ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W RAMACH PROGRAMÓW WSPARCIA ŚRODKAMI UNII EUROPEJSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W RAMACH PROGRAMÓW WSPARCIA ŚRODKAMI UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1 dr Antoni Huczek Szkoła Wyższa im. B. Jańskiego w Krakowie ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W RAMACH PROGRAMÓW WSPARCIA ŚRODKAMI UNII EUROPEJSKIEJ Streszczenie: W artykule omówiono znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw w rozwoju lokalnym i regionalnym. Określono politykę Unii Europejskiej w stosunku do małych i średnich przedsiębiorstw. Ponadto przedstawiono zasady udzielania wsparcia tym przedsiębiorstwom. Słowa kluczowe: małe i średnie przedsiębiorstwa, rozwój przedsiębiorstwa, wsparcie rozwoju, środki unijne, programy wsparcia. Wstęp Począwszy od 1989 r. obserwuje się w Polsce wzmożony rozwój małych i średnich przedsiębiorstw. Dynamiczny rozwój tego sektora jest procesem transformacji gospodarczej połączony z liberalizacją i urynkowieniem, którego podstawą stała się prywatyzacja kapitałowa, likwidacyjna i założycielska. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP) nabierają coraz większego znaczenia w gospodarce krajów Unii Europejskiej, w tym w Polsce. 1. Uwarunkowania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw Sektor MSP stanowi podstawę przedsiębiorczości w Unii Europejskiej, ponieważ stanowi 99,8% wszystkich europejskich firm, dostarcza 67,1% miejsc pracy w sektorze prywatnym oraz zatrudnia ponad 80% pracowników w niektórych sektorach przemysłu (np. w sektorze produkcji wyrobów metalowych, budownictwa, meblarstwa) 114. Doświadczenie krajów o rozwiniętej gospodarce rynkowej wykazuje, iż rozwój sektora MSP jest konieczny w celu sprawnego funkcjonowania całej gospodarki i mechanizmów w niej zachodzących. Jego stymulujące oddziaływanie na gospodarkę wyraża się w dynamicznym reagowaniu na zmiany w otoczeniu, bowiem to mniejsze firmy są bardziej elastyczne względem nowych potrzeb oraz zmieniających się preferencji klientów. Ich liczba oraz potencjał jest jedną z ważnych miar oceny wzrostu gospodarczego kraju. Rozwój sektora MSP jest związany z uwarunkowaniami wynikającymi ze stanu gospodarki narodowej, jej struktury, kondycji ekonomicznej, możliwości finansowych państwa i samorządów oraz polityki gospodarczej. Zwiększenie udziału MSP w Polsce może stać się zarówno motorem 114 J. Pach, M. Solińska, Problem pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej, [w:] Z. Zioło, T. Rachwał (red.), Przedsiębiorczość w warunkach integracji europejskiej, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Kraków 2010, s

2 wzrostu gospodarczego, jak i istotnym czynnikiem zbliżającym nas do struktury gospodarczej rozwiniętych państw Unii Europejskiej. Rozwój sektora MSP w Polsce przebiegał w czterech podstawowych fazach. Pierwsza faza rozwoju, nazwana fazą wstępnego rozwoju przedsiębiorczości, rozpoczęła się jeszcze w okresie gospodarki centralnie planowanej, po wprowadzeniu korzystnych dla rozwoju przedsiębiorczości regulacji prawnych. Dotyczy to podejmowanych prób reformowania gospodarki w latach osiemdziesiątych. Zgodnie z założeniami programu reform, funkcjonowanie gospodarki miało być oparte na trzech filarach: samodzielnym przedsiębiorstwie, centralnym planowaniu i pośrednich narzędziach polityki gospodarczej. Na szczególne podkreślenie zasługuje ustawa o przedsiębiorstwie państwowym z 1981 roku, a także ustawy o podejmowaniu działalności gospodarczej oraz działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych z 1988 roku. Pomimo że reformy wprowadzane w latach osiemdziesiątych nie miały charakteru w pełni rynkowego (były zorientowane na parametryczny system zarządzania), poprawiały efektywność działania firm i przyczyniały się do wzrostu przedsiębiorczości. Kolejna faza, która miała miejsce po 1989 roku, charakteryzowała się dynamicznym rozwojem sektora. Zwiększała się wówczas zarówno liczba podmiotów MSP, jak i wzrastał ich udział w tworzeniu PKB. Przedsiębiorstwa powstawały w efekcie dwóch zasadniczych procesów: przez prywatyzację założycielską oraz prywatyzację przedsiębiorstw państwowych drogą kapitałową i likwidacyjną. W latach dynamika wzrostu liczby przedsiębiorstw sektora MSP była bardzo wysoka (nastąpił ponad dwukrotny wzrost liczby przedsiębiorstw w 1994 roku liczba przedsiębiorstw MSP przekroczyła 2 mln podmiotów) 115. Trzecią fazą był etap samoregulacji rynkowej, charakteryzujący się stabilizacją tempa wzrostu liczby przedsiębiorstw. Liczba przedsiębiorstw stale rosła, lecz tempo tego wzrostu było mniejsze niż przed 1995 rokiem. W latach nastąpiło wyhamowanie dynamiki liczby przedsiębiorstw, głównie za sprawą spadku liczby średniej wielkości tych firm. Przyczyn tej tendencji można upatrywać w spowolnieniu gospodarczym, jakie miało miejsce w tym okresie. Czwartą ważną fazą w rozwoju sektora MSP była akcesja Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku, rozpoczynająca fazę integracji przedsiębiorczości europejskiej. Po 2004 roku liczba przedsiębiorstw sektora MSP ponownie wzrosła, a w roku 2007 w porównaniu z rokiem 1999 liczba firm zwiększyła się blisko o 25%. Politykę Unii Europejskiej wobec sektora MSP można podzielić na następujące kategorie: zmniejszenie i upraszczanie obowiązków administracyjnych, podatkowych oraz w zakresie rachunkowości, mobilizacja państw członkowskich do modyfikowania prawa cywilnego i handlowego, programy wsparcia ze środków wspólnotowych. Doceniając rolę MSP w gospodarce, UE podjęła szereg działań zmierzających do umocnienia pozycji tego sektora na rynku. Docelowo miały zaowocować uzyskaniem przez MSP jak największych korzyści z procesu globalizacji gospodarki i tworzenia wspólnego rynku europejskiego poprzez system informacji gospodarczej, 115 Tamże, s

3 promowanie współdziałania pomiędzy przedsiębiorstwami, pomoc finansową i inne inicjatywy 116. Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej pojawiła się nowa forma finansowania przedsiębiorstw. Ponieważ polityka Unii Europejskiej uznaje MSP za priorytetowe dla gospodarki, stały się one jednym z głównych beneficjentów pomocy strukturalnej. Podstawowe zasady korzystania z funduszy unijnych: Rozdysponowanie środków odbywa się zazwyczaj w wyniku konkursu projektów ogłaszanego przez instytucję wdrażającą. Wnioskodawca, który uzyskuje pomoc, otrzymuje bezzwrotną dotację. Dotacja wypłacana jest zazwyczaj jako refundacja części lub w niektórych przypadkach całości poniesionych wydatków. W każdym programie określa się listę tzw. wydatków kwalifikowanych, które są refundowane ze środków funduszy strukturalnych. Zazwyczaj finansowanie projektu uwzględnia tzw. montaż finansowy, złożony ze środków funduszy strukturalnych oraz ze środków własnych realizującego 117. W dzisiejszych czasach zasadą działania nowoczesnego małego i średniego przedsiębiorstwa jest zorientowanie na przedsiębiorczość i konkurencyjność, które cechują myślenie perspektywiczne i postrzeganie zmian na rynku i w całym regionie jako okazji do rozwoju. Zarządzając małą lub średnią firmą, należy szybko reagować na: potrzeby rynku, konsumentów, działanie konkurencji i zmiany w otoczeniu. Ponadto bardzo ważne jest nowoczesne podejście do kwestii ekologicznych. Największą bowiem szansę na sukces mają te firmy, które starają się być najlepsze nie tylko w zakresie marketingu, jakości oraz technologii, ale także w zakresie ochrony środowiska. Przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej prowadzą politykę bezpieczeństwa, oznaczającą eliminowanie sytuacji awaryjnych i zagrożeń środowiska naturalnego. M. Strużycki podkreśla znaczenie problematyki ekologicznej w zarządzaniu prezentowane w tzw. zasadach i kierunkach zarządzania europejskiego, w którym znaczący udział mają mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. Jednym z celów zarządzania europejskiego jest odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstwa za grupy osób zatrudnionych, wpływ na rozwój regionu, w którym przedsiębiorstwo działa, a także za ochronę środowiska naturalnego 118. W założeniach działalności Unii Europejskiej istnieje zasada wyrównywania poziomu rozwoju jej wszystkich regionów. Szczególną rolę do spełnienia w zakresie rozwoju regionów mają MSP. Literatura naukowa wskazuje na dwa zasadnicze poziomy wsparcia polskich małych i średnich przedsiębiorstw: 1. Poziom wsparcia centralnego: 116 H.G. Adamkiewicz-Drwiło, Uwarunkowania rozwoju przedsiębiorczości. Determinanty i narzędzia zdobywania przewagi konkurencyjnej, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2007, s ; M.S. Bańka, F. Gołembski, Fundusze Unii Europejskiej jako instrument wsparcia konkurencyjności regionów oraz małych i średnich przedsiębiorstw, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2010, s A. Hess, Promocja małe i średnie przedsiębiorczości w Unii Europejskiej, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2007, s M. Strużycki, Przedsiębiorstwo. Rozwój. Region, Wyd. Difin, Warszawa 2011, s

4 uwarunkowania makroekonomiczne sprzyjające rozwojowi MSP i podmiotowa pomoc publiczna, dyrektywy UE sprzyjające rozwojowi MSP i fundusze strukturalne dla polskich MSP 2. Poziom wsparcia lokalnego: uwarunkowania lokalne sprzyjające rozwojowi MSP i podmiotowa pomoc publiczna (samorząd lokalny), lobbing na rzecz MSP i podmiotowe wsparcie merytoryczne i finansowe MSP (organizacje pozarządowe) 119. Skuteczna pomoc mająca na celu podniesienie konkurencyjności i przedsiębiorczości MSP na rynku krajowym i międzynarodowym wymaga, aby oprócz instrumentów polityki zmieniającej uwarunkowania zewnętrzne funkcjonowania MSP stosować również instrumenty specyficzne, skierowane jedynie do firm tego sektora, służące: poprawie zarządzania firmą i lepszemu wykorzystaniu zasobów ludzkich i kapitałowych, włączeniu we współpracę międzynarodową i nawiązywaniu kontaktów z kontrahentami zagranicznymi, zwłaszcza w ramach Unii Europejskiej, nawiązywaniu kontaktów kooperacyjnych z dużymi firmami, rozwojowi organizacyjnemu, technicznemu i technologicznemu poprzez inwestycje, zachęcaniu przedsiębiorców do organizowania się w grupy producenckie, dystrybucyjne oraz tworzeniu systemu kooperacji i podwykonawstwa, rozwojowi sieci handlowych i franchisingowych, poprawie konkurencyjności przez wdrażanie nowych technologii. 2. Przedsiębiorczość i konkurencyjność a rozwój regionu Rozwój regionalny (lokalny) określony bywa jako zharmonizowane i systematyczne działania prowadzone w społeczności regionalnej, rezultatem którego są działania służące zaspokajaniu potrzeb społecznych, przyczyniających się do ogólnego postępu. W szerokim ujęciu rozwój regionalny można rozpatrywać w trzech jego głównych płaszczyznach, tj. społecznej, ekologiczno-przestrzennej oraz gospodarczej 120. W. Kosiedowski podkreśla, że rozwój regionalny jest procesem wielowymiarowym, wybitnie heterogenicznym, co powoduje, że badanie jego jest trudne i wymaga przyjęcia założeń upraszczających. W związku z tym w studiach regionalnych problematyka rozwoju jest rozpatrywana bardzo rozmaicie: na różnych poziomach uogólnienia, w różnych przekrojach czasowych i przestrzennych, a także w odniesieniu do różnych dziedzin działalności społeczno-gospodarczej B. Filipiak, J. Ruszała, Instytucje otoczenia biznesu. Rozwój, wsparcie, instrumenty, Wyd. Difin, Warszawa 2009, s M. Kogut-Jaworska, Instrumenty interwencjonizmu lokalnego w stymulowaniu rozwoju gospodarczego, Wyd. CeDeWu, Warszawa 2008, s W. Kosiedowski, Samorząd terytorialny w procesie rozwoju regionalnego i lokalnego, Wyd. Dom Organizatora, Toruń 2005, s

5 Przedsiębiorczość i konkurencyjność regionu w stopniu przekraczającym przeciętny poziom są determinantami trwałego jego rozwoju. Przedsiębiorczość i konkurencyjność mogą być kształtowane przez różne czynniki i instrumenty. W tym kontekście podstawowe znaczenie ma występowanie w regionie sprzężeń zwrotnych między dawną i obecną przedsiębiorczością a konkurencyjnością ujmowaną ex post i ex ante, w szczególności: między społecznością regionalną i gospodarką regionalną w aspekcie przedsiębiorczości i konkurencyjności regionu, między tworzeniem w regionie nowych wartości, nowych rodzajów działalności i przedsiębiorstw a jego internacjonalizacją i wzrostem wymiany z otoczeniem w aspekcie dynamiki rozwoju. Przedsiębiorczość i konkurencyjność regionu w strategicznym ujęciu obejmuje przede wszystkim: tworzenie, rozwój i stymulowanie małego i średniego biznesu, przyciąganie, zachęcanie oraz napływ kapitału i przedsiębiorstw zagranicznych oraz bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Zakres pojęcia przedsiębiorczości i konkurencyjności należy odnieść do przedsiębiorczości trójsektorowej oraz konkurencyjności cenowej i pozacenowej. Podejście strategiczne do planowania rozwoju regionu z ujęciem na kształtowanie przedsiębiorczego i konkurencyjnego regionu oznacza formułowanie dwóch komplementarnych strategii rozwoju regionalnego, tj. strategii konkurencyjnej i strategii przedsiębiorczej. Strategia konkurencyjna rozwoju regionalnego to strategia wzmacniająca atrakcyjność regionu, jego siłę przyciągania ludzi, organizacji, zasobów itp. Natomiast strategia przedsiębiorcza rozwoju regionalnego to strategia polegająca na stymulowaniu procesów kreacyjnych, koncentrująca się na potencjale intelektualnym i inicjatywie społeczności lokalnych. A. Klasik twierdzi, że w podejściu strategicznym do studiów nad rozwojem regionalnym, prowadzonym w kontekście przedsiębiorczości i konkurencyjności regionów oraz kształtowania regionów przedsiębiorczych i konkurencyjnych, centralne miejsce zajmuje wizja strategiczna regionu. To wizjonerskie przywództwo regionalne oraz kreatywne i atrakcyjne środowiska przesądzają o tym, na ile regiony mają szanse stać się i stają się faktycznie obszarami przedsiębiorczymi i konkurencyjnymi 122. Przedsiębiorczość jako aktywność konkretnych osób (w organizacji, gminie, regionie) może być postrzegana jako proces realizacji przedsięwzięcia obejmujący: dostrzeżenie okazji do wykorzystania, decyzję o jej wykorzystaniu i poniesieniu pewnego ryzyka, działania zarządcze często połączone z działaniami wykonawczymi, które powinny przynosić określone korzyści. Rdzeń większości definicji przedsiębiorczości stanowi osoba przedsiębiorcy wraz z jego cechami oraz procesy przedsiębiorczości. Często pojawiającym się w definicjach przedsiębiorczości wątkiem jest tworzenie organizacji 123. Podkreśla się, że [ ] natura przedsiębiorczości nie tkwi w kopiowaniu, odwzorcowaniu i 122 A. Klasik, Przedsiębiorczość i konkurencyjność a rozwój regionalny, Wyd. AE w Katowicach, Katowice 2006, s T. Piecuch, Przedsiębiorczość. Podstawy teoretyczne, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2010, s. 47; J. Targalski, A. Francik, Przedsiębiorczość i zarządzanie firmą, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2009, s ; T. Kraśnicka, Koncepcja rozwoju przedsiębiorczości ekonomicznej i pozaekonomicznej, Wyd. AE w Katowicach, Katowice 2006, s

6 naśladownictwie, ale zakłada tworzenie czegoś nowego, niesprawdzonego i niepowtarzalnego 124. Współcześnie przedsiębiorczość jest traktowana jako kategoria bardzo szeroka, obejmująca aspekty ekonomiczne, psychologiczne, technologiczne, kulturowe itp., niosąca ze sobą nowe postawy, zachowania i wartości. Pojęcie przedsiębiorczości odnosi się do różnych form aktywności ludzkiej, gdzie wymagana jest inicjatywa, inwencja czy też kreatywność. Odnosi się nie tylko do organizacji gospodarczej, ale także do innych uczestników życia społecznego: gospodarstw domowych, organizacji publicznych, administracyjnych i organizacji pozarządowych. W literaturze podkreśla się, że źródłem bogactwa regionów i ich rozwoju są przedsiębiorczy ludzie. A. Klasik pisze, że nowa przedsiębiorczość regionalna to tworzone przez kreatywne jednostki i zespoły, środowiska i społeczności, nowe rodzaje wartości ekonomicznej, innowacje technologiczne, nowe inwestycje, nowe organizacje i nowe rodzaje działalności, nowa wartość dodana 125. W prowadzeniu analizy rozwoju regionalnego należy uwzględnić mechanizm współdziałania podmiotów grupowanych w sektor prywatny, publiczny i społeczny. Możemy wtedy wyróżnić przedsiębiorczość biznesową, przedsiębiorczość publiczną oraz przedsiębiorczość społeczną. Literatura naukowa podkreśla, że w silnym związku zachodzącym między przedsiębiorczością a rozwojem regionalnym centralne miejsce przypada kapitałowi ludzkiemu regionu. W wyniku działania kapitału ludzkiego powstają i rozwijają się małe przedsiębiorstwa. Przedsiębiorcze jednostki, innowacyjne środowiska oraz przejawiające inicjatywę społeczności regionalne są zdolne do generowania trwałego i zrównoważonego rozwoju regionu. Współcześnie duże znaczenie w rozwoju regionu ma przedsiębiorczość intelektualna. Ważnym czynnikiem rozwoju MSP jest wzrost konkurencyjności regionu. W literaturze przedmiotu można spotkać wiele definicji konkurencyjności. Można spotkać pogląd, że przedsiębiorstwo jest konkurencyjne, gdy może osiągnąć i utrzymać przewagę konkurencyjną. Przewagę konkurencyjną rozumie się jako odpowiednio dopasowaną konfigurację składników potencjału konkurencyjnego umożliwiającego stworzenie skuteczniejszych narzędzi konkurowania niż te, którymi dysponują inne przedsiębiorstwa 126. Osiągnięcie trwałej przewagi konkurencyjnej pozwala wygrać rywalizację. Konkurencyjność regionów w dokumentach Unii Europejskiej jest pojmowana dwojako. Stanowi ona: 1. Zespół cech decydujących o atrakcyjności regionu z punktu widzenia lokowania w nim inwestycji i jako miejsca zamieszkania. 2. Wyraz przewagi technologicznej lub niższych cen produktów i usług wytworzonych w regionie, w porównaniu z analogicznymi produktami i usługami w innych regionach T. Piecuch, Przedsiębiorczość, s A. Klasik, Przedsiębiorczość i konkurencyjność, s J. Rokita, Zarządzanie strategiczne. Tworzenie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej, PWN, Warszawa 2005, s ; M. Gorynia, E. Łaźniewska, Kompendium wiedzy o konkurencyjności, PWN, Warszawa 2009, s R. Broszkiewicz i in., Identyfikacja pojęć kluczowych, [w:] A. Klasik, Przedsiębiorczość i konkurencyjność, s

7 W badaniu związku między konkurencyjnością a rozwojem wygodnie jest posłużyć się koncepcją konkurencyjności wywodzącą się z idei atrakcyjności. Atrakcyjność regionu należy pojmować jako zespół przewag lokalizacyjnych, dopasowanie podaży zasobów regionu do potrzeb przedsiębiorstw i mieszkańców i jako zdolność przyciągania inwestorów. Konkurencyjność regionów określana jako ich atrakcyjność obiektywizuje sens tej kategorii, ponieważ wprowadza do oceny konkurencyjności regionów kryteria zewnętrzne. Od strony zewnętrznej region należy postrzegać jako sumę szans i korzyści uzyskiwanych przez użytkowników, a od strony wewnętrznej region zapewnia w różnym zakresie podaż czynników, stwarza klimat i prowadzi politykę w stosunku do biznesu oraz odpowiada na oczekiwania i potrzeby społeczne. Mocne strony regionu stanowią jego siłę przyciągania do osiedlania się w nim i utrzymywania na obszarze regionu przedsiębiorstw znajdujących się w stadium rozwoju, zapewniających jednocześnie mieszkańcom odpowiedni standard życia. Literatura naukowa wyraźnie podkreśla, że konkurencyjność staje się coraz bardziej czynnikiem rozwoju w ogóle, a rozwoju regionalnego w szczególności. Jeśli przedsiębiorczość regionu można uznać za warunek konieczny rozwoju regionalnego, to konkurencyjność jest warunkiem wystarczającym 128. Literatura naukowa analizując pojęcie konkurencyjności w ujęciu regionalnym, porównuje region z produktem o określonych cechach i walorach 129. W analizie konkurencyjności regionu zestawia się wybrane cechy, które są najistotniejsze dla beneficjenta. Z punktu widzenia działalności gospodarczej ważnymi wskaźnikami są: ekonomiczne uwarunkowania regionu (wartość produktu krajowego brutto generowanego w danym regionie, wydajność pracy, napływ kapitału zagranicznego, struktura gospodarki, otoczenie biznesu i inne), kapitał ludzki, działalność samorządów terytorialnych (m.in. warunki życia, zdolność innowacyjna regionu). 3. Pomoc Unii Europejskiej w rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw We wspólnotach europejskich już w latach siedemdziesiątych zaczęto dostrzegać wzrost znaczenia sektora MSP. Głównym powodem prowadzenia wspólnej polityki wobec MSP było przyjęcie programu budowy jednolitego rynku. W listopadzie 1986 r. Rada Wspólnot Europejskich przyjęła program działania na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw. Przyjęcie programu uznawane jest za początek kształtowania wspólnej (wspólnotowej) polityki MSP. Pomoc UE dla rozwoju MSP w Polsce, określona w latach w programie PHARE oraz SAPARD, wprowadzona została przez Polską Agencję Rozwoju Regionalnego, a następnie przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości 130. Założenia wspólnotowej polityki wobec małych i średnich przedsiębiorstw wyrażane są w wielu unijnych dokumentach. Jednym z nich jest Europejska Karta Małych Przedsiębiorstw (European Charter for Small Enterprises), przyjęta w 128 A. Klasik, Przedsiębiorczość a konkurencyjność, s M. Gorynia, E. Łaźniewska, Kompendium wiedzy o konkurencyjności, Wyd. PWN, Warszawa 2009, s E. Małuszyńska, B. Gruchman, Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej, Wyd. PWN, Warszawa 2005, s

8 czerwcu 2000 r. na spotkaniu Rady Europejskiej w Portugalii. Określa ona główne zasady polityki UE wobec małych i średnich przedsiębiorstw na najbliższe lata. Unia wspiera konkurencyjność przedsiębiorstw i usługi wsparcia dla przedsiębiorstw w ramach kilku programów, z których najistotniejsze są: 1. IV Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości (początkowo obejmujący okres , a następnie przedłużony do końca 2006 roku). 2. Siódmy Program Ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7PR). 3. Program ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji (CIP). 4. Program Wspierania Biznesu. IV Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości 131 to program będący kontynuacją inicjatywy unijnej III Wieloletniego Programu dla MSP. Nowy IV Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości skupia się na następujących celach: wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw, rozwijanie działań innowacyjnych oraz upowszechnianie technologii informatycznych, zharmonizowanie sieci wspierania biznesu, w szczególności ośrodków Euro Info, upraszczanie administracyjnych i prawnych warunków działania przedsiębiorstw, promowanie przedsiębiorczości jako cennej umiejętności życiowej, poprawa dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do finansowania. W ramach instrumentów służących poprawie dostępu MSP do finansowania znajduje się m.in. Program Rozwoju Poręczeń. Obejmuje on cztery rodzaje gwarancji: gwarancje wzajemne, mikrokredyty, Equity Guarantees, pożyczki gwarantowane (na zakup sprzętu IT, oprogramowania oraz przeprowadzenia szkoleń promujących korzystanie z Internetu) 132. Szczególną rolę w realizacji kolejnych Wieloletnich Programów odgrywa sieć Centrów Euro Info. W odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw centra te nie tylko udzielają informacji, lecz także wspomagają je w procesie integrowania się z jednolitym rynkiem europejskim. Stanowią ponadto płaszczyznę nawiązywania kontaktów handlowych oraz organizują wyjazdy na targi. Przedsiębiorcy mogą w nich otrzymać dane dotyczące przetargów, dostępnych ofert współpracy, prawodawstwa krajów członkowskich Unii Europejskiej itp. Kolejnym programem przeznaczonym głównie dla MSP jest Siódmy Program Ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego (poprzednią edycją tego programu był Szósty Program Ramowy ds. badań naukowych, rozwoju technologicznego i prezentacji obowiązujący w latach , określany skrótem 131 Dokument dostępny na: 132 A. Skowronek-Mielczarek, Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania, C.H. Beck, Warszawa 2007, s

9 6 PR). 7 PR natomiast będzie obowiązywał w latach , jest to więc program siedmioletni, o budżecie wynoszącym prawie 54 miliardów euro, co przy obecnych kosztach stanowi wzrost o około 63% w porównaniu z 6 PR. W ramach 7 PR można wyróżnić następujące cele 133 : wspieranie współpracy ponadnarodowej w zakresie badań i technologii, zwiększenie dynamizmu, kreatywności i doskonałości europejskich badań naukowych w pionierskich dziedzinach nauki, wzmocnienie potencjału ludzkiego w zakresie badań i technologii (poprzez zapewnienie lepszej edukacji i szkoleń, zapewnienie dostępu do potencjału i infrastruktury badawczej itp.), zintensyfikowanie dialogu między światem nauki i społeczeństwem w Europie, wspieranie szerokiego stosowania rezultatów i rozpowszechniania wiedzy uzyskanej w wyniku działalności badawczej, finansowej ze środków publicznych. Niezwykle ważnym programem, z którego (pośrednio) mogą korzystać przedsiębiorcy sektora MSP, jest także Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji (Competitiveness and Innovation Framework Programme CIP), który służy realizacji Strategii Lizbońskiej. CIP, ustanowiony 24 października 2006 r. Decyzją Nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, przewiduje działania wspierające innowacyjność (włącznie z ekoinnowacjami), poprawę dostępu do finansowania oraz usprawnienie świadczenia usług okołobiznesowych w regionach. Program ten ma następujące cele: zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw, w szczególności MSP, promowanie wszelkich form innowacji, w tym innowacji ekologicznych, przyspieszenie tworzenia trwałego, konkurencyjnego, innowacyjnego społeczeństwa informacyjnego o charakterze integrującym, promowanie efektywności energetycznej oraz odnawialnych źródeł energii we wszystkich sektorach, w tym w sektorze transportu 134. Kolejnym niezwykle istotnym programem unijnym jest Program Wspierania Biznesu. Oferuje on pomoc organizacjom przedsiębiorców krajów Europy Środkowo- Wschodniej. Program ten składa się z 4 części 135 : Wspieranie organizacji reprezentujących przedsiębiorców oraz wspieranie firm branżowych (poprzez pomoc techniczną w zakresie organizacji, promocji, wdrażaniu sieci lub narzędzi informatycznych, organizacji szkoleń. Wspieranie działań podejmowanych w sektorze tekstylnym w celu ułatwienia współpracy z firmami unijnymi tego sektora oraz dostosowania się do wymogów Wspólnoty. 133 Oficjalny portal internetowy 7 Programu Ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego, 134 Decyzja nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. ustanawiająca Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji ( ), art A. Skowronek-Mielczarek, Małe i średnie, s

10 Wspieranie organizacji reprezentujących sektor rolniczy spółdzielni rolniczych oraz innych organizacji rolników, świadczenie usług informacyjno-doradczych na rzecz tych organizacji. Wspieranie instytucji zajmujących się problematyką własności przemysłowej. Odrębną natomiast formę wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw stanowią fundusze strukturalne. Jest to zdecydowanie najlepiej znana przez polskich przedsiębiorców możliwość otrzymania wsparcia. Fundusze strukturalne to bardzo popularne wśród przedsiębiorców źródło wsparcia. Lata to pierwszy okres, w którym Polska korzystała ze środków funduszy strukturalnych i Funduszy Spójności stycznia 2007 r. rozpoczął się kolejny, wieloletni okres realizacji polityki spójności z wykorzystaniem funduszy Unii Europejskiej. Polska w latach będzie największym beneficjentem europejskiej polityki spójności, otrzymując łącznie 67 mld euro. Łącznie transfery dla Polski będą stanowić ponad 20% wszystkich środków finansowych przeznaczonych z budżetu UE na realizację polityki spójności. To o wiele więcej niż Polska otrzymała w poprzednich latach. W okresie programowania w latach istniały cztery fundusze strukturalne: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny, Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (funduszem strukturalnym jest tylko sekcja orientacji), Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa. Z kolei w perspektywie finansowej do funduszy strukturalnych zalicza się Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Europejski Fundusz Społeczny. Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej został zastąpiony Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Podobnie przestał istnieć Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa, w miejsce którego powstał Europejski Fundusz Rybacki. Polityka wsparcia sektora MSP, związana z wykorzystaniem funduszy strukturalnych, została zapisana w Narodowych Strategicznych Ramach Odniesienia na lata (NSRO). Z racji jednak specyfiki unijnej nomenklatury warto zaznaczyć, że nazwa Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia jest nazwą urzędową dokumentu określanego częściej mianem Narodowej Strategii Spójności (NSS). Jest to dokument strategiczny, określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata Celem strategicznym NSS jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, 136 Dodatkowo w tym okresie kończyła się realizacja programów finansowych z funduszu przedakcesyjnego Phare. 137 Informacje znajdują się na oficjalnych stronach funduszy strukturalnych oraz na stronie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego 57

11 zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej 138. Cel strategiczny osiągany będzie poprzez realizację horyzontalnych celów szczegółowych. Zgodnie z zapisami NSS celami horyzontalnymi są: poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej, budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski, podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym szczególnie sektora wytwórczego o wysokiej wartości dodanej oraz rozwój sektora usług, wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej i przestrzennej, wyrównywanie szans rozwojowych i wspomaganie zmian strukturalnych na obszarach wiejskich. Podział funduszy strukturalnych i Funduszy Spójności w Polsce w układzie poszczególnych programów operacyjnych przedstawia się następująco: Program Infrastruktura i Środowisko 41,9% całości środków (27,9 mld euro), 16 programów regionalnych 24,9% całości środków (16,6 mld euro), Program Kapitał Ludzki 14,6% całości środków (9,7 mld euro), Program Innowacyjna Gospodarka 12,4% całości środków (8,3 mld euro), Program Rozwój Polski Wschodniej 3,4% całości środków (2,3 mld euro), Program Pomoc Techniczna 0,8% całości środków (0,5 mld euro), Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (0,7 mld euro). Politykę rozwoju realizuje się przede wszystkim przy pomocy programów operacyjnych oraz strategii rozwoju kraju, strategii sektorowych oraz planów wykonawczych. Poza bardzo ważną kwestią alokacji finansowej, niezwykle istotna jest struktura dokumentów poszczególnych programów. Przedsiębiorcy, którzy planują ubiegać się o dofinansowanie, muszą wiedzieć, że poza głównym dokumentem, jakim jest Program Operacyjny, niezwykle ważny jest także dokument precyzujący zapisy programu o nazwie Uszczegółowienie Programu Operacyjnego, z tej racji, iż każdy program składa się z priorytetów, a priorytety z działań i poddziałań. Uszczegółowienie ma na celu doprecyzowanie kwestii, takich jak: możliwe do otrzymania kwoty dofinansowania, rodzaje projektów, na które można dotrzymać dofinansowanie itp. Należy obserwować priorytety zawarte w poszczególnych programach, jakie działania będą w nich realizowane, jakie ilości środków będą dostępne oraz jakie procedury kwalifikacyjne będą obejmować. Jest to szczególnie ważne z racji częstych zmian, jakie zachodzą w ramach programów. Ponadto każdy z programów oraz poszczególne ich priorytety mają często zupełnie odmienne kryteria i poziomy dofinansowania, dlatego też szczególnie ważne jest dokładne przemyślenie, do którego programu najlepiej wpisuje się projekt Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia , Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2007, s

12 Podejście Unii Europejskiej szczególnie do MSP obrazuje Europejska Karta Małych Przedsiębiorstw, która jest udokumentowaną deklaracją planowanej w tym obszarze strategii. Karta ta przyjmuje zasadę, że małe przedsiębiorstwa stanowią podstawę gospodarki europejskiej, powinny być postrzegane jako główne źródło innowacji i mają stanowić główną siłę napędową społecznej i lokalnej integracji w Europie. W Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw zdefiniowano zasady, których przestrzeganie ma prowadzić do osiągnięcia założonych celów: instytucje i przedstawiciele Unii Europejskiej powinni uznawać dynamiczne zdolności MSP do przystosowywania się do zmian zachodzących na rynku, należy podkreślać znaczenie MSP przy wspieraniu rozwoju regionalnego, przedsiębiorczość należy uznać za produktywną i wartościową umiejętność życiową na wszystkich szczeblach odpowiedzialności, niepowodzenia należy uznać za coś naturalnego i nieodłącznie towarzyszącego wszelkim inicjatywom, które nie są wolne od ryzyka, niepowodzenie traktuje się głównie w kontekście możliwości gromadzenia doświadczeń, uznaje się wartość wiedzy, zaangażowania i elastyczności w nowej gospodarce. Celem europejskiej polityki regionalnej w latach jest umocnienie solidarności UE poprzez dążenie do spójności gospodarczej i społecznej, zmniejszające różnice w poziomie rozwoju poszczególnych regionów. Podsumowanie Reasumując, należy stwierdzić, że głównym instrumentem finansowym wykorzystywanym przez Unię Europejską w celu wspomagania aktualnie funkcjonujących przedsiębiorstw oraz motywowania do tworzenia nowych przedsiębiorstw są fundusze strukturalne. Problematyka dotycząca funkcjonowania MSP, ich konkurencyjności i innowacyjności jest zabezpieczana poprzez Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata Należy podkreślić, iż dzięki uzyskaniu dostępu do europejskich funduszy strukturalnych wiele polskich firm miało możliwość rozbudowy i modernizacji, a co za tym idzie poprawy konkurencyjności. Bibliografia 1. Adamkiewicz-Drwiło H.G., Uwarunkowania rozwoju przedsiębiorczości. Determinanty i narzędzia zdobywania przewagi konkurencyjnej, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa Bańka M.S., Gołembski F., Fundusze Unii Europejskiej jako instrument wsparcia konkurencyjności regionów oraz małych i średnich przedsiębiorstw, Uniwersytet Warszawski, Warszawa M. Huczek, Wspieranie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw przez Unię Europejską na przykładzie Małopolski, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas, Zarządzanie, Zeszyt 2/2008, s

13 3. Broszkiewicz R. i in., Identyfikacja pojęć kluczowych, [w:] A. Klasik (red.), Przedsiębiorczość i konkurencyjność a rozwój regionalny, Wyd. AE w Katowicach, Katowice Decyzja nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. ustanawiająca Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji ( ), art Dokument dostępny na: pdf. 6. Filipiak B., Ruszała J., Instytucje otoczenia biznesu. Rozwój, wsparcie, instrumenty, Wyd. Difin, Warszawa Gorynia M., Łaźniewska E., Kompendium wiedzy o konkurencyjności, Wyd. PWN, Warszawa Hess A., Promocja małej i średniej przedsiębiorczości w Unii Europejskiej, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków Huczek M., Wspieranie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw przez Unię Europejską na przykładzie Małopolski, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas, Zarządzanie, Zeszyt 2/ Klasik A., Przedsiębiorczość i konkurencyjność a rozwój regionalny, Wyd. AE w Katowicach, Katowice Kogut-Jaworska M., Instrumenty interwencjonizmu lokalnego w stymulowaniu rozwoju gospodarczego, Wyd. CeDeWu, Warszawa Kosiedowski W., Samorząd terytorialny w procesie rozwoju regionalnego i lokalnego, Wyd. Dom Organizatora, Toruń Kraśnicka T., Koncepcja rozwoju przedsiębiorczości ekonomicznej i pozaekonomicznej, Wyd. AE w Katowicach, Katowice Małuszyńska E., Gruchman B., Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej, Wyd. PWN, Warszawa Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia , Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa Pach J., Solińska M., Problem pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej, [w:] Z. Zioło, T. Rachwał (red.), Przedsiębiorczość w warunkach integracji europejskiej, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Kraków Piecuch T., Przedsiębiorczość. Podstawy teoretyczne, Wyd. C.H. Beck, Warszawa Rokita J., Zarządzanie strategiczne. Tworzenie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej, PWN, Warszawa Skowronek-Mielczarek A., Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania, C.H. Beck, Warszawa Strużycki M., Przedsiębiorstwo. Rozwój. Region, Wyd. Difin, Warszawa Targalski J., Francik A., Przedsiębiorczość i zarządzanie firmą, Wyd. C.H. Beck, Warszawa DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES UNDER THE SUPPORT OF EUROPEAN UNION FUNDS Summary: The role of small and medium-sized companies in the local and regional devolopment is discussed in the article. It presents The European Union policy concerning small and medium-sized companies. Moreover, it shows the principles of granting the support for the companies. Key words: small and medium enterprises, development of the company, support the development, EU funds, support programs 60

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W KAPITAŁ LUDZKI AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING

Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W KAPITAŁ LUDZKI AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING UNIJNE INWESTYCJE W JAK ZWIĘKSZYĆ EFEKTYWNOŚĆ ZARZĄDZANIA KADRAMI Z WYKORZYSTANIEM FUNDUSZY UE? JAKIE

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie. Krok po kroku do sukcesu. Dorota Szkudlarek

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie. Krok po kroku do sukcesu. Dorota Szkudlarek Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Krok po kroku do sukcesu Dorota Szkudlarek Sieć Punktów Funduszy Europejskich w całej Polsce Projekt System informacji o Funduszach Europejskich Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME 25 czerwca 2015 r. Wsparcie pozafinansowe i instrumenty finansowe 2014-2020 1. Poziom krajowy: programy

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości

Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości 2010 Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości STRESZCZENIE Zamawiający: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Pańska 81/83

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Numer i nazwa priorytetu Oś Priorytetowa 2. Gospodarka regionalnej szansy Instytucja

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej Aleksander Bąkowski, Krajowy Punkt Kontaktowy 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej, koordynator programu Horyzontalne działania z udziałem MŚP oraz programu Badania i Innowacje Wspomaganie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Decyzja

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Cel główny WRPO 2014+: Poprawa konkurencyjności i spójności województwa Alokacja

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne na innowacyjne projekty

Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotychczas głównym źródłem finansowania działalności B+R były środki własne przedsiębiorców. Jednak z upływem czasu potencjał innowacyjnych projektów badawczych został

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917)

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917) USTAWA z dnia 27 sierpnia 2009 r. O

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

"Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych

Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych "Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Cel główny WRPO 2014+: Poprawa konkurencyjności i spójności województwa Alokacja środków

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

NSS. Programy pomocowe (operacyjne)

NSS. Programy pomocowe (operacyjne) Możliwości wsparcia Startup-ów z funduszy Unii Europejskiej Anna Widelska Maciej Wiśniewski Branżowy Punkt Kontaktowy dla IT NSS Narodowa Strategia Spójności Programy pomocowe (operacyjne) Program Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo