji, jakie zmieniły właściciela danego dnia) przedstawia się w postaci wykresu słupkowego. Do rysowania wykresów tego typu służy funkcja bar > > bar(volume) Jeżeli interesują nas dane z pierwszych 50 dni i dodatkowo chcemy, żeby oś X była etykietowana datami, to wpisujemy polecenia: > > bar(date(1:50),volume(1:50)) > > dateaxis( X,1) Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 32/44

33 Wizualizacja danych wykresy słupkowe Rysunek: Wykres liniowy ceny otwarcia. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 33/44

34 Wizualizacja danych wykresy OHLC Funkcja highlow pozwalającej przedstawić na jednym wykresie ceny najwyższe, najniższe, zamknięcia i otwarcia Taki wykres nazywamy wykresem Open-High-Low-Close chart (OHLC)) Ograniczymy się do 50 pierwszych notowań, przy większej liczbie danych wykres może stać się nieczytelny. > > highlow(high(1:50),low(1:50),close(1:50),open(1:50)) > > dateaxis( X,1, 20-Apr-1999 ) Trzeci argument funkcji dateaxis określa datę odpowiadającą pierwszemu notowaniu. Wykres ma postać szeregu pionowych odcinków. Każdy odcinek odpowiada danym z jednego dnia. Górny koniec odcinka to cena najwyższa, a dolny najniższa. Krótki poziomy znacznik z lewej strony odcinka odpowiada cenie otwarcia, a ten z prawej cenie zamknięcia. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 34/44

35 Wizualizacja danych wykresy OHLC Rysunek: Wykres typu Open-High-Low-Close Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 35/44

36 Wizualizacja danych wykresy świecowe Wykresy świecowe również pozwalają przedstawić te cztery ceny na jednym wykresie. Tworzymy je za pomocą funkcji candle. > > candle(high(1:50).low(1:50),close(1:50),open(1:50)) > > dateaxis( X,1, 20-Apr-1999 ) Na otrzymanym wykresie ponownie widzimy pionowe odcinki, na które nałożone zostały prostokąty. Znaczenie odcinków jest takie samo jak w przypadku wykresów typu OHLC, górny koniec to cena najwyższa, dolny najniższa. Dolne i górne krawędzie prostokątów oznaczają ceny otwarcia i zamknięcia. Jeżeli jest on wypełniony oznacza to, że cena akcji w ciągu dnia zmalała, jeżeli pusty to, że wzrosła. Takie wykresy pozwalają zorientować się jaka jest tendencja kursu akcji. Jeżeli np. widzimy długi ciąg pustych prostokątów, to akcje idą w górę. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 36/44

37 Wizualizacja danych wykresy świecowe Rysunek: Wykres świecowy Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 37/44

38 Wizualizacja danych wstęga Bollingera Nazwa pochodzi od nazwiska Johna Bollingera, który pierwszy zaczął stosować to narzędzie na początku lat 80. XX wieku. Wstęga Bollingera składa się z trzech wykresów (wstęg): wstęgi środkowej będącej n-okresową średnią ruchomą danych (MA), wstęgi górnej będącej k-krotnością n-okresowego odchylenia standardowego powyżej środkowej wstęgi (MA + kσ), wstęgi dolnej będącej k-krotnością n-okresowego odchylenia standardowego poniżej środkowej wstęgi (MA kσ). Typowe wartości dla n i k to odpowiednio 20 i 2. n-okresowa średnia ruchoma to średnia arytmetyczna wartości z n ostatnich okresów. Na przykład dla ciągu (x k ) k=1,...,n i n = 5 średnią ruchomą obliczamy ze wzoru: MA 5 = x M 4 + x M 3 + x M 2 + x M 1 + x M 5 dla M = 5, 6, 7,..., N. Analogicznie definiujemy n-okresowe odchylenie standardowe. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 38/44

39 Wizualizacja danych wstęga Bollingera Do rysowania wstęgi Bollingera służy funkcja bolling. Przyjmuje ona dwa obowiązkowe parametry: wektor z danymi i krotność średniej. > > bolling(close(1:250),20) > > dateaxis( x,1, 20-Apr-1999 Na wykresie widzimy 4 krzywe. Ta najbardziej postrzępiona to wykres ceny zamknięcia, ta najbardziej gładka to wstęga środkowa czyli średnia ruchoma. Dwie pozostałe to wstęgi górna i dolna. Widzimy, że wykres średniej ruchomej powoduje wygładzenie wykresu cen, pokazuje ogólną tendencję, pomijając okresowe wahania. Zauważmy też, że wszelkie ekstrema są przesunięte w prawo w stosunku do wykresu danych. Sposób liczenia średniej ruchomej powoduje, że jest ona opóźniona w stosunku do danych wejściowych. Odległość między wstęgą górną i dolną określa jak duża jest zmienność rynku. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 39/44

40 Wizualizacja danych wstęga Bollingera Rysunek: Wstega Bollingera Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 40/44

41 Szeregi czasowe Dane giełdowe, którymi zajmowaliśmy się w poprzedniej części skryptu, możemy traktować jako tzw. szeregi czasowe(ang. time series). Szeregiem czasowym nazywamy ciąg informacji uporządkowanych w czasie. Badaniem własności takich szeregów i prognozowaniem na ich podstawie zajmuje się analiza szeregów czasowych. Matlab zawiera szereg narzędzi służących do analizy i wizualizacji szeregów czasowych. Kiedyś tworzyły one osobny pakiet Financial Series Toolbox kilka lat temu zostały dołączone do Financial Toolbox. Omówimy tu tylko kilka podstawowych funkcji umożliwiających stworzenie szeregu czasowego i jego wizualizację. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 41/44

42 Szeregi czasowe W Matlabie istnieje specjalny typ danych reprezentujący szeregi czasowe, jest to tzw. financial time series object. Obiekty takie tworzymy za pomocą funkcji fints(czas,[dane1,dane2,...,danen], {etykieta1,etykieta2,...,etykietan}) Pierwszy parametr to wektor zawierający daty, drugi to tablica zawierająca kolejne serie danych (musimy podać przynajmniej jedną serię). Ostatni parametr jest opcjonalny, możemy tu określić etykiety serii danych. Utworzymy teraz szereg czasowy z wczytanych wcześniej danych giełdowych >> szereg = fints(date,[open, HIGH, LOW, CLOSE, VOLUME], { Open, High, Low, Close, Volume }) Do wizualizacji tak utworzonych szeregów czasowych służy funkcja chartfts > > chartfts(szereg) Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 42/44

43 Szeregi czasowe Funkcja ta wyświetla okno z osobnymi wykresami dla każdej serii danych (liniowe dla pierwszych czterech serii i słupkowy dla ostatniej). Kiedy wskazujemy kursorem dowolny punkt na wykresie, na dole okna pokazuje się data oraz odpowiadające jej wartości wszystkich serii danych. Możemy powiększyć dowolny fragment wykresu. Możemy też wyświetlić na jednym wykresie kilka serii danych. Matlab zawiera wiele innych narzędzi ułatwiających analizę finansowych szeregów czasowych. W szczególności warto zapoznać się z ftsgui graficznym interfejsem umożliwiającym analizę szeregów bez wpisywania poleceń z linii komend. Inne przydatne narzędzie to ftsttol. Pozwala ono tworzyć szeregi nie tylko z danych pochodzących ze zmiennych Matlaba czy z plików zewnętrznych. Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 43/44

44 Szeregi czasowe Rysunek: Okno programu chartfts Bartosz Ziemkiewicz Matematyka finansowa w pakiecie Matlab 44/44

Lekcja 1: Origin GUI GUI to Graficzny interfejs użytkownika (ang. GraphicalUserInterface) często nazywany też środowiskiem graficznym

Lekcja 1: Origin GUI GUI to Graficzny interfejs użytkownika (ang. GraphicalUserInterface) często nazywany też środowiskiem graficznym Lekcja 1: Origin GUI GUI to Graficzny interfejs użytkownika (ang. GraphicalUserInterface) często nazywany też środowiskiem graficznym jest to ogólne określenie sposobu prezentacji informacji przez komputer

Bardziej szczegółowo

Przy dokonywaniu analiz ekonomicznych, np. sprzedażowych, bardzo

Przy dokonywaniu analiz ekonomicznych, np. sprzedażowych, bardzo Sprawdź, jak możesz przewidzieć wartość sprzedaży w nadchodzących okresach Prognozowanie w Excelu Systemy informatyczne w zarządzaniu 13/01 Przy dokonywaniu analiz ekonomicznych, np. sprzedażowych, bardzo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r.

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. W systemie SZOI została wprowadzona nowa funkcjonalność umożliwiająca tworzenie graficznych harmonogramów pracy.

Bardziej szczegółowo

Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje

Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje Opracował: Zbigniew Rudnicki Powtórka z poprzedniego wykładu 2 1 Dokument, regiony, klawisze: Dokument Mathcada realizuje

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja Końcowa

Dokumentacja Końcowa Metody Sztucznej Inteligencji 2 Projekt Prognozowanie kierunku ruchu indeksów giełdowych na podstawie danych historycznych. Dokumentacja Końcowa Autorzy: Robert Wojciechowski Michał Denkiewicz Wstęp Celem

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum

Kadry Optivum, Płace Optivum Kadry Optivum, Płace Optivum Jak seryjnie przygotować wykazy absencji pracowników? W celu przygotowania pism zawierających wykazy nieobecności pracowników skorzystamy z mechanizmu Nowe wydruki seryjne.

Bardziej szczegółowo

Jak korzystać z Excela?

Jak korzystać z Excela? 1 Jak korzystać z Excela? 1. Dane liczbowe, wprowadzone (zaimportowane) do arkusza kalkulacyjnego w Excelu mogą przyjmować różne kategorie, np. ogólne, liczbowe, walutowe, księgowe, naukowe, itd. Jeśli

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Zastępstwa Optivum. Jak rozpocząć pracę z programem Zastępstwa Optivum w nowym roku szkolnym? Przewodnik. Zakładanie nowej księgi zastępstw

Zastępstwa Optivum. Jak rozpocząć pracę z programem Zastępstwa Optivum w nowym roku szkolnym? Przewodnik. Zakładanie nowej księgi zastępstw Zastępstwa Optivum Jak rozpocząć pracę z programem Zastępstwa Optivum w nowym roku szkolnym? Przewodnik Zanim zaczniemy posługiwać się programem w nowym roku szkolnym, musimy wykonać następujące czynności:

Bardziej szczegółowo

ROZPOCZĘCIE PRACY Z PLATFORMĄ INFRONT

ROZPOCZĘCIE PRACY Z PLATFORMĄ INFRONT ROZPOCZĘCIE PRACY Z PLATFORMĄ INFRONT Pierwszym krokiem jest uzyskanie dostępu do danych rynkowych w celu pobrania aktualnych notowań spółek. Możesz to zrobić wybierając opcję Preferencje z menu Narzędzia.

Bardziej szczegółowo

najlepszych trików Excelu

najlepszych trików Excelu 70 najlepszych trików W Excelu 70 najlepszych trików w Excelu Spis treści Formatowanie czytelne i przejrzyste zestawienia...3 Wyświetlanie tylko wartości dodatnich...3 Szybkie dopasowanie szerokości kolumny...3

Bardziej szczegółowo

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy 1 Podstawowym przeznaczeniem arkusza kalkulacyjnego jest najczęściej opracowanie danych liczbowych i prezentowanie ich formie graficznej. Ale formuła arkusza kalkulacyjnego jest na tyle elastyczna, że

Bardziej szczegółowo

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich.

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich. Tabele przestawne Tabela przestawna to narzędzie służące do tworzenia dynamicznych podsumowań list utworzonych w Excelu lub pobranych z zewnętrznych baz danych. Raporty tabeli przestawnej pozwalają na

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

WellCommerce Poradnik: Dodawanie języka i waluty. autor: Adrian Potępa (biuro@eclairsoaware.pl)

WellCommerce Poradnik: Dodawanie języka i waluty. autor: Adrian Potępa (biuro@eclairsoaware.pl) WellCommerce Poradnik: Dodawanie języka i waluty autor: Adrian Potępa (biuro@eclairsoaware.pl) 2 Spis treści Internet pozwala dziś sprzedawać i dokonywać zakupów na całym świecie, nie wychodząc przy tym

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Excel Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz.4 Slajd 1 Slajd 2 Najlepszym sposobem prezentacji danych jest prezentacja graficzna. Z pomocą wykresu

Bardziej szczegółowo

Jak rozpocząć pracę? Mapa

Jak rozpocząć pracę? Mapa Jak rozpocząć pracę? SWDE Manager jest aplikacją służącą do przeglądania graficznych i opisowych danych ewidencji gruntów i budynków zapisanych w formacie SWDE (.swd,.swg,.swde). Pracując w SWDE Managerze,

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

Al. Akacjowa 16A 53-134 Wrocław

Al. Akacjowa 16A 53-134 Wrocław Instrukcja użytkownika programu Internet-Lab 1 Spis treści 1. Co to jest Internet- Lab i dla kogo jest przeznaczony?... 3 2. Jak uruchomić program Internet-Lab?... 3 3. Jak poruszać się ę po programie?...

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Cz. 5. Tabulatory i inne funkcje edytora OpenOffice Writer Tabulatory umożliwiają wyrównanie tekstu do lewej, do prawej, do środka, do znaku dziesiętnego lub do

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowa programu INTERNET LAB-BIT

Instrukcja użytkowa programu INTERNET LAB-BIT Instrukcja użytkowa programu INTERNET LAB-BIT 1. Co to jest program INTERNET LAB-BIT i dla kogo jest przeznaczony? Program INTERNET LAB-BIT jest to program umożliwiający zdalne przeglądanie danych z laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej Instrukcja dla użytkowników 2 Informacje giełdowe Informacje giełdowe umożliwiają obserwację opóźnionych o co najmniej 15 minut notowań instrumentów finansowych

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Optivum. Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Projektowanie listy

Sekretariat Optivum. Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Projektowanie listy Sekretariat Optivum Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Program Sekretariat Optivum ma wbudowane różne edytory, które umożliwiają przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

Skanowanie OCR w aplikacji Kancelaria Komornika. Instrukcja dla użytkownika

Skanowanie OCR w aplikacji Kancelaria Komornika. Instrukcja dla użytkownika Skanowanie OCR w aplikacji Kancelaria Komornika Instrukcja dla użytkownika Spis treści 1. Zakładka Wyrażenia... 3 2. Zakładka Grupy wyrażeń... 5 3. Opcje Skanowania / OCR... 7 4. Rozpoznawanie Danych...

Bardziej szczegółowo

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej,

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej, Tworzenie wykresu do danych z tabeli zawierającej analizę rozwoju wyników sportowych w pływaniu stylem dowolnym na dystansie 100 m, zarejestrowanych podczas Igrzysk Olimpijskich na przestrzeni lat 1896-2012.

Bardziej szczegółowo

MS Excel. Podstawowe wiadomości

MS Excel. Podstawowe wiadomości MS Excel Podstawowe wiadomości Do czego służy arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny wykorzystywany jest tam gdzie wykonywana jest olbrzymia ilość żmudnych, powtarzających się według określonego schematu

Bardziej szczegółowo

Księgowość Optivum. Jak sporządzić rachunek zysków i strat? Definiowanie grup paragrafów obejmujących konkretne rodzaje kosztów

Księgowość Optivum. Jak sporządzić rachunek zysków i strat? Definiowanie grup paragrafów obejmujących konkretne rodzaje kosztów Księgowość Optivum Jak sporządzić rachunek zysków i strat? Utworzenie zestawienia Rachunek zysków i strat w programie Księgowość Optivum polega na wygenerowaniu zestawienia zgodnie z wprowadzoną przez

Bardziej szczegółowo

Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica

Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica 1. Zarządzanie danymi. Pierwszą czynnością w pracy z pakietem Statistica jest zazwyczaj wprowadzenie danych do arkusza. Oprócz możliwości

Bardziej szczegółowo

1.3. Tworzenie obiektów 3D. Rysunek 1.2. Dostępne opcje podręcznego menu dla zaznaczonego obiektu

1.3. Tworzenie obiektów 3D. Rysunek 1.2. Dostępne opcje podręcznego menu dla zaznaczonego obiektu 1. Edytor grafiki Draw 1.1. Okno programu Draw W bezpłatnym pakiecie OpenOffice zawarty jest program graficzny Draw (rysunek 1.1), wyposażony w liczne narzędzia do obróbki obiektów. Program możesz uruchomić,

Bardziej szczegółowo

Tabele przestawne tabelą przestawną. Sprzedawcy, Kwartały, Wartości. Dane/Raport tabeli przestawnej i wykresu przestawnego.

Tabele przestawne tabelą przestawną. Sprzedawcy, Kwartały, Wartości. Dane/Raport tabeli przestawnej i wykresu przestawnego. Tabele przestawne Niekiedy istnieje potrzeba dokonania podsumowania zawartości bazy danych w formie dodatkowej tabeli. Tabelę taką, podsumowującą wybrane pola bazy danych, nazywamy tabelą przestawną. Zasady

Bardziej szczegółowo

System imed24 Instrukcja Moduł Analizy i raporty

System imed24 Instrukcja Moduł Analizy i raporty System imed24 Instrukcja Moduł Analizy i raporty Instrukcja obowiązująca do wersji 1.8.0 Spis treści 1. Moduł Analizy i Raporty... 3 1.1. Okno główne modułu Analizy i raporty... 3 1.1.1. Lista szablonów

Bardziej szczegółowo

Diary przydatne polecenie. Korzystanie z funkcji wbudowanych i systemu pomocy on-line. Najczęstsze typy plików. diary nazwa_pliku

Diary przydatne polecenie. Korzystanie z funkcji wbudowanych i systemu pomocy on-line. Najczęstsze typy plików. diary nazwa_pliku Diary przydatne polecenie diary nazwa_pliku Polecenie to powoduje, że od tego momentu sesja MATLAB-a, tj. polecenia i teksty wysyłane na ekran (nie dotyczy grafiki) będą zapisywane w pliku o podanej nazwie.

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

Integracja z Subiekt GT

Integracja z Subiekt GT ` Integracja z Subiekt GT Zawartość Zakładanie podmiotu... 3 Aktywacja konta, InfoSfera... 5 Kontrola NIP... 7 Instalacja i konfiguracja oscgt... 9 Edycja kategorii w oscgt... 16 SubiektGT - Atrybuty...

Bardziej szczegółowo

Co to jest arkusz kalkulacyjny?

Co to jest arkusz kalkulacyjny? Co to jest arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny jest programem służącym do wykonywania obliczeń matematycznych. Za jego pomocą możemy również w czytelny sposób, wykonane obliczenia przedstawić w postaci

Bardziej szczegółowo

Tworzenie raportów. Ćwiczenie 1. Utwórz Autoraport przedstawiający tabelę Studenci. - 1 -

Tworzenie raportów. Ćwiczenie 1. Utwórz Autoraport przedstawiający tabelę Studenci. - 1 - - 1 - Tworzenie raportów 1. Wstęp Raporty-zawierają dane z tabel lub kwerend odpowiednio uporządkowane w pożądany przez użytkownika sposób. Raport jest wygodnym sposobem prezentacji danych w postaci wydrukowanej.

Bardziej szczegółowo

Przykłady zastosowań funkcji tekstowych w arkuszu kalkulacyjnym

Przykłady zastosowań funkcji tekstowych w arkuszu kalkulacyjnym S t r o n a 1 Bożena Ignatowska Przykłady zastosowań funkcji tekstowych w arkuszu kalkulacyjnym Wprowadzenie W artykule zostaną omówione zagadnienia związane z wykorzystaniem funkcji tekstowych w arkuszu

Bardziej szczegółowo

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych ASKOM i asix to zastrzeżone znaki firmy ASKOM Sp. z o. o., Gliwice. Inne występujące w tekście znaki firmowe

Bardziej szczegółowo

SKRYPTY. Zadanie: Wyznaczyć wartość wyrażenia arytmetycznego

SKRYPTY. Zadanie: Wyznaczyć wartość wyrażenia arytmetycznego 1 SKRYPTY Zadanie: Wyznaczyć wartość wyrażenia arytmetycznego z = 1 y + 1+ ( x + 2) 3 x 2 + x sin y y + 1 2 dla danych wartości x = 12.5 i y = 9.87. Zadanie to można rozwiązać: wpisując dane i wzór wyrażenia

Bardziej szczegółowo

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Przygotowany dokument można: wydrukować i oprawić, zapisać jako strona sieci Web i opublikować w Internecie przekonwertować na format PDF i udostępnić w postaci

Bardziej szczegółowo

RYSUNEK TECHNICZNY I GEOMETRIA WYKREŚLNA INSTRUKCJA DOM Z DRABINĄ I KOMINEM W 2D

RYSUNEK TECHNICZNY I GEOMETRIA WYKREŚLNA INSTRUKCJA DOM Z DRABINĄ I KOMINEM W 2D Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Zakład Informacji Przestrzennej Inżynieria Środowiska INSTRUKCJA KOMPUTEROWA z Rysunku technicznego i geometrii wykreślnej RYSUNEK TECHNICZNY

Bardziej szczegółowo

Finanse. Jak wykonać import listy płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse?

Finanse. Jak wykonać import listy płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse? Finanse Jak wykonać import listy płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse? Operacja importu list płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse przebiega w następujących krokach: 1. wybór

Bardziej szczegółowo

Excel 2007 PL. Pierwsza pomoc

Excel 2007 PL. Pierwsza pomoc . Pierwsza pomoc Autor: Bartosz Gajda ISBN: 978-83-246-1095-2 Format: A5, stron: 92 Kto w dzisiejszych zwariowanych czasach chcia³by traciæ cenne godziny na robienie papierowych sprawozdañ i zestawieñ?

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1

Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1 Wpisywanie tekstu Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1 Domyślnie, Mathcad traktuje wpisywany tekst jako wyrażenia matematyczne. Do trybu tekstowego można przejść na dwa sposoby: Zaczynając wpisywanie

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania. Laboratorium 4. Metody wymiany danych w systemach automatyki DDE

Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania. Laboratorium 4. Metody wymiany danych w systemach automatyki DDE Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania Laboratorium 4 Metody wymiany danych w systemach automatyki DDE 1 Wprowadzenie do DDE DDE (ang. Dynamic Data Exchange) - protokół wprowadzony w

Bardziej szczegółowo

Księgowość Optivum. Jak wykonać eksport danych z programu Księgowość Optivum do SIO?

Księgowość Optivum. Jak wykonać eksport danych z programu Księgowość Optivum do SIO? Księgowość Optivum Jak wykonać eksport danych z programu Księgowość Optivum do SIO? Program Księgowość Optivum eksportuje do systemu informacji oświatowej dane, którymi wypełniana jest tabela KO1 koszty.

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Zestawienie rocznych kosztów ogrzewania domów

Rys. 1. Zestawienie rocznych kosztów ogrzewania domów :: Trik 1. Wykres, w którym oś pozioma jest skalą wartości :: Trik 2. Automatyczne uzupełnianie pominiętych komórek :: Trik 3. Niestandardowe sortowanie wg 2 kluczy :: Trik 4. Przeliczanie miar za pomocą

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Wielkopolski system doradztwa. edukacyjno-zawodowego

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Wielkopolski system doradztwa. edukacyjno-zawodowego INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA DLA INSTYTUCJI RYNKU PRACY JAK KORZYSTAĆ Z MODUŁU ANALITYCZNEGO narzędzia informatycznego opracowanego w ramach projektu Wielkopolski system doradztwa edukacyjno-zawodowego Poznań,

Bardziej szczegółowo

Trik 1 Autorejestrowanie zmian dokonanych w obliczeniach

Trik 1 Autorejestrowanie zmian dokonanych w obliczeniach :: Trik 1. Autorejestrowanie zmian dokonanych w obliczeniach :: Trik 2. Czytelne formatowanie walutowe :: Trik 3. Optymalny układ wykresu punktowego :: Trik 4. Szybkie oznaczenie wszystkich komórek z formułami

Bardziej szczegółowo

BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy.

BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy. BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy. Do wprowadzania danych do tabel słuŝą formularze. Dlatego zanim przystąpimy do wypełniania danymi nowo utworzonych tabel, najpierw przygotujemy odpowiednie

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum. Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Kadry Optivum?

Kadry Optivum. Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Kadry Optivum? Kadry Optivum Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Kadry Optivum? Aby wyeksportować dane z programu Kadry Optivum do SIO, należy wykonać następujące czynności: 1. Pobrać i zainstalować najnowsze

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH R O Z D Z I A Ł 2 TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH Rozdział ten poświęcony będzie dokładnemu wyjaśnieniu, w jaki sposób działają polecenia służące do rysowania różnych obiektów oraz jak z nich korzystać.

Bardziej szczegółowo

Stosowanie, tworzenie i modyfikowanie stylów.

Stosowanie, tworzenie i modyfikowanie stylów. Stosowanie, tworzenie i modyfikowanie stylów. We wstążce Narzędzia główne umieszczone są style, dzięki którym w prosty sposób możemy zmieniać tekst i hurtowo modyfikować. Klikając kwadrat ze strzałką w

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 8 pawilon 119 tel. 0-22 853-48-56, 853-49-30, 607-98-95 fax 0-22 607-99-50 email: info@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 wersja 1.5 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ3

Bardziej szczegółowo

Tworzenie strony www - jako projektu z Mechaniki i budowy maszyn

Tworzenie strony www - jako projektu z Mechaniki i budowy maszyn Tworzenie strony www - jako projektu z Mechaniki i budowy maszyn Program do tworzenia projektu strony - Microsoft SharePoint Designer 2007 Kliknij > aby dowiedzieć się o nowej aplikacji do tworzenia stron

Bardziej szczegółowo

Księgowość Optivum. Jak sporządzić zestawienie zmian w funduszu jednostki?

Księgowość Optivum. Jak sporządzić zestawienie zmian w funduszu jednostki? Księgowość Optivum Jak sporządzić zestawienie zmian w funduszu jednostki? W zestawieniu zmian w funduszu jednostki wykazuje się zmiany funduszu w danym okresie sprawozdawczym, jakie nastąpiły w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników z systemem Windows Phone

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników z systemem Windows Phone Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej Instrukcja dla użytkowników z systemem Windows Phone INFORMACJE GIEŁDOWE INFORMACJE GIEŁDOWE umożliwiają obserwację opóźnionych o co najmniej 15 minut notowań instrumentów

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

KaŜdy z formularzy naleŝy podpiąć do usługi. Nazwa usługi moŝe pokrywać się z nazwą formularza, nie jest to jednak konieczne.

KaŜdy z formularzy naleŝy podpiąć do usługi. Nazwa usługi moŝe pokrywać się z nazwą formularza, nie jest to jednak konieczne. Dodawanie i poprawa wzorców formularza i wydruku moŝliwa jest przez osoby mające nadane odpowiednie uprawnienia w module Amin (Bazy/ Wzorce formularzy i Bazy/ Wzorce wydruków). Wzorce formularzy i wydruków

Bardziej szczegółowo

Trik 1 Wartości prognozowane bardziej czytelne na wykresie

Trik 1 Wartości prognozowane bardziej czytelne na wykresie :: Trik 1. Wartości prognozowane bardziej czytelne na wykresie :: Trik 2. Szybkie łączenie danych z 2 zestawień :: Trik 3. Problem z zaokrąglaniem kwot do pełnej złotówki :: Trik 4. Wyodrębnianie informacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Uzyskiwanie dostępu do konta GWAZY 3. Sekcje platformy 4. Informacje o platformie 5. Lista obserwowanych 5.

Spis treści: Uzyskiwanie dostępu do konta GWAZY 3. Sekcje platformy 4. Informacje o platformie 5. Lista obserwowanych 5. Spis treści: Uzyskiwanie dostępu do konta GWAZY 3 Sekcje platformy 4 Informacje o platformie 5 Lista obserwowanych 5 Obszar handlu 6 Metoda Classic 7 Otwarte inwestycje 9 Wiadomości 10 Sprawozdania 11

Bardziej szczegółowo

Windows Commander (WinCmd)

Windows Commander (WinCmd) Windows Commander (WinCmd) Windows Commander jest wygodnym i funkcjonalne narzędziem do zarządzania plikami. Stanowi on pewną konkurencję do Eksploratora Windows. Okno główne programu WinCmd składa się

Bardziej szczegółowo

Serwis Inwestycje Polbank24

Serwis Inwestycje Polbank24 Serwis Inwestycje Polbank24 Spis Treści: 1. Logowanie do Serwisu Inwestycje Polbank24...2 1.1. Logowanie do serwisu...2 1.2. Zmiana hasła...3 1.3. Wylogowanie...3 2. Aktualizacja danych...4 2.1. Rachunek

Bardziej szczegółowo

Andrzej Frydrych SWSPiZ 1/8

Andrzej Frydrych SWSPiZ 1/8 Kilka zasad: Czerwoną strzałką na zrzutach pokazuje w co warto kliknąć lub co zmieniłem oznacza kolejny wybierany element podczas poruszania się po menu Ustawienia strony: Menu PLIK (Rozwinąć żeby było

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Excela na lekcjach informatyki w gimnazjum ćwiczenia

Zastosowanie Excela na lekcjach informatyki w gimnazjum ćwiczenia Zastosowanie Excela na lekcjach informatyki w gimnazjum ćwiczenia Ćwiczenie 1 Do danych przedstawionych w tabeli zastosuj tzw. wykres kombinowany. Przyjmijmy, że klasa I a zostanie przedstawiona w postaci

Bardziej szczegółowo

Krok 2 Systemy transakcyjne

Krok 2 Systemy transakcyjne Krok 2 Systemy transakcyjne XTB-Trader Po zalogowaniu na rachunku konkursowym uzyskujemy pełną funkcjonalność platformy transakcyjnej. Przy pierwszym logowaniu ekran platformy wygląda jak na rysunku powyżej.

Bardziej szczegółowo

Wykresy. Lekcja 10. Strona 1 z 11

Wykresy. Lekcja 10. Strona 1 z 11 Lekcja Strona z Wykresy Wykresy tworzymy:. Z menu Insert Graph i następnie wybieramy rodzaj wykresu jaki chcemy utworzyć;. Z menu paska narzędziowego "Graph Toolbar" wybierając przycisk z odpowiednim wykresem;

Bardziej szczegółowo

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum Grażyna Koba Grafika komputerowa materiały dodatkowe do podręcznika Informatyka dla gimnazjum Rysunki i animacje w Edytorze postaci 1. Rysunek w Edytorze postaci Edytor postaci (rys. 1.) jest częścią programu

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

Płace Optivum. Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Płace Optivum? Przygotowanie pliku dla SIO w programie Płace Optivum

Płace Optivum. Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Płace Optivum? Przygotowanie pliku dla SIO w programie Płace Optivum Płace Optivum Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Płace Optivum? Aby wyeksportować dane z programu Płace Optivum do SIO, należy wykonać następujące czynności: 1. Pobrać i zainstalować najnowsze

Bardziej szczegółowo

Excel zadania sprawdzające 263

Excel zadania sprawdzające 263 Excel zadania sprawdzające 263 Przykładowe zadania do samodzielnego rozwiązania Zadanie 1 Wpisać dane i wykonać odpowiednie obliczenia. Wykorzystać wbudowane funkcje Excela: SUMA oraz ŚREDNIA. Sformatować

Bardziej szczegółowo

Maple i wykresy. 1.1 Najpierw należy się zalogować. Jak to zrobić zostało opisane w moim poprzednim tutorialu.

Maple i wykresy. 1.1 Najpierw należy się zalogować. Jak to zrobić zostało opisane w moim poprzednim tutorialu. Maple i wykresy 1 Program Maple 1.1 Najpierw należy się zalogować. Jak to zrobić zostało opisane w moim poprzednim tutorialu. 1.2 Uruchomienie programu Maple Uruchamiamy go, wpisując w konsoli maple, potwierdzając

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

CitiDirect Online Banking Eksport

CitiDirect Online Banking Eksport CitiDirect Online Banking Eksport CitiService Pomoc Techniczna CitiDirect Tel. 0 801 343 978, +48 (22) 690 15 21 Poniedziałek-piątek 8.00 17.00 Helpdesk.ebs@citi.com Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Tworzenie

Bardziej szczegółowo

MS Excel cz.1 funkcje zaawansowane

MS Excel cz.1 funkcje zaawansowane MS Excel cz.1 funkcje zaawansowane Spis zagadnień: Funkcje daty i czasu, dzięki którym możemy manipulować danymi typu data i czas i np. wstawić do arkusza aktualną datę. Funkcje warunkowe, które pozwalają

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Prezentacja i udostępnianie wyników sprzedaży drewna. Ver. 01

Prezentacja i udostępnianie wyników sprzedaży drewna. Ver. 01 Prezentacja i udostępnianie wyników sprzedaży drewna Ver. 01 Zespół zadaniowy do spraw budowy, utrzymania i rozwoju internetowego systemu sprzedaży drewna w Lasach Państwowych marzec 2013 A. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1 Moduł Mapy 2

Spis treści. 1 Moduł Mapy 2 Spis treści 1 Moduł Mapy 2 1.1 Elementy planu............................. 2 1.1.1 Interfejs widoku......................... 3 1.1.1.1 Panel sterujacy.................... 3 1.1.1.2 Suwak regulujacy przybliżenie...........

Bardziej szczegółowo

Moduł do importu wyciągów bankowych ver 1.3

Moduł do importu wyciągów bankowych ver 1.3 Moduł do importu wyciągów bankowych ver 1.3 Program służy do rozliczania rozrachunków oraz zamówień na podstawie wyciągu przelewów z banku. Uruchamia się go przez zaznaczenie dowolnego rozrachunku i wybranie

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Instrukcjaaktualizacji

Instrukcjaaktualizacji Instrukcja Instrukcjaaktualizacji aktualizacji oprogramowania oprogramowaniainpro InProBMS BMS SPIS TREŚCI 1. AKTUALIZACJA 3 1.1. ARCHIWIZACJA BAZY DANYCH...3 1.1.1. AUTOMATYCZNA...3 1.1.2. RĘCZNA...4

Bardziej szczegółowo

Arkusz Optivum. Jak eksportować do SIO dane z Arkusza Optivum?

Arkusz Optivum. Jak eksportować do SIO dane z Arkusza Optivum? Arkusz Optivum Jak eksportować do SIO dane z Arkusza Optivum? W celu eksportowania danych z Arkusza Optivum do SIO należy wykonać następujące czynności: 1. W programie Arkusz Optivum zaktualizować arkusz

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE WI-ET / IIT / ZTT. Instrukcja do zajęc laboratoryjnych nr 11 TECHNOLOGIE INFORMACYJNE

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE WI-ET / IIT / ZTT. Instrukcja do zajęc laboratoryjnych nr 11 TECHNOLOGIE INFORMACYJNE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE WI-ET / IIT / ZTT Instrukcja do zajęc laboratoryjnych nr 11 TECHNOLOGIE INFORMACYJNE I rok Kierunek Transport Temat: Funkcje daty, czasu, indeksowania oraz funkcje statystyczne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Pierwsze logowanie. Wygląd platformy po zalogowaniu. Składnianie zleceń. Widok nowego zlecenia na wykresie oraz w zakładce handel

Spis treści. Wstęp. Pierwsze logowanie. Wygląd platformy po zalogowaniu. Składnianie zleceń. Widok nowego zlecenia na wykresie oraz w zakładce handel Instrukcja obsługi Spis treści Wstęp 3 Pierwsze logowanie 4 Wygląd platformy po zalogowaniu 5 Składnianie zleceń 6 Widok nowego zlecenia na wykresie oraz w zakładce handel 7 Zamykanie i modyfikacja zlecenia

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Napędu robotów

Laboratorium Napędu robotów WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT MASZYN, NAPĘDÓW I POMIARÓW ELEKTRYCZNYCH Laboratorium Napędu robotów INS 5 Ploter frezująco grawerujący Lynx 6090F 1. OPIS PRZYCISKÓW NA PANELU STEROWANIA. Rys. 1. Przyciski

Bardziej szczegółowo

Świadectwa Optivum. Eksport danych uczniów w formacie SOU z przygotowanego pliku świadectw

Świadectwa Optivum. Eksport danych uczniów w formacie SOU z przygotowanego pliku świadectw Świadectwa Optivum Jak zmienić szablon świadectwa w pliku świadectw? W pliku świadectw przechowywany jest komplet informacji potrzebnych do wydrukowania świadectw określonej grupy osób, m.in.: dane osobowe

Bardziej szczegółowo

Praca w programie Power Draft

Praca w programie Power Draft Praca w programie Power Draft I. Przygotowanie foldera roboczego 1. Na ostatnim (alfabetycznie np. D) dysku komputera: - sprawdzić czy istnieje folder Geomat (jeŝeli nie proszę go utworzyć); - w folderze

Bardziej szczegółowo

Bazy danych kwerendy (moduł 5) 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5KW.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego

Bazy danych kwerendy (moduł 5) 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5KW.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego Bazy danych kwerendy (moduł 5) 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5KW.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego 2. Otwórz bazę (F:\M5KW) 3. Zapoznaj się ze strukturą bazy (tabele, relacje) 4. Wykorzystując

Bardziej szczegółowo

dolar tylko przed numerem wiersza, a następnie tylko przed literą kolumny.

dolar tylko przed numerem wiersza, a następnie tylko przed literą kolumny. Wskazówki do wykonania Ćwiczenia 0, przypomnienie (Excel 2007) Autor: dr Mariusz Giero 1. Pobieramy plik z linku przypomnienie. Należy obliczyć wartości w komórkach zaznaczonych żółtym kolorem. 2. Obliczenie

Bardziej szczegółowo

Szybka instrukcja tworzenia testów dla E-SPRAWDZIAN-2 programem e_kreator_2

Szybka instrukcja tworzenia testów dla E-SPRAWDZIAN-2 programem e_kreator_2 Szybka instrukcja tworzenia testów dla E-SPRAWDZIAN-2 programem e_kreator_2 Spis treści: 1. Tworzenie nowego testu. str 2...5 2. Odczyt raportów z wynikami. str 6...7 3. Edycja i modyfikacja testów zapisanych

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE KROKI W PROGRAMIE A D A

PIERWSZE KROKI W PROGRAMIE A D A PIERWSZE KROKI W PROGRAMIE A D A I. INSTALACJA PROGRAMU W celu dokonania instalacji programu należy umieścić dostarczoną płytę w napędzie CD/DVD i uruchomić znajdujący się tam plik ADA.EXE. Program automatycznie

Bardziej szczegółowo

WYSYŁKA EDEKLARACJI 2015

WYSYŁKA EDEKLARACJI 2015 WYSYŁKA EDEKLARACJI 2015 Instrukcja użytkownika Wersja [Stan] www.ergo.pl Spis treści 1. Wstęp... 5 2. Eksport danych z programu do systemu interaktywnych formularzy... 6 3. Wysyłka elektroniczna spod

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. importu dokumentów. z programu Fakt do programu Płatnik. oraz. przesyłania danych do ZUS. przy pomocy programu Płatnik

Instrukcja. importu dokumentów. z programu Fakt do programu Płatnik. oraz. przesyłania danych do ZUS. przy pomocy programu Płatnik Fakt Dystrybucja, Instrukcja z dnia 06.2010 Instrukcja importu dokumentów z programu Fakt do programu Płatnik oraz przesyłania danych do ZUS przy pomocy programu Płatnik 1/22 1 Eksport danych z Programu

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Arkusz Kalkulacyjny EXCEL praca z bazą danych

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Arkusz Kalkulacyjny EXCEL praca z bazą danych Arkusz Kalkulacyjny EXCEL praca z bazą danych Otwórz skoroszyt TIK Lista płac. W Arkuszu 1 wprowadź następujące dane: - w komórce A1 tekst: Uproszczona lista płac - w komórce B30 tekst: Podatek - w komórce

Bardziej szczegółowo