KSZTAŁTOWANIE U SWOICH ZAWODNIKÓW ORAZ U SIEBIE INTEGRALNEJ POSTAWY OPTYMALNEJ GOTOWOŚCI STARTOWEJ (IPOGS) Warszawa, maja, czerwca 2011

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KSZTAŁTOWANIE U SWOICH ZAWODNIKÓW ORAZ U SIEBIE INTEGRALNEJ POSTAWY OPTYMALNEJ GOTOWOŚCI STARTOWEJ (IPOGS) Warszawa, 28-29 maja, 11-12 czerwca 2011"

Transkrypt

1 KSZTAŁTOWANIE U SWOICH ZAWODNIKÓW ORAZ U SIEBIE INTEGRALNEJ POSTAWY OPTYMALNEJ GOTOWOŚCI STARTOWEJ (IPOGS) Warszawa, maja, czerwca 2011

2 Spis Treści: I. Kształtowanie integralnej postawy optymalnej gotowości startowej IPOGS II. III. Dr Marek Graczyk Rozgrzewka kinezjologiczna gym brain. wg Paula Dennisona, w adaptacji sportowej Marka Graczyka Praktyczne zasady budowania osobowości fightera. Jak poznać i pokonać swój lęk przed porażką dr Beata Mieńkowska i mgr Małgorzata Krasuska IV. How to motivate athletes in either a positive or negative way? prof. Richard Gordin V. What is the role of the coach and the role of the athlete and how should they cooperate? prof. Richard Gordin VI. Communicating Difficult Decisions to Athletes VII. prof. Richard Gordin Trening mentalny mgr Marcin Kwiatkowski str.5 str.20 str.24 str.27 str.28 str.29 str.31

3 I. KSZTAŁTOWNIE INTEGRALNEJ POSTAWY OPTYMALNEJ GOTOWOŚCI STARTOWEJ IPOGS Opracowanie: dr Marek Graczyk 1. Analiza psychologiczna sytuacji startowej sportowca (wykład) Celem prezentacji nie jest pogłębianie dyskusji na temat kondycji polskiego sportu, czy też szukanie przyczyn porażek występu Polaków podczas głównych zawodów. Pragniemy jedynie zwrócić uwagę, na rolę mentalnego przygotowania zawodnika na poziomie mistrzowskim oraz jego praktycznych aspektów i wykorzystanie ich w wieloletnim treningu. Każdy sportowiec musi być gotowy do podjęcia walki sportowej by ją wygrać. Lepsze zrozumienie procesów przedstartowych i startowych, jakie przeżywa zawodnik pozwoli szkoleniowcom zoptymalizować ich metodykę zajęć oraz lepiej dostosować środki treningowe do predyspozycji i możliwości psychofizycznych sportowca uwarunkowanych różnicami indywidualnymi, czego efektem i weryfikacją muszą być, wcześniej czy później lepsze wyniki polskich sportowców na głównych imprezach międzynarodowych. Sport kwalifikowany na poziomie mistrzowskim jest swoistym poligonem ludzkich możliwości we wszystkich aspektach: fizycznych, psychicznych, fizjologicznych i technicznych (Graczyk, Pęczak, 2004). Specyfiką tej działalności jest występ publiczny, a więc sytuacja facylitacji społecznej, w której, ze względu na obserwację i ocenę przez innych, zadania subiektywnie i obiektywnie łatwe wykonujemy lepiej a trudne gorzej. Trening sportowy ma m.in. sprawić, że zadanie, które ma wykonać zawodnik, przynajmniej w subiektywnym odczuciu jest traktowane przez niego jako łatwe. Sytuacja startowa jest więc najtrudniejszą sytuacją z obszaru sytuacji asertywnych, gdzie zachowanie zawodnika sprowadza się do obrony jego praw czyli prawa do zwycięstwa. Ze względu na bezpośrednie zagrożenie ja (ego) psychicznego dochodzi wówczas do uruchomienia mechanizmów obronnych takich samych jak, podczas zagrożenia fizycznego. Dlatego sytuacja startowa od strony obciążenia psychofizycznego, porównywalna jest do sytuacji działań wojennych, aktów terrorystycznych czy klęsk żywiołowych. (Graczyk, 2005, 2007). Sytuacja facylitacji społecznej sprawia więc, że sportowiec funkcjonuje jako jedność psychofizyczna. Stąd w sporcie, szczególnie na poziomie mistrzowskim, błędem jest dzielenie zawodnika na to co somatyczne, psychiczne, fizjologiczne czy motoryczne. W sytuacji facylitacji społecznej jaką jest sytuacja startowa, sportowiec funkcjonuje jako całość (gestalt), w której głównym sterownikiem mechanizmów jego zachowania jest psychika. Stąd wszelkie procesy startowe należy poprzedzić przedrostkiem psycho-,: psychofizjologia, psychomotoryka, psychosomatyka, psychoimmunologia itd. (Graczyk 2009). Olimpijczycy są w swojej dyscyplinie wybitnymi sportowcami, którzy do występu w Igrzyskach przeszli szereg bardzo trudnych ale w danym dniu tylko jeden z nich może być 5

4 zwycięzcą. W obliczu presji startowej nie różnią się zasadniczo pomiędzy sobą poziomem wytrenowania ale różnią się zdolnością do podejmowania trafnych decyzji oraz kontrolowania emocji. Aby dokładniej zrozumieć zagadnienie emocjonalności, należy wspomnieć o układzie limbicznym - zespole struktur korowych i podkorowych mózgu, biorącym udział w regulacji zachowań emocjonalnych. Jest on istotny dla procesu zapamiętywania oraz motywacji danego osobnika, a także dla procesu decyzyjnego. Bierze również udział w koordynacji czynności układu somatycznego i autonomicznego. Wydaje się, że aby zawodnik stojący na starcie mógł pokazać 100 % swojego przygotowania fizycznego musi być również przygotowany w 100 % pod względem psychicznym. Podstawa to trening. Jeśli uda się wykonać istotne założenia, przy okazji nie szwankuje zdrowie, człowiek jest mocny psychicznie i potrafi wytrzymać napięcie i stres, ma dobre nastawienie, to może myśleć o wysokich celach. ( Nasz Dziennik , s. 22) Anna Jesień, brązowa medalistka Mistrzostw Świata w 2007 roku w Osace na dystansie 400 m przez płotki, o kluczu do sukcesu. Przygotowanie psychiczne związane jest z ukształtowaniem Integralnej Postawy Optymalnej Gotowości Startowej (IPOGS). Postawa to względnie trwała organizacja elementów kognitywnych (myśli i procesy poznawcze), emocjonalnych (poziom aktywacji i motywacji) oraz behawioralnych (sprawność techniczno-taktyczna). IPOGS charakteryzuje się: lekkim pobudzeniem, podwyższeniem tonusu mięśniowego, lekką niecierpliwością i chęcią startu, orientacją zadaniową, kontrolą i myśleniem taktyczno-technicznym, pełną koncentracją uwagi na tu i teraz, czujnością i gotowością do ryzyka i walki sportowej, pewnością siebie i wiarą w swoje możliwości. I tylko wtedy kiedy jest odpowiednio zintegrowana pozwala sportowcowi osiągnąć stan najwyższej spójności czyli koherencji, nazywany również stanem flow (przepływu) czy peak performance (szczytowego osiągnięcia). W tym stanie zawodnik często uzyskuje stan transu, charakteryzującego się pełnym automatyzmem senso-motorycznym prowadzącym do osiągnięcia rekordu życiowego. Jest on wówczas przekonany, że jego umiejętności są odpowiednie do czekających go wyzwań, jego cała uwaga skupia się na tu i teraz, na nic nie czeka, niczego nie wyprzedza myślą, a wykonywana czynność, z trafnym wyborem i decyzją, daje takie zadowolenie, że chce się ją wykonywać dla niej samej, nawet jeżeli jest trudna lub niebezpieczna (Graczyk., Dworakowska 1996, Graczyk 2005, Kłodecka- Różalska 2007, Grycan 2007). Przepływ (flow), czyli stan optymalnego doświadczenia odnosi się także do koncepcji Mihaly ego Csikszentmihalyi ego (2005). Autor odwołuje się do przeżywanego niekiedy przez każdego człowieka stanu, kiedy to odczuwana jest pełna kontrola działania (slow moving) co ściśle wiąże się z odczuwaniem szczęścia.. Csikszenthmihaly (2005) zauważa, że: najlepsze chwile są wtedy, kiedy ciało i umysł napięte są do ostatecznych granic w dobrowolnym wysiłku, by wykonać coś trudnego i wartościowego. Owy stan, kiedy człowiek jest tak pogrążony w swoim zajęciu, że nic innego nie ma dla niego znaczenia, to doświadczenie na tyle satysfakcjonujące, że ludzie dążą, by je powtórzyć, nawet gdy odbywa się to dużym kosztem. 6

5 U szczytu ogromnego wysiłku...kiedy krew bije w twojej głowie, wszystko staje się jaśniejsze i bielsze, jakby zostały zapalone dodatkowe światła. W tym czasie masz przekonanie, że posiadasz moce, że urosły ci skrzydła. Nie ma innych tak znaczących chwil w życiu jak te białe chwile i będziesz pracował lata, aby doświadczyć ich jeszcze raz. /Jurij Własow/ Tak opisuje swój sukces Tomasz Majewski, złoty medalista Igrzysk Olimpijskich w Pekinie w 2008 roku w pchnięciu kulą: Najważniejsza jest głowa. Konkurs w Pekinie to pokazał. Wygrałem przede wszystkim dlatego, że wytrzymałem presję i mogłem pokazać, na co mnie stać, a oni nie mogli. Widziałem już wiele razy, jak perfekcyjnie przygotowani zawodnicy psuli konkursy, bo za bardzo się denerwowali. Ja jestem spokojnym człowiekiem i dlatego mam złoto. (Gazeta Wyborcza , s. 8) Kiedyś nie wytrzymywał presji startu osiągał gorsze wyniki, o czym świadczą jego wypowiedzi. Już dawno, właściwie od czterech lat, przestałem się kulą przejmować. Myślę, że jest to mistrzostwo, do którego trzeba dążyć. Pewnie byłbym w stanie nawet przeczytać książkę na stadionie w czasie konkursu. ( Gazeta Wyborcza , s. 3). Sportowiec zachowuje dystans wobec uprawianej dyscypliny sportowej obniżając tym samym presję (stres) psychofizyczny, co ułatwia mu uzyskanie IPOGS, jeśli jest to względnie trwała postawa lub stan flow, kiedy dotyczy jednej sytuacji bądź jej fragmentu. Z kolei poważnymi zagrożeniami w mobilizacji przedstartowej są zjawiska związane z tzw. fobią startową (fobia to silny niepokój istotnie zakłócający prawidłowe funkcjonowanie, w szczególności zadaniowe). Wyróżniamy tu stan hipermobilizacji, określanej jako gorączka startowa i będącej często pochodną przemotywowania oraz stan hipomobilizacji oznaczającej apatię startową wynikającą najczęściej z niewiary we własne siły lub oznaczającą znużenie spowodowane zbyt długim oczekiwaniem na start. (Graczyk 2005) Hipermobilizacji towarzyszą następujące objawy : a) wysokie tętno i rytm oddechowy. b) nadmierna potliwość, c) częstsze oddawanie moczu, d) zaburzenia żołądkowo-jelitowe, e) roztargnienie, f) natłok myśli, g) trudności z koncentracją, etc. Często przyczyna tkwi w zbyt silnej motywacji zawodnika, nadmiernym staraniu się. Jakoś nie mogłem zasnąć i w środku nocy wymyśliłem pewną kombinację ciosów. Postanowiłem od razu to sprawdzić. Zbiegłem do sali i zacząłem okładać gruszkę. Pobudziłem wszystkich. Trenerzy Stamm i Szydło próbowali mnie uspokajać, chyba sądzili, że coś nie w porządku: Jureczku, przestań, wróć do łóżka, rano poćwiczymy. A mnie po 7

6 prostu roznosiła energia. Nie sądzę, by któryś z obecnych kadrowiczów zrobił coś podobnego. ( Magazyn Olimpijski Nr 2/2008 s. 47). Kwestia ta dotyczy także osoby trenera co obrazuje poniższy fragment wywiadu z Bogdanem Wentą. Tak o hipermobilizacji wypowiada się Bogdan Wenta, trener reprezentacji Polski w piłkę ręczną, po wygraniu meczu grupowego z Brazylią (28:25), podczas Igrzysk Olimpijskich w Pekinie w 2008 roku: Napięcie jeszcze ze mnie nie zeszło. Wstaliśmy o 5:30, ale i tak czekało na nas sporo osób, by życzyć powodzenia. Nerwowość sprawiła, że chłopcy stali na boisku, nie bronili, nie trzymali rąk w górze. Potem się uspokoili. ( Przegląd Sportowy , s. P10). Należy wspomnieć, że do przerwy Polacy przegrywali 14:15. Natomiast hipomobilizacja, jest określana jako apatia startowa. Jej podłożem jest przeświadczenie o niskich szansach powodzenia w rywalizacji sportowej. Charakteryzuje się ona (Graczyk 2005): a) ospałością, b) ziewaniem, c) zwolnieniem tętna, d) zwolnieniem psychoruchowym, e) obniżeniem tonusu mięśniowego, f) zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, g) niewiarą we własne możliwości, h) nastawieniem rezygnacyjnym, i) ogólnym zniechęceniem. Oto wypowiedź Moniki Pyrek, zawodniczki, która w skoku o tyczce na Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie w 2008 roku zajęła 5 miejsce, a według opinii fachowców była kandydatką do medalu olimpijskiego: Nie potrafię obudzić w sobie agresji. Nie potrafię tak wybuchnąć, nagle skoczyć, uciec od złych myśli. ( Polska Dziennik Bałtycki , s. 34). Czy można opisać typowego sportowca ulegającego hiper- lub hipo- mobilizacji? Tak, można. Typy postaw startowych zostały szeroko opisane i sklasyfikowane pośród bogatej literatury przedmiotu. Najważniejszym jest to, że sportowiec, nawet sportowiec-amator, który lepiej się czuje na treningu niż podczas startu, jest osobą narażoną na fobie startowe. Sytuacja startowa wiąże się z ogromnym obciążeniem psychofizycznym, które wymaga od sportowca ogromnej odporności psychofizycznej. Poziom w sporcie wyczynowym jest dziś szalenie wyrównany i często o zdobyciu medalu decyduje czynnik psychiczny, a szczególnie ma to znaczenie gdzie, w chwili startu zawodnik musi być w optymalnej dyspozycji, aby zaprezentować najlepsze z możliwych wykonań. Niewątpliwie potrzebny jest 8

7 do tego trening umiejętności psychologicznych, które sprzyjają osiąganiu optymalnego stanu psychofizycznego, zwanego IPOGS. Po każdych letnich Igrzyskach Olimpijskich, zastanawiamy się czy naszych sportowców było stać na więcej? Wielu, szczególnie dziennikarzy, uważa że sportowy świat nam odjechał. Minęły lata fascynacji techniką sportową, przygotowaniem motorycznym, fizjologią sportową, biochemią, ogólnym wspomaganiem, żywieniem. To co niegdyś było nowatorskie, odkrywcze, pozwalało uzyskać przewagę nad konkurentem do medalu olimpijskiego, obecnie jest powszechnie stosowane i to nawet wśród ambitniejszych amatorów. Współczesny sport na poziomie mistrzowskim, znalazł kolejną niewykorzystaną niszę, która jest obecnie mocno eksploatowana trening psychologiczny i restytucję układu nerwowego tzw. Odnowę psychobiologiczną. Na podstawie Bilansu Olimpijskiego Pekin 2008 opracowanego przez Ministerstwo Sportu i Turystyki (Forum Trenera, MSiT, 1 (8)/2008, 6-23), możemy jednoznacznie stwierdzić, że rezerwy wynikowe tkwią głównie w zmianie modelu przygotowania do Igrzysk w okresie olimpiady czyli czteroleciu. Ten makrocykl szkoleniowy musi brać pod uwagę psychoedukację oraz wiedzę medyczną. Trening sportowy do Igrzysk w Londynie bezwzględnie powinien bazować na tzw. Integralnym Treningu Sportowym gdzie oprócz treningu czysto sportowego uwzględnia się umiejętności mentalne i odpowiednie nawyki zdrowotne. 9

8 2. Integralna postawa optymalnej gotowości startowej (warsztat) Celem warsztatu jest podniesienie poziomu umiejętności trenerów kadry narodowej i olimpijskiej w zakresie kształtowania u swoich zawodników oraz u siebie Integralnej Postawy Optymalnej Gotowości Startowej (IPOGS). Postawa taka integruje i harmonizuje: I. procesy poznawcze (kognitywne m.in. uwagę wykonawczą, myślenie operacyjne, pozytywny styl atrybucji czyli optymistyczny, korzystny styl wyjaśniania przyczyn porażek i sukcesów), II. procesy emocjonalno-motywacyjne (psychofizjologiczne m.in. psychoregulację i samokontrolę poziomu aktywacji, dodatnią oraz wewnętrzną motywację osiągnięć bazującą na wzbudzeniu potrzeby samorealizacji, transgresji i tendencji dążenia do sukcesu vs. motywacji ujemnej tj. wynikającej z obawy przed niepowodzeniem), III. procesy behawioralne (odnoszące się do zachowania asertywnego tj. związanego z obroną własnych praw do zwyciężania, prawidłowego funkcjonowania psychomotorycznego w sytuacji facylitacji społecznej czyli sytuacji występu publicznego, w którym sportowiec jest obserwowany i oceniany, podnoszenia jego samoakceptacji i samooceny tworzących adekwatne poczucie własnej skuteczności tzw. self afficacy, będące drugim po przygotowaniu sportowo-zdrowotnym warunkiem sine quanone osiągania sukcesów w sporcie. Ad. I Postawa ta jest charakterystyczna dla typu fightera (startowca) i bazuje na inteligencji agonistycznej (siła i odporność psychiczna) a także odpowiednio wysokiej inteligencji emocjonalnej czyli kompetencjach osobistych i społecznych. STYL ATRYBUCJI - STYL WYJAŚNIANIA PRZYCZYN PORAŻEK I SUKCESÓW czyli TEORIA WYUCZONEJ BEZRADNOŚCI prof. MARTINA SELIGMANA Optymizm wróży sukces w sporcie. Pesymizm w sporcie prowadzi do postawy wyuczonej bezradności więc jest zapowiedzią porażki. (M. E. P. Seligman) Teoria prof. Martina Seligmana jest teorią poznawczą, a więc przyjmuje wszystkie założenia psychologii kognitywnej. Odwołuje się ona do dwóch rodzajów zjawisk: wewnętrznych procesów umysłowych oraz procesów uczenia się, kształtujących w oparciu o doświadczenia jednostki względnie trwałe schematy myślenia i zachowania. Na ich podłożu kształtują się czynniki decydujące zdaniem autora o zdrowiu psychicznym i fizycznym a także o powodzeniu w realizacji większości zadań życiowych. W koncepcji tej podstawowe są dwa pojęcia: wyuczona bezradność i styl atrybucyjny. 10

9 Wyuczona bezradność to stan, w jaki popada jednostka poddana ciągłym niepowodzeniom ze strony zewnętrznych okoliczności, na które nie może ona w żaden sposób wpłynąć. Atrybucja w rozumieniu Seligmana oznacza wyjaśnianie przyczyn wydarzeń. Jest to stała dyspozycja jednostki do dokonywania jednego typu atrybucji określana jako styl atrybucyjny. Według teorii wyuczonej bezradności Seligmana, bierność i rezygnacja są efektem przekonania, że żadne z działań człowieka nie ma wpływu na to, co się wydarzyło. Pesymistyczny lub optymistyczny styl atrybucyjny kształtuje się we wczesnym okresie życia, przede wszystkim na bazie procesów uczenia się, jakie zachodzą w trakcie relacji dziecka z osobami znaczącymi. Zdaniem Seligmana w powstawaniu tej dyspozycji kluczową rolę odgrywają 5 czynników: styl atrybucyjny matki nadmierny krytycyzm dorosłych niedowartościowanie brak czasu rodziców kryzysy życiowe okresu dzieciństwa niskie poczucie bezpieczeństwa dzieci - np. brak dziadków Seligman uznał za istotne dwa wymiary myślenia: stałość i personalizację oraz uwzględnił dodatkowo zasięg atrybuowanych przyczyn: wąski (przyczyny specyficzne) bądź szeroki (przyczyny uniwersalne). Styl pesymistyczny to tendencja do znajdowania stałych, uniwersalnych i osobistych przyczyn niepowodzeń oraz chwilowych, wąskich i pozaosobistych przyczyn sukcesów. Optymistyczny styl artybucyjny oznacza postrzeganie przyczyn niepowodzeń jako przejściowych, o małym zasięgu i będących konsekwencją sytuacji, natomiast przyczyn sukcesów - jako stałych, o dużym zasięgu i wynikających z wewnętrznych cech, czy dyspozycji jednostki. Optymizm wskazany jest wtedy gdy: stoimy przed ważnym zadaniem (egzamin, zawody sportowe, poszukiwanie pracy itp.) staramy się o przywództwo lub chcemy je utrzymać chcemy polepszyć sobie nastrój znajdujemy się w okolicznościach związanych z zagrożeniem zdrowia (operacja, długotrwała choroba, pobyt w szpitalu itp.) 11

10 Pesymizm wskazany jest wtedy gdy: sytuacja jest ryzykowna a koszty porażki duże udzielamy rad osobie znajdującej się w kłopotach chcemy okazać komuś współczucie. Zarówno pesymistyczny styl atrybucyjny, jaki i bezradność nie są bezwzględnie trwałe. Poddając się oddziaływaniu terapeutycznemu można w stosunkowo krótkim czasie zmienić dysfunkcjonalne wzorce myślenia. Zakłada się bowiem, że jeżeli pesymistyczny styl atrybucyjny jest wyuczony, to można nauczyć się również alternatywnych sposobów wyjaśniania porażek i sukcesów. Liczne badania pokazują, że zmiana taka ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie osób cierpiących na depresję oraz ludzi chorych na schorzenia somatyczne, a także zwiększa szansę szeroko pojętego sukcesu życiowego (w szkole, pracy, sporcie działalności społecznej i politycznej). Szkielet procesu terapeutycznego - model TPS Alberta Ellisa: A. Adversity (trudność) T B. Belief (przekonanie) - P C. Consequence (skutek) S T - trudność: zdarzenie, które jednostka odbiera jako sukces lub porażkę P - przekonanie: utrwalony schemat poznawczy, zdefiniowany zgodnie z teorią wyuczonej bezradności jako styl atrybucyjny, który jest uaktywniany na skutek określonych zdarzeń S - skutek: triada symptomów stylu atrybycyjnego, czyli emocje, motywacja i zachowania, jakie jednostka przejawia w odpowiedzi na trudność. Przykład TPS: T - Planujesz wyjazd na piknik poza miasto, jednak w przez cały weekend pada deszcz. P - Nigdy nie udaje mi się coś zorganizować. S - Jest ci smutno i wpadasz w złość. Rezygnujesz z pikniku w ogóle Ten banalny przykład pokazuje, w jaki sposób niezależna od człowieka sytuacja (brzydka pogoda) może popsuć nastrój i zniweczyć plany nawet na daleką przyszłość. Osią problemu jest tu wyjaśnienie faktu, że piknik nie dojdzie do skutku. Nosi ono wszystkie trzy cechy pesymistycznego stylu atrybucyjnego, tzn. jednostka postrzega przyczynę niepowodzenia jako: stałą (nigdy) dużym zasięgu (niczego) umiejscowioną wewnętrznie (ja nie potrafię). 12

11 Można założyć, że osoba taka w podobny sposób tłumaczy sobie przyczyny większości porażek i przeciwności losu. W terapii chodzi o to, by wyeliminować ten niepożądany schemat myślenia i zastąpić go bardziej elastycznym i lepiej odzwierciedlającym stan rzeczywisty. 13

12 Pozytywny dialog wewnętrzny tworzymy poprzez: Ad. II afirmacje czyli adekwatne pogotowie werbalne mobilizujące skróty myślowych (np. od wody, łapy) metafory (np. szybki jak gepard) tekst startowy INTELIGENCJA EMOCJONALNA wg DANIELA GOLEMANA A. Założenia teoretyczne treningu Biofeedback: Biofeedback - jest to metoda pozwalająca kontrolować procesy zachodzące w organizmie. Uczy panowania nad własnymi reakcjami, pomaga odpowiednio relaksować się, a tym samym radzić sobie nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach. Technologia stworzona w Amerykańskim Centrum Badań Kosmicznych Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, początkowo wykorzystywana do szkolenia astronautów i pilotów, którzy w warunkach ogromnego stresu muszą bezbłędnie wykonywać złożone czynności. Dzisiaj technologia biofeedback wykorzystywana jest również do użytku domowego, pomaga w: uczeniu się, zwalczaniu tremy i stresu. Coraz częściej biofeedback wykorzystywany jest też w praktyce sportowej. Sukcesy skoczka narciarskiego Adama Małysza były także w jakiejś części zasługą stosowanej przez jego psychologa terapii biofeedback informuje gazeta Puls Medycyny. Metoda biofeedback to co prawda tylko jeden z elementów wchodzących w skład treningu Adama Małysza, ale jestem przekonany, że ma niezwykle istotny wpływ na jego sukcesy. Pozwala mu się wyciszyć i skupić przed skokami, a to bywa w sporcie decydujące, uważał psycholog Małysza, dr Jan Blecharz z krakowskiej AWF. Jak to działa? W różnych stanach świadomości zmieniają się parametry fizjologiczne (np. GSR, HRV, EMG) oraz częstotliwości fal mózgowych: gamma (beta 2) - w stresie, tremie, lęku, w sytuacjach trudnych beta - podczas codziennych czynności alfa (ang. alpha) - w twórczych stanach koncentracji, w pozytywnym myśleniu teta (ang. theta) - w śnie z marzeniami sennymi, w transie hipnotycznym delta podczas głębokiego snu Najlepiej by człowiek sam nauczył się wzmacniać pożądane częstotliwości. Jednak skomplikowane wykresy, jakie pokazuje aparatura medyczna, zwykłemu zjadaczowi chleba mało powiedzą. Zbudowano więc system w którym aktywność mózgu przetłumaczona jest na dźwięk i gry wideo. Każde uspokojenie powoduje zmianę w słyszanym dźwięku. Zmienia się też akcja na ekranie (np. piłeczka coraz bardziej się do nas zbliża). Świadomie interpretujemy 14

13 to jako dobrą reakcję. Mózg odbierając te bodźce reaguje, odprężenie pogłębia się, co powoduje kolejne zmiany w dźwięku i obrazie itd. Dzięki technice biofeedback mózg szybko uczy się co należy robić by pojawiły się pożądane częstotliwości, a osłabiły złe. Następuje wewnętrzna regulacja. " Od naszego mózgu oczekuje się rzeczy niezwykłych, ale tak naprawdę on sam już jest niezwykły. Ludzie wykorzystują bardzo niewielką cząstkę jego możliwości. Za pomocą biofeedbacku właśnie uczymy się rozwijać możliwości własnego umysłu." Dr n.med. Michaela Pakszys Emocje jako energia napędowa organizmu: Emocje w czasie wysiłku fizycznego powodują zwiększone wydzielanie w rdzeniu nadnerczy dwóch hormonów, adrenaliny i noradrenaliny, które intensyfikują następujące procesy fizjologiczne: Zwiększenie wentylacji płuc, czyli zwiększa się ilość tlenu dostarczonego. Przyspieszenie akcji serca i podniesienie ciśnienia krwi, czyli lepsze ukrwienie mięśni. Powyższe procesy aktywizują organizm do wzmożonego wysiłku: zwiększają siłę i wytrzymałość mięśni, polepszają szybkość wykonywanych ruchów, przeciwdziałają zmęczeniu. Dzięki emocjom otrzymujemy więc dodatkową energię. Pozytywne oddziaływanie emocji to wydzielanie naturalnych opiatów czyli doping W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera wykorzystanie śmiechu jako czynnika redukującego skutki motywacji ujemnej. Umiejętne stosowanie elementów śmiechoterapii, daje wiele korzystnych efektów psychofizjologicznych. Suma reakcji chemicznych, zachodzących w organiźmie podczas śmiania się (m.in. ok. 3 x większy pobór tlenu tj. ok.1.5 litra, wzmożenie wydzielania serotoniny i endorfin, oraz immunoglobuliny A i obniżenie poziomu adrenaliny i kortyzolu, zwiększenie bioelektrycznej aktywności prawej półkuli mózgowej i w efekcie lepsza synchronizacja pracy obu półkul itp.) prowadzi do wyzwolenia pozytywnej energii, która pomaga zwalczać stres, nieśmiałość, ból, zmęczenie, depresje a nawet wspomagać odchudzanie, co jest szczególnie ważne dla zawodników uzyskujących limity wagowe tzw. robiących wagę. 15

14 Emocje jako czynnik dezorganizujący działanie: W procesie negatywnego oddziaływania emocji na organizm zawodnika zachodzi szereg psychofizjologicznych związanych z nadaktywnością układu wegetatywnego. Wysokie napięcie tonusu mięśniowego- niewspółmierne do wykonanej pracy powoduje drżenie kończyn, nieskoordynowaną pracę mięśni przeciwstawnych- tym samym obniżenie siły mięśni. W skrajnych przypadkach może dochodzić do tzw. spastyczności. 16

15 17

16 Kompetencje osobiste determinują stopień, w jakim radzimy sobie sami ze sobą. Do kompetencji osobistych należą: samoświadomość, samokontrola oraz zdolność do motywowania się - 3 X S + M Samoświadomość - wiedza o swoich stanach wewnętrznych, preferencjach, możliwościach i intuicyjnych ocenach. To także rozpoznawanie swoich emocji i ich skutków. Samokontrola zdolność do adekwatnej regulacji emocjonalnej, panowania nad impulsami oraz regulacja poziomu. aktywacji Samoocena poznanie swoich silnych stron i ograniczeń o + Motywacja osiągnięć (pozytywna i wewnętrzna) to emocja ukierunkowana na cel, wynikająca z potrzeby samorealizacji i transgresji czyli dążenia do doskonałości. Tu ważne: Wiara w siebie poczucie własnej wartości i skuteczności, świadomość swoich możliwości i umiejętności, wyznaczanie celów i zadań i ich realizacja Optymizm to pozytywny styl atrybucji, czyli korzystne wyjaśnianie przyczyn porażek i sukcesów Sumienność odpowiedzialność, wytrwałość Aktywność, kreatywność, zaangażowanie, pasja, energia Kompetencje społeczne determinują stopień, w jakim radzimy sobie z innymi. Do kompetencji społecznych należą: empatia i umiejętności społeczne. Empatia - uświadamianie sobie, wczuwanie się i rozumienie: uczuć, potrzeb, punktów widzenia i zmartwień, niepokojów innych osób. To także słuchanie refleksyjne, ze zrozumieniem innych. Spolegliwość - utrzymywanie norm uczciwości i prawości. Tworzenie więzi nawiązywanie i pielęgnowanie pozytywnych stosunków z innymi. Współpraca partnerstwo, współodpowiedzialność, zdolność do wspólnego realizowania celów. Umiejętności interpersonalne przystosowanie społeczne, adekwatna komunikacja: werbalna i niewerbalna, porozumienie Asertywność umiejętność obrony swoich praw, negocjowania i rozwiązywania konfliktów. 18

17 Ad. III KINEZJOLOGIA EDUKACYJNA BRAIN GYM (GIMNASTKA MÓZGU wg PAULA DENNISONA w adaptacji sportowej MARKA GRACZYKA Jednym z najlepszych sposobów na obniżenie stanu stresu w sytuacji startowej są odpowiednie ćwiczenia kinezjologiczne (Graczyk, 1995, Graczyk, Dworakowska, 1996). Paul i Gail Dennison odkryli ogromne możliwości ruchu fizycznego, które mogą być wykorzystane dla skutecznego rozwoju psychofizycznego i reedukacji zaburzeń dyslektycznych zarówno w przypadku dziecka, jak i dorosłego. Paul Dennisona pedagog, w latach 60-tych ukończył Uniwersytet Bostoński. Pracując z dziećmi dyslektycznymi zauważył, że nauka odbywająca się w ruchu sprawia im mniej trudności niż w spoczynku. W 1969 roku otworzył swoją własną klinikę czytania. Opierając się na pracach dr Samuela T. Ortona, rozpoczął pracę nad treningiem percepcyjno-motorycznym. Wydał 12 książek i podręczników. Kinezjologia Edukacyjna jest to nowa dziedzina wiedzy powstała na bazie badań naukowych i doświadczeń z zakresu psychologii, pedagogiki, neurofizjologii i anatomii, zajmująca się człowiekiem w sposób holistyczny. Oparta na pracy z ciałem poprzez wykorzystanie naturalnego ruchu fizycznego potrzebnego do organizacji i funkcjonowania mózgu w procesie naturalnego szeroko rozumianego uczenia się. Program KE inaczej nazywanej Gimnastyką Mózgu ( Brain Gym ) jest uznany na wielu uniwersytetach świata jako efektywne narzędzie wspierające proces uczenia się. Jest wykładany przez licencjonowanych instruktorów i z sukcesem praktykowany w ponad 87 krajach z użyciem materiałów przetłumaczonych na ponad 40 języków. Kinezjologia Edukacyjna jest przede wszystkim oddziaływaniem na organizm człowieka poprzez ruch, który jest niezwykle ważny do prawidłowego funkcjonowania w sferze emocjonalnej, poznawczej i społecznej. Zwana potocznie Metodą Dennisona, jest szeroko rozpowszechniona w Polsce w środowiskach związanych z procesem edukacyjnym oraz tych, które zajmują się terapią dzieci wykazujących różnorodne deficyty rozwojowe. Dennison twierdzi, że ludzi można więc podzielić na tzw. lewopółkulowców i prawopółkulowców, czyli takich, którzy opierają się bądź na swojej lewej lub prawej półkuli. Denninson dowodzi, że dzięki stosowaniu zalecanych przez niego zestawów ćwiczeń ruchowych i energetycznych, można wpłynąć na poprawę różnych funkcji poznawczych, ruchowych oraz emocjonalnych i w konsekwencji na szeroko rozumiane procesy myślenia, uczenia się i pamięci. 19

18 Schemat przedstawiający funkcjonowanie mózgu wg M. Miller (2000) W 1995 roku została nagrana dla Polskich Związków Sportowych, kaseta video demonstrująca ćwiczenia Brain Gym. Pokazu ich dokonywał późniejszy złoty medalista olimpijski w judo, Paweł Nastula. Metodyka ich zastosowania w sporcie przedstawiona została podczas słynnej Konferencji Trenerów Szkolenia Olimpijskiego w Jadwisinie w 1995 roku. Moderatorem tej konferencji był prof. Keith Henschen, późniejszy Prezydent Międzynarodowego Towarzystwa Psychologii Sportu (ISSP). Gimnastyka mózgu dla sportowców została opisana przez M.Graczyka i B.Dworakowską (1996) w książce Przekraczanie umysłem możliwości ciała wydanej pod redakcją, znanego polskiego psychologa sportu Jadwigi Kłodeckiej-Różalskiej. Od tego czasu bardzo wielu sportowców, najwyższego wyczynu, praktykuje Brain Gym, gdyż wysoko ocenia jego skuteczność. W wymiarze międzynarodowym M.Graczyk, demonstrował ćwiczenia Gimnastyki Mózgu we własnej adaptacji podczas I Międzynarodowego Kongresu Excellent Sport& Life, odbywającej się bezpośrednio po Igrzyskach w Pekinie. Ćwiczenia te zostały wysoko ocenione przez organizatorów kongresu w osobach nestorów światowej psychologii sportu m.in. T. Orlicka, L.E. Unstahla i G. D. Gordina. 20

19 II. ROZGRZEWKA KINEZJOLOGICZNA GYM BRAIN wg Paula Dennisona, w adaptacji sportowej Marka Graczyka Zestaw ćwiczeń kinezjologicznych Gimnastyki mózgu wskazanych do wykorzystania w rutynie przedstartowej sportowców Celem tych ćwiczeń jest usprawnienie koordynacji i synchronizacji ruchowej przez podniesienie poziomu samoświadomości senso-motorycznej czyli współdziałania czucia, myślenia operacyjno-decyzyjnego, automatyzmu odruchowego z ruchem celowym. W sytuacji trudnej a w szczególności w stresie startowym psychomotoryka sportowca jest często zblokowana na podobieństwo trudności związanych z dysleksją. Stąd sensownym jest wprowadzenie w tym momencie ćwiczeń reedukacyjnych łagodzących istotnie zaistniałe trudności. Ćwiczenia te zastosowane 1 5 godz. przed startem zdecydowanie poprawiają ogólną i specjalną sprawność techniczną zawodnika. 1. Koncentracja Siedzisz lub stoisz ze skrzyżowanymi rękoma i nogami wpatrując się w końce stóp (palce, czubek butów). Wyobrażasz sobie białą tablicę na której markerem wypisujesz wszystkie swoje niepokojące i niemiłe myśli tzw. całą materię zmartwień, werbalizujesz ją. Następnie wycierasz gąbką to co napisałeś i wpisujesz TYLKO TU I TERAZ. Po czym rozkrzyżowujesz nogi i ręce. Składasz ręce jak do modlitwy i wpatrujesz się w palce środkowe ok min. mając tzw. czysty umysł tzn. taki, w którym nie ma żadnych myśli o przyszłości czy przeszłości. 2. Automasaż psychotoniczny na siedząco A. Masaż dłoni. Połóż prawą nasadę dłoni na lewej i wolnymi, jednostajnymi ruchami masuj ją od nadgarstka do palców. Wykonaj kilka takich ruchów po czym zmień ręce i powtórz to samo z drugą ręką. B. Masaż ramienia. Wyprostuj plecy. Połóż prawą nasadę dłoni na wewnętrznej części lewego nadgarstka i przesuń ją silnie i szybko na lewy bark podczas wdechu, zatrzymaj oddech i napnij silnie mięśnie całego ciała, pomyśl przez chwilę co czujesz i jakich emocji doświadczasz. Powoli podczas wydechu rozluźniaj całe ciało zjeżdżając w dół rozluźniaj ciało i zatrzymaj się podczas bezdechu. Zmień ręce i powtórz ćwiczenie. C. Masaż klatki piersiowej. Wyprostuj plecy. Połóż lewą dłoń na pępku a prawą nasadą dłoni, podczas wdechu energicznie i szybko przesuń po linii środkowej ciała tzw. linii stresu: jamy brzusznej, splotu słonecznego a następnie okrąż 3 X mięsień piersiowy i zatrzymaj się na bezdechu na lewym ramieniu, napnij silnie całe ciało i pomyśl jakich doświadczasz emocji, następnie podczas wydechu rozluźniając całe ciało zjedź do pępka po tej samej trajektorii (drodze). Powtórz ten sam ruch zmieniając ręce i stronę ciała. 21

20 D. Masaż nóg. Połóż nasady dłoni na kolcach biodrowych, weź wdech i wyprostuj plecy, napnij całe ciało i poczuj co doświadczasz na bezdechu, po czym na wydechu przesuń powoli nasady dłoni w dół do kostek zewnętrznych; wstrzymaj oddech i przesuń dłonie na kostki wewnętrzne; weź wdech i przesuń nasady dłoni w górę do pachwin jednocześnie napinając całe ciało, wyprostowując plecy i łącząc łopatki; wczuj się przez chwilę w napięte ciało na bezdechu, przesuń dłonie na kolce biodrowe, po czym zsuń dłonie powoli, na wydechu, po stronie zew. do kolan; rozluźnij się i ureguluj oddech masując kolana kilka razy ruchem okrężnym w kierunku dośrodkowym i zewnętrznym. E. Masaż twarzy. Masaż nosa palcami środkowymi obu rąk masuj nos od nasady, poprzez skrzydełka nozdrzy, wracając grzbietem do góry (obrysowujemy cały zarys nosa). Masaż oczodołów jw. masujemy oczodoły od środka czoła w dół przy nasadzie nosa, pod oczami, przez skronie, nad brwiami powracając do środka czoła (punktu ji&jeng) na wdechu z napięciem ciała, na wydechu z rozluźnieniem i bezdechem z naciśnięciem na punkt środkowy Masaż całej twarzy z oczodołów po policzkach, szyi z przodu i z tyłu w górę przez płat ciemieniowy, potyliczny, czołowy, czoło do oczodołów; na wdechu z napięciem, na wydechu z rozluźnieniem Masaż kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym ruchami kolistymi kostek dłoni Masaż okolic pod kością obojczykową; po lewej stronie prawą dłonią gdy lewa spoczywa na pępku przy równoczesnym ruchu głowy z otwartymi oczami po obrysie znaku nieskończoności (tzw. leżącej ósemki) w lewo do góry, na dół, przecięcie linii środkowej ciała i w prawo do góry, na dół, do przecięcia linii środkowej ciała itd. Zmiana rąk i strony masażu przy tym samym kierunku ruchów głowy. 3. Rozgrzewka sensomotoryczna typu BRAIN GYM wg metody Dennisona w adaptacji sportowej autora Siedząc: A. wodzenie oczami w lewo, w prawo, w górę, w dół i po skosie w górę i w dół; B. szybkie mruganie oczami z jednoczesnym odkręcaniem głowy w lewo i w prawo oraz wydawaniem na wydechu niskiego, silnego pulsującego odgłosu na podobieństwo puchacza (wg Dennisona sowa).ręce: prawa na lewym ramieniu, lewa na pępku; 1, 2 x i zmiana rąk; /cel - jak wynika z obserwacji i badań, w stresie startowym objawiającym się lękiem startowym i nieśmiałością, następuje blokada gałek ocznych oraz niemożność wydawania pełnego energetycznego, silnego i pobudzającego głosu, który gdzieś więźnie w gardle. W/w ćwiczenia pomagają pokonać te trudności./ 22

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

PASY TRENINGOWE. Trening synchroniczno-rywalizacyjny

PASY TRENINGOWE. Trening synchroniczno-rywalizacyjny warsztat trenera PASY TRENINGOWE Trening synchroniczno-rywalizacyjny Trudno jest stworzyć koncepcję treningu, która swoją innowacyjnością budziłaby zachwyt i odsuwała w cień inne pomysły czy inicjatywy.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi - 3 - Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi Temat: Lekcja jogi dla początkujących Miejsce: Sala gimnastyczna z nagłośnieniem. Prowadząca: Anna Czernoch Pomoce: Płyta z podkładem muzycznym, maty.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Czy warto stosować elementy kinezjologii edukacyjnej Dennisona w pracy z dziećmi w przedszkolu?

Czy warto stosować elementy kinezjologii edukacyjnej Dennisona w pracy z dziećmi w przedszkolu? Pobrano ze strony http://www.przedszkole15.com.pl/ Czy warto stosować elementy kinezjologii edukacyjnej Dennisona w pracy z dziećmi w przedszkolu? Żeby odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie trzeba najpierw

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ TANECZNYCH Nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego

SCENARIUSZ ZAJĘĆ TANECZNYCH Nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego SCENARIUSZ ZAJĘĆ TANECZNYCH Nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego Klasa IV-VI ( koło taneczne) Temat: nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego: Chicago Kwadrat Zygzak Mijanki Kontrakcje Cele:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego Ćwiczenia w chorobie zwyrodnieniowej stawów Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego choroby zwyrodnieniowej kolana Ćwiczenia wspomagają utrzymanie w dobrym stanie stawów i mięśni.

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność Mówiąc o zagrożeniu mamy na myśli każdy czynnik, który może spowodować wystąpienie szkody. Powszechnie przyjęto podział na zagrożenia:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka!

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Data publikacji: 12/08/2014 Wiadome jest, że aby przygotować się do pokonywania długich dystansów, trzeba ćwiczyć nie tylko stosując trening stricte biegowy.

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Karta TRENINGu część 3 STRETCHING

Karta TRENINGu część 3 STRETCHING Karta TRENINGu część 3 STRETCHING Stretching, czyli statyczne rozciąganie mięśni, jest fundamentalnym elementem kończącym każdą sesję treningową, niezbędnym do poprawy i utrzymania odpowiedniej mobilności

Bardziej szczegółowo

Stres jego przyczyny i wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, przeciwdziałanie.

Stres jego przyczyny i wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, przeciwdziałanie. Stres jego przyczyny i wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, przeciwdziałanie. Martyna Gąsiorowska II GB CO TO JEST STRES?... 3 JAK SIĘ OBJAWIA STRES?... 3 CZY STRES JEST POTRZEBNY?... 3 JAK WALCZYĆ

Bardziej szczegółowo

Program terapeutyczno-edukacyjny Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł - gimnastyka mózgu

Program terapeutyczno-edukacyjny Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł - gimnastyka mózgu Opracowała: Katarzyna Szydłowska Wprowadzenie Dziecko rodzi się z kompleksem naturalnych sił- odruchów i instynktów. Naturalnie dane odruchy i pierwotne ruchy w procesie ich przyswajania w okresie niemowlęcym,

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji ze swoim otoczeniem i poczucia spełnienia się w życiu.

Bardziej szczegółowo

SEZON ZIMOWY TUŻ TUŻ

SEZON ZIMOWY TUŻ TUŻ Gabriela Maksymowicz skimaxio@wp.pl Nauczycielka wychowania fizycznego ZS Nr 27 Warszawa SEZON ZIMOWY TUŻ TUŻ Jeśli chcecie się dobrze bawić zimą na wyjeździe narciarskim, zacznijcie przygotowania już

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo

KINEZJOLOGIA NA CO DZIEŃ!

KINEZJOLOGIA NA CO DZIEŃ! KINEZJOLOGIA NA CO DZIEŃ! 1. RUCHY NAPRZEMIENNE Polepszają koordynację lewa-prawa strona. Wzmacniają zmysł wzroku i słuchu. Ułatwiają opanowywanie materiału i jego późniejsze odtwarzanie. Ćwiczenie wykonujemy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie mistrzostwem według strategii psychologii sportu

Zarządzanie mistrzostwem według strategii psychologii sportu Zarządzanie mistrzostwem według strategii psychologii sportu SPORT BIZNES - PODOBIEŃSTWA Sytuacja sportowca Najważniejszy jest wynik Presja, aby go osiągnąć towarzyszy na co dzień Wymaga się maksimum możliwości

Bardziej szczegółowo

5 kroko w do poprawy szybkos ci uderzeń i wytrzymałos ci rąk

5 kroko w do poprawy szybkos ci uderzeń i wytrzymałos ci rąk 5 kroko w do poprawy szybkos ci uderzeń i wytrzymałos ci rąk 5 kroków do poprawy szybkości uderzeń i wytrzymałości rąk 1 krok - Kołowrotek Zauważyłem jak niektóre osoby ćwicząc sztuki walki mają problem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM Stowarzyszenie Wspierania Ekonomii Etycznej Pro Ethica Dane siedziby (do FVa) kontakt: ul. Katowicka 152/29 Centrum Inicjatyw Społecznych 41-705 Ruda Śląska ul. 11 listopada 15a, 41-705 Ruda Śląska NIP:

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

Jak sobie radzić ze stresem

Jak sobie radzić ze stresem Jak sobie radzić ze stresem Nie wiesz jak poradzić sobie ze stresem? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Czym jest stres? Zjawisko stresu wynika z braku równowagi między oczekiwaniami kierowanymi pod adresem

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Obszar nr 1 wychowanie fizyczne zajęcia edukacyjne W dniu 25.03.2014r. w hali sportowej Zespołu

Bardziej szczegółowo

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Dla średnio zaawansowanych PRZYKŁADOWY FRAGMENT SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Spalanie tkanki tłuszczowej poprzez trening siłowy...4 Co sprawia, że chudniemy?...4

Bardziej szczegółowo

Część III końcowa - to uspokojenie organizmu czynności porządkowe, omówienie lekcji.

Część III końcowa - to uspokojenie organizmu czynności porządkowe, omówienie lekcji. PIŁKA RĘCZNA W SZKOLE. Piłka ręczna powinna odgrywać istotną rolę w systemie wychowania fizycznego ze względu na swoje niezaprzeczalne walory zdrowotne. Jest to gra dla wszystkich kategorii wieku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA PRZYGOTOWAWCZE I

ĆWICZENIA PRZYGOTOWAWCZE I ĆWICZENIA PRZYGOTOWAWCZE I Opracowano na podstawie nauczania mistrza Ly Chuan Zheng a Wszystkie ruchy wykonujemy wolno, starając się maksymalne rozluźnić przy zachowaniu wymaganej struktury każdej formy.

Bardziej szczegółowo

PODSKOKI NA JEDNEJ NODZE - pozycja B

PODSKOKI NA JEDNEJ NODZE - pozycja B Ćwiczenie 1 ZMODYFIKOWANA DESKA - pozycja A Oprzyj ciężar ciała na łokciach ułożonych tuż pod barkami i na palcach stop ciało ma tworzyć jedną prostą linię! Utrzymując jedynie tę pozycję, angażujesz mięśnie

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

TRENING MISTRZOSTWA OSOBISTEGO KURS INSTRUKTORA SPORTOWEGO

TRENING MISTRZOSTWA OSOBISTEGO KURS INSTRUKTORA SPORTOWEGO TRENING MISTRZOSTWA OSOBISTEGO KURS INSTRUKTORA SPORTOWEGO Jan Przewoźnik TRENING MISTRZOSTWA OSOBISTEGO ODNOWA, ODDECH, RELAKSACJA, WIZUALIZACJA SKALA HOLMESA RAHE A Test poziomu stresu TECHNIKI ODDYCHANIA

Bardziej szczegółowo

Thera Band ćwiczenie podstawowe 1.

Thera Band ćwiczenie podstawowe 1. Thera Band ćwiczenie podstawowe 1. Zakładanie taśmy thera band Załóż thera-band na prawą rękę w taki sposób, aby czubki palców i okolice stawów śródręczno paliczkowych zostały zakryte. Wokół grzbietu lewej

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

PIR poizometryczna relaksacja mięśni

PIR poizometryczna relaksacja mięśni PIR poizometryczna relaksacja mięśni Pojęcie PIR może wydawać się nam obce jednak to nic innego jak jedna z najlepszych technik rozciągania mięśni poprzez zastosowanie niewielkiego oporu. Rozciąganie to

Bardziej szczegółowo

Bieganie dla początkujących

Bieganie dla początkujących Bieganie dla początkujących Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT Spis treści Wstęp...2 Rola diety...3 Plan Treningowy...5 Zasady treningu:...6 Dni z zalecanym odpoczynkiem lub innym sportem...7 Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć działanie mięśni dna miednicy zaciśnij pośladki i wszystkie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 Okres przejściowy podzielony na 2 fazy: 18.12-28.12 Odpoczynek 29.12.14-6.01.15 Trening do indywidualnego wykonania zgodny z planem podanym poniżej (możliwe

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia rozciągające z wykorzystaniem technik relaksacji poizometrycznej (PIR)

Ćwiczenia rozciągające z wykorzystaniem technik relaksacji poizometrycznej (PIR) Ćwiczenia rozciągające z wykorzystaniem technik relaksacji poizometrycznej (PIR) Mgr Agata Wężyk Zakład Psychologii Pracy Instytut Medycyny Pracy im. J. Nofera w Łodzi Prezentacja wykonana na podstawie

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu

Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Ogólnopolska Akcji Ministra Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może organizowanej w ramach Roku Szkoły w Ruchu Obszar nr 1 wychowanie fizyczne zajęcia edukacyjne W związku z przystąpieniem naszej szkoły

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ Prowadząca: Joanna Chrobocińska Liczba ćwiczących: do 14 osób, Czas: 30 minut, Wada: boczne skrzywienie kręgosłupa I st. (skolioza) Temat: Ćwiczenia mięśni prostownika

Bardziej szczegółowo

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening obwodowy Trening ogólnorozwojowy powinien być częścią składową treningu kręglarskiego. Jest on równie ważny, a nawet ważniejszy niż trening techniczny

Bardziej szczegółowo

. Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer

. Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer . Elzbieta Dzionek Małgorzata Gmosinska Anna Koscielniak Mirosława Szwajkajzer Copyright by O cyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Redakcja wydawnicza: Małgorzata Miller Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające z ciężarkami.

TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające z ciężarkami. TEMAT: Ćwiczenia wzmacniające z ciężarkami. Miejsce: sala gimnastyczna Czas: 45 Liczba ćw.: 12 Przybory: ławeczki gimnastyczne, hantle, ciężarki, karimaty, stoper Cele lekcji: a)umiejętności: -prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI

Bardziej szczegółowo

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ Na optymalne przygotowanie zawodników do wysiłku meczowego składa się wiele czynników. Jednym z nich jest dobrze przeprowadzona rozgrzewka. (Chmura 2001) Definicja

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ NA BASENIE.

PLAN METODYCZNY LEKCJI GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ NA BASENIE. PLAN METODYCZNY LEKCJI GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ NA BASENIE. Temat : Ruchy NN do stylu grzbietowego przy ścianie i ze współćwiczącym. Data: 26.03.2014 r. Cele szczegółowe w zakresie : A. sprawności motorycznej

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Z WYKORZYSTANIEM ELEMENTÓW ZUMBY:KL I

SCENARIUSZ LEKCJI Z WYKORZYSTANIEM ELEMENTÓW ZUMBY:KL I Katarzyna Bronowska SCENARIUSZ LEKCJI Z WYKORZYSTANIEM ELEMENTÓW ZUMBY:KL I 1. Zbiórka, sprawdzenie obecności 2. Rozgrzanie poszczególnych części ciała 3. Zapoznanie z podstawowymi krokami używanymi w

Bardziej szczegółowo

Z tego rozdziału dowiesz się:

Z tego rozdziału dowiesz się: Rozdział 2 Jak powstaje głos? Z tego rozdziału dowiesz się: które partie ciała biorą udział w tworzeniu głosu, jak przebiega proces wzbudzania dźwięku w krtani, w jaki sposób dźwięk staje się głoską, na

Bardziej szczegółowo

SZPAGAT. Program treningowy

SZPAGAT. Program treningowy SZPAGAT Program treningowy 1. Pełna rozgrzewka, jaką należy wykonać przed rozpoczęciem rozciągania. 2. Zestaw ćwiczeń rozciągających mających na celu uzyskanie szpagatu. 3. Ćwiczenia wykonywane po zakończeniu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie 10

Spis treści. Wprowadzenie 10 Spis treści Wprowadzenie 10 Rozdział 1 Trening mentalny 14 Definicje14 Jakie są cele treningu mentalnego w jeździectwie?14 Jasno określony (właściwe sformułowany) cel oraz orientacja na wytyczony cel 14

Bardziej szczegółowo

Oprac. Adam M. Zalepa. Stres. Oprac. Adam M. Zalepa 1

Oprac. Adam M. Zalepa. Stres. Oprac. Adam M. Zalepa 1 Oprac. Adam M. Zalepa Stres Oprac. Adam M. Zalepa 1 OBJAWY STRESU Oprac. Adam M. Zalepa 2 Krótkotrwałe symptomy fizyczne - są to objawy biologiczne stresu. Pojawiają się najczęściej w sytuacji bezpośredniego,

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych. Geniusz ociera się o szaleństwo

Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych. Geniusz ociera się o szaleństwo Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych Geniusz ociera się o szaleństwo Geniusz i obłąkanie - koncepcja Cesare Lombroso Teorie twórczości

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji do I klasy II Liceum Ogólnokształcącego im. Ks. Jana Twardowskiego w Oleśnicy o profilu koszykarskim w roku szkolnym 2015/2016

Test kompetencji do I klasy II Liceum Ogólnokształcącego im. Ks. Jana Twardowskiego w Oleśnicy o profilu koszykarskim w roku szkolnym 2015/2016 Test kompetencji do I klasy II Liceum Ogólnokształcącego im. Ks. Jana Twardowskiego w Oleśnicy o profilu koszykarskim w roku szkolnym 2015/2016 ostateczna data zgłoszenia do udziału w teście: sposób zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej

Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej Temat: Wyrabianie nawyku prawidłowej postawy ciała i zapobieganie płaskostopiu. Miejsce ćwiczeń: sala przedszkolna w Miejskim Przedszkolu

Bardziej szczegółowo

Nordic Walking. Podstawowe Informacje i Plan Zajęć. Informacja o sporcie Nordic Walking oraz o aspektach zdrowotnych

Nordic Walking. Podstawowe Informacje i Plan Zajęć. Informacja o sporcie Nordic Walking oraz o aspektach zdrowotnych Nordic Walking Podstawowe Informacje i Plan Zajęć Informacja o sporcie Nordic Walking oraz o aspektach zdrowotnych Dyscyplina Nordic Walking powstała jako trening dla narciarzy biegowych w okresie letnim.

Bardziej szczegółowo

NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER

NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER WŁADYSŁAW SZYNGIERA NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER KONFERENCJA SZKOLENIOWA AKADEMII PIŁKARSKIEJ GRASSROOTS KATOWICE, 23.11.2013 KATOWICE, 23.11.2013 Na samym początku trzeba sobie zadać

Bardziej szczegółowo

JAZDA W STYLU WESTERN W REKREACJI cz.v

JAZDA W STYLU WESTERN W REKREACJI cz.v JAZDA W STYLU WESTERN W REKREACJI cz.v Fundamentalną zasadą w jeździectwie jest prawidłowe ułożenie ciała podczas jazdy. Właściwy dosiad oraz prawidłowe ułożenie ciała zachowane podczas manewrów pozwala

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną.

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną. Gdy dziecko idzie po raz pierwszy do szkoły, zarówno ono, jak i rodzice bardzo przeżywają ten moment. Wszyscy są pełni nadziei, ale także obaw. Aby nieco ostudzić emocje, dowiedz się czy Twoje dziecko

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO. Temat lekcji : Gry i zabawy ruchowe według inwencji nauczyciela i uczniów Unihoc

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO. Temat lekcji : Gry i zabawy ruchowe według inwencji nauczyciela i uczniów Unihoc CZĘŚĆ WSTĘPNA Prowadzący : mgr Jacek Kondrot Klasa V KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Temat lekcji : Gry i zabawy ruchowe według inwencji nauczyciela i uczniów Unihoc ZADANIA SZCZEGÓŁOWE W ZAKRESIE:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII I: (ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJACE I ZMNIEJSZJĄCE OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI W STAWIE BARKOWYM)

ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII I: (ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJACE I ZMNIEJSZJĄCE OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI W STAWIE BARKOWYM) ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII I: (ĆWICZENIA ZAPOBIEGAJACE I ZMNIEJSZJĄCE OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI W STAWIE BARKOWYM) Oddaję w ręce Pań zbiór ćwiczeń do wykonywania w wodzie dla osób pływających

Bardziej szczegółowo

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Ruch wytrzymać w pozycji licząc do dziesięciu i zmiana nogi 2.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2 ĆWICZENIA Ćwiczenie 1 Ćwiczenie 2 Wybierz tryb treningowy. Terapeuta odwodzi zajętą nogę podczas trwania stymulacji; wraca do środka kiedy stymulacja jest wyłączona. Trzymaj palce skierowane ku górze.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ALTERNATYWNYCH WF DLA II KLASY GIMNAZJUM

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ALTERNATYWNYCH WF DLA II KLASY GIMNAZJUM SCENARIUSZ ZAJĘĆ ALTERNATYWNYCH WF DLA II KLASY GIMNAZJUM GRUPA DZIEWCZĄT. TEMAT: Wzmacniamy siłę mm. RR, NN, T poprzez ćwiczenia z wykorzystaniem przyborów FITNESS taśmy i piłki gumowe. W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

Gimnastyka mózgu P. Dennisona w naszym przedszkolu

Gimnastyka mózgu P. Dennisona w naszym przedszkolu Gimnastyka mózgu P. Dennisona w naszym przedszkolu Siedź spokojnie, nie kręć się, przestań się wiercić tak my dorośli często zwracamy się do dzieci, próbując je uspokoić. Wymagamy, żeby patrzyły, słuchały

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę

Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę Jesienna pogoda sprzyja pogorszeniu samopoczucia. Wiele osób rezygnuje z aktywności fizycznej z powodu zmiennej pogody i chłodu. Tymczasem ruch na świeżym powietrzu

Bardziej szczegółowo

sport wyczynowy - forma działalności człowieka, podejmowana dobrowolnie w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych.

sport wyczynowy - forma działalności człowieka, podejmowana dobrowolnie w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych. WADY I ZALETY SPORTU Sport forma aktywności człowieka, mająca na celu doskonalenie jego sił psychofizycznych, indywidualnie lub zbiorowo, według reguł umownych. RODZAJE SPORTU sport wyczynowy - forma działalności

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego dla klasy IV PSP Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii Zestaw ćwiczeń po mastektomii Ćwiczenie 1 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, łopatki wraz z tułowiem przylegają do oparcia, ręce oparte na kolanach, trzymają laskę nachwytem (ryc. 4).

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WF KLASA II GIMNAZJUM

KONSPEKT LEKCJI WF KLASA II GIMNAZJUM KONSPEKT LEKCJI WF KLASA II GIMNAZJUM Temat: Doskonalenie poznanych elementów techniczno-taktycznych: przyjęcie i prowadzenie piłki halowej + gra szkolna na śniegu. ZADANIA SZCZEGÓŁOWE W zakresie motoryczności

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego PSP Sława Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia koordynacji

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA RELAKSACYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII:

ĆWICZENIA RELAKSACYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII: ĆWICZENIA RELAKSACYJNE W WODZIE PO MASTEKTOMII: Oddaję w ręce Pań zbiór ćwiczeń do wykonywania w wodzie dla osób pływających i nie posiadających tej umiejętności. Pragnę zaprezentować pakiet ćwiczeń, które

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DORADCZO - COACHINGOWY

PROGRAM DORADCZO - COACHINGOWY PROGRAM DORADCZO - COACHINGOWY PI Model wielostronnej diagnozy kompetencji ON szansą na ich skuteczną aktywizacją zawodową w Wielkopolsce I. Testowanie ścieżki diagnostycznej Zalecenia: Podział grupy osób

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina: Grupa: dziewczęta i chłopcy 2. Wiek ćwiczących: 7 10 lat ćwiczących: 7 3. Wada: ScThLsin śladowa DP/DC 4. Miejsce

Bardziej szczegółowo

Umiejętności interpersonalne w biznesie. Oferta ta skierowana jest do osób, które dzięki swojemu indywidualnemu podejściu

Umiejętności interpersonalne w biznesie. Oferta ta skierowana jest do osób, które dzięki swojemu indywidualnemu podejściu Umiejętności interpersonalne w biznesie PROFIL UCZESTNIKA Oferta ta skierowana jest do osób, które dzięki swojemu indywidualnemu podejściu do zespołu oraz jego zadań chcą zwiększyć efektywność pracy współpracowników

Bardziej szczegółowo

MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE

MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE 38 warsztat MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE Na pytanie jakie ćwiczenia są najlepsze na mięśnie grzbietu, Arek Szyderski wicemistrz świata z roku 2007 odpowiada: Nic tak nie rozwija mięśni grzbietu jak martwy

Bardziej szczegółowo

Metody psychoregulacji

Metody psychoregulacji Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Psychologii Zdrowia Metody psychoregulacji Osoby prowadzące przedmiot: 1. Krokosz Daniel, magister, daniel.krokosz@awfis.gda.pl

Bardziej szczegółowo

TRENING SIŁOWY W DOMU

TRENING SIŁOWY W DOMU TRENING SIŁOWY W DOMU Rozgrzewka. Możesz ją przeprowadzić na dwa sposoby. Pierwsza opcja to skakanka. Wykonuj po prostu tak dużo przeskoków przez sznurek, jak tylko możesz. Nie przejmuj się, jeśli skakanka

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko... klasa... data...

Imię i nazwisko... klasa... data... Załącznik 1 ARKUSZ ASPIRACJI OSIĄGNIĘĆ SPORTOWYCH Przeczytaj uważnie tekst, a następnie zaznacz + twierdzenie, z którym się zgadzasz. Na dole tabeli wpisz wybrane przez siebie dyscypliny sportowe, w których

Bardziej szczegółowo

KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY...

KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY... KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY... NA PODSTAWIE: AFC AJAX AMSTERDAM Przewodnik Trenera oraz materiały w ramach Szkółki Piłkarskiej NIVEA Ajaxowe porady strona 1 Gra 4 v 4 Ustawienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU ONLINE Wizualizacje i twórcza wyobraźnia

PROGRAM KURSU ONLINE Wizualizacje i twórcza wyobraźnia PROGRAM KURSU ONLINE Wizualizacje i twórcza wyobraźnia PROGRAM KURSU WIZUALIZACJE I TWÓRCZA WYOBRAŹNIA Program ogólny Wyobraźnia i wizualizacje Siła sugestii. Efekt placebo i efekt voodoo Umysł. Podświadomość

Bardziej szczegółowo

Wychować Mistrza. Jak rozwojowo wspierać młodych sportowców?

Wychować Mistrza. Jak rozwojowo wspierać młodych sportowców? Wychować Mistrza Jak rozwojowo wspierać młodych sportowców? 16 marca 2014 r. Warszawa Cena: 349 zł Wychować Mistrza jak rozwojowo wspierać młodych sportowców? Wstęp Każdy rodzic marzy o tym aby jego dziecko

Bardziej szczegółowo

Wszelkie działania twórcze zaczyna się od ruchu. Gimnastyka Mózgu. Kinezjologia Edukacyjna według dr P. Dennisona stopień I i II.

Wszelkie działania twórcze zaczyna się od ruchu. Gimnastyka Mózgu. Kinezjologia Edukacyjna według dr P. Dennisona stopień I i II. Wszelkie działania twórcze zaczyna się od ruchu. Samorządowe Centrum Edukacji w Tarnowie kolejny juŝ raz w swojej ofercie proponuje dla nauczycieli wszystkich specjalności warsztaty metodyczne: Gimnastyka

Bardziej szczegółowo

WARSZTAT TWÓJ ZDROWY KRĘGOSŁUP W BIURZE

WARSZTAT TWÓJ ZDROWY KRĘGOSŁUP W BIURZE WARSZTAT TWÓJ ZDROWY KRĘGOSŁUP W BIURZE 1. Pies z głową w górę i w dół, czyli stretch kręgosłupa przy biurku WDECH plecy wygięte do tyłu, uniesiona broda, oczy skierowane do góry, pięty na podłodze WYDECH

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Materiały edukacyjne z Czerwcowej sesji stomatologicznej Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie, 07 czerwca 2014 Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Michał Prawda

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia koordynacji ruchowej Umiejętności: Poprawne wykonywanie

Bardziej szczegółowo

ZWYCIĘŻYĆ STRES WYZWANIE EPOKI PRZEMIAN. Andrzej Blikle 28 maja 2009

ZWYCIĘŻYĆ STRES WYZWANIE EPOKI PRZEMIAN. Andrzej Blikle 28 maja 2009 ZWYCIĘŻYĆ STRES WYZWANIE EPOKI PRZEMIAN Andrzej Blikle 28 maja 2009 Źródło Derek Roger, Managing Stress: The Challenge of Change, Skills in Action Series, Published by the Chartered Institute of Marketing,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ. 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina:. Grupa: 5 dziewcząt i 1 chłopak

KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ. 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina:. Grupa: 5 dziewcząt i 1 chłopak KONSPEKT ZAJĘĆ GIMNASTYKI KOREKCYJNO KOMPENSACYJNEJ 1. Data prowadzenia zajęć: Godzina:. Grupa: 5 dziewcząt i 1 chłopak 2. Wiek ćwiczących: 12-15 lat Ilość ćwiczących: 6 3. Wady: A ScThLsin DR g-0,3, B

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Tym razem w naszym cyklu spotkań z byłymi zawodowcami

Tym razem w naszym cyklu spotkań z byłymi zawodowcami Trenuje z nami bokser Maciej Zegan, mistrz Europy WBO Interkontynentalny w wadze lekkiej, mistrz świata WBF, wielokrotny międzynarodowy mistrz Polski, mistrz Polski juniorów i seniorów. Tym razem w naszym

Bardziej szczegółowo

Witajcie na kolejnym spotkaniu,

Witajcie na kolejnym spotkaniu, warsztat trenera Równowaga Jarosław Jakubowski Witajcie na kolejnym spotkaniu, podczas którego doskonalić będziemy nasz warsztat trenerski. Do przygotowania tego i kolejnego artykułu zaprosiłem do udziału

Bardziej szczegółowo